<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Новости Казахстана на inbusiness.kz</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss</link>
        <description><![CDATA[inbusiness.kz – Новости Казахстана на сегодня: важные новости на inbusiness.kz]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Fri, 17 Apr 2026 17:25:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Сабырлы болу қажет»: Президент Таяу Шығыстағы жағдайға қатысты пікірін айтты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/sabyrly-bolu-kazhet-prezident-tayau-shygystagy-zhagdajga-katysty-pikirin-ajtty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/sabyrly-bolu-kazhet-prezident-tayau-shygystagy-zhagdajga-katysty-pikirin-ajtty</guid>
                <description>Мәселенің мәніне үңілгеніміз жөн.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент Анталия дипломатиялық форумының «Mapping Tomorrow, Managing Uncertainties» панелдік сессиясында бүгінгі көшбасшылардың бойынан табылуға тиіс қасиеттерге тоқталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Жаһандық көшбасшылар, әлемнің әр қиырындағы жекелеген мемлекеттердің жетекшілері, ең алдымен, халықаралық қауіпсіздік пен бейбітшілік мәселелеріне жауапкершілікпен қарауы қажет деп санаймын. Қазіргі сәтте стратегиялық ұстамдылық өте маңызды. Менің ойымша, бүгінгі күрделі әрі қарама-қайшылыққа толы әлемдегі шиеленістердің түйінін тарқату аса қиын емес. Жай ғана жауапкершілік танытып, сабырлы болу қажет, – деді Қазақстан Президенті.


Мемлекет басшысы Таяу Шығыстағы ахуалға қатысты пікірін жеткізді. Президент келіссөздер барысында басты мәселелерге ден қою керек деп санайды. 


– Әлемде орын алған жағдайларға байыппен қарауға кеңес берер едім. Мәселен, бәрі Иранды талқылап жатыр. Әрине, бұл елдегі ахуал өте күрделі. Оған қатысты қандай да бір пікір айту қиын. Қазақстан Шығанақтағы елдерге тілектестігін білдірді. Біз тараптарды стратегиялық ұстамдылыққа және әскери іс-қимылды тоқтатуға шақырдық. Бұл қақтығыстың ауыр салдарын бәрі сезінді. Ең әуелі экономика құлдырады. Бүгінде Ормуз бұғазында кемелердің еркін жүзуіне қойылған тосқауыл туралы айтылып жатыр. Бірақ дәліздің қақтығысқа дейін еркін сауда жасауға ашық болғанын ескеру қажет. Сондықтан мәселенің мәніне үңілгеніміз жөн. Ал түйткіл ядролық технология мен ядролық қарудың таралуында еді. Бұл Иран төңірегіндегі қақтығысқа қатысты келіссөздердің басты тақырыбына айналуы керек. Бірақ қазір жаһандық сауда мәселесін талқылауға көшіп кеттік. Қиындықтарға қарамастан, ғаламдық сауда-саттық көлемі өсіп келеді. Былтырдың өзінде өсім 2,5 пайызды құрады. Яғни әлемдік саудадағы жағдай жаман емес. Алайда сауда-саттықтың сапасы мен мазмұны – үлкен проблема, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 17:25:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/QcYGujQO.jpg"   type="image/jpeg"   length="102268"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев: Түркияның халықаралық беделі артып келеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-turkiyanyn-halykaralyk-bedeli-artyp-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-turkiyanyn-halykaralyk-bedeli-artyp-keledi</guid>
                <description>Қазіргі қақтығыстар өңірлік ауқымнан шығып, жаһандық сипатқа ие болды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Анталия дипломатиялық форумының «Mapping Tomorrow, Managing Uncertainties» панелдік сессиясына қатысты, деп хабарлайды  inbusiness.kz сайты.

Іс-шараны Түркия Парламентінің депутаты, бұрынғы сыртқы істер министрі Мевлют Чавушоғлы жүргізді.

Мемлекет басшысы Түркия Режеп Тайип Ердоғанның басшылығымен халықаралық аренадағы беделін арттырып келе жатқанын айрықша атап өтті.


– Ең алдымен, көреген көшбасшы Режеп Тайип Ердоғанның жетекшілігімен Түркияның осы аймақта зор рөл атқаратынын айтқым келеді. Өңір әлсін-әлсін бетпе-бет келіп отырған өзекті мәселелердің шешімін табуға елдеріміз айтарлықтай атсалыса алады деп ойлаймын. Орайлы сәтті пайдалана отырып, Президент Ердоғанның келесі айда Қазақстанға жасайтын мемлекеттік сапарына ерекше мән беріп отырғанымызды жеткізгім келеді, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Содан кейін Қазақстан Президенті биыл әлемдік қоғамдастық алдында тұрған және жақын перспективадағы халықаралық күн тәртібін қалыптастыратын негізгі сын-қатерлер мен үрдістер жөніндегі ой-пікірімен бөлісті.


– Дипломаттар мен саясаткерлер адамзат жолайрықта тұр дегенді мысал етеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннанның: «Біз әлі де жолайрықта тұрмыз» деп жиі айтатыны есімде. Халықаралық шиеленісті азайтуға қатысты айтар болсақ, бұл жағдай ешқашан өзгермейді. Қазіргі қақтығыстар өңірлік ауқымнан шығып, жаһандық сипатқа ие болды. Әрине, БҰҰ – баламасы жоқ әмбебап ұйым, сондықтан әрбір мемлекетке белгілі бір жауапкершілік жүктеледі. Біріккен Ұлттар Ұйымына қолдау көрсету керек екенін жұрттың бәрі айтады. Бұл – факт. Бірақ Ұйымға қолдау көрсетіп қана қоймай, оған реформа жасау керек. Бұл да шындық. Ашығын айтқан жөн, «Ұйымға тез арада реформа жасалады» дегенге ешкім сенбейді. Өйткені БҰҰ-ны реформалау, өзгерту, қызметін қайта қарау мәселесін көптен бері көтеріп жүрміз. Одан ешқандай нәтиже шыққан жоқ. Біріккен Ұлттар Ұйымын реформалау, ең алдымен, Қауіпсіздік Кеңесінен басталуы керек екенін мойындауымыз қажет, – деді Мемлекет басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 17:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/NZ9nKrwp.jpg"   type="image/jpeg"   length="105109"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандықтар «Әділет» партиясына қызығушылық танытуда]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstandyktar-adilet-partiyasyna-kyzygushylyk-tanytuda</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstandyktar-adilet-partiyasyna-kyzygushylyk-tanytuda</guid>
                <description>«Әділет» саяси партиясының құрылуы туралы жаңалық қоғамда кең талқыланып жатқан тақырыптардың біріне айналды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ 

Бастамашыл топтың ұйымдастыру комитетін құру туралы мәлімдемесінен кейін, азаматтар әлеуметтік желілерде жаңа партияға қосылуға деген қызығушылық пен ниет білдіруде, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Әлеуметтік желілердегі пікірлерге қарағанда, партияға қосылуға ниет білдіргендердің арасында жастар көп, олар партия арқылы елді басқаруға қатысу үшін нақты мүмкіндік көріп, оның болашағына үлкен үміт артып отыр.

Жас қазақстандықтар «Әділет» партиясының әділ жолды ұстанбақ ниетін ерекше атап өтуде. Азаматтардың қалауы бір: өз ойын білдіріп жатқан көпшіліктің айтуынша, елге жаңа саяси мәдениет қажет, ал әділдік күнделікті тәжірибеге айналуы тиіс.

Партияға мүше болуға дайын екенін білдіріп жатқан азаматтар көп және де олар әр түрлі әлеуметтік топтардың өкілдері – кәсіпкерлер мен студенттерден бастап, танымал тұлғаларға дейін.

Қазақстандықтар «Әділет» партиясына елдің жаңа Конституциясы аясында әрбір азаматтың мүддесін қорғап, мүмкіндіктердің теңдігін қамтамасыз ететін ұйым ретінде үлкен үміт артып жатыр. Әлеуметтік желілердегі пікірлерге жүргізілген талдаудың нәтижесі «партияға қосылу үшін қайда қоңырау шалуға болады?» деген сұрақтың жиі кездесіп жатқанын анықтады.

Еске сала кетейік, 16 сәуірде «Әділет» партиясының ұйымдастыру комитеті бастамашыл топтың атынан 700-ден астам Қазақстан Республикасының азаматтарынан тұратын өтінішті Әділет министрлігіне ресми түрде тапсырды, барлық қажетті құжаттармен бірге саяси партия құру туралы хабарлама да жіберілді.

«Әділет» партиясының ұйымдастыру комитеті ресми түрде қызметін бастап, партияның құрылтай съезін өткізу бойынша дайындық жұмыстарына кірісті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 17:14:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/eqSGvfLP.jpeg"   type="image/jpeg"   length="159127"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан авиациялық қауіпсіздік бойынша әлемдегі ТОП-20 елдің қатарына енді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstan-aviaciyalyk-kauipsizdik-bojynsha-alemdegi-top-20-eldin-kataryna-endi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstan-aviaciyalyk-kauipsizdik-bojynsha-alemdegi-top-20-eldin-kataryna-endi</guid>
                <description>Бұл туралы Көлік министрлігі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ICAO Global Implementation Support Symposium (GISS 2026) симпозиумы аясында Халықаралық азаматтық авиация ұйымы Кеңесінің Президенті Тошиюки Онума мен ҚР Көлік министрлігі Азаматтық авиация комитетінің төрағасы Салтанат Томпиеваның кездесуі өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Іс-шараға ИКАО-ның EUR/NAT бюросының өңірлік директоры Николас Ралло және Қазақстан Республикасының ИКАО-дағы Тұрақты өкілі Тимур Тлегенов қатысты.

ААК төрағасы Тошиюки Онуманы ИКАО Кеңесінің Президенті лауазымына сайлануымен құттықтап, оның елеулі кәсіби тәжірибесі халықаралық азаматтық авиацияның одан әрі серпінді дамуына ықпал ететініне сенім білдірді.


«Мен сіздің еліңіздің белсенді ұстанымын және ИКАО қызметіне қосып жатқан үлесін әрдайым жоғары бағалаймын. Сіздердің ұйым принциптеріне адалдықтарыңыз бен атсалысуларыңызды тек мен ғана емес, барлығы анық көріп отыр. Мен үшін ұйымның мүше мемлекеттерге нақты қандай қолдау көрсете алатынын және олардың қажеттіліктерін түсіну өте маңызды. Осы тұрғыдан алғанда, бұл өте жағымды сигнал және ол сіздердің тараптарыңыздан байқалады», – деді Т. Онума.


Өз кезегінде Николас Ралло Қазақстанның бірегейлігін атап өтіп, еліміздің авиация саласындағы соңғы жылдардағы жетістіктеріне тоқталды: «Біз стратегия мен серіктестіктің үлгісін көрсетіп отырған мемлекетті көріп отырмыз. Бұрын ИКАО-дан қолдау алып келсе, қазір Қазақстан өз білімімен және іс-тәжірибесімен бөлісе отырып, басқа мемлекеттерге қолдау көрсетуде. Бұл үшін біз өте ризамыз».

Салтанат Томпиева саланың даму көрсеткіштері туралы баяндады: «Авиациялық қауіпсіздік көрсеткіші 62%-дан 95,7%-ға дейін өсті, бұл Қазақстанға әлемдегі ТОП-20 елдің қатарына кіруге мүмкіндік берді. 2025 жылы Қазақстандағы жолаушылар ағыны пандемияға дейінгі кезеңмен салыстырғанда 80%-ға артты. Ұшу қауіпсіздігі бойынша Қазақстанның көрсеткіші 2009 жылғы 47%-дан 2025 жылы 82%-ға дейін көтерілді. Бұл өсім әлемдік орташа деңгейден (69,3%) және жалпыеуропалық көрсеткіштен (76%) 35%-ға жоғары».

Қазақстанның Чикаго конвенциясының 50 (а) және 56-баптарына енгізілген түзетулерді ратификациялауы маңызды қадам болды. Заңға қол қою Қазақстанды ИКАО Ассамблеясының алдағы Төтенше сессиясы барысында ИКАО Кеңесіне ұсынуға мүмкіндік береді. Халықаралық азаматтық авиация ұйымы туралы конвенцияға түзетулерді ратификациялау ИКАО Кеңесі мен ИКАО Аэронавигациялық комиссиясының құрамын кеңейту туралы шешімдердің күшіне енуін қамтамасыз етеді.

Қазақстан – теңізге шыға алмайтын, жалпы халқы 500 миллионнан асатын 32 дамушы елдің (LLDC) ішіндегі ең ірісі. Қазіргі уақытта ИКАО Кеңесінде осы санаттағы елдердің ішінен тек Мали мен Уганда ғана мүшелік мәртебеге ие.

Салтанат Томпиева, сондай-ақ ИКАО Кеңесінің Президентіне көлік оқиғаларын тергеу жөніндегі тәуелсіз органның құрылғаны, Астанада заманауи авиациялық оқу орталығын ашу жоспарлары және авиациялық инфрақұрылымды жаңғыртудың ауқымды бағдарламасының іске асыру жоспарлары туралы хабардар етті.

Кездесу соңында ААК төрағасы ИКАО Кеңесінің Президентін Қазақстанға келуге және авиациялық қауіпсіздік саласындағы маңызды халықаралық іс-шаралардың бірі – осы жылдың қазан айының 20-22 аралығында Қазақстанда өткізу жоспарланған 2026 жылғы ИКАО-ның авиациялық қауіпсіздік апталығы жаһандық симпозиумына (ICAO Security Week) қатысуға шақырды.

Бұл іс-шара еліміздің тарихында ИКАО аясында өтетін алғашқы ауқымды халықаралық оқиға және өңірдегі авиациялық қауіпсіздік бойынша ең ірі форумдардың бірі болатыны атап өтілді.

ICAO GISS 2026 симпозиумына қатысу аясында Салтанат Томпиева ИКАО-ның Бас хатшысы Хуан Карлос Саласармен, ИКАО-ның EUR/NAT бюросының өңірлік директоры Николас Ралломен, Марокко Корольдігі азаматтық авиациясының Бас директоры Тарик Талибимен, сондай-ақ Канада, Франция, Дания, Сингапур, Индонезия, Үндістан, Экваторлық Гвинея, Гвинея-Бисау, Ангола, Нигерия министрліктері мен авиациялық билік орындарының басшыларымен кездесті. Сонымен қатар, Араб азаматтық авиация ұйымы (ACAO), Африка азаматтық авиация комиссиясы (AFCAC) және Латын Америкасы азаматтық авиация комиссиясының (LACAC) басшылығымен келіссөздер жүргізді.

Кездесулер қорытындысы бойынша Халықаралық азаматтық авиация ұйымы шеңберінде ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге, озық тәжірибелермен алмасуға және бірлескен бастамаларды дамытуға өзара мүдделілік расталды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 17:14:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/20fHe5yo.jpeg"   type="image/jpeg"   length="104286"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жыл басынан бері Ақтөбе облысында 376 адам із-түзсіз жоғалған]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/zhyl-basynan-beri-aktobe-oblysynda-376-adam-iz-tuzsiz-zhogalgan</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/zhyl-basynan-beri-aktobe-oblysynda-376-adam-iz-tuzsiz-zhogalgan</guid>
                <description>Олардың 161-і – кәмелетке толмаған балалар.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Полиция департаментінің мәліметінше, жоғалған азаматтардың басым бөлігі табылып, отбасыларына қайтарылған, жеп жазады inbusiness.kz сайты.

Дегенмен қазіргі уақытта іздеуде жүрген бір жағдай бар – 10 жастағы бала әлі табылған жоқ.

Көпшілік арасында «адам жоғалса, үш тәулік күту керек» деген түсінік бар. Алайда тәртіп сақшылары бұл ақпаратты жоққа шығарып отыр.

Полицейлердің айтуынша, мұндай жағдайда уақыт созбай, бірден полицияға арыз түсіру қажет. Ерте хабарлау іздестіру жұмыстарының нәтижелілігін арттырады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 17:03:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/TS3Q8R93.jpg"   type="image/jpeg"   length="180548"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Павлодарда балаларды ұрып-соққан тәрбиеші бас бостандығынан айырылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/pavlodarda-balalardy-uryp-sokkan-tarbieshi-bas-bostandygynan-ajyryldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/pavlodarda-balalardy-uryp-sokkan-tarbieshi-bas-bostandygynan-ajyryldy</guid>
                <description>Бірақ ол жазасын кейін өтейтін болды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Өткен жылдың маусым айында Павлодар қаласында дүйім жұрттың жағасын ұстатқан жайсыз жағдай орын алды. Балабақша тәрбиешісінің бүлдіршіндерге қол көтеріп, дөрекі әрекет еткен видеосы әлеуметтік желілерде тез тарады, деп хабарлайды inbusiness.kz тілшісі. 

Былтыр жазда облыс орталығындағы №116 балабақшаға сәбилерін апаратын кей ата-аналар әлі тілі де шыға қоймаған балаларының әрекеттері өзгергенін байқады. Балалар барлығынан қорқып, жылай бастағанын аңғарды. Мұндай өзгерістің түп төркіні балабақшада болуынан күдіктенген ата-аналар бейнебақылау камераларындағы жазбаларды қарады. Сол жазбалардан тәрбиешінің күш көрсетіп, қол көтергенін көрді.

Әлеуметтік желілерде тараған видеолардан да тәрбиешінің балаларды жұлқып, шашынан сүйреп, итеріп, ұрып-соққаны айқын көрінеді. 

Ата-аналар тобы бірден полицияға шағым түсірді. Қылмыстық іс бойынша 16 баланың ата-анасы жәбірленуші деп танылды. Араға бір жылға жуық уақыт салып сот атышулы оқиғаға қатысты шешім шығарды. Атап айтқанда, 33 жасар тәрбиешіні төрт жарым жылға бас бостандығынан айырды. Алайда оның өзінің кәмелетке толмаған үш баласы бар екені ескеріліп, жазаны өтеу мерзімі бес жылға шегерілді. 

Бірақ балалардың ата-аналары мұндай шешіммен келіспейтінін білдіріп, шағым түсіретінін жеткізді. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 16:52:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/icrDeVld.jpeg"   type="image/jpeg"   length="50775"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қырғызстанда облыстар мен аудандар жойылып, округтер құрылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kyrgyzstanda-oblystar-men-audandar-zhojylyp-okrugter-kurylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kyrgyzstanda-oblystar-men-audandar-zhojylyp-okrugter-kurylady</guid>
                <description>Бұл туралы ел президенті Садыр Жапаров мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қырғызстанда әкімшілік-аумақтық реформа аясында облыстар мен аудандар жойылып, олардың орнына 20 округ құру жоспарланып отыр, деп жазады inbusiness.kz сайты.


Оның айтуынша, қазіргі таңда республикада 44 аудан және 33 қала бар. «Облыстар мен аудандар жойылады, олардың орнына 20 округ қалады. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл 20 облыс сияқты болады. Бірақ бұл өзгерістерге әлі 3–4 жыл бар», – деді ол Ноокат ауданы тұрғындарымен кездесу барысында.




Президенттің сөзінше, алдымен басқару жүйесінің тиімділігін тексеру үшін 2–3 жылдық пилоттық жоба ретінде бір округ құрылады. Негізгі мақсат – оның республикалық дотациядан шыға алу мүмкіндігін анықтау. Егер жоба сәтті жүзеге асса, ел толықтай округтерге бөлінеді.

Садыр Жапаров реформалар нәтижесінде соңғы екі жыл ішінде ауылдық аймақтар саны 452-ден 231-ге дейін қысқарғанын айтты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 16:41:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/99jRHtLj.jpg"   type="image/jpeg"   length="215765"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қытай мен Орталық Азия арасында жүк тасымалының жаңа желісі іске қосылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kytaj-men-ortalyk-aziya-arasynda-zhuk-tasymalynyn-zhana-zhelisi-iske-kosyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kytaj-men-ortalyk-aziya-arasynda-zhuk-tasymalynyn-zhana-zhelisi-iske-kosyldy</guid>
                <description>Бұл туралы жергілікті БАҚ жазды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қытай-Орталық Азия бағытындағы теміржол жүк тасымалының жаңа бағыты ресми түрде іске қосылды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Синьхуа агенттігіне сілтеме жасап.

Басылымның хабарлауынша, бұл бағыт Қытайдағы жүк пойыздарының тұрақты қозғалыс кестесіне енген. Жаңа маршруттың бастапқы нүктесі Солтүстік Қытайдағы Тяньцзинь қаласы деп белгіленген. 

Белгілі болғандай, Тяньцзиньнен Қазақстан мен Орталық Азияның басқа елдеріне алғашқы жүк пойызы жолға шыққан. Пойыз автокөлік бөлшектері, механикалық жабдықтар және басқа да тауарлармен тиелген. Ол мемлекеттік шекараны Алашанькоу өткізу бекеті арқылы кесіп өтеді.

Тяньцзинь қаласы «Жібек жолының экономикалық белдеуі» үшін маңызды тораптардың бірі болып саналады. Бұған дейін де Тяньцзинь-Орталық Азия бағыты іске қосылған еді. Ол Хоргос өткізу бекеті арқылы өтеді.

Қазір осы бағыт бойынша Тяньцзиньнен Орталық Азияға аптасына бір жүк пойызы тұрақты түрде қатынайды. Бұл бағыт трансшекаралық саудадағы жеткізу тізбектерін қамтамасыз етеді. Ол Алматы, Ташкент және басқа да өңірлерді қамтиды.

Тяньцзинь мен Орталық Азия елдерін байланыстыратын құрлықтағы тасымал дәліздері алдағы уақытта кеңейе түсетіні белгілі болды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 16:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/zxofqq7w.jpg"   type="image/jpeg"   length="161439"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлытау облысында Жеңіс күніне орай біржолғы әлеуметтік төлем беріледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/ulytau-oblysynda-zhenis-kunine-oraj-birzholgy-aleumettik-tolem-beriledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/ulytau-oblysynda-zhenis-kunine-oraj-birzholgy-aleumettik-tolem-beriledi</guid>
                <description>Төлемдер азаматтардың шоттарына 25 сәуір мен 7 мамыр аралығында аударылады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Тыл еңбеккерлеріне 200 мың теңге көлемінде біржолғы төлем беріледі, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Сондай-ақ Ұлы Отан соғысына қатысушылар мен мүгедектерінің жұбайларына 100 мың теңге мөлшерінде төлем қарастырылған. Бұдан бөлек, концлагерьлер мен өзге де мәжбүрлі ұстау орындарының тұтқындарына да 200 мың теңге көлемінде әлеуметтік көмек көрсетіледі.

Айта кетейік, Ұлытау облысында қазіргі таңда 317 тыл еңбеккері, 19 соғыс ардагерлерінің жұбайы және 2 концлагерь тұтқыны тұрады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 16:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/6tLdhjoK.jpg"   type="image/jpeg"   length="85532"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Абылайхан Жұбаназар дзюдодан Азия чемпионатында қола медаль жеңіп алды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/abylajhan-zhubanazar-dzyudodan-aziya-chempionatynda-kola-medal-zhenip-aldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/abylajhan-zhubanazar-dzyudodan-aziya-chempionatynda-kola-medal-zhenip-aldy</guid>
                <description>Отандасымыз 81 келіге дейінгі салмақта жеңіс тұғырының үшінші сатысына көтерілді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық дзюдошы Абылайхан Жұбаназар Қытайдың Ордос қаласында өтіп жатқан Азия чемпионатында ұлттық құраманың қоржынына екінші қола медальді салды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Отандасымыз 81 келіге дейінгі салмақта жеңіс тұғырының үшінші сатысына көтерілді. Абылайхан қола медаль үшін өткен белдесуде БАӘ өкілі Гаджимурад Омаровты айқын басымдықпен жеңді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 16:09:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Vsps1r8T.jpeg"   type="image/jpeg"   length="182180"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Семей полигоны болған жерге қатысты қаулы қабылданды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/semej-poligony-bolgan-zherge-katysty-kauly-kabyldandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/semej-poligony-bolgan-zherge-katysty-kauly-kabyldandy</guid>
                <description>Құжатқа сәйкес, жалпы аумағы 832,9 мың гектар жер қордағы жерлер санатына ауыстырылды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұрынғы Семей ядролық сынақ полигоны аумағындағы жер мәселелері жөнінде қаулы қабылданды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Бұл аумақтар кейін ядролық қауіпсіздік аймағының жерлеріне жатқызылмақ.

Атап айтқанда, Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданына 41,6 мың га, Павлодар облысы, Май ауданына 285,9 мың га, Абай облысы, Жаңасемей ауданына 505,4 мың га бөлінді.

Сонымен қатар, бұған дейін қордағы жерлер құрамына берілген 1 816,6 мың гектар аумақ Қарағанды, Павлодар және Абай облыстары әкімдіктерінің қарамағында екені атап өтілді.

Қаулы аталған жерлерді тиімді басқару және ядролық қауіпсіздік талаптарын сақтау мақсатында қабылданған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 15:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/ogCtiZvt.webp"   type="image/webp"   length="70664"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Түркия мектептеріндегі атысқа қатысты 83 адам ұсталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/turkiya-mektepterindegi-atyska-katysty-83-adam-ustaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/turkiya-mektepterindegi-atyska-katysty-83-adam-ustaldy</guid>
                <description>Тергеу амалдары жалғасып жатыр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Түркияның оңтүстік-шығысындағы Қахраманмараш және Шанлыурфа провинцияларында болған мектептердегі атыстан кейін 80-нен астам адам ұсталды. Бұл туралы елдің Бас қауіпсіздік басқармасы мәлім етті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты ТАСС агенттігіне сілтеме жасап.


«Прокуратура органдары Шанлыурфа мен Қахраманмараштағы мектептерге жасалған шабуылдарға байланысты 83 адамды ұстау туралы шешім қабылдады. Әлеуметтік желідегі 940 аккаунт бұғатталды, сонымен қатар Telegram мессенджеріндегі 93 топ жабылды», – делінген  құзырлы орган таратқан хабарламада.


Түркия Ішкі істер министрлігінің дерегінше, мектептерде қауіпсіздік шаралары күшейтілген. Оған сәйкес енді әрбір білім ордасында жоқ дегенде 2 тәртіп сақшысы тұрақты түрде кезекшілікке шығады.

Осы аптада елдегі екі мектепте атыс болды. Қайғылы оқиға салдарынан қаза тапқандар мен зардап шеккендер бар.

Айта кету керек, бұған дейін Түркия астанасында ұстаздар білім министрлігі алдына жиналып, наразылық білдіргенін жазғанбыз.  Жас жігіт өзі оқыған мектепке шабуыл жасап, 16 адамды жаралады. Түркияның тағы бір мектебінде атыс болды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 15:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/9n0S1K28.jpg"   type="image/jpeg"   length="330766"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Өткен айда 170 мың автокөлік есепке алынды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/otken-ajda-170-myn-avtokolik-esepke-alyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/otken-ajda-170-myn-avtokolik-esepke-alyndy</guid>
                <description>Бұл туралы Ұлттық статистика бюросы мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылғы наурызда 170 мың автокөлік есепке алынған. Өткен айда сатылған (қайта тіркелген) көліктердің 63%-ы – шыққанына 10 жылдан асқан, ескі көліктер. Ал шыққанына 3 жыл да толмаған жап-жаңа көліктердің үлесі әлдеқайда аз – 24%, деп жазады inbusiness.kz сайты.

2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша Қазақстанда тіркелген автокөлік саны 5 млн 955 мыңнан асады:


	жеңіл автомобиль – 83,9%;
	жүк көліктері – 8,2%;
	тіркемелер – 4,4%;
	автобустар – 1,5%;
	мотоциклдер – 1,2%. 


Қазақстандағы көліктердің 80%-ы бензинмен жүреді, аралас отын есебінен қозғалатын көліктің үлесі – 6,6% ғана. Дизель отынымен 7,6% көлік жүрсе, газ баллон орнатқандардың үлесі – 0,4%, тағы 31 100 көлік электр қуаты есебінен қозғалады.

Өңірлер бойынша қарасақ, тіркелген автомобильдер саны жағынан Алматы қаласы көш бастап тұр. Бұл қалада тіркелген көлік саны – 723,5 мың. Екінші орында 642,7 мың бірлік көлікпен Алматы облысы тұр. Үздік үштікті Астана қаласы – 452,1 мың көлікпен түйіндейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 15:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/UNGQxvy7.jpg"   type="image/jpeg"   length="135235"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Өскеменде ер адам аялдамада көз жұмды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/oskemende-er-adam-ayaldamada-koz-zhumdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/oskemende-er-adam-ayaldamada-koz-zhumdy</guid>
                <description>Аталған оқиғаға байланысты тергеу жұмыстары басталды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Өскемен қаласында Шәкәрім даңғылындағы трамвай аялдамаларының бірінде ер адам қайтыс болды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

ШҚО полиция департаментінің мәліметінше, жедел медициналық жәрдем бригадасының фельдшері «102» арнасына 16 сәуір күні шамамен сағат 15:00-де хабарлаған.

Дәрігерлердің айтуынша, 1970 жылы туған ер адам қоғамдық көлік аялдамасында жедел жәрдем келгенге дейін кенеттен көз жұмған.


«Оқиға орнына жедел-тергеу тобы шықты. Қажетті тексеру шаралары жүргізіліп, болған жағдайдың барлық мән-жайы анықталып жатыр», – деді полиция.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 15:27:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/mjkPqngE.png"   type="image/png"   length="986589"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Шаруалар сиыр етінің бағасын 3275 теңгеден асырмауға міндеттелді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/sharualar-siyr-etinin-bagasyn-3275-tengeden-asyrmauga-mindetteldi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/sharualar-siyr-etinin-bagasyn-3275-tengeden-asyrmauga-mindetteldi</guid>
                <description>Бағаны өсіргендер бірден бақылауға алынады. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сауда және интеграция министрлігі, Ауыл шаруашылығы министрлігі және Қазақстанның Мал шаруашылығы одағы арасында сиыр еті бағасын тұрақтандыруға бағытталған ынтымақтастық туралы меморандум жасалды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Келісілген меморандум аясында Қазақстанның Мал шаруашылығы одағы мынадай міндеттемелер алды:


	ішкі нарықты ет өнімдерімен басым түрде қамтамасыз етуді және тапшылықтың туындауына жол бермеу;
	сиыр етінің экспорттық көлемінің кемінде 15%-ын сауда желілері арқылы ішкі нарыққа жеткізуді ұйымдастыру;
	ресми статистикалық деректерге сәйкес айқындалатын орташа республикалық бағадан аспайтын өндірушілердің белгіленген 3275 теңге өткізу бағасы бойынша ішкі нарыққа сиыр етін жеткізуді қамтамасыз ету;
	ет өнімдерін ішкі нарыққа жеткізу бойынша аккредиттелген экспорттаушылардың қызметін үйлестіруді.


Сонымен қатар ет өнімдерін ішкі нарыққа бағыттау бойынша аккредиттелген экспорттаушылардың қызметін үйлестіру міндеті жүктелді.

Ауыл шаруашылығы министрлігі меморандум шеңберінде ішкі нарық толық қамтамасыз етілген жағдайда белгіленген тәртіппен экспорттық квоталарды арттыру мүмкіндігін қарастырады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 15:16:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/ZC7pCxch.jpeg"   type="image/jpeg"   length="114607"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Аида Балаева: ҰБТ-ны бірнеше рет тапсыру талапкерлерді сапалы іріктеу мәселесін толық шешпейді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/aida-balaeva-ubt-ny-birneshe-ret-tapsyru-talapkerlerdi-sapaly-irikteu-maselesin-tolyk-sheshpejdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/aida-balaeva-ubt-ny-birneshe-ret-tapsyru-talapkerlerdi-sapaly-irikteu-maselesin-tolyk-sheshpejdi</guid>
                <description>Адами капиталға инвестиция жасау – мемлекеттік саясаттың басты басымдықтарының бірі. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Әрі бұл қағида жаңа Конституцияның прогрессивті идеяларының, сондай-ақ Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев жүргізіп отырған саясаттың өзегіне айналған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– Бүгінде әлемнің жетекші елдерінде жаңа білім беру модельдері жасалып, халықаралық ынтымақтастық күшейіп, цифрлық жүйелер енгізіліп жатыр.

Мұндай тәсілдер оқушылардың қабілетін ерте анықтауға, таланттарды жан-жақты қолдауға, жеке білім беру траекторияларын дамытуға мүмкіндік беретін жаңа білім беру жүйесін қалыптастырады.

Нәтижесінде білім саласы тек білім берумен шектелмей, нақты дағдыларды меңгерген, экономиканың сұранысына жауап беретін мамандарды даярлауға бағытталады.
Бұл – кезекті реформа емес, сапалы жаңа кезеңге көшу.

Осы үдерісте талапкерлерді іріктеу жүйесін, соның ішінде ҰБТ-ны жетілдіру шешуші рөл атқарады, – деді Премьер-министрдің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі.


Жалпы, көпжылдық тәжірибе ҰБТ жүйесі жоғары оқу орындарына түсу кезінде ашықтықты, қолжетімділікті және бірыңғай талаптарды қамтамасыз ететін тиімді құрал екенін көрсетіп отыр. 
Десе де, әр заманның өз талабы бар екенін ескеру керек. 

Аида Балаеваның сөзінше, уақыт өте келе білім берудегі трендтер, еңбек нарығы, құзыреттер мен ережелер өзгеріп жатыр.


– Біз білім саласында кеткен кемшіліктерді анықтап, оларды түзетуіміз қажет. Атап айтсақ, ҰБТ-ны бірнеше рет тапсыру жүйесі талапкерлерді сапалы іріктеу мәселесін толық шешпейді.

Сонымен қатар, қазіргі кезде жоғары оқу орындары білімді, дарынды жастарды өз бетінше іріктей алмайды. Себебі мүмкіндіктері шектеулі. Бұл, ең алдымен, адами капиталды дамытудың негізгі қозғаушы күші саналатын педагогикалық жоғары оқу орындарына қатысты, – деді ол. 


Осыған байланысты Премьер-министрдің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі бірқатар шараны қабылдау қажеттігін айтады. 

Бірінші. Педагогикалық жоғары оқу орындарына талапкерлерді іріктеу кезінде тестілеу жүйесі мен арнайы емтихандарды қатар қолданатын гибридті бағалау формасын енгізу. Бұл ретте негізгі назар тек пәндік білімге ғана емес, ойлау қабілетіне, талдау дағдыларына, оқуға дайындық деңгейіне және басқа да маңызды көрсеткіштерге аударылуы тиіс.

Өйткені «педагог» – жай ғана мамандық емес. Бұл – балалармен жұмыс істейтін, үлкен жауапкершілік жүгін арқалаған тұлға. Сондықтан бұл мамандық үшін біліммен қатар, сыныппен жұмыс істеу, оқушылардың ерекше қабілеттерін анықтай білу аса маңызды.

Келесі жылдан бастап педагогикалық мамандықтарға түсу кезінде ҰБТ-мен қатар ауызша емтихандардың нәтижелері де ескерілмек. Бұл емтихандарда талапкерлердің сыни ойлау қабілеті мен коммуникациялық дағдылары негізгі критерий болады. Сондай-ақ бұл мәселеде халықаралық сарапшылармен бірлесіп әзірленіп жатқан жаңа Admissions Insight Test тапсырмаларына ерекше мән беріледі.

Екінші. ҰБТ-ны тұтастай жаңғыртып, оны бір рет тапсыратындай етіп бекіту қажет. Бұл грант конкурсына қатысу үшін объективті әрі ең басты баға ретінде қарастырылуы тиіс.
Сонымен қатар білім деңгейін өзін-өзі бағалау және дайындық әдістерін уақытылы түзету үшін сынақ тестілеу жүйесі сақталады.

Үшінші. Жоғары оқу орындарына дайындық бағдарламалары (Foundation) арқылы шартты түрде қабылдау жүйесінен бас тарту қажет.

Соңғы көрсеткіштер бойынша шартты түрде қабылданған студенттердің шамамен 50-60 пайызы оқу жылы ішінде ең төменгі шекті баллды жинай алмайды. Аида Балаеваның айтуынша, сондықтан талапкерлердің болашақ мамандығын саналы түрде таңдауы аса маңызды саналады. 

Негізінен, ҰБТ жүйесін өзгерту тестілеуден бас тарту емес. Бұл – дарынды талапкерлерді анықтауға, әділ іріктеуге бағытталған маңызды қадам. Мұны Премьер-министрдің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі ашық айтып отыр. 

Сол себепті, ұсынылып отырған өзгерістер білім беру сапасын арттыруға және елдің ұзақ мерзімді дамуына берік негіз болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 15:07:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/8MzRDzQE.jpeg"   type="image/jpeg"   length="176669"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Алматыда Есмұхан Обаевпен қоштасу рәсімі өтті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/almatyda-esmuhan-obaevpen-koshtasu-rasimi-otti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/almatyda-esmuhan-obaevpen-koshtasu-rasimi-otti</guid>
                <description>Жиналғандар оның қазақ сахна өнеріне қосқан зор үлесі мен ұлттық руханияттың дамуына сіңірген еңбегін ерекше атап өтті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бүгін Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры ғимаратында Қазақстанның халық артисі, көрнекті режиссер, профессор Есмұхан Несіпбайұлы Обаевпен қоштасу рәсімі өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қаралы жиынға мемлекет және қоғам қайраткерлері, министр Аида Балаева, зиялы қауым өкілдері, шәкірттері мен марқұмның жақындары қатысты.

Есмұхан Обаев ұзақ жылдар бойы еліміздің жетекші театрларында еңбек етіп, көркемдік деңгейі жоғары, мазмұнды қойылымдарымен көрермен ықыласына бөленді. Оның шығармашылық жолы ұлттық құндылықтар мен мәдени тәуелсіздік идеяларымен тығыз байланысты болды.

Алматы қаласының әкімі Дархан Сатыбалды көңіл айту жеделхатында марқұмның ел мәдениетіне сіңірген еңбегін атап өтті.


«Есмұхан ағамыздың өмірлік ұстанымы мен шығармашылық мұрасы елдік мүддемен сабақтас болды. Оның жарқын бейнесі мен ғибратты ғұмыры ел жадында мәңгі сақталады», – делінген жеделхатта.


Айта кетейік, Есмұхан Обаев қазақ театр режиссурасын жаңа деңгейге көтерген тұлғалардың бірі саналады. Оның жетекшілігімен сахналанған классикалық және заманауи қойылымдар ұлттық мәдениеттің алтын қорына енді. Сонымен қатар, профессор ретінде ол өнер саласында бірнеше буын талантты шәкірт тәрбиелеп шығарды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 14:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/AbE5WD4z.jpg"   type="image/jpeg"   length="140099"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Оңтүстік өңірлерде зиянкестерге қарсы күрес шаралары басталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/ontustik-onirlerde-ziyankesterge-karsy-kures-sharalary-bastaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/ontustik-onirlerde-ziyankesterge-karsy-kures-sharalary-bastaldy</guid>
                <description>Бұл туралы Ауыл шаруашылығы министрлігі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алматы және Жамбыл облыстарындағы өңірлік штаб алаңдарында қорғау шараларына дайындық мәселелері қаралды. Әсіресе, барлық қызметтердің үйлесімді жұмысын қамтамасыз етуге және зиянкестердің таралу қаупіне жедел әрекет етуге айрықша назар аударылды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазіргі уақытта Алматы облысында аумақтарды тексеру жұмыстары жүргізілуде. Сонымен қатар Алматы қаласы, Жамбыл, Қарағанды және Жетісу облыстарымен бірлесіп шекаралас аумақтарға мониторинг жүргізу жоспарланған.

Химиялық өңдеу жұмыстары мамыр айының екінші онкүндігінде басталмақ, жалпы 83,4 мың гектар жерді қамтиды. Арнайы жерүсті техникалары мен авиация толықтай дайын.

Жергілікті фермерлер мен омарташылар өңдеу жұмыстарының кестесі туралы алдын ала хабардар етіледі. Бұл өңдеу кезінде туындауы мүмкін тәуекелдерді барынша азайтуға жол ашады.

Жамбыл облысында зиянкестердің таралу ошақтарын мониторингтеу және жедел анықтау жұмыстарына 500-ден астам маман тартылған. Өңдеу жоспары 230,8 мың гектарды құрайды, бүгінде ауыл шаруашылығы алқаптарының алғашқы 1000 гектары өңделіп үлгерген. Қорғау шараларына 56 бірлік арнайы техника жұмылдырылады.

Штаб отырыстары барысында материалдық-техникалық базаның, соның ішінде бүрку техникасының дайындығы да тексерілді. Сондай-ақ жағдайды бақылауды күшейту және қорғау шараларының тиімділігін арттыру бойынша тапсырмалар берілді.

Шегіртке тектес зиянкестермен күресте кешенді әрі уақтылы тәсіл қолдану егін шығынын азайтуға, ауыл шаруашылығы дақылдарын қорғауға және өңірлердегі азық-түлік тұрақтылығын сақтауға ықпал етеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 14:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/WXhMtZCQ.jpeg"   type="image/jpeg"   length="240901"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Алматы қазынасына туризмнен 110 млрд теңге табыс түсті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/almaty-kazynasyna-turizmnen-110-mlrd-tenge-tabys-tusti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/almaty-kazynasyna-turizmnen-110-mlrd-tenge-tabys-tusti</guid>
                <description>Бұдан бөлек аталған сала 200 млрд теңгеге жуық инвестиция әкелген.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2025 жылы көрсетілген туристік қызметтердің көлемі 15,2%-ға артып, 110,9 млрд теңгеге жетті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты қалалық әкімдікке сілтеме жасап.

Туризм Алматы экономикасындағы үлесін арттырып, негізгі қаржылық көрсеткіштер бойынша тұрақты өсім көрсетіп келеді.

Салаға тартылған инвестициялардың жалпы көлемі 198,8 млрд теңге болып, 39,4%-ға өсті. Инвестицияның басым бөлігі қалааралық жолаушылар теміржол тасымалына, өнер, ойын-сауық және демалыс саласына, жолаушыларды құрлықпен және әуе көлігімен тасымалдауға, орналастыру және тамақтандыру қызметтеріне, сондай-ақ жеңіл автокөліктерді жалға беру мен лизингке бағытталды.



2025 жылдың қорытындысы бойынша туризм саласынан түскен салық түсімі 27,2%-ға өсіп, 84 млрд теңгеге жетті. Негізгі үлесті қоғамдық тамақтану, спорт, демалыс және ойын-сауық, сондай-ақ уақытша орналастыру қызметтері қамтамасыз етті.

Аталған көрсеткіштер туристік саланың тұрақты дамып келе жатқанын және оның Алматы экономикасына елеулі үлес қосып отырғанын көрсетеді. Бұл туризмнің қала өсімінің басым бағыттарының бірі екенін тағы бір мәрте дәлелдейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 14:36:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/r6wI7IHB.jpeg"   type="image/jpeg"   length="142382"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандағы барлық жүргізуші үшін жаңа төлем түрі енгізіледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandagy-barlyk-zhurgizushi-ushin-zhana-tolem-turi-engiziledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandagy-barlyk-zhurgizushi-ushin-zhana-tolem-turi-engiziledi</guid>
                <description>Көлік жуу орталықтары суға қатысты жаңа талаптардан бағаның өсуі мүмкін екенін ескертіп отыр.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2027 жылдан бастап отандық кәсіпорындар бекітілген су үнемдеу жоспарынсыз су пайдалануға рұқсат ала алмайды. Себебі олар айналымды және үнемді сумен жабдықтау технологияларын енгізуі тиіс. Әйтпеген жағдайда, олар  үшін ресурстың қолжетімсіз болу қаупі төніп тұр. Бизнес өкілдері жоғары шығындар мен техникалық қиындықтар туралы айтып отыр. Бұл ретте билік жаңашылдықтың заңды екенін алға тартты. Ең ауқымды реформалардың бірі қалай жүзеге асатынын inbusiness.kz тілшісі анықтап көрді.

«Қазақстан Республикасы Көлік жуу бизнесі қауымдастығының» өкілі Святослав Баевтың сөзінше, суды үнемдеу жүйелерін міндетті түрде енгізу талабы бірінші кезекте шағын компанияларға ауыр соққы болып тиюі мүмкін. Оның есебінше, кәсіпкерлер жаңашылдықты енгізгені үшін ондаған миллион теңге төлеп, өз кезегінде бұл клиенттер үшін бұл бағаның өсуіне әкелуі мүмкін.

Бірлестік қазірдің өзінде көлік жуу орындарында судың шығыны туралы бұрын айтылған деректерді тексеру үшін тәуелсіз сараптама жүргізіп жатыр. Сала өкілінің сөзінше, бұған дейін берілген есептер асыра көрсетілген. Ал нақты көрсеткіштер әлдеқайда төмен және маусымға байланысты өзгеріп отырады, деді ол.


«Біз бұған дейін айтылған бір көлікті жууға 900 литрге дейін су кетеді деген ақпараттың қаншалықты рас екенін түсінгіміз келеді. Бұл мүлде дұрыс емес, өйткені бір көлікті жууға 100-120 литрдей су кетеді, бұл маусымға да байланысты. Қыста көліктерге су көбірек жұмсалады. Ал жазда, қазіргідей уақытта, керісінше аз кетеді. Сондықтан біз мұны тексеріп жатырмыз», – деді Святослав Баев.


Оның айтуынша, бизнес өкілдері суды тазартудың заманауи жүйелерін енгізу кезінде бірқатар кедергілерге тап болған. Қымбат жабдықтан бөлек, техникалық мәселелер де кездеседі.


«Қиындық көп. Біріншісі – қаржы мәселесі. Яғни суды тазартатын, машинаны жууға жарайтындай сапаға дейін жеткізетін жақсы жүйені орнату үшін кем дегенде 20 миллион теңгеден көп қаражат қажет. Екіншісі – осы жүйені орнату. Ол үшін кемінде 10 шаршы метр жер керек. Оны орнатып, қосу үшін қажетті қуат көздері болуы тиіс, ал олардың көбі көлік жуу орындарында жетіспейді», – деп түсіндіреді қауымдастық өкілі.


Кәсіпкерлер қымбат жабдықты орнату қызмет құнының қымбаттауына әкелетінін жеткізді.


«Мәселен, егер мен қазір осы қондырғыға 20 миллион теңге жұмсасам, шығынның орнын толтыру үшін қызмет бағасын қаншалықты көтеруім керек? Оның үстіне бұл құрылғыны орнатқаннан кейін бәрі өздігінен жұмыс істеп кетпейді. Реагенттер, қызмет көрсету де аз ақша емес», – деді Баев.


Өз кезегінде нарық қатысушылары су тазарту жүйелерінің тиімділігіне, әсіресе суды тазалау сапасына күмәнмен қарайды.

Мәжіліс депутаты Павел Казанцев реформаға қатысты талқылауларда қате түсіндірулер бар деп есептейді. Оның айтуынша, жағдайды дұрыс түсіну үшін су пайдаланушыларды бірнеше санатқа бөлу қажет. Біріншісіне суды ең көп тұтынатын салалар кіреді. Өндірістік кәсіпорындар мен энергетика, яғни өндірістік қажеттілік үшін көп көлемде су қолданылады. Екінші санатқа ауыл шаруашылығы кіреді, оған су тұтынудың шамамен 60%-ы тиесілі. Бұл сала азық-түлік өндіруді қамтамасыз етеді. Үшінші санатқа шаруашылық қызметте суды пайдаланатын бизнес өкілдері кіреді. Атап айтқанда, кір жуатын орындар, моншалар және көлік жуу орындары. Төртінші санатқа қарапайым тұтынушылар жатады.

Келесі жылдан бастап суды көп пайдаланатындар арнайы тізілімге енгізіледі. Олардың су үнемдеу технологияларын енгізу жоспары болған жағдайда ғана арнайы су пайдалану рұқсаты беріледі. Бизнес үшін өтпелі кезең көзделіп отыр. Яғни, 5 жыл ішінде барлық заңды тұлғалар айналымды, қайталама немесе үнемді су пайдалану жүйелерін әзірлеп, оны енгізуі тиіс. Депутат түсіндіріп өткендей, бұл мерзім жоспарлаудан бастап жабдықты іске қосуға дейінгі барлық кезеңді қамтиды. Павел Казанцев бұл кезең бизнестің бейімделуі үшін жеткілікті деген пікірде.


«Суды көп пайдалатындар жоспар ұсынбаса және бекітпесе, яғни оларда қағаз түріндегі жоспар болмаса, арнайы су пайдалану рұқсатын ала алмайды. Кодексте 5 жылдық кезең көзделген. Осы мерзім ішінде барлық су пайдаланушылар, яғни, қарапайым көлік жуу орындарынан бастап ірі өнеркәсіпке дейін айналымды, қайталама немесе үнемді су пайдалану технологияларын ұсынып, оны іске асыруы және енгізуі тиіс. (…) Бес жыл кез келген санаттағы кәсіпорын үшін жеткілікті», – деді депутат.


Өтпелі кезең біткен соң су пайдалануды бақылау күшейе түспек. Депутаттың айтуынша, бизнес үшін жаңа технологияларға көшу өзін-өзі ақтайды. Қазірдің өзінде барлық су пайдаланушылар жыл сайын арнайы су пайдалану құқығын алады және олардың бәрі жүйеде тіркелген, тек суды заңсыз пайдаланатындар ғана есепке алынбаған.

Айта кету керек, Қазақстанда суды айналымды пайдалану жүйесі кезең-кезеңімен енгізілу үстінде. Жоспар бойынша 2030 жылға қарай оның үлесі 30% болуы тиіс. Бүгінде бұл көрсеткіш 17%-дан аспайды. Қазірдің өзінде бұл деңгей жоғары болуы қажет.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гульнара Джусупова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 14:23:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/yOH4b1Wt.jpeg"   type="image/jpeg"   length="208824"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Халыққа тегін берілетін 4000-нан астам препарат дәріханаларда сатылған]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/4000-nan-asa-tegin-preparat-satylgan-dsm-tekseris-natizhelerin-zhariyalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/4000-nan-asa-tegin-preparat-satylgan-dsm-tekseris-natizhelerin-zhariyalady</guid>
                <description>Денсаулық сақтау министрлігі тегін дәрі-дәрмектер айналымында заңбұзушылықтарды әшкереледі.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Денсаулық сақтау министрлігі 2024 жылғы 1 шілдеден бастап дәрілік заттардың айналымын таңбалау жүйесін пайдалана отырып талдау жүргізді, деп жазады inbusiness.kz сайты.

«Таңбаланған тауарлардың электрондық құжат айналымы орталығы» аналитикалық платформасының деректеріне сәйкес, бүкіл ел бойынша дәріхана ұйымдарында мемлекет кепілдік берген тегін медициналық көмектің көлемі (ТМККК) шеңберінде қамтамасыз етуге арналған 4114 препараттың сатылғаны анықталды.


– 74 нысанға жоспардан тыс тексеру жүргізілді. Нәтижесінде 31 нысан әкімшілік жауапкершілікке тартылып, айыппұлдардың жалпы сомасы 12,3 млн теңгені құрады, 43 ұйымға бұзушылықтарды жою туралы ұйғарым берілді, – делінген хабарламада.


Науқастарға ТМККК аясында берілген дәрілердің заңсыз сатылу фактілері анықталды. Бірқатар жағдайда медициналық ұйымдар арқылы берілген препараттар дәріхана желілеріне түскені белгілі болды.

Анықталған позициялар арасында инфузияға арналған натрий хлориді мен глюкоза ерітінділері, кейбір антибиотиктер және созылмалы ауруларды емдеуге арналған препараттар бар.

«Цифрлық экономиканы дамыту орталығы» ЖШС ақпараты бойынша, таңбалау кодтарын пайдалануда жүйелі бұзушылықтар тіркелген: 35 537 қайта шығару жағдайы, әртүрлі қатысушылардың бір кодты 480 752 рет пайдалануы анықталған, сондай-ақ 1140 нысан 15 614 кодты қайтадан айналымнан шығарғаны белгілі болды.

Министрлік мәліметінше, анықталған фактілер бойынша материалдар Қаржылық мониторинг агенттігіне және Ұлттық қауіпсіздік комитеті Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметіне жіберілді.

Қосымша тексерулер жүргізіліп жатыр, осы бағыттағы жұмыс жалғасады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 14:14:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/9SgtgBu3.jpg"   type="image/jpeg"   length="124353"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Атырауда зираттан қару мен оқ-дәрілер табылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/atyrauda-zirattan-karu-men-ok-dariler-tabyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/atyrauda-zirattan-karu-men-ok-dariler-tabyldy</guid>
                <description>Атырауда аңшылық мылтық пен оқ-дәрілер зират ішінен табылды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл туралы қаруды жасырған адамның өзі айтып берген, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты қылмыстық-атқару жүйесі комитеті өңірлік департаментіне сілтеме жасап.

Ресми мәлімет бойынша, 13 сәуірде №79 мекеменің жедел бөлімі Атырау облысы полиция департаменті экстремизмге қарсы іс-қимыл басқармасымен бірлесіп құқықбұзушылықтардың алдын алу мақсатында жедел-іздестіру шараларын жүргізген.

Ер адамның ерікті түрде берген мәлімдемесінен кейін заңсыз сақталған аңшы мылтығы мен 12 калибрлі 5 оқ табылған. Ер адам қаруды зиратта жасырған.

Қару мен оқ-дәрілер қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес тәркіленді.

Қазіргі уақытта бұл іс бойынша тиісті тексеру жұмыстары жүргізіліп жатыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 13:53:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/2LiuPTI2.jpg"   type="image/jpeg"   length="173502"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Маңғыстауда қауіпті маневрмен табиғатқа зиян келтірген жүргізуші қамауға алынды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/mangystauda-kauipti-manevrmen-tabigatka-ziyan-keltirgen-zhurgizushi-kamauga-alyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/mangystauda-kauipti-manevrmen-tabigatka-ziyan-keltirgen-zhurgizushi-kamauga-alyndy</guid>
                <description>Сот оған 10 тәулікке әкімшілік қамау жазасын тағайындады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Маңғыстау облысы аумағында Айрақты-Шоманай алқабында түсірілген видео әлеуметтік желіде қызу талқыланып, көпшіліктің наразылығын тудырған болатын. Онда жүргізушілер қауіпті маневрлар жасап, видеоға түсірген, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Полиция департаментінің мәліметінше, Mercedes көлігінің әрекеті жол қауіпсіздігіне қауіп төндіріп қана қоймай, қоршаған ортаға да зиян келтірген. Кейін құқық бұзушының 24 жастағы жүргізуші екені анықталған. Ол көлікті мемлекеттік тіркеу нөмірінсіз басқарған және бұған дейін де осындай құқықбұзушылық үшін жауапқа тартылған болып шықты. Жүргізушіге бірнеше әкімшілік жаза қолданылып, көлік айып тұрағына қойылды.

Маңғыстау облыстық сотының мәліметінше, жүргізушінің әрекеті Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 434-бабы (ұсақ бұзақылық) бойынша сараланып, сотта құқық бұзушының кінәсі толық дәлелденген.

Аталған бап бойынша айыппұл немесе әкімшілік қамауға алу жазасы қарастырылған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 13:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Qpc4Dyp4.png"   type="image/png"   length="1233066"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Алматы облысында дрондар 400-ге жуық жол ережесін бұзу дерегін анықтады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/almaty-oblysynda-drondar-400-ge-zhuyk-zhol-erezhesin-buzu-deregin-anyktady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/almaty-oblysynda-drondar-400-ge-zhuyk-zhol-erezhesin-buzu-deregin-anyktady</guid>
                <description>Ең жиі тіркелген құқық бұзушылықтардың қатарында қарсы бағыттағы жолаққа шығу деректері бар.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алматы облысында жол қозғалысы ережелерінің сақталуын бақылау мақсатында ұшқышсыз ұшу аппараттары пайдаланылып жатыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Облыстық полиция департаментінің мәліметінше, жыл басынан бері ұшқышсыз ұшу аппараттарының көмегімен жол ережесін бұзудың 376 дерегі анықталған. 

Ең жиі тіркелген құқық бұзушылықтардың қатарында қарсы бағыттағы жолаққа шығу, қиылыстардан өту қағидаларын бұзу, жол белгілері мен таңбаларының талаптарын сақтамау, көлік құралдарын тоқтату немесе тұраққа қою қағидаларын бұзу, сондай-ақ жаяу жүргіншілер мен өзге де жол қозғалысына қатысушылардың жол жүру қағидаларын бұзуы бар. 


– Ұшқышсыз ұшу аппараттарын пайдалану жол-көлік оқиғалары жиі болатын учаскелерде құқық бұзушылықтарды анықтауға, объективті бақылауды қамтамасыз етуге және жүргізушілердің қауіпті әрекеттеріне жедел ден қоюға мүмкіндік береді. Бұл бағыттағы жұмыс жалғасады, өйткені басты міндет – жолдардағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету, апаттылықтың алдын алу және азаматтардың өмірі мен денсаулығын сақтау, – деді Алматы облысы полиция департаментінің бастығы Мейрам Әбікеев.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 13:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/x3pizHL6.jpeg"   type="image/jpeg"   length="114995"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент Анталия форумының панельдік сессиясына қатысу үшін NEST конгресс орталығына барды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/prezident-antaliya-forumynyn-paneldik-sessiyasyna-katysu-ushin-nest-kongress-ortalygyna-bardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/prezident-antaliya-forumynyn-paneldik-sessiyasyna-katysu-ushin-nest-kongress-ortalygyna-bardy</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Анталия дипломатиялық форумының панельдік сессиясына қатысу үшін NEST конгресс орталығына барды.

«Mapping Tomorrow, Managing Uncertainties» тақырыбына арналған көшбасшылар пікірталасына Солтүстік Македония Президенті Гордана Силяновска-Давкова және Грузия Премьер-министрі Ираклий Кобахидзе қатысады.

Модераторы – Түркия Ұлы Ұлттық жиналысының мүшесі, бұрынғы сыртқы істер министрі Мевлют Чавушоғлу.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 13:11:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/o9JAjiVC.jpg"   type="image/jpeg"   length="65469"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ақорда Президенттің алдағы аптадағы жұмыс кестесін жариялады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/akorda-prezidenttin-aldagy-aptadagy-zhumys-kestesin-zhariyalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/akorda-prezidenttin-aldagy-aptadagy-zhumys-kestesin-zhariyalady</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[20-23 сәуір күндері Қасым-Жомарт Тоқаевтың шақыруымен Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсүх Қазақстанға мемлекеттік сапармен келеді.

Жоғары деңгейдегі келіссөздер барысында екі елдің саяси, сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастығын нығайту перспективасы талқыланады. 

22-24 сәуірде Астанада Өңірлік экологиялық саммит өтеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 12:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/NCiQPsrm.jpg"   type="image/jpeg"   length="257548"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[10 жылдан аса уақыт іздеуде болған күдікті Германиядан экстрадицияланды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/10-zhyldan-asa-uakyt-izdeude-bolgan-kudikti-germaniyadan-ekstradiciyalandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/10-zhyldan-asa-uakyt-izdeude-bolgan-kudikti-germaniyadan-ekstradiciyalandy</guid>
                <description>Ол аса ірі мөлшерде алаяқтық жасаған.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Күдікті Бас прокуратура мен Ішкі істер министрлігінің Интерпол қызметкерлері, Қазақстанның Германия Федеративтік Республикасындағы Елшілігінің қолдауымен елге әкелінді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Тергеу барысында көрсетілген тұлға 2014 жылы адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен, компьютерлік техниканы жеткізуге жәрдем көрсету сылтауымен қазақстандық кәсіпкердің 1 миллион АҚШ доллары көлемінде қаражатын алдау жолымен иемденгені анықталып отыр.

Қылмыс жасағаннан соң күдікті жасырынып, оған халықаралық іздеу жарияланған.


– 2025 жылдың қыркүйегінде ол Германияда ұсталып, Бас прокуратураның сұрауы бойынша Қазақстанға берілді.
Қазіргі уақытта сотталушы тергеу изоляторына қамалды, – делінген ресми мәліметте. 


Айыпталған қылмысты жасағаны үшін мүлкі тәркіленіп, 10 жылға дейін мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 12:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/5O8ywgbW.jpg"   type="image/jpeg"   length="29613"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Екібастұзда деректерді өңдеу орталықтарының алқабы салынады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/ekibastuzda-derekterdi-ondeu-ortalyktarynyn-alkaby-salynady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/ekibastuzda-derekterdi-ondeu-ortalyktarynyn-alkaby-salynady</guid>
                <description>Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Мемлекет басшысының Ұлттық құрылтайдың V отырысында алға қойған міндеттері аясында «Деректерді өңдеу орталықтарының алқабы» жобасының қазіргі жағдайы жөнінде кеңес өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жиында Премьер-министрдің орынбасары – жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев, энергетика министрі Ерлан Ақкенженов, Павлодар облысының әкімі Асайын Байханов, «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы Бағдат Мусин жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы баяндады.

Павлодар облысының Екібастұз қаласында «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасын жүзеге асыру шеңберінде жер учаскелері айқындалып, негізгі келісімдер жасалды, сондай-ақ қуаты 215 МВт болатын қосалқы станса сатып алынды. Аталған шаралар жобаның энергетикалық инфрақұрылымының негізін қалыптастырады.

Кеңес барысында инвесторлар үшін одан әрі қажетті жағдай қалыптастыру аясында энергиямен жабдықтаудың жеңілдетілген тарифтік моделі бекітіліп, тиісті инвестициялық және салықтық преференциялар белгіленді.

Бағдат Мусин халықаралық технологиялық және инвестициялық компанияларды тарту бағытында жұмыстар жүргізіліп жатқанын баяндады. АҚШ, Қытай және Үндістан елдерінен «бұлтты» есептеу, үлкен деректерді өңдеу және ЖИ салаларында жұмыс істейтін 20-дан астам hyperscale-компаниялармен келіссөздер жүргзілді. 

Келіссөздер қорытындысы бойынша 100 МВт-тан жоғары қуатқа алдын ала сұраныс қалыптастырылды. Сонымен қатар «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасының жалпы әлеуеті 1 ГВт-қа дейін жетеді және ірі «зәкірлік» клиенттерді орналастыруға есептелген.

Жалпы алғанда, «ДӨО алқабы» жобасын жүзеге асыру Қазақстанда ірі өңірлік цифрлық хабты қалыптастыруға және әлемдік жетекші технологиялық компанияларды тартуға бағытталған. 

Премьер-министр қажетті нормативтік шешімдерді қабылдауды жеделдетуді және жобаның барлық кезеңдерінің белгіленген мерзімде орындалуын қамтамасыз етуді тапсырды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 12:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/zaMyFWQk.jpg"   type="image/jpeg"   length="141714"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әскерге шақырылған қазақстандықтар нені білуі керек? – Қорғаныс министрлігі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/askerge-shakyrylgan-kazakstandyktar-neni-bilui-kerek-korganys-ministrligi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/askerge-shakyrylgan-kazakstandyktar-neni-bilui-kerek-korganys-ministrligi</guid>
                <description>Бұл туралы ведомствоның ресми сайты жазды. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Негізінен, әрбір шақыру науқаны әскерге шақыртудан бастап медициналық тексеруден өтуге дейін бірқатар кезеңді қамтиды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қорғаныс министрлігінің ресми парақшасы «Шақырту қағазы қалай беріледі және оны алғаннан кейін не істеу керек?» деген сауалға жауап берді.


– Шақырту қағазы – азаматты жергілікті әскери басқару органына тарту шараларына қатысуға арналған ресми құжат. Қарапайым сөзбен айтқанда, әскерге шақыру осы ресми құжаттан бастау алады, ал оны орындау – әрбір жас азамат үшін міндетті заңды талап.

Шақырту бірнеше жолмен жіберіледі. Қол қойдыру арқылы жеке беріледі, жұмыс беруші немесе оқу орны арқылы жеткізіледі. Сонымен қатар, eGov.kz порталының жеке кабинеті, eGov Mobile қосымшасы және SMS арқылы жеткізу секілді цифрлық хабарламалар да енгізілген. Ол 2025 жылдан бастап заңды күшіне енді, – делінген ресми хабарламада.




Құжатта келу күні, уақыты және мекенжайы көрсетіледі. Дәлелді себепсіз келмеген жағдайда әкімшілік жауапкершілік қарастырылған, ал жүйелі түрде жалтару, яғни әскерден түрлі сылтаулармен қашу қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін.

Шақырту алғаннан соң деректердің дұрыстығын тексеру қажет: аты-жөні, мекенжайы, келу күні және шақыру мақсаты (медициналық комиссия, деректерді нақтылау және т.б.). Алдын ала қажетті құжаттарды дайындаған жөн. Олардың қатарында жеке куәлік, тіркеу куәлігі (бар болса), білім туралы құжаттар немесе оқу орнынан анықтама, медициналық қорытындылар, сондай-ақ кейінге қалдыруға құқық беретін құжаттар бар.


– Егер белгіленген уақытта келу мүмкін болмаса, жергілікті әскери басқару органын (әскери комиссариатты) алдын ала хабардар етіп, себебін құжатпен растау қажет. Ауырып қалған жағдайда – медициналық анықтама, оқу немесе жұмысқа байланысты болса – тиісті растайтын құжаттар ұсынылады. Дәлелді себеп міндетті түрде тіркелуі тиіс, – деп жазылған министрлік дерегінде.


Шақырту қағазы бірден әскерге жіберуді білдірмейді. Әдетте бұл деректерді нақтылау, медициналық тексеруден өту, жарамдылық санатын анықтау және кейінге қалдыру негіздерін тексеру үшін жүргізіледі.

«Уақытылы дайындық болған жағдайда, бұл рәсім еш қиындықсыз өтеді» деп сендірді ведомство өкілдері.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 12:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/lzZbD4JE.jpg"   type="image/jpeg"   length="63273"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«25 адамды кепілге алып, кәріз жүйесі арқылы қашқан»: Италияда қарулы қарақшылар банкке шабуыл жасады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/25-adamdy-kepilge-alyp-kariz-zhujesi-arkyly-kashkan-italiyada-karuly-karakshylar-bankke-shabuyl-zhasady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/25-adamdy-kepilge-alyp-kariz-zhujesi-arkyly-kashkan-italiyada-karuly-karakshylar-bankke-shabuyl-zhasady</guid>
                <description>Олардың қанша ақша немесе бағалы заттарды үптеп кеткені әзірге белгісіз.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оқиға Италияның Неаполь қаласында болған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қаскөйлер 25 адамды екі сағат бойы кепілде ұстап, кейін едендегі тесіктен өтіп, кәріз жүйесі арқылы қашып кеткен.

Кепілдегілерді босату бойынша келіссөздер жүргізіліп жатқан кезде қылмыскерлер ізін суытып үлгерген.



Кепілге алынғандардың ешқайсысы зардап шеккен жоқ, тек 6 адам қатты күйзеліске байланысты медициналық көмекке жүгінген. Ұрланған мүліктің нақты көлемін анықтау әзірше мүмкін емес. Себебі, қарақшылардың негізгі нысанасы банк сейфтері болған.

Кепілдегілердің бірі Луиджи Нотари бетперде киген адамды көргенде бастапқыда оны әзіл деп ойлағанын айтты. Оның сөзінше, қарақшылар адамдарды тінтпеген, олардың ақшасы мен бағалы заттарына тиіспеген, сондай-ақ банкоматтарға да жақындамаған.

Қазіргі уақытта Италияның ұлттық полициясы кәріз жүйесін тексеріп, қашып кеткен қарақшыларды іздестіруде.

Ал банк алдында жүздеген клиент жиналып, қай сейфтердің бұзылғанын және қандай заттардың ұрланғанын айтуын талап етуде.

Бұл істі Неаполь қаласының бас прокуроры Никола Граттери жеке бақылауына алды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 11:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/g5rYPHiJ.jpg"   type="image/jpeg"   length="18917"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бүгіннен бастап зейнетақы жинағын пайдалану тәртібі өзгерді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/buginnen-bastap-zejnetaky-zhinagyn-pajdalanu-tartibi-ozgerdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/buginnen-bastap-zejnetaky-zhinagyn-pajdalanu-tartibi-ozgerdi</guid>
                <description>17 сәуірден бастап Қазақстанда зейнетақы жинақтарын пайдалану ережесіне өзгеріс енгізілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жаңа тәртіпке сәйкес, бұл қаражат енді тек ипотекалық несиенің негізгі қарызын жабуға ғана бағытталады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Бұдан былай зейнетақы ақшасын банктің пайыздарын төлеуге, сондай-ақ айыппұлдар мен өсімпұлдарды өтеуге пайдалана алмайсыз. Мұндай қосымша төлемдерді қарыз алушы тек өз қаражаты есебінен төлеуге міндетті.

Айта кетейік, бұған дейін қолданыста болған талаптар бойынша зейнетақы жинағын несиенің негізгі сомасымен қатар, банк есептеген сыйақыны өтеуге де рұқсат етілетін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 11:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/jafmoegB.jpg"   type="image/jpeg"   length="47303"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ел тұрғындары Орталық Азия бойынша бір салада аз ақша төлейтін болып шықты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/el-turgyndary-ortalyk-aziya-bojynsha-bir-salada-az-aksha-tolejtin-bolyp-shykty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/el-turgyndary-ortalyk-aziya-bojynsha-bir-salada-az-aksha-tolejtin-bolyp-shykty</guid>
                <description>Аталған аумақтағы денсаулық сақтауға жұмсалатын шығыстар қаржыландыру көлемі жағынан да, халыққа түсетін жүктеме бойынша да айтарлықтай ерекшеленіп отыр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан жүйенің теңгерімділігі жағынан көшбасшылардың қатарында келеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, бұл біздің азаматтар бірқатар көрші елдерге қарағанда медициналық көмек үшін аз төлейтінін білдіреді. 

Азаматтардың өз қалтасынан қанша қосымша төлейтіні – кез келген денсаулық сақтау жүйесінің негізгі көрсеткіші. Дүниежүзілік банктің деректеріне сай, Орталық Азия елдерінің ішінде халыққа түсетін ең төмен жүктеме Қазақстанда – 30,3%. Қырғызстанда бұл көрсеткіш 42% болса, Тәжікстанда – 62%, Өзбекстанда – 64%, ал Түрікменстанда пациенттер медициналық қызметке өз қалтасынан 77% жаратады.

Сонымен қатар, Дүниежүзілік банктің мәліметінше жан басына шаққандағы денсаулық сақтау шығыстары бойынша Түрікменстан көш бастап тұр. Онда 581 АҚШ доллары жұмсалады.

Қазақстан екінші орында – 576 доллар. Өзбекстанда мемлекет шығысы бір адамға – 192 доллар, Қырғызстанда – 97 доллар, ал Тәжікстанда – 85 доллар.

Кез келген денсаулық сақтау жүйесіндегі тағы бір маңызды фактор – медициналық-санитариялық алғашқы көмекті (яғни, емханаларды) қаржыландыру үлесі. Қазақстанда профилактикаға басымдық берілген – тұрақты скринингтер ауруларды ерте кезеңде анықтап, оларды амбулаториялық деңгейде емдеуге мүмкіндік береді. Бұл стационарларға түсетін жүктемені азайтады. Мұндай тәсіл тиімді, бірақ мемлекеттен тиісті шығыстарды талап етеді – жан басына шаққанда 42 доллар, бұл өңірдегі көрші елдермен салыстырғанда бірнеше есе көп.

Өзбекстанда – 10 доллар, Қырғызстан мен Тәжікстанда – шамамен 8 доллар (нормативтік актілерге сәйкес). 

Осылайша, Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесі – өңірдегі ең теңгерімді жүйе. Қаржы бюджеттен, медициналық сақтандыру қорынан және азаматтардың тікелей төлемдерінен түседі. Қаржыландырудың бірнеше көзі жеткілікті қаражат көлемін, демек жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Ең бастысы, азаматтар өз денсаулығын сақтау мен емделуге жеке қаражатынан аз жұмсайды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 10:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/aQMnQwbi.png"   type="image/png"   length="1614274"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Еуропа күтпеген қиындыққа тап болғалы тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/europa-kutpegen-kiyndykka-tap-bolgaly-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/europa-kutpegen-kiyndykka-tap-bolgaly-tur</guid>
                <description>Ормуз бұғазының жабылуы кейбір елдердің экономикасына теріс әсерін беруі мүмкін. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Еуропада авиациялық отын қоры 6 аптаға ғана жетеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BILD-ке сілтеме жасап.

Халықаралық энергетика агенттігінің (IEA) басшысы Фатих Бирол Еуропада керосин қоры шамамен 6 аптаға ғана жететінін айтты. Ол Иранмен соғыс салдарынан Ормуз бұғазы арқылы үзілген мұнай жеткізілімі қайта жанданбаса, әуе рейстері тоқтатылуы мүмкін екенін ескертіп отыр. Агенттік басшысы Associated Press агенттігіне сұхбат берген болатын.

IEA директорының пікірінше, бұрын-соңды болмаған ең ірі энергетикалық дағдарыстың жаһандық салдары ауыр болады. 


«Бұл ахуал қаншалықты ұзаққа созылса, әлемде экономикалық өсім мен инфляцияға кері әсері соғұрлым күшейе түседі», – деді ол.


Сарапшы энергия тасымалдаушылар бағасының өсуінен кейбір өңірлер басқаларға қарағанда айтарлықтай зардап шегеді деген пікірде. Әсіресе, Таяу Шығыстан тасымалданатын мұнайға қатты тәуелді Азия елдерінде, атап айтқанда, Жапония, Корея, Үндістан, Қытай, Пәкістан және Бангладеште бұл әсер қатты сезілмек. Кейін бұл үрдіс Еуропа мен Америкаға да жететіні айтылды. Фатих Биролдың айтуынша, егер Ормуз бұғазы қайта ашылмаса, жанармай тапшылығына байланысты Еуропада кейбір рейстерді тоқтатуға тура келуі мүмкін.

Lufthansa әуе компаниясы қазірдің өзінде ықтимал керосин тапшылығына арналған іс-қимыл жоспарын дайындап қойды. Компания шамамен 40 ескі ұшақты пайдаланудан шығаруды жоспарлап отыр. Бұл ретте Lufthansa-ның өкілі Table.Briefings басылымына берген сұхбатында биылға қажетті керосин қорының 80%-ға жуығы алдын ала сатып алынғанын мәлімдеген. Сондай-ақ келесі жылға арналған қажеттіліктің 40%-ы жабылды, олардың барлығы да дағдарысқа дейінгі бағамен сатып алынған. Яғни, Lufthansa әуе компаниясы дағдарыс салдарына белгілі бір деңгейде дайын деген сөз. Десек те, компания қазірдің өзінде әуе билетінің құнын көтеріп үлгерді әрі алдағы уақытта тағы да қымбаттау болуы мүмкін. Сарапшылар компанияда кейбір рейстердің тоқтатылуы ықтимал екенін айтады. Әсіресе, бұл айтарлықтай табыс әкелмейтін бағыттарға қатысты болуы мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 09:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/63vItTL0.png"   type="image/png"   length="2579684"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қымбаттаған ет үкіметті Ауғанстаннан көмек сұрауға мәжбүр етті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kymbattagan-et-ukimetti-auganstannan-komek-surauga-mazhbur-etti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kymbattagan-et-ukimetti-auganstannan-komek-surauga-mazhbur-etti</guid>
                <description>Өзбекстан біздегі ет бағасының өсуіне ықпал жасады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бәрі де өзбек ағайындарда жыл басында сиыр еті бағасының шығандап кетуінен басталды, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Кабул көмегі және қымбатшылықты басқа да хикаялары

Бәрі де өзбек ағайындарда жыл басында сиыр еті бағасының шығандап кетуінен басталды. Ресми статистикаға сезікпен қараған жергілікті блогерлер «кәуап индексіне» жүгінді: егер бір жыл бұрын бір істік шашлық демократиялық бағамен 25 мың сум (980 теңгедей) тұрса, 2026 жылғы орташа баға 30–45 мың сум (шамамен 1 700 теңге) аралығында құбылуда. Бүгінгі нақты инфляция халық үшін құрғақ пайыздармен емес, қолжетімсіз бола түскен қуырылған еттің хош иісімен өлшенсе керек.


«Көтерме нарық бұл трендті растап отыр: бізде сиыр етінің бір келісінің бағасы 75–108 мың сумға жетті. Базардағы кейбір алыпсатар 155 мыңнан да сатып жатыр. Өткен аптамен салыстырғанда ең төменгі бағалар 7,1%-ға, ал, ең жоғарғы бағалар 2,9%-ға тағы өсті. Бағаның жоғарылауы Ресейдегі жағдаймен байланыстырылады: онда мал індеті тарады деген желеумен фермерлерден 180 мыңнан астам мал тәркіленді. Бұл аз болғандай, Қазақстан РФ-тен тірі мал әкелуге тыйым салып, оның өз аумағы арқылы транзитіне де тыйым қойып тастады», – дейді өзбекстандық блогер Фахрулло Хамидуллаев.


Ол елде ет өнімдерінің жетіспейтінін жасырмады. Соңғы жылдары Өзбекстан бұл тапшылықты импорт арқылы жүйелі түрде өтеп келеді. Осылайша, егер бұрын сырттан тасу тек қосымша тетік саналса, енді азық-түлік теңгерімінің негізіне айналды.

Бұл жерде аймақ елдерінің өзара тәуелділігі заңы іске қосылды: өзбектердің «тәбеті» біздегі тапшылыққа түрткі болды. upl.uz порталы жазғандай, Өзбекстан тарапынан сұраныс ақыры Қазақстандағы бағаның өсуіне әсер еткен. Қазақстандық шенеуніктер азық-түліктің, оның ішінде еттің де едәуір бөлігі Өзбекстанға кетіп жатқанын және бұл ішкі нарықтағы ет бағасының күрт өсуіне тікелей ықпал еткенін мойындады.

ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ербол Тасжүрековтің пікірінше, көрші елдерге, әсіресе Өзбекстанға экспорт өсуде, өйткені қазақстандық өнім мол сұранысқа ие әрі бағасы жөнінен бәсекеге қабілетті. Басқаша айтқанда, арзанға кетіп жатыр. Оның үстіне бұл «жетістіктің» артында біздің өзімізде бағаның өсуі тұрғанын ескерсек, мақтануға тұра ма?


«Жақын маңдағы елдерге, соның ішінде Өзбекстанға экспортымыз қарқынды артып жатыр. Себебі, біздің ет өнімдерімізге деген сұраныс жоғары. Бұл біздің бәсекелі артықшылығымыз», – деді Тасжүреков.


Өзбекстандағы импорт статистикасы бұл көріністі растай түседі. ӨР Ұлттық статистика комитетінің мәліметінше, тек 2026 жылдың бірінші айында республика 70,7 млн долларға ет және субөнімдер сатып алған. Бұл өткен жылғыдан 46,6%-ға көп! 2025 жылдың қорытындысы бұдан да ауқымды: ет импорты 868,8 млн долларлық межеден асып, 2024 жылғы көрсеткіштен 70,6%-ға (!) артық болды. Бұл енді уақытша құбылыс емес, бұл – тұтас халықты шетелдік ет асырайтын жаңа өмір шындығы.

Қош бол, ата кәсіп, азық болған...

Осы ақша ағындарының аясында өзбекстандық мал шаруашылығының құлдырауы туралы әңгімелер мұңды естіледі. Тарихи білімі таяздау кейбір сарапшы «қазақ көшпелі, өзбек отырықшы болған» деп жатады. Шынында, әріге бармағанның өзінде кеңес одағының дәурені аяқталуға таяған тұста Қазақстанда 9,7 млн, Өзбекстанда 11 млн сиыр болыпты.  

Алайда тәуелсіздік жылдары оңтүстік көршінің билігі мал емес, өсімдік шаруашылығына басымдық бергені мәлім. Ауыл кәсіпкері ынталандыруға қарай әрекет етеді: олар мол субсидиялары, жеңілдікті несиелері және мемлекеттік қолдаудың көптеген басқа механизмдері бар, сондай-ақ экономикасы болжамды өсімдік шаруашылығы мен жібек шаруашылығы сияқты табысты сегменттерге ауысуда.

Ал, мал шаруашылығы болса, жүктемесі ауыр, қолдауы шағындау сала болып қалды. Оны айтасыз, Қарақалпақстан сияқты солтүстікке жақын облыстары қыста қажет жемшөпті Қазақстаннан таситын көрінеді.

Фермер Бахтиер Мирзоев (тегі өзгертілді) дала төсінде төрт түлік өрген заманды көне бір аңыз сияқты еске алады: бір кездері тіпті Ташкент облысында да отар-отар қой мен ешкі, табын-табын сиыр жайылып, жайлау пейзажының көркем бір көрінісін тудыратын.


«Улап-шулап, маңырап, мөңіреген малды бала кезде біз де бағып, қуалаушы едік. Тіпті астанада адамдар мал ұстады: сүті, қаймағы, бәрі өздерінен,  ешкімге тәуелді емес еді. Ал, қышлақтарда (ауылда) әрбір аулада дерлік мал ұстайтын. Таңертең өріске өргізеді, кешке ақылды мал еш бақылаусыз-ақ жадында сақталған жолмен қорасына өзі қайтып келеді. Қазір бәрі басқаша. Жер ұстағанның қолында, тістегеннің аузында кетті, билігі барлар бөліп-бөліп алып, меншіктеп қойды. Жайылым қалмай барады. Егер малың байқаусызда біреудің егініне түссе, дереу ішкі істер органдарының өкілдерін шақыртады, ақыры үлкен айыппұлмен аяқталады. Адамдар тәуекелге барғысы келмейді. Мал өсіруде мағына қалмай барады», – дейді Бахтиер Мирзоев.


Науаи облысындағы қышлақтардың бірінің 60 жастағы тұрғыны Лидия Кәрімова мал шаруашылығын ата мирасы санайды. Ол өзі өмір бойы ауылда тұрады және бұрын қалай болғанын жақсы біледі. Оның байламынша, импорттық ет бағаны түсірмейді. Ол тек нарықты тапшылықтан сақтап тұр.


«Қазақстанда жер де көп, мүмкіндік те мол, алайда теледидардан естіп қаламыз: көрші елде мал шаруашылығының, әсіресе ірі қара малдың азайып жатқаны хабарланады. Демек, көршіде сиыр еті тек қымбаттай береді. Етпен бірге бізге инфляциясы да келеді. Өзіміздікін дамыту керек еді. Мен өмір бойы қышлақта тұрамын. Бір кездері таңертең және кешке ауыл маңындағы жолдар өріске бет қойған және одан қайтқан малға толатын, көлік өте алмай қалушы еді. Ауыл осы ырғақпен өмір сүрді. Енді жолдар малдан бос. Жұрт қорада мал ұстағаннан гөрі етті дүкеннен ала салғанды оңай көреді», – дейді Лидия-опа.


Жайылым тапшы, жер ірі ойыншылардың қолында, жем-шөп қымбат. Мұның соңы үй шаруашылығындағы төрт түліктің жойылуына соқтыруда. Салдарынан, етқұмар Өзбекстан оны Үндістан мен Пәкістаннан бастап, Беларусь пен Моңғолияға дейін бүкіл әлемнен тасып жеуге мәжбүр.

Қазақстан болса, өзіндегі ет дағдарысын шаруашылықты дамытумен емес, үйреншікті әдіспен – әкімшілік шектеулер арқылы реттеуге тырысуда. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2025 жылғы 31 желтоқсаннан бастап Қазақстаннан еуразиялық одақ елдеріне және оған кірмейтін басқа мемлекеттерге ет шығару квотамен шектелді. Норма 2026 жылғы 30 маусымға дейін әрекет етеді. Ұзартылуы ықтимал.

Қазақстандық фермерлерге шетелге биыл 20 мың тоннадан аспайтын сиыр етін ғана шығаруға рұқсат берді. Сонымен қатар, ірі қара малды (ІҚМ) экспорттауға мүлдем тыйым салынды.

Қой мен сиыр бірінші класспен ұшады

Енді өзбекстандық ағайынның палауымен бірге ауғанстандық еттен дәм татасыз. Өйткені Өзбекстанға ет жеткізушілер тізіміне Ауғанстан да қосылуда. Әндіжан облысының әкімі Шухратбек Абдурахманов бастаған делегация Кабулға барып, Ауғанстанның уақытша үкіметінің өкілдерімен және жергілікті бизнесмендермен келіссөздер жүргізіп оралды.

Ауыл шаруашылығы, ирригация және мал шаруашылығы министрі Маулави Атаулла Омаримен кездесу барысында тараптар Ауғанстаннан ет өнімдерінің импортын жолға қоюға уағдаласты. Ол үшін тараптардың тиісті мекемелеріне жаңа логистикалық тізбектер құру жүктелді. Өз кезегінде Өзбекстан көршісіне азық-түлік өнімдерін, тұрмыстық техника, автомобильдер, шаруашылық құрал-саймандарын жеткізетін болды.

Ет бағасының өсуі Ташкентті импорт географиясын күрт кеңейтуге итермелеп отыр. Нәтижесінде, осы сәуірдің басында бірер жыл бұрын таңсық көрінетін шешім қабылданды: мемлекет сиыр, қой етін, тіпті тірі малды әуе жолымен тасымалдауға уақытша субсидиялар енгізді.

Президенттің «Халықты азық-түліктің негізгі түрлерімен қамтамасыз етуді қолдаудың қосымша шаралары туралы» қаулысына сәйкес, 2026 жылдың 1 сәуірі мен 1 тамызы аралығында кәсіпкерлердің сиыр және қой етін ұшақпен тасымалдау шығындарының 50%-ы бюджеттен өтеледі. Бірақ ол өнімнің әр келісіне 0,8 доллардан артық берілмейді.

Сонымен қатар, тағы бір қолдау құралы іске қосылды: сәуірден желтоқсанға дейін бизнес импортталатын тірі ірі қара мал құнының 10%-ы көлемінде субсидия алады. Қаражатты бөлумен арнайы құрылған Аграрлық саладағы төлем агенттігі айналысады, деп жазды kun.uz.


«Сіз ұшақпен тек сәнді-салтанатты мейрамханаларға арналған элиталық «мәрмәр» ет қана ұшады деп ойларсыз. Бірақ шындық әлдеқайда қызық. Пәкістандық Лахордан 17 тонна қарапайым қой еті тиелген Boeing жүк ұшағы Ташкентке қонды. Моңғолия мұндай «ет чартерлері» схемаларына баяғыда-ақ қатысып жүр. Неліктен қарапайым ет кенеттен ұшақпен ұша бастады? Өйткені біздің жерүсті логистикамыз, қалыпты транзиттік дәліздер жоқтың қасы. Бұған қоса, ветеринарлық кедергілер фурамен жеткізуді соншалықты күрделі әрі қымбат етіп жіберді. Импорттаушылар үшін авиация экономикалық тұрғыдан тиімді болып шықты», – дейді қоғам қайраткері Бекзод Рустамбеков.


Оның пікірінше, импорттық етті субсидиялаудың орнына жем-шөптің қымбаттығына, жайылымдардың шектелуіне және өзіндік құнының жоғарылығына тап болған жергілікті өндірушіні қолдау керек еді.

Оптимизм – жүгеріде, үміт – генетикада

Әділін айту керек, ел басшылығы мәселенің тереңдігін түсінеді. Президент Шавкат Мирзиеев таяуда ғана үлкен кеңес өткізді. Онда ол мемлекеттік басымдық жалпы макроэкономикалық көрсеткіштерден енді әрбір тұрғынның тұтыну себетінің нақты мазмұнына ауысатынын жариялады. Мемлекет басшысы себеп-салдарлық байланысты нұсқады: ел сыртқы жеткізілімдерге тәуелді болып қала берсе және төл жем-шөп базасын құрмаса, ет бағасының төмендеуіне қол жеткізе алмайды.

Сондықтан Өзбекстан мал шаруашылығына деген көзқарасты түбегейлі өзгертеді. Оң мысал ретінде Мүбәрәк ауданындағы жоба келтірілді: онда жүгері өсіруге 5 мың гектар жер бөлінген. Бұл дұрыс бағыттағы қадам, бірақ жүйелі бетбұрыс үшін тым жеткіліксіз. Яғни, тек «алғашқы қарлығаш». Биылғы жылға арналған міндеттер әлдеқайда ауқымды: жем-шөп үшін қосымша 60 мың гектар жерді игеруге тапсырма берілді. Бұл 350 мың бас малды азықпен қамтамасыз етуге тиіс.

Бұдан бөлек, республика 2025 жылы басталған Моңғолиямен арасындағы стратегиялық келісімді іске асыруды жалғастырады: жоба өзбекстандық малды асылдандыруға бағытталған. Генетикалық қорды жақсарту және мал басын көбейту үшін моңғол елінен 100 мың асыл тұқымды қой мен ешкі сатып алынады.

Алайда әзірге базардағы бағалар көрген жанның көңілін түсіргендей. ӨР Ұлттық статистика комитетінің мәліметінше, наурыз айында сиыр еті жылдық есепте 15%-ға, қой еті 18%-ға қымбаттады. Импорттық белсенділік жоғары деңгейде қалып тұр.

2025 жылы Өзбекстанға сырттан 156,9 мың тонна сиыр еті тасылған, деп хабарлады gazeta.uz. Бұл бір жыл бұрынғыдан 67,1%-ға көп. Себепті тек ұсыныстан ғана емес, сұраныстан да іздеген жөн: Өзбекстанда халық саны жылдам өсуде: жылына 800 мыңнан астам адам қосылады. Әрі туристік дүмпу жалғасты: ӨР-ге шетелден 11,7 млн турист келген, бұл алдыңғы жылдан 47%-ға көп: салада ел аймақтық көшбасшыға айналды.

Әйткенмен, шетелден келетін ет қымбаттап барады: импортталған сиыр етінің құны 366,3 млн-нан 661,2 млн долларға дейін өсті, ал, келісінің орташа бағасы 8%-ға – 3,9 доллардан 4,21 долларға дейін көтерілді.

Осындай динамика қой еті бойынша да байқалады: өткен жылы импорт табиғи мәнде 2,5 есеге жуық – 13,4 мыңнан 33 мың тоннаға дейін ұлғайды. Ақшалай түрде импорт көлемі 26,3 млн доллардан 72 млн долларға дейін өсті. 1 келі еттің орташа бағасы 1,95 доллардан 2,18 долларға дейін шарықтады. Шетелден етпен бірге инфляция импортталады деген осы.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 08:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/DN7i3Aic.jpeg"   type="image/jpeg"   length="304493"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Президентінің арнайы өкілі АҚШ Мемлекеттік хатшысымен келіссөз жүргізді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-prezidentinin-arnajy-okili-aksh-memlekettik-hatshysymen-kelissoz-zhurgizdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-prezidentinin-arnajy-okili-aksh-memlekettik-hatshysymen-kelissoz-zhurgizdi</guid>
                <description>Кездесуде бірқатар мәселе кеңінен талқыланды.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ-қа сапары аясында Қазақстан Президентінің АҚШ-пен өзара іс-қимыл жөніндегі Арнайы өкілі Ержан Қазыхан мен Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары Серік Жұманғарин бастаған қазақстандық делегация АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубиомен кездесті, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Кездесу барысында Ержан Қазыхан Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың АҚШ Президенті Дональд Трампқа жолдаған сәлемін жеткізіп, Қазақстан-Америка қатынастарының қарқынды дамуын, орнықты саяси диалогты және іс жүзіндегі өзара іс-қимылдың кеңейіп келе жатқанын атап өтті.

2025 жылғы қарашада Ақ үйдің кеңсесінде өткен екі ел көшбасшыларының кездесуі қорытындысы бойынша қол жеткізілген уағдаластықтардың маңыздылығы, оның ішінде жалпы көлемі шамамен 20 млрд. АҚШ долларын құрайтын инвестициялық жобаларды іске асыру ерекше атап өтілді.

Арнайы өкіл еліміздің бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған халықаралық күш-жігерді қолдауға қосқан үлесін, соның ішінде Бейбітшілік кеңесі шеңберіндегі қызметті қолдайтынын атап өтіп, сондай-ақ Авраам келісімдерін іске асырудың өңірлік және жаһандық тұрақтылықты нығайтудың маңызды факторларының бірі ретіндегі маңызын растады.

Америка тарапы Қазақстанда жүргізіліп жатқан мемлекеттік жүйені жаңғыртуға, билік институттарының тиімділігін арттыруға және заң үстемдігін нығайтуға бағытталған ауқымды саяси және әлеуметтік-экономикалық реформалар туралы хабардар етілді.

Тараптар сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты одан әрі дамытуға өзара мүдделілігін растады. Іскерлік байланыстарды жандандыру және бірлескен жобаларды іске асыру Кеңейтілген стратегиялық серіктестікті одан әрі тереңдету үшін жаңа мүмкіндіктер ашатынына бөлек тоқталды.

Ержан Қазыхан Мемлекеттік хатшыны Қазақстанға ресми сапармен келуге шақыруды растады.

Өз кезегінде, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио екіжақты ынтымақтастықтың қазіргі деңгейіне жоғары баға беріп, оны одан әрі тереңдетуге дайын екенін білдірді.

Кездесу қорытындысы бойынша тараптар диалогты жалғастыруға және екіжақты күн тәртібінің барлық бағыттары бойынша Қазақстан-Америка ынтымақтастығын нығайтуға келісті.

Айта кетейік, Президент Өкілі Вашингтонда АҚШ сенаторы Стив Дэйнсті марапаттаған болатын.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 07:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Kkt2dFUn.jpg"   type="image/jpeg"   length="147068"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елде ұстамамен ауыратындар 6 жылдың ішінде 2 еседен астам көбейген]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elde-ustamamen-auyratyndar-6-zhyldyn-ishinde-2-eseden-astam-kobejgen</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elde-ustamamen-auyratyndar-6-zhyldyn-ishinde-2-eseden-astam-kobejgen</guid>
                <description>Ел арасында ұстама, «қояншық» делінетін, медицина тілінде эпилепсия аталатын дерт кейінгі жылдары Қазақстанда өрши бастады. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мысалы, 2019 жылы 45 мың адам эпилепсияға шалдыққаны үшін тіркеуде тұрса, былтыр 95 мыңға жеткен. Дегенмен жас таңдамайтын созылмалы неврологиялық сырқатпен ауыратындар шын мәнінде бұдан да көп болуы мүмкін, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Жалпы, ұстама екі кезеңде пайда болады. Біріншісі, балалық шақта, генетиканың әсері, инфекция немесе босанған сәттегі жарақаттардан болып жатады. Екіншісі, 50 жастан асқанда ми жарақаттары, инсульт, менингит секілді аурулардың әсерінен тіркеледі. Кейде мамандар бұған сапасыз ұйқы, алкоголь мен есірткіге тәуелділікті де қосады. Бірақ науқастардың 50 пайызында аурудың дәл себебі сол күйі анықталмай қалады екен.


«Себебі көп болғандықтан эпилепсияны полиэтиологиялық ауруға жатқызамыз. Туабітті ақаулардың өзінің тұқым қуалау арқылы берілетін түрі бар, ананың ішінде жатқанда болған генетикалық мутацияның әсерінен болуы да мүмкін. Сәбидің миына қан құйылатын жағдайлар кездеседі», – дейді Ұлттық нейрохирургия орталығының профессоры Гаухар Ибатова.




Дертке қатысты ең басты мәселенің бірі – қоғамның қабылдай алмауы. Көбіне осы аурудың кесірінен адамдар ауруханаға барудан, қоғамдық орындарда жүруден, тіпті, ем қабылдаудан бас тартады. Ал шындығында мамандар жүйелі ем қабылдаса, сау адам қатарлы өмір сүре алатындарын алға тартады.


«Көптеген науқас өзінің эпилепсиямен ауыратынын жасырғысы келеді, қызметіне, оқуына зиян тигізеді деп қауіптенеді. Себебі елімізде эпилепсия диагнозы бар адамдарды жұмысқа қабылдамайды. Тек мүмкіндігі барлар жекеменшік медициналық орталықтарға барып ем алады, жалпы есепке тұрғысы келмейді, дәрі-дәрмегін де өздері сатып алады», – дейді эпилептолог Гаухар Ибатова.


Бұл тұста заңнамалық тұрғыдан да кедергілер барын ешкім жасырмайды. Мысалы, дертке душар болғандар көлік жүргізе алмайды. Оның үстіне, көбіне жұмыс орындары қызметке қабылдаудан бас тартады. Өйткені жұмыс кезінде оқыс оқиға болса, кінәлі басшы саналады. Сондықтан жұмыс берушілер эпилепсиясы бар адамдарға үрке қарайды.

Қазақстанда аурудың қарқыны жыл сайын үдеп бара жатқанына қарамастан, емдеу орталықтары санаулы. Президент іс басқармасы жанындағы Медициналық орталығының аурухана жанында құрылған Эпилептология орталығы ғана сапалы ем жүргізеді. Бұған қоса, эпилепсияны ең алғаш рет хирургиялық жолмен емдеуді бастаған – Астанадағы Ұлттық нейрохирургия орталығы бар.

Елде эпилепсияға ең алғашқы операция 2010 жылы жасалған. Содан бері орталықта 400-ден аса пациент операциядан өткен. Оның 50-60 пайызға жуығы балалар. Ал науқастардың саны жүз мыңға таяғанын қарасаңыз, расымен емдеу орталықтарының аздық ететінін көресіз.

Негізі хирургиялық ем көбіне дәрі көмектеспеген жағдайда қолданылады. Қазір эпилепсияны емдеудің тағы бір заманауи балама әдісі шықты, қысқаша VNS терапиясы деп аталады. Нейростимулятор мидың электрлік белсенділігін тұрақтандырып, ұстаманың жиілігін мейлінше азайтады.


«Бұл ұстаманы 100 пайыз тоқтатады деп айта алмаймын, дегенмен кейбір пациенттерде ұстама тоқтап, жойылып кеткен жағдайлар бар. Бұл терапияның пайдасы, күніне 20-30 рет ұстамасы пайда болатын емделушілердің өмірін жеңілдетеді. Яғни ұстаманың жиілігі азаяды», – дейді эпилептолог.


Шыны керек, науқастар тиісті емге қол жеткізе алмай отыр. Оған бір-ақ мысалды келтіреміз. Әлемде эпилепсияны емдеуге қажет 35-тен аста дәрі-дәрмек түрі бар. Бізде тек 13-і тіркелген. Оның өзінде сапалы препараттар емес, стандарттарға сай дәрілердің аналогы ғана.

Сондықтан кей жағдайы жеткен науқастар шетелдік дәрілерді мол ақшасын шығындап, алдыртып ішеді. Ал жағдайы жетпегендер не жұмысқа орналаса алмай, әрі кеткенде аналог ретінде қарастырылатын препаттар ішіп, қоғамнан шектеліп жүруге мәжбүр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 07:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/fSrp5GiK.webp"   type="image/webp"   length="150414"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Таеквондошы Алидар Абдукаримов әлем чемпионатында қола медальға ие болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/taekvondoshy-alidar-abdukarimov-zhastar-arasyndagy-alem-chempionatynda-kola-medalga-ie-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/taekvondoshy-alidar-abdukarimov-zhastar-arasyndagy-alem-chempionatynda-kola-medalga-ie-boldy</guid>
                <description>Қазақстан таеквондо құрамасы Өзбекстанның Ташкент қаласында өтіп жатқан жастар арасындағы әлем чемпионатында тағы бір жүлдеге қол жеткізді, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алидар Абдукаримов 68 келіге дейінгі салмақта қола медаль иеленіп, жеңіс тұғырының үшінші сатысына көтерілді.

Спортшы жартылай финалға дейін жетіп, бұл кезеңде өзбекстандық Аюбхон Набиевке жол берді. Нәтижесінде қазақстандық таеквондошы әлем чемпионатын үшінші орынмен аяқтады.

Айта кетейік, осы нәтижеден кейін ұлттық құраманың еншісіндегі жүлделер саны төртеуге жетті. Бұған дейін Айым Серікбаева (44 келіге дейін) алтын медаль жеңіп алса, Ерасыл Ерзат (48 келіге дейін) пен Ислам Медетбай (55 келіге дейін) қола жүлдегер атанған еді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Медина Әлжан</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 21:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Oz3vSKsL.jpg"   type="image/jpeg"   length="278568"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Турфирмалар туристердің төбе шашын тік тұрғызған жаңалықты хабарлады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/turfirmalar-turisterdin-tobe-shashyn-tik-turgyzgan-zhanalykty-habarlady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/turfirmalar-turisterdin-tobe-shashyn-tik-turgyzgan-zhanalykty-habarlady</guid>
                <description>Бәрін қамтитын қамсыз «all inclusive» форматының маңызды бір элементі жойылуда. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Тәбәрік тығырығы немесе дозатор дәуірінің таңы

Турфирмалар бұл жолы қонақүйлерден «естелікке тәбәрік» алып кеткенді жақсы көретін саяхатшыларды тығырыққа тірейтін көңілсіз бетбұрысты жариялады. Қайтар жолда шағын лосьондар мен гель құтыларының есебінен шабаданы ауырлап, үйіне бір жылдық гигиеналық олжа әкелетін қауымға енді бұл әдетінен тыйылуға тура келеді.

Туроператорлар аллергиядан сақтану үшін тіпті өзіңізбен бірге сусабынға дейінгі негізгі жеке гигиена құралдарын ала жүруге кеңес береді, деп жазады inbusiness.kz. Бұл – сервис сапасының құлдырауы ма, әлде табиғатқа деген жанашырлық па?

Түркия мен Еуропа елдеріндегі қонақүйлер жаппай жаңа қызмет көрсету моделіне көшуде. Оның мәні қарапайым әрі үнемді: саяхатшы нөмірінің есігін ашып, табалдырықтан аттағанда жуынатын бөлмеде қаздай тізіліп тұратын бір реттік «миниатюралар» енді жоқ болады. Орнын қабырғаға тарс бекітілген, баршаға ортақ стационарлық диспенсерлер басуда.

Негізі, круиздік лайнерлер бұл жолға бірнеше жыл бұрын түсті және теңіз саяхатшыларын қабырғадағы сабын-сусабынды мөлшерлегіштермен «оңаша» қалдырды. Бұл кімнің қалай түсінгеніне қарай: не жалпыға ортақ «кедейшілік», немесе «жасыл экономиканың» алғашқы қарлығашы. Материалдық әлемнің құйттай игіліктерінен айырылу – тұтынушылық психологияға соққы болар, бірақ адамның жайлылығынан гөрі жүйенің, соның ішінде қоршаған ортаның мүддесі жоғары тұрған сыңайлы.

«Буклет» операциясы: әртүрлі тағдыр – ортақ сусабын

Қонақ қанша жерден қадірлі болса да, қонақүйге түскенде оны өткен қонақтан қалған сабын-шампунь күтіп тұрады. Өйткені бұл – ресми қаулымен бекітілген міндет. Түркияда бұл ауыс-түйіс процесі тіпті «Buklet» операциясы (“Buklet” Operasyonu) атты жеке атау алды, деп хабарлады түріктің «Alanya Postasi» газеті.


«Саяхатқа шабаданын жинап жатқандар қазірден демалыс әдеттерін өзгерткені жөн. Көптеген жылдар бойы қонақүй сервисінің ажырамас бонусы (тіпті қонақүйге кеткен шығынның бір бөлігін «өтеудің» заңды тәсілі) ретінде қабылданған шағын пластик шишалар енді қолданыстан алып тасталып жатыр. Олардың орнын миллиондаған пластик қалдықтарының түзілуіне жол бермеуге бағытталған «диспенсерлер дәуірі» басуда», – деп жазды басылым.


Ол мұның Еуропалық Одақтың орнықты дамуды қамтамасыз ету туралы шешіміне сәйкес жасалып жатқанын түсіндірді. Түркия ЕО-ға кірмейді, бірақ оның туризмі толығымен дерлік Еуропаға бағдарланған. Тіпті қонақүйлердің тарифтері де еурода есептеледі.

Сондықтан одақ талап еткен екен, оны түріктер де құптайды. Жалпы, Еуроодақ өзіне мүше мемлекеттерге жаңа стандартқа өтуге 36 ай мерзім берді. Бірақ арнайы операция жариялап, тегеурінді кіріскеніне қарағанда түрік ағайын бұл істі ұзаққа созбайтын түрі бар.


«Түркияда да қонақүй нөмірінің стандартты бөлігіне айналған сусабын, душқа арналған гель және лосьон құйылған бір реттік пластик құтыларға тыйым салынды. Жаңа қаулыға сәйкес, негізгі туристік аймақтарда, соның ішінде Түркияның демалыс индустриясының «жүрегі» – Анталияда трансформация басталып та кетті», – деп мәлім етті Alanya Postasi.


Осы орайда басылым тосын бір салдарға назар аударды: кейбір турист ортақ диспенсерге жиіркенішпен қарайды, одан тамшы боп таматын өнімді пайдаланбайды. Ортақ табақтан ас ішкендей, ортақ құтыдан жуыну кез келгеннің талғамына сай келе бермесі анық.

Стандарттардың теңесуі – даралықтың жойылуы. Қонақүй нөміріндегі жекелік сезімі енді қабырғадағы дозатордың батырмасына телміргелі тұр. Ендеше жаңа форматты қабылдамайтындар сүйікті сусабындары мен гелдерін өздерімен бірге ала келуге мәжбүр болады.

Бір қызығы, бастапқыда ЕО-ның пилоттық аймақтарында және Marriott, Hilton, Accor сияқты халықаралық желілерде енгізілген бұл тәжірибе олардың қонақтары тарапынан оң бағаға ие болыпты. Жалпы дозатордан жуыну Marriott-қа түсетін байларға ұнаса, бұқараға да ұнайды деген ұйғарым жасалса керек.

Гигиеналық хоррор: қабырғадағы құтыда қыбырлаған не?

Эко-белсенділер бұл тарихи бетбұрысқа дүрілдете қол шапалақтап жатқанда, скептиктер дабыл қағуда. Ресейлік «Tourprom» порталы Еуроодақтың пластик қоқысқа қарсы жариялаған бұл «стерилді соғысы» ТМД елдерінен келетін туристерге ұнамайтынын әлден ескертті. Мәселе тек «отелдегі олжадан» қағылуымен ғана байланысты емес көрінеді.


«Түркия қонақүйлері дамыған елдердің үлгісіне мойынсұнып, кішкентай пластик бөтелкелердің орнына сусабын мен гелге арналған диспенсерлік жүйелерді жаппай енгізуде. Алайда, денсаулық сақтау саласындағы сарапшылар мен танымал инвесторлар аттандап жатыр: зерттеулер көрсеткендей, қабырғадағы осындай көпреттік дозаторлардың әрбір төртеуінің үшеуінде ішінде тұнған бактериялардың мөлшері адам терісі үшін қауіпсіз шектен асып кеткен», – деп хабардар етті портал.


Бір қарағанда, дозаторларға көшу мінсіз шешімдей көрінеді. Бір-ақ рет қана пайдаланылған соң қоқысқа тасталатын миллиондаған тонна пластик айналымнан жойылуға тиіс. Мысалы, Еуропаның қонақүйлеріне бір жылда миллиардтан астам адам түнеп шығатын көрінеді. Әрбір бөлмеге күн сайын 4-тен көп құйтымдай құты қойылады. Осыдан тек бір құрлықтағы қонақүйлердің табиғатқа улы пластикті қанша көлемде тастайтынын елестетудің өзі қорқынышты.

Алайда, шешімнің тәжірибеде жүзеге асуы одан да қорқынышты болуы мүмкін. Проблема тұжырымдаманың өзінде емес, оның орындалуында.


«Көпреттік дозаторлар бірқатар жағдайда микробтық тіршілік өрбитін резервуарға айналады. Кейде олар тіпті теледидар пультінен, унитаздан және нөмірдегі басқа да қауіпті жерлерден әлдеқайда лас. Кейбір дерек бойынша дозаторлардың 75%-ының ішінде жиналған бактерия деңгейі тері үшін қауіпсіз шектен асып жығылған», – деді бұл жаңашылдықты қатаң сынға алған инвестор және танымал тележүргізуші Лори Грейнер.


Оның байламынша, мұндай кесапаттың төркіні қызмет көрсету процедураларында жатыр. Тәжірибеде бөлме жинаушыларда әрбір дозаторды қабырғадан шешіп алып, ішін жууға, содан соң мұқият дезинфекциялап жатуға уақыты қалмайды: босаған жүздеген нөмірді екі-үш сағат ішінде келесі қонақтың кіруіне сақадай сай етуі қажет.

Содан олар апталап-айлап қолданыста болған ыдыстың қақпағын ашады да, сұйық сабын мен сусабынды толтыра салумен шектеледі. Әрі кетсе, сыртынан бір сүртеді. Соның кесірінен, оның ішінде микробтық биоқабат – бактериялардың көбеюіне арналған тұрақты орта қалыптасады. Табиғатты құтқару жолындағы ұмтылыс адамның қауіпсіздігіне нұқсан келтірсе, бұл гуманизмнің қай түріне жататыны жұмбақ.

Жуынатын бөлме ме, әлде Петри табақшасы ма?


«Қонақ диспенсер батырмасын басқанда, қолына тек сусабын не гель ғана емес, сонымен бірге резервуарда айлар бойы өніп, мутацияланатын микроорганизмдердің тұтас «коктейлі» төгілуі мүмкін. Барлық түйткіл – қызмет көрсету рәсімдерінде. Қонақ ауысқан сайын қабырғадағы сабын-құтыны толық жуып, дезинфекциялаудың орнына, оларды көбіне жай ғана үстемелей салумен істі біттіге балайды», – деп түсіндірді қоғамдық денсаулық сақтау профессоры, доктор Алекс Сундерманн.


Жағдайды жуынатын бөлменің жылы әрі ылғалды ортасы одан сайын ушықтырады: мұндай тұрақты климат микроорганизмдердің тез өсіп-өнуіне өте қолайлы. Сыртынан мінсіз көрінетін, жылтырап тұратын жаңа дозатордың өзінде терісі сезімтал және аллергияға бейім адамдар үшін айтарлықтай гигиеналық проблема жасырын жатуы мүмкін.

Дегенмен, Еуропа мен Түркияға сапарлаудан бас тартып, жағдайды абсурдқа дейін жеткізудің, гигиеналық паранойяға ұрынудың еш қажеті жоқ. Оның орнына тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік беретін бірнеше қарапайым әрі ұтымды әдеттерді қалыптастыру жеткілікті.

Сіздің затыңыз – сіздің қорғанышыңыз. Көптеген тісқаққан туристке жақсы таныс ескі «travel-size» моделі сенімді стратегия ретінде қайта оралады. Үйіңізден 100 миллилитрге дейінгі шағын құтыларға үйреншікті сусабыныңыз бен геліңізді құйып алсаңыз, бұл сізді гигиеналық апаттан құтқарып қана қоймай, терінің теріс реакцияларының туындау қаупін азайтады және қол жүгімен (егер чемоданыңыз болмаса) еш қиындықсыз алып жүруге жарайды.

Қырағы тексеріс жүргізіңіз. Егер барлық күмәнге қарамастан дозаторды пайдалануды жөн көрсеңіз, қарапайым тексеруден бастаған дұрыс. Қабырғасы буланса, көктеген, зең басқан болса, ішіндегі сұйықтықтан күлімсі иіс шықса, түсі лайланған болса, немесе клапан айналасы ластанса, бұл ұсақ-түйек емес, «тоқта!» деген белгі.

Ресепшнге хабарласыңыз. Өзін «құрметті қонақүйлер» қатарына қосатын болса, онда диспенсерлерді тазалаудың регламенттелген процедурасы болуға тиіс. Тіпті бөлмені қабылдап алмас бұрын ресепшнде дозаторларды дезинфекциялау қаншалықты жиі жүргізілетінін сыпайы сұрастырсаңыз, артық болмайды. Мұндай сұрақтың қойылуының өзі бұл қонақтың кірпияз екені, демек, дұрыс тазаламаса, қызметкерлерді мазалайтыны туралы хабар береді.

Бейтарап мақсаттарда пайдаланыңыз. Диспенсерлердің сыртқы түрі күмән тудырмаса, бәрібір сезіктенсеңіз, оны қолдану аясын шектеңіз. Мысалы, тек қол жуу үшін пайдаланыңыз. Шашқа, бетке, терінің сезімтал жерлеріне өзіңізбен ала келген және құрамы мен сақталу жағдайын жақсы білетін жеке гигиеналық затыңызды қолданған дұрысырақ.

Испандық шолушы Рикардо Рубио (Ricardo Rubio) бүкіл Еуропадағы сияқты Испанияда да ЕО-ның жаңа реттеуші нормалары үйреншікті қонақүй сервисінің моделін өзгертіп жатқанын растады.


«2030 жылға қарай қонақүйлердегі бір реттік гель мен сусабын қаптамаларынан толық бас тарту туралы ЕО шешімі миллиондаған турист үйренген қалыпты қызметті өзгертуде. Бұл – жай ғана косметикалық өзгеріс емес, қонақүйлердегі жайлылық туралы түсініктің түбегейлі трансформациясы. Ауқымды бастама әрбір саяхатқа әсер етеді. Бұрын қамқорлық пен стандарттың ажырамас бөлшегі ретінде қабылданған нәрсе енді экологиялық орнықты даму тұрғысынан қайта қаралуда. Кейде қажеттілікпен, кейде коллекционерлік қызығушылықпен өзімізбен бірге алып кететін үйреншікті кішкентай құтылардың орнына көп реттік дозаторлар келіп жатыр», – деп жазды Рубио.


Үнемдеудің бес игілігі: планетаны қорғау бәрінен тиімді

Dispenser Amenities компаниясының сарапшылары дозаторларды енгізудің пайдасын айғақтайтын бірнеше дәлелді келтірді.

№1 дәйек. Шығыстар үнемделеді. Бір реттік шағын құты арзан болғанымен, оны жүйелі түрде сатып алу операциялық мол шығынға ұласады. Ал, дозаторларға арналған сұйықтықтар көтерме саудамен жеткізіледі. Осылайша, экологиялық күн тәртібі экономикамен, үнемдеумен сәйкес келіп, өзгерістердің басты драйверіне айналды.

№2. Қоқысты тасу шығындары азаяды. Гигиеналық заттар құйылатын шағын құтыларды белсенді пайдаланатын қонақүйлер үлкен ауқымда қалдық қордалайды: бұл жиі қоқыс шығаруға, утилизациялауға шығындалуға мәжбүр етеді. Тіпті 100 нөмірлі шағын қонақүйдің өзі дозаторларға көшсе, жылына мыңдаған доллар үнемдей алады екен.

№3. Экологиялық артықшылықтар. Зерттеулер көрсеткендей, дозаторлар пластик қалдықтар көлемін 40%-ға дейін қысқартуға қабілетті. Ал, диспенсерлердің ауыстырылатын блоктары көбінесе қайта өңделетін немесе компостталатын материалдардан жасалған экологиялық таза қаптамада жеткізіледі.

№4. Қонақүй имиджі. «Жасыл» шешімдерге сұраныстың артуы жағдайында бұл маңызды бәсекелестік артықшылыққа айналуда: саяхатшылардың бір бөлігі «таза планета» қағидатын ұстанатын экологиялық жауапты баспана іздейді, ал, мұндай ұстанымға берік қонақүйлер осы туристерді де магниттей тарта алады.

№5. Тазалық қызметінің жұмыс тиімділігі артады. Бөлме тазалаушыларға енді нөмірде және жуынатын бөлменің әр бұрышында шашылып жататын пайдаланылған құтыларды немесе сабын қалдықтарын жинап-теріп жүрудің қажеті жоқ. Оның үстіне сабын-сусабын қорларын толықтыру күн сайын емес, қажеттілігіне қарай жүргізіледі. Қызметкерлерінің саны шектеулі қонақүйлер үшін бұл уақытты айтарлықтай үнемдеуге мүмкіндік береді. Үнемделген уақытты олар мүлік-мүкәммалды, бөлмені барынша мұқият тазалауға немесе қонақтарға қызмет көрсетуге жұмсай алады. Жұмсағысы келсе, әрине.

Экономикалық есеп пен экологиялық ұран бір арнада тоғысқанда, тұтынушының бұрынғы еркелігі ескерусіз қалатыны – нарық заңы.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 17:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/9WPpFWdj.jpeg"   type="image/jpeg"   length="436271"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев Түркияға жұмыс сапарымен барады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/asym-zhomart-toaev-trkiyaa-zhmys-saparymen-barady-395875</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/asym-zhomart-toaev-trkiyaa-zhmys-saparymen-barady-395875</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[17 сәуірде Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Президент Режеп Тайип Ердоғанның шақыруымен Түркияға жұмыс сапарымен барады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазақстан Президенті Анталия дипломатиялық форумының ашылу рәсіміне қатысып, панелдік сессияда сөз сөйлейді. Сондай-ақ екіжақты кездесулер өткізу жоспарланған.

Анталия форумы – жыл сайын саяси көшбасшылар, дипломаттар, сарапшылар, бизнес, медиа және азаматтық қоғам өкілдері бас қосатын жоғары деңгейдегі халықаралық пікірталас алаңы.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 17:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/mSdw8gYH.jpg"   type="image/jpeg"   length="110459"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Иран құрамасы АҚШ-та өтетін әлем чемпионатына қатысады – ФИФА басшысы]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/iran-kuramasy-aksh-ta-otetin-alem-chempionatyna-katysady-fifa-basshysy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/iran-kuramasy-aksh-ta-otetin-alem-chempionatyna-katysady-fifa-basshysy</guid>
                <description>Мұндай жаңалықты ФИФА президенті Джанни Инфантино мәлімдеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның айтуынша, ирандық команда турнирге міндетті түрде келеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Осылайша, Иран футбол құрамасы АҚШ-та өтетін әлем чемпионатына қатысатын болды. 


– Олар өз халқын таныстырады. Іріктеуден өтті. Футболшылар ойнағысы келеді, – деді Инфантино.


Әлем чемпионаты 11 маусым мен 19 шілде аралығында Канада, Мексика және АҚШ аумағында өтеді. Жоспар бойынша Иран құрамасы топтық кезеңде Лос-Анджелесте Жаңа Зеландия және Бельгия құрамаларына қарсы, ал Сиэтлде Мысыр командасымен кездесуі тиіс.

Десе де, осыған дейін Иранның турнирге қатысу-қатыспауы ұзақ уақыт бойы талқыланып келді.

Ақпан айының соңында елдегі билік әлем чемпионатын бойкот деп жариялауды ұсынған, себебі жарыстың бір бөлігі АҚШ-та өтеді. Бірақ, ФИФА бұл талапты қабылдамады.

Кейінірек Иран тарапы турнирге қатысу туралы шешімді елдің Ұлттық қауіпсіздік кеңесі қабылдайтынын хабарлаған.

Инфантино оған дейін жағдай тұрақталады деп сенеді. 


«Әрине, сол уақытқа дейін ахуал тынышталады деп сенеміз» деді ол.


Бұған дейін АҚШ Иранды футбол бәсекесіне ашық шақырғанын жаздық. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 16:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/e7WdUPfA.jpg"   type="image/jpeg"   length="188993"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қытай Қазақстанда ресейлік астықтан тартылған ұнды қабылдамай отыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kytaj-kazakstannyn-resej-astygyn-unga-tartuyna-tyjym-saldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kytaj-kazakstannyn-resej-astygyn-unga-tartuyna-tyjym-saldy</guid>
                <description>Ресейлік дәнді дақылдар өз топырағында індет таратып, мал басының жаппай қырылуына септесіп қана қоймай, Қазақстанның ұн экспорттаушыларының тұтас бір тобының Қытай нарығынан «шығарып тасталуына» ықпал етіпті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ресейдің арзан астығына иек артып, Қытай нарығын «ұнға қарық» еткісі келген отандық экспорттаушылардың алдынан темір тор емес, темірдей тәртіп шықты. Бейжіңнің жаңа талаптары іс жүзінде қазақстандық агроэкспорттың үлкен бөлігін бұғаттап тастады: делдалдар тізбектен аласталып, «ұлы қабырғаның» арғы бетіне өту бақыты тек таңдаулы 27 компанияға бұйырды. Қалғанының шың еліне арнап тиелген ұн қаптары қазақстандық қоймалар мен вагондарда шіри бастаған. Жағдайдың жай-жапсарын inbusiness.kz зерттеп көрді.

Ұлы қорғанның ұн қабырғасы: экспорт тынысын не тарылтты?

Өткен наурыз айында отандық компаниялар мал бордақылауға арналған жемдік ұнды жөнелту кезінде қиындықтарға жаппай тап бола бастады. Бейжіңнің қазақстандық ұн экспорттаушыларына қойған жаңа талаптары үзілді-кесілді ультиматумға ұқсайды. Мысалы, ресейлік астықты жемдік ұнға тартуға толықтай тыйым салынды.

Сонымен қатар, жемдік ұнның құрамына қатысты отандық өндірушілердің технологиялық қиялын қатаң «үштікпен» шектеді: бидай, арпа және кебек. Әйтпесе, қазақстандық диірмендер өнімге түрлі «жақсартқыштар» қосады. Сарапшылардың түсіндіруінше, ұн аппақ әрі мақпалдай жұмсақ ұнтақ болуы үшін арасына бор-мел қосады, ақуызын арттыру үшін майлы дақылдардың күнжарасын араластырады. Мұның бәріне енді рұқсат етілмейді.

Ең ауыр соққы логистикаға тиді: Қытай жемдік ұнды тікелей өндірушінің өзі жеткізуін талап етті. Осылайша, ҚХР жеткізуші тізбегінен қаптаған делдалдарды алып тастады. Содан тасымалға маманданған трейдерлердің ондаған мың қызметкері жұмыссыз қалу қаупінде тұр.

Өніміне кепіл беруі, жол-жөнекей артық-ауыс «ингредиенттер» қосылып кетпеуі үшін оны ханзу еліне ұн тартушы компанияның өзі жеткізіп беруге міндетті. Алайда сарапшылар қазақстандық диірмендердің көбінің логистикасының жоқтығына, өз өнімін шетелге шығарумен айналыспайтынына назар аудартады.

Көктем – ұн мен жүйкені құртатын кезең...

Жаңа талаптарға сәйкес келетіндерді іріктеп алу үшін ҚХР Кеден басқармасы осы өнімді жеткізушілерді жаңа код алуға мәжбүр етті. Алайда «алтын кілтке» барабар арнайы кодты тек 27 ұн тарту компаниясы ғана алды. eldala.kz бұлардың негізінен Қазақстанда қытайлық капиталмен құрылған төл диірмендері екенін білдірді. Өз ұжымын және бизнесін Қытай келісімшарттары есебінен асырап отырған қалған  қазақстандық ойыншылардың бәрі кенеттен ойыннан тыс қалды.

Салдары ұзақ күттірген жоқ. Өнімнің қомақты көлемі қоймаларда, не ҚХР-ға бет қойған вагондарға тиелген күйде қаңтарылды. Көктемгі ауа райы ұнға одақтас емес: жауын-шашын мен күннің қызуы вагондардағы өнімді шірітіп қана қоймай, кәсіпкерлердің де жүйкесін жұқартуда. Теміржол құрамының жалдау ақысы да қалтасын күн сайын қағып жатыр.

Ауыл шаруашылығы министрлігі бұл дағдарысты жағдайға үн қатты. Ол нарық қатысушыларын жинап кеңес өткізді және шешімдер іздестіріліп жатқанын хабарлады. Ведомство ҚХР-ға отандық тағы 39 жемдік ұн өндіруші компаниядан тұратын екінші тізімді жіберді және көршіден бұл өтінішін қарауды тездетуді сұрапты.

Ол бекітілсе, алғашқы екеуіне кірмей қалғандардан өтінім жиналып, үшінші тізім жасақталады. Бұдан бөлек, министрлік бұрын ҚХР-ға ұн жеткізумен айналысып, бүгінде далада қалған, дағдарысқа ұрынған трейдерлердің де жеке тізімін жасауды жоспарлауда. Бірақ АШМ бұларды ілгерілету қиын болатынын ескертті: Бейжің «делдалдар керек емес, өндірушінің өзі экспорттасын!» деп табандап отыр.

Бірақ біздің бюрократиялық машина сықырлап, орнынан қозғала алмай жатқанда теміржолшылар көршінің талабын орындауға мәжбүр. Онсыз вагондарды Қытай кеденшілерді өткізбей тастайды да, олар жолды жауып, кептеліс туғызады екен. Сондықтан теміржол компаниясы Қытайға жемдік ұн жеткізу жоспарларына тек жаңа кодты алып, көрші елдің кеденінің тізіліміне енген 27 компанияны ғана енгізген.

Қызығы, таяуда ғана Қазақстанның астық одағы (ҚАО) «2026 жылы Қытайға жемдік ұнның экспорты 3 млн тоннаны құрайды және 2025 жылғы көрсеткіштен екі есе көп болады!» деп болжаған еді. Одақ әзірге бұл болжамын сақтай тұратынын хабарлады. Бірақ бұл сенімнен гөрі үмітке көбірек ұқсайды. Тәжірибе көрсеткендей, Қытай мұндай әкімшілік талаптарынан тез әрі толық көлемде бас тарта бермейді.

Көршідегі аусылдың «көлеңкесі» Қазақстанға түсті

Қытайдың жемдік ұн өндірісінде ресейлік астықты пайдалануға тыйым салғаны туралы eldala.kz аграрлық порталы хабарлаған болатын. Мұның төркіні биоқауіпсіздікпен байланысып жатқан көрінеді.

Себебі, Ресейден кейін Қытайдың онымен шекаралас аймақтарында – Ганьсу провинциясы мен Шыңжаң ұйғыр автономды ауданында жалпы саны 6 229 бас ірі қара мал арасында аусыл (ящур) ауруы өршіді. Қытайлық сарапшылар ауру малдан анықталған штамм (SAT1 серотипі) бұрын ҚХР-да болмағанын, сырттан келгенін, салдарынан қолданыстағы қытайлық вакциналар одан қорғауды қамтамасыз етпейтінін жариялады. Сондықтан Шыңжаң және Ганьсу билігі жануарларды жаппай жоюға және ауқымды дезинфекция жасауға мәжбүр болды.

Қазақстан астық одағының сарапшысы Евгений Карабанов «АПК Новости» агенттігіне хабарлағандай, биылғы ақпанда, Ресейде эпизоотиялық жағдайдың нашарлауына байланысты ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі оның бірқатар облыстарынан тек тірі малды, оның етін, терісін және қосалқы өнімдерін ғана емес, сонымен қатар Ресейден жемдік астықты, жемазықтық дақылдарды, ингредиенттер мен жануарларға арналған жемдерді импорттауға шектеу қойды.

Бірақ шың елі әлемдегі ең ұзын құрлық шекарасының аясында бұл шектеудің қалтқысыз орындалатынына сенбейді: қытайлық сарапшылар індетке орай «санкцияға» іліккен ресейлік астық қазақстандық ұнға «айналма жолдармен қосылып кетуі ықтимал» деген күдігін жеткізді. Бейжің үшін бұл күмән талапты қатайтуға жеткілікті дәлел болды.

ҚАО сарапшылары сапасы нашарлау, бірақ бағасы арзан ресейлік бидайды қазақстандық диірмендердің бәрі дерлік сатып алып, қазақстандық астықпен араластыратынын, сол арқылы ұнның өзіндік құнын арзандататынын жасырмады. Енді мұндай «химияға» Қытай жол бермейді: әрине, өзіне жеткізілетін өнімде ғана.

Дегенмен, сарапшылар ҚХР шектеулері тек РФ-тағы мал індетімен ғана байланысты емес деп отыр. Жемдік ұнды шығыс көршіге тасымалдауда қиындықтар туындағаны туралы алғашқы жанайқайлар жыл басында-ақ түсе бастады, деп жазды аграрлық Apk-news.kz экспорттаушыларға сілтеме жасап. Отандық осы өнім мелдектей тиелген теміржол құрамдарын ҚХР өз шекарасында тоқтатылып, кері қайтаруға кірісті.


«Біздің қауымдастықтың мүшелері сол кезден бізге шағыммен жүгінді: олар Қытай кеденшілері қазақстандық жемдік ұнды «әлдебір стандарттарға сәйкес келмейді» деген сылтаумен кері қайтарып жатқанын жеткізді», – деді «KazGrain» ұлттық экспорттаушылар қауымдастығының басқарма төрағасы Зейнолла Әбдіманапов.


Осыған орай қауымдастық Қытай тарапына үндеу дайындады: онда жүк жөнелтушілердің барлық стандарттарды сақтағаны, олардың өнімдері халықаралық нормаларға сәйкес келетіні көрсетілген. Егер ол кезде Ресейде мал індеті өршімеген болса, неге бұлай меселін қайтарды?

Қазақтың ұн «тасқыны» бөгде провинцияларды басты

Астық одағының талдау комитетінің жетекшісі Евгений Карабановтың түсіндіруінше, қазақстандық жемдік азық негізінен, Қытайдың батысы мен солтүстік-батысына, мысалы, Шыңжаң өңіріне жеткізілетін.

Бірақ экспортын алапат қарқынмен өрістеткен біздің бизнесмендер алпауыт державаның шеткері аймақтарымен шектелмей, енді Орталық Қытайға «ауыз сала» бастапты. Бұл жағдай Бейжіңге ұнамай тұр. Содан шектеулер 2025 жылдың желтоқсан айының соңында-ақ өрби жөнелді.


«Қытай Үкіметі қазақстандық жеткізілімнің қарқынды өсуіне алаңдаулы және оларды жасанды түрде шектеуде деген ақпарат бар: Қазақстаннан келген жемдік ұн Орталық Қытайға да ене бастады. Ал, бұл – мүлдем басқа, сезімтал, ішкі нарық. Оны мемлекет қызғыштай қорғайды. Орталық Қытай дәстүрлі түрде қытайлық жемдік бидайға бағдарланған. ҚХР бұл өнімді жеткілікті мөлшерде өзі өндіреді. Бірақ қазақстандық азықжем әлдеқайда, тіпті үш есеге дейін арзан. Мұндай демпингке қытайлық диірменшілер шыдай алмайды. Қытайдың мына талаптары соларды қорғап қалуға бағытталған. ҚХР әлемдік нарықтан негізінен жоғары сапалы бидайды импорттайды, ал, жемдік астық сегменті ішкі өндірушілерінің еншісінде», – деді Карабанов.


Егер қазақ ұны қытай ұнын Орталық ҚХР-дан да ығыстырып шығарса, онда миллиондаған жергілікті фермер банкрот болып, мемлекеттің көмегіне зәру болып қалар еді.

Бағдаршамның жасыл көзін күтіңіз!

Қазақстанда жемдік ұн өндірісінің белсенді дамуы небәрі 2 жыл бұрын басталды және бұл ішкі астық бағасын тұрақтандыру құралдарының біріне айналды. Өркендеу себебі қарапайым: шың елі нарығының қақпасын айқара ашты. Бірақ Қытай бізден тек жемдік ұнды баж салығынсыз жеткізуге рұқсат етті. Ал, Қазақстаннан келетін азық-түлік ұнына іс жүзінде шектеу тарифі қолданылады.

Бұған қоса, Қазақстан 2024 жылы рекордтық астық жинады, бірақ қамбаға құйылған өнімнің басым бөлігі төмен сортты немесе мүлдем ешқандай сортқа жатпайтын сапасыз бидай болып шықты. Ол тек малдың жеміне ғана жарайтын. Осылайша, жемдік ұнның орасан зор көлемдегі шикізат базасы қалыптасты.

«Құланның қасуына мылтықтың басуы» дегендей, осынау ұланғайыр жемазық ізінше Қытайға тасқындай жөнелді. Бейжің талаптарды күшейтіп, кідіртпегенде, биыл 3 миллиондық межені бағындыратын еді (былтыр 2,5 миллион тоннадан асқан).

Оның үстіне азық-түліктік ұнға қарағанда, жемдік ұнды жасау күрделі емес: бұл – бидай және арпа ұнының қоспасы. Оны Қытайға жеткізу мүмкіндігіне ие болу үшін бұған дейін қазақстандық өндірушілер мен трейдерлер ҚХР-дың сертификаттау органдарынан бидай ұнына және арпа ұнына жеке-жеке 2 код алып келді.

Енді міне, күтпеген жерден, 2026 жылдың наурыз айының соңында қытай тарапы дәл осы жемдік ұнға жеке арналған «бірыңғай кодты» енгізуге ұйғарды. Ол кодты тек Қазақстанда орналасқан 27 диірменіне ғана берді. Қалғанының бәрі жол жиегіне шығарып тасталды. Мұның соңы экспорттың тоқырауына және тасымал коллапсына соқтырып отыр.

Петропавлдағы «Диқаншы» диірмен компаниясының иесі Дмитрий Пампурдың мәліметінше, бұған дейін оның компаниясы бидай және арпа ұны бойынша кодтар алу және Қытай кеденінің тізіліміне ену үшін 1,5 жыл уақытын жұмсапты: осы кезеңде көрші елден ревизорлар ағылып, оның кәсіпорнындағы жабдықтарды қайта-қайта тексерген, қытайлық мамандар күндіз-түні қасында тұрып, өндіріс процесін қырағы қадағалаған. Соңынан бірнеше комиссия жіберген. Алда соның бәрі қатайтылған түрде қайталануы ықтимал.


«Нарықтың басқа қатысушылары да дәл осындай тексерістен өткен еді. Биыл жаңа жеке код енгізілген соң Қазақстаннан ірі 66 жеткізуші қайтадан құжат тапсырды. Бірақ оны тек 27-сін ғана іріктеп алды. Бұларды тіпті тексермеді де: бұрынғы тексерулердің қорытындысын қанағат еткен, тізіліміне қосымша процедураларсыз ала салды. Қалғандарымыз белгісіз күйде отырмыз: нарығына қашан жіберетіні беймәлім, мерзім жоқ, кепілдіктер жоқ. Есесіне, біздің міндеттемелеріміз бар: шекараның ар жағында клиенттеріміз қашан жеткізесің деп күтіп жүр», – деді Дмитрий Пампур.


Әрине, қазақстандық кәсіпкерлер Қытайға еш кінә қоя алмайды: клиенттің айтқаны әрдайым құп! Арасына бор не күнбағыс қалдығын қоспа десе қоспау керек. Ресейлік ұнды араластырмаса десе араластырмаған жөн. Жаңа код ал десе, ләббай деуіне тура келеді.

Басқа мәселе: қазақстандық диірмендер жаңа жағдайда жұмыс істей ала ма? РФ арзан астығынсыз өнімінің өзіндік бағасы қымбаттайды. Шың елінің жаңа талаптары тағы бір проблема туғызыпты. Бірақ ол Қазақстанның жаңа Салық кодексінің салдары.

Дмитрий Пампурдың түсіндіруінше, Қазақстандағы көптеген диірмендер қосылған құн салығын қайтару арқылы жұмыс істейді. Өйткені ауыл шаруашылығы бизнесінің таза табысы төмен, сондықтан түпкі табыстың бір бөлігін мемлекет кері қайтарып беретін ҚҚС құрайды.

Егер жемдік ұн өндірушілер ҚХР талабын орындап, өнімін делдал арқылы емес, тікелей өзі жеткізсе, онда олар ҚҚС қайтаруды рәсімдей алмай қалады екен. Ендеше Қытайдағы сатып алушылары үшін Қазақстаннан келетін жемдік ұн қымбаттайды. Олар бұған келіспей, қазақстандық өнімнен теріс айналуы ғажап емес.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 15:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/4uq2JHGZ.jpeg"   type="image/jpeg"   length="228168"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Израиль Ираннан соң Түркияға тыныштық бермеуі мүмкін]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/izrail-irannan-son-turkiyaga-tynyshtyk-bermeui-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/izrail-irannan-son-turkiyaga-tynyshtyk-bermeui-mumkin</guid>
                <description>Бұл туралы Түркия Сыртқы істер министрі Хакан Фидан жергілікті БАҚ-қа берген сұхбатта мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның сөзінше, Тель-Авив қазіргі уақытта басты назарды Иранмен қақтығысқа аударып отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Десе де, бұл саясат ұзаққа созылмауы ықтимал. Өйткені, Израиль үнемі жаңа қауіп қалыптастыруға бейім тұрады. Сол себепті, Израиль Ираннан кейін келесі қарсыласы ретінде Түркияны таңдауы мүмкін.

Бұған Түркияның Палестина мәселесіне қатысты белсенді ұстанымы себеп болады. Хакан Фиданның пікірінше, аталған жайт Түркияны Израильге дұшпан ел ретінде қарастыруға негіз саналуы мүмкін.

Сонымен қатар, Түркия Сыртқы істер министрі сұхбатында Таяу Шығыстағы жалпы жағдай мен аймақта Израильдің әскери белсенділігінің артуына ерекше тоқталып өтті.


– Израиль Ираннан кейін қарсылассыз өмір сүре алмайды. Сондықтан ол белгілі бір риторика қалыптастырып отыр. Біз тек Нетаньяху үкіметін ғана емес, оппозициядағы кейбір тұлғалардың да Түркияны жаңа қарсылас ретінде көрсетуге бейім екенін байқап отырмыз. Алдымен бұл үрдіс Израильде қоғамдық-саяси пікір деңгейінде қалыптасады, кейін ол мемлекеттік стратегияға айналып, ресми саясатқа ұласуы мүмкін, – дейді ол.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 15:54:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/PAEe09pH.jpg"   type="image/jpeg"   length="60003"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Азия чемпионаты: Қазақстан құрамасы жарыстың алғашқы күнінде жүлдесіз қалды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aziya-chempionaty-kazakstan-kuramasy-zharystyn-algashky-kuninde-zhuldesiz-kaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aziya-chempionaty-kazakstan-kuramasy-zharystyn-algashky-kuninde-zhuldesiz-kaldy</guid>
                <description>Финалдық кезеңге ұлттық құраманың үш өкілі жолдама алғанымен, жүлдеге қол жеткізе алмады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан құрамасы дзюдодан Қытайдың Ордос қаласында өтіп жатқан Азия чемпионатының алғашқы күнін аяқтады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қола медаль үшін Шерзод Давлатов, Аман Бақытжан (60 келіге дейін) және Нұрқанат Серікбаев (66 келіге дейін) күресті.

ҚР ҰОК мәліметінше, Давлатов өзбекстандық Самариддин Кучкаровқа жол берді. Бақытжан моңғолиялық Туменаджаргал Тувшинтурға есе жіберді. Ал Серікбаев қытайлық Цзыян Сюуэйден жеңіліп қалды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 15:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/ifRZdluV.jpg"   type="image/jpeg"   length="201607"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Көрші ел сыртқы қарызын толықтай өтеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/korshi-el-syrtky-karyzyn-tolyktaj-otedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/korshi-el-syrtky-karyzyn-tolyktaj-otedi</guid>
                <description>Бұл туралы Моңғолияның премьер-министрі Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнэ хабарлады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның сөзінше, елдің сыртқы қарызы толықтай өтелген, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Үкімет басшысы мемлекет өз қаражаты есебінен «Самурай» облигациялары бойынша қалған берешекті толық жапқанын айтты. Бұл қарыз көлемі шамамен 30 миллиард тугрик немесе 200 миллион АҚШ долларына тең. 


– Моңғолияның «Самурай» облигациялары бойынша берешегін толық өтегенін хабарлағым келеді. Осылайша, жаңа жыл қарсаңында біз сыртқы қарыздан толықтай арыла алдық, – деді премьер-министр.


Айта кетейік, «Самурай» облигациялары – Жапония нарығында иенамен шығарылатын қарыздық бағалы қағаздар. Оларды шетелдік үкіметтер мен компаниялар қаржы тарту мақсатында пайдаланады. Моңғолия да бұған дейін экономикалық жобаларды қаржыландыру үшін осындай құралға жүгінген болатын.

Жалпы, сыртқы қарыздан толық құтылу кез келген мемлекет үшін маңызды қаржылық кезең саналады. Демек, бұл арқылы ел қаржылық тәуелсіздігін арттырады, бюджетке түсетін қарыздық жүктемені азайтады және халықаралық рейтингтер мен инвесторлар сеніміне оң әсер етеді. 

Десе де, «сыртқы қарыздан толық құтылдық» деген мәлімдеме көбіне нақты бір міндеттеме немесе облигациялық қарыздың өтелуіне қатысты айтылуы мүмкін.

Әдетте мемлекеттердің жалпы сыртқы қарызы әртүрлі қаржы құралынан тұрады.

Сондықтан, Моңғолияның бұл мәлімдемесі елдің барлық сыртқы міндеттемелері толық жабылды дегенді емес, нақты бір ірі қарыздың өтелгенін білдірсе керек-ті. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 15:07:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/HtiXVijo.jpg"   type="image/jpeg"   length="157385"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президентке 4 мемлекеттің елшісі сенім грамотасын тапсырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezidentke-tort-memlekettin-elshisi-senim-gramotasyn-tapsyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezidentke-tort-memlekettin-elshisi-senim-gramotasyn-tapsyrdy</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ақордада төрт мемлекеттің төтенше және өкілетті елшісінің Қазақстан Президентіне сенім грамоталарын тапсыру рәсімі өтті, деп жазады inbusiness.kz сайты.



Сенім грамоталарын:


	Кувейт Мемлекетінің елшісі Адель Ахмед Сулайман Әл Гунайман,
	Моңғолия елшісі Гунаажавын Батжаргал,
	Монако Княздігінің елшісі Мирей Мартини,
	Эль-Сальвадор Республикасының елшісі Юрий Павел Сантакрус Пердемо тапсырды.


Мемлекет басшысы дипломаттарды Қазақстандағы миссияларының ресми түрде басталуымен құттықтап, олардың екіжақты ынтымақтастықты дамытуға елеулі үлес қосатынына сенім білдірді.



Президент елімізде ауқымды реформалар іске асырылып жатқанына тоқталды.


– 15 наурызда жаңа, мазмұны жағынан прогрессивті Конституция қабылдау бойынша референдум өтті. Біз «Заң мен тәртіп» қағидатына негізделген Әділетті Қазақстанды құрып жатырмыз. Білім, инновация және жасанды интеллектіні өрістетуді мақсат еткен мемлекет болуды көздейміз. Биыл елімізде Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жарияланды. Осы аса маңызды салада жетістікке жету үшін барлық жағдайды жасаймыз, – деді Президент.


Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан барлық елдермен конструктивті әрі өзара тиімді қарым-қатынас орнатуға бағытталған бейбіт және теңгерімді сыртқы саясат жүргізетінін атап өтті.




– Қазақстанда елдеріңіздің мүддесіне сай келетін мүмкіндік мол екеніне сенімдімін. Келесі аптаның жұмыс кестесі өте тығыз болмақ. Моңғолия Президенті сапармен келеді. Астанада БҰҰ аясында Өңірлік экологиялық саммит ұйымдастырылады. Сондай-ақ Халықаралық Аралды құтқару қорына мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысын өткіземіз. Еліміздегі уақиғаларды мұқият саралап, өзара ынтымақтастықты нығайтуға айрықша үлес қосасыздар деп үміттенемін. Біздің мақсатымыз – ашық нарықтық экономиканы дамыту. Шетелден инвестиция келуіне мүдделіміз. Қазақстан басты халықаралық қаржы институттарымен және ұйымдармен тығыз байланыс орнатқан, – деді Мемлекет басшысы.


Іс-шара соңында Қасым-Жомарт Тоқаев елшілерге табыс тілеп, олардың мемлекеттер басшыларына ізгі сәлемін жолдады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 14:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/KzuHu8o2.jpg"   type="image/jpeg"   length="203112"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде балалы болғысы келмейтін отбасылар көбейіп жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-balaly-bolgysy-kelmejtin-otbasylar-kobejip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-balaly-bolgysy-kelmejtin-otbasylar-kobejip-zhatyr</guid>
                <description>Кейінгі жылдары халық саны, демография тақырыбы қозғалғанда 20 миллионнан асқанымызды мақтанышпен айтамыз. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Әйтсе де, міне, 5 жылға жуық уақыт өтті, елде туу көрсеткіші үздіксіз төмендеп барады. Бұндай қарқынмен 25 миллиондық межеге жету 2050 жылдары да қиынға соғуы мүмкін.

Жалпы, Қазақстанның демографиялық дамуы 3 кезеңнен тұрады. Біріншісі, экономикалық дағдарыс уақыты, 1991-1999 жылдар аралығында халық саны 1,3 миллион адамға азайды. Ата жұртын аңсағаны, басқасы бар, 2,6 млн адам шекарадан асып кетті. Қысқаша айтқанда, табиғи өсім 1991 жылғы 218,8 мыңнан 1999 жылғы 72 мың адамға бір-ақ түсті.

Биыл ақпанда қазақстандықтардың саны 20,5 миллионнан асқаны жария болды. Ал туу көрсеткішінің шарықтау соңғы рет 2021 жылы тіркелді. Сол жылы елімізде жарты миллионға жуық, 445 875 сәби дүниеге келген. Одан кейін рекордты қайталау түгілі, кері кетушіліктің қарқыны күшейді.

Мәселен, 2022 жылы – 404 мың, 2023 жылы – 388 мың, 2024 жылы – 366 мың, 2025 жылы 335 мың сәби көзін ашқан. Былтырғыдай көрсеткіш кейінгі 15 жылда болмаған. Бұл құбылысты демограф Аяулым Сағынбаева халықтың табиғи қозғалысындағы және миграциялық процестердегі өзгерістерімен ұштастырады.


– Елде туу деңгейінің тұрақты төмендеу кезеңі енді басталды. 2020 жылдары туу деңгейінің осылай төмендейтінін болжаған едік. Бірақ пандемия жылдарында бала туу саны ешкім күтпеген жерден көбейді. Әдетте пандемия кезінде неке деңгейі төмендеп, ажырасу артатын. Былтыр жалпы туу коэффициенті репродуктивті жастағы бір әйелге 2,57-ден келіп, алдыңғы жылдармен салыстырғанда 0,23 пайызға азайды, – деді маман.


Бір елдің аумағы демесеңіз, Қазақстанда аймақтардың отбасыға, балаға көзқарасы, дәстүрі әртүрлі. Сол баяғыдай солтүстік пен шығыстағы облыстарда көрсеткіш азайған үстіне азайып жатыр. Әйтсе де, бұрыннан белсенді оңтүстік және батыс өңірлердегі процестерде де кері өзгерістер байқала бастаған.

Былтыр туудың ең жоғары коэффициенті Түркістан (1000 тұрғынға 22,22 адам), Маңғыстау (21,40) облысында және Шымкент қаласында (21,76) тіркелді. Енді осы тұста салыстырайық. Түркістан аймағында былтыр 47 813 сәби дүние есігін ашса, 2021 жылы 65 002 бала болған. Яғни, көрсеткіш 4 жыл аралықтың өзінде 26,4 пайызға азайып отыр.

Ал солтүстіктегі көрсеткіш тіпті бөлек. Солтүстік Қазақстан облысында былтыр небәрі 4653 сәби туған, жаңадан құрылған, болашағына үміт зор делінген Ұлытауда 3560 ғана. Жоғарыда біз сынап отырған Түркістан облысынан 10 еседен астам аз.

Демографияда жалпы репродуктивті жастағы әйелдер деген түсінік бар. Яғни, бала тууға жарайтын жастағы әйелдерді меңзегені, бір сөзбен айтқанда, 49 жасқа дейінгілер. Бірақ мамандар елімізде осы санатқа жататын әйелдердің де азайып жатқанын алға тартады.

Мәселен, 2025 жылы дүниеге сәби әкелген ананың орташа жасы – 29,9, ал алғаш рет босанған аналардың жасы – 25,3 жас. Дегенмен басқадан бұрын туу көрсеткішіне қатысты өзгерістердің әлеуметтік себептер де бар. Қазір жастар бұрынғыдай тым ерте отбасын құрмайды, әйелі оқиды-тоқиды, мансабын жетілдіреді. Бұл – бір. Екіншіден, қалалану процесі артқан сайын жастардың өмір сүру салты да құбылады.

Үшіншіден, балалы болуды қаламайтын отбасылардың үлесі көбейгендей. 2024 жылы қазақстандықтардың 3,9 пайызы сәби сүйгісі келмейтіні жөнінде деректер шықты. Ал онсыз да баласы барлардың 51,3 пайызы қайтадан бала сүюді қаламайтыны айтылған. Жастардың 11,3 пайызы бір баламен шектелсе, 13 пайызы 2 баланы құп көреді. 9,1 пайызы 3 балаға ұмтылса, 10,5 пайызы ғана көпбалалы отбасы болуды қалайды.

Бірақ «қара бұлт төндіріп», жағдайды толық негативті тұстан бағалауға болмайды. Кез келген елдің демографиялық жайы тұрақты болуы үшін әр әйелге шаққанда бала саны 2,1-ден кем болмауға тиіс. Рекорд тіркеген 2021 жылы бұл көрсеткіш 3,32 болды. Былтыр – 2,57.

Демограф Шынар Пазылбекқызының айтуынша, ең төмен деңгей 1999 жылы тіркелген, сол жылы туу көрсеткіші елімізде бір әйелге 1,80 бала болыпты. Тәуелсіздіктен кейінгі 1990-жылдардағы дағдарыс отбасылардың бала жоспарлауын кейінге қалдырды, өйткені халықтың болашаққа сенімі аздау, материалдық жағдайы нашар еді.


– Қазақстанда 2000-жылдардың басынан бастап әлеуметтік-экономикалық жақсару жүрген уақытта туу көрсеткіші де жоғарылай бастады. Сондықтан елімізде саяси, әлеуметтік-экономикалық дағдарыс болмаса, туу деңгейі күрт төмендей қоймайды. Екіншіден, еліміздің өңірлеріндегі туу деңгейі әртүрлі. Оңтүстік, батыс өңірлердегі дәстүрлі түсінік, көпбалалы болу тенденциясы жоғалмаса, туу деңгейі төмендей қоймайды, – дейді Шынар Пазылбекқызы.


Расын айтқанда, елімізде отбасылардың баланы басты құндылық деп есептеуі, отбасын құрғаннан кейін балалы болуға ұмтылуы әлі жалғасып келеді. Соған қарамастан, көрсеткіш төмендей беретіні анық секілді. Өйткені құндылықтар жыл сайын басқа арнаға бұрылып келеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 12:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/xmx4Nffc.png"   type="image/png"   length="2478220"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Иран Қызыл теңізді жабатынын ескертті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/iran-kyzyl-tenizdi-zhabatynyn-eskertti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/iran-kyzyl-tenizdi-zhabatynyn-eskertti</guid>
                <description>АҚШ бұл мәселеге қатысты пікір білдірмеді.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Иран әскері АҚШ Ормуз бұғазындағы елдің порттарын бұғаттауды жалғастырған жағдайда, Қызыл теңіз бен Парсы шығанағы арқылы кеме қатынасын толық жабуы мүмкін екенін ескертіп отыр. Бұл туралы елдің жоғары әскери басшылығының өкілі, генерал Әли Абдоллахи айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты DW агенттігіне сілтеме жасап.

Жағдай ушықса, Иранның қарулы күштері Парсы шығанағы, Оман шығанағы және Қызыл теңіз арқылы өтетін кез келген экспорт пен импортты тоқтатуы ықтимал. Сонымен қатар Иранның одақтасы саналатын йемендік хуситтер Баб-эль-Мандеб бұғазы арқылы кеме қатынасын бұғаттауы мүмкін екені де белгілі болды. Бұл бұғаз Қызыл теңіз бен Аден шығанағын жалғап тұр.

Иран бойынша соғыс аясындағы екі апталық бітім 22 сәуірге дейін жалғасады. АҚШ пен Иран арасындағы алғашқы келіссөздер 12 сәуірде Пәкістан астанасында өтті, бірақ айтарлықтай нәтиже бермеді. Белгілі болғандай, Тегеран ядролық қарудан бас тартуға қатысты түпкілікті шешімін ашып айтпаған. 

Кейін Ақ үй басшысы Дональд Трамп Ормуз бұғазы арқылы Иран порттарына блокада енгізілгенін айтты. Бұл шектеу 13 сәуірден бастап күшіне енді. Бұрын бұғаз арқылы жаһандық мұнай мен сұйытылған газдың 25%-ға жуығы тасымалданған.

АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы әскери операциясы 28 ақпанда басталған болатын. 

Айта кету керек, бұған дейін АҚШ президенті Дональд Трамп Қытайдың Иранға қару жібермеуге уәде бергенін мәлімдегенін жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 12:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/FKYvhlZL.jpeg"   type="image/jpeg"   length="89609"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мажарстанның жаңа премьер-министрі ел президентін отставкаға кетуге шақырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/mazharstannyn-zhana-premer-ministri-el-prezidentin-otstavkaga-ketuge-shakyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/mazharstannyn-zhana-premer-ministri-el-prezidentin-otstavkaga-ketuge-shakyrdy</guid>
                <description>Президент өкілеттігі негізінен рәсімдік сипатқа ие. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мажарстан президенті Тамаш Шуйок елдің жаңа премьер-министрі Петер Мадьярға үкімет құруды тапсырды. Бұл ретте Мадьяр Шуйокты отставкаға кетуге шақырды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Euronews-ке сілтеме жасап.

Парламенттік сайлауда жеңген «Тиса» партиясының жетекшісі Петер Мадьяр ел президенті Тамаш Шуйоктен үкімет жасақтауға ресми мандат алды. Бұл туралы ол президенттің резиденциясы атанған Шандор сарайында өткен кездесуден кейін айтты. Тараптар парламенттің инаугурациялық сессиясын өткізу күнін келісті.


«Инаугурациялық сессияның ықтимал өтетін уақыты 1 мамыр мерекесіне байланысты ұзақ демалыстан кейін шамамен 6-7 мамыр күндері немесе 12 мамырда болуы мүмкін», – деді «Тиса» партиясының жетекшісі Петер Мадьяр.


Оның сөзінше, ел халқы үкіметтің ауысуына ғана емес, тұтас саяси жүйенің өзгеруі үшін дауыс берді.


«Меніңше, Мажарстан халқының көзқарасы бойынша да ол заң үстемдігін қорғауға, моральдық тұрғыдан үлгі болуға немесе халыққа өнеге көрсетуге лайық емес. Ол бірнеше мәрте елдегі демократиялық тәртіпті қорғап сөйлеуі тиіс еді. Мен одан Мажарстандағы құқықтық мемлекет пен демократияның соңғы белгілерін сақтау үшін отставкаға кетуін және біздің уәждерімізді ескеруін сұрадым. Ол өз еркімен кетпеген жағдайда, біз сайлауда берілген мандат арқылы оны және өзге де «қуыршақтарды» қызметтен қуамыз», – деді Мадьяр.


Айтуынша, Тамаш Шуйок айтылған уәждерді қарастыратынын білдірген.

Сонымен қатар Петер Мадьяр ел президентінен қызметінен кетіп жатқан премьер-министр Виктор Орбанмен келіссөздерде делдал болуын да өтінген. Осылайша «Тиса» партиясының жетекшісі бұрынғы үкіметтің жаңа министрлер кабинетіне елдегі жағдай туралы толыққанды әрі шынайы ақпарат беруін талап етіп отыр. 

Мажарстанның конституциялық жүйесінде республика президентін елдің Ұлттық жиналысы сайлайды. Ол заңдардың сақталуын бақылауда белгілі бір маңызға ие. Президент өкілеттігі негізінен рәсімдік сипатта болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 11:56:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/uRwHZyi8.jpg"   type="image/jpeg"   length="165165"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жапония Азия елдеріне мұнай сатып алуға көмектесу үшін 10 млрд доллар бөледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhaponiya-aziya-elderine-munaj-satyp-aluga-komektesu-ushin-10-mlrd-dollar-boledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhaponiya-aziya-elderine-munaj-satyp-aluga-komektesu-ushin-10-mlrd-dollar-boledi</guid>
                <description>Ақшалай қолдау елдің халықаралық ынтымақтастық банкі арқылы көрсетілмек.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жапония билігі Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттері қауымдастығының (АСЕАН) мүшелеріне мұнай сатып алуға көмектесу үшін 10 млрд доллар бөлуді жоспарлап отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты ТАСС агенттігіне сілтеме жасап.

NHK телеарнасының хабарлауынша, сәрсенбі күні Жапония премьер-министрі Санаэ Такаичи тиісті шешімді Азиядағы нөлдік шығарындылар қоғамдастығы қатысушыларымен өтетін онлайн-саммит барысында мәлімдеген. Бұл жиынға АСЕАН елдерімен қатар Токио да қатысады.

Белгілі болғандай, қаражат Жапонияның халықаралық ынтымақтастық банкі (JBIC) арқылы бөлінеді. Бұл шараның негізгі мақсаты – Азия елдеріндегі өндірістік базаны сақтау. Осылайша Жапония медицина саласына қажет пластикалық бұйымдардың, соның ішінде диализ кезінде қолданылатын құралдар мен медициналық қолғаптардың тұрақты жеткізілуін қамтамасыз етуді көздеп отыр.

БАҚ-тың мәліметінше, Токио мұнай сақтау жүйесін құру тәжірибесімен бөлісуге ниетті. Жапонияда мұнай жеткізілімі жыл соңына дейін тұрақты негізде сақталады деп бірнеше мәрте айтылған. Таяу Шығыстағы дағдарыс басталғалы бері елдегі мұнай қоры шамамен 254 күнге жетеді деп есептелген.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 11:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/mBiJbAL3.jpg"   type="image/jpeg"   length="675534"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Кореяға экспортталатын мұнайдың нақты көлемі белгісіз болып тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/koreyaga-eksportalatyn-munajdyn-nakty-kolemi-belgisiz-bolyp-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/koreyaga-eksportalatyn-munajdyn-nakty-kolemi-belgisiz-bolyp-tur</guid>
                <description>Энергетика министрлігі мұнай экспортының жекелеген елдер бойынша есебін жүргізбейтінін алға тартты.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сол себепті, биыл Корея Республикасына мұнайдың нақты қанша көлемі жеткізілетіні анықталмаған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– 2025 жылдың қорытындысында Қазақстан мұнайын аталған бағытта жеткізу шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы коммерциялық келісімшарттар аясында жүзеге асырылды. Бұл ретте министрлік мұнай экспортының жекелеген елдер бойынша есебін жүргізбейді. Аталған ақпарат Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің құзыретіне жатады. Министрлік өз кезегінде экспорттық бағыттарды үйлестіруді жүзеге асырады және өндіру мен жеткізудің жалпы теңгерімін қамтамасыз етеді, – деп атап өтті министрлік. 


Ведомство жақында Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтің Корея Республикасының Сауда, өнеркәсіп және ресурстар министрі Ким Чон Кванмен кездесуі барысында энергетика саласындағы екіжақты ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылағанын еске салды. Тараптар өзара іс-қимылды кеңейтуге және энергия ресурстарын жеткізу бағыттарын әртараптандыруға өзара мүдделілік танытатынын растады. 


– 2026 жылға арналған жоспарларға қатысты айтар болсақ, қазіргі уақытта Корея Республикасына мұнай экспортының нақты көлемі айқындалмаған және олар нарық қатысушылары арасындағы коммерциялық келісімдерге, сондай-ақ экономикалық орындылық пен логистикалық мүмкіндіктерді ескере отырып қалыптастырылатын болады. Жалпы, министрлік мұнай экспортын жеткізу географиясын кеңейтуді және шетелдік әріптестермен өзара тиімді ынтымақтастықты дамытуды жүйелі түрде қолдайды. Бұл ретте шаруашылық жүргізуші субъектілердің операциялық қызметіне араласпайды, – деп хабарлады Энергетика министрлігі. 


Жалпы, шикі мұнайды сатып алып, оны әрі қарай экспортқа және ішкі нарыққа жеткізу, дайын мұнай өнімдерін сатып алу мәселелері өзара тиімді шарттар негізінде шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы келіссөздер үдерісіне жатады. «Кәсіпкерлік кодексінің» 18-бабына сәйкес, мемлекеттің кәсіпкерлік субъектілерінің, олардың бірлестіктерінің қызметіне заңсыз араласуына, сондай-ақ аталған бірлестіктердің мемлекет ісіне араласуына және оларға мемлекеттік органдардың функцияларын жүктеуге жол берілмейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 11:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/xX8HKS44.png"   type="image/png"   length="2674421"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Туризмді дамыту тек жаңа қонақүйлер салумен немесе жол жөндеумен шектелмеуі керек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/turizmdi-damytu-tek-zhana-konakujler-salumen-nemese-zhol-zhondeumen-shektelmeui-kerek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/turizmdi-damytu-tek-zhana-konakujler-salumen-nemese-zhol-zhondeumen-shektelmeui-kerek</guid>
                <description>Қазақстан – тұмса табиғаты бар, тарихы терең, мәдениеті бай ел. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дегенмен осы мол әлеуетті толық пайдаланып отырмыз деп айту қиын. Сондықтан 2025 жылғы қыркүйек айында Үкіметке туризмді дамыту мәселесі бойынша арнайы депутаттық сауал жолдап, өңірлердегі өзекті мәселелерді көтердім. Бүгінде туризм саласында оң өзгерістер де бар. Мысалы, бір ғана Жетісу облысында орналастыру орындарының саны 400 нысанға жетіп, төсек-орын қоры 22,8 мыңға дейін өсті. Ішкі туристер саны 2 миллион адамға жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 11 пайызға артты. Ал көрсетілген туристік қызмет көлемі 1,8 млрд теңгеге жетті. Бұл – сұраныстың бар екенін көрсететін жақсы белгі. Ендігі міндет – осы әлеуетті жүйелі дамыту.

Біріншіден, өңірлік басқару жүйесін күшейту қажет. Қазіргі таңда елімізде 12 визит-орталық жұмыс істегенімен, туризм басқармалары барлық облыста бірдей жоқ. Туристік әлеуеті жоғары Ұлытау мен Жетісу сияқты өңірлерде мұндай құрылымдардың болмауы туризмнің жүйелі дамуына кедергі келтіреді. Екіншіден, инфрақұрылымды дамыту маңызды. Мысалы, Алакөл жағалауы бүгінде еліміздің ірі туристік орталықтарының біріне айналып отыр. Соңғы жылы ғана бұл өңірге 1,8 миллионнан астам адам келген. Орналастыру орындарының саны 270 нысанға жетіп, туристік қызмет көлемі 7,2 млрд теңгеге дейін өскен.  Мұндай тәжірибені еліміздің басқа да өңірлерінде қолдану қажет. Үшіншіден, жаңа туристік бағыттарды дамыту керек. Ұлытаудағы «Саң» таулары, Кейкі батыр үңгірі немесе Маңғыстаудағы Торыш алқабы сияқты бірегей табиғи нысандарды мемлекет қорғауына алып, туристік маршруттарға енгізу еліміздің туристік картасын кеңейте түседі.

Туризмді дамыту тек жаңа қонақүйлер салумен немесе жол жөндеумен шектелмеуі керек. Ең бастысы – табиғи және тарихи мұрамызды көздің қарашығындай сақтау. Өкінішке қарай, кейбір қасиетті орындарда мәдениетке жат әрекеттер кездесіп жатады. Киелі жерлерде қоқыс қалдыру, тарихи белгілерді бүлдіру сияқты жағдайлар орын алады. Мысалы, жуырда Ұлытау ұлттық паркінің аумағындағы «Әулие тауда» орналасқан қасиетті таңбалы тастардың бүлінуі қоғамды алаңдатқан жағдай болды. Бұл – ұлттық құндылықтарға жасалған қиянат. Сондықтан туризмді дамыту мен табиғи-мәдени мұраны қорғау қатар жүруі тиіс. Сонымен қатар табиғи ескерткіштерді сақтау мәселесіне де ерекше назар аудару қажет. Маңғыстаудағы Торыш алқабындағы шар тәрізді тастар – табиғаттың сирек құбылысы. Алайда кейбір адамдар оларды жеке мақсатта алып кетіп, табиғи ландшафтқа зиян келтіріп отыр. Мұндай нысандарды мемлекет қорғауына алып, бақылауды күшейту – уақыт талабы.

Бүгінде туризм – цифрлық технологиялармен тығыз байланысты сала. Әлемде туристер сапарды жоспарлаудан бастап, қонақүй таңдауға дейін барлық қызметті онлайн форматта пайдаланады. Қазақстанда бұл бағытта алғашқы қадамдар жасалғанымен, цифрлық әлеует толық пайдаланылып отыр деп айту қиын. Туристік ақпараттың бірыңғай цифрлық платформасы, сапалы мобильді қосымшалар және жасанды интеллект негізіндегі сервистер жеткілікті деңгейде дамымаған. Сондықтан цифрлық инфрақұрылымды күшейту қажет. Туристік аймақтарда тұрақты интернет байланысын қамтамасыз ету, бейнебақылау жүйелерін енгізу, дрондар арқылы бақылау жүргізу қауіпсіздікті арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жасанды интеллект туристерге жеке маршруттар ұсыну, тарихи нысандар туралы көптілді ақпарат беру, өңірлердің туристік әлеуетін тиімді таныстыру сияқты мүмкіндіктер ашады. Бұл – туризмді жаңа деңгейге көтеріп қана қоймай, еліміздің экономикасына қосымша серпін беретін бағыт.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 09 Apr 2026 12:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/uN8oesXn.jpeg"   type="image/jpeg"   length="438675"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Баланың сөзін бөлмеу де маңызды саналады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/balanyn-sozin-bolmeu-de-manyzdy-sanalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/balanyn-sozin-bolmeu-de-manyzdy-sanalady</guid>
                <description>Қоғамда «суицид туралы айтуға, сұрауға болмайды» деген стереотип бар. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бірақ осы стигманы бұза отырып, баламен ашық сөйлесу, қорықпай сұрау – өте маңызды.

Көп адам «суицид туралы сұрасам, баланы соған итермелеймін» деп ойлайды. Маман ретінде айтарым, бұл – қате пікір. Керісінше, дер кезінде қойылған ашық сұрақ баланың өмірін сақтап қалуы әбден мүмкін.

Жасөспірімдермен жұмыс тәжірибесінде байқалғандай, балаға ашық сұрақ қойылған кезде, ол ішіндегі ауыр сезімін сыртқа шығарып, көмек алуға мүмкіндік табады.

Енді оны қалай айту керек? «Мен сенің соңғы кезде қатты қиналып жүргеніңді байқап жүрмін», «Сенде өмір сүргің келмейтін сәттер бола ма?», «Өзіңе қол жұмсау туралы ойладың ба?» деген секілді сұрақтарды ашық қою баланың өмірін сақтауға көмектеседі. 

Бұл жердегі негізгі мақсат – баланың ішіндегі ауыр сезімін, мәселесін сыртқа шығару, мәселесін айтуына мүмкіндік беру және сол арқылы көмек алуға алғашқы қадам жасау. 

Баланың сөзін бөлмеу де маңызды саналады. Жалпы, жасөспіріммен сөйлесу барысында осы қағидаға ерекше мән беру керек. Бала өз мәселесін айтқанда оның сезімдерін құнсыздандырмаған жөн. Өкініштісі сол, кейде мынадай сөздер айтылып жатады: «Қоя ғой, бәрі жақсы болады», «Бұл да өтеді», «Сен неге бұған бола уайымдайсың?», «Сенен де қиын жағдайда жүрген адамдар бар», «Осыған бола сондай шешім қабылдайсың ба?», «Ата-анаңды ойламадың ба?». Осындай сөздерді естіген жасөспірімдер, менің тәжірибемде керісінше, одан әрі тұйықталып, ештеңе айтқысы келмей қалады.

Сондықтан, дұрыс сөйлесу керек. Мен мынадай тәсілді қолданамын. «Саған шынымен де қиын екен, егер сенің орныңда мен болсам, не істерімді білмей отырмын?» деп айтамын. Осындай сөздер жасөспірімге шынайы әсер етеді. Өйткені, бұл – оның мәселесін мойындау. Сонымен қатар, «Мен сені толық түсініп отырмын» деп айтпаймын. Оның орнына «Мен сені түсінуге тырысып жатырмын» деп айтамын. Себебі, қазіргі жасөспірімдер өте сезімтал, олар бәрін байқайды. Кейде «Сіз мені қалай түсініп отырсыз?», «Сіз осындай жағдайды бастан өткердіңіз бе?» деп кері сұрақ қояды.

Сондай-ақ, балаға алғыс білдірудің де маңызы бар. Мысалы, «Өзіңнің мәселеңді менімен бөліскенің үшін рақмет!», «Мен саған көмектескім келеді», «Сен сияқты жағдайдағы балаларға көмектескен тәжірибем бар» деу – жасөспірім үшін өте маңызды. Өйткені, ол өзін жалғыз емес екенін түсінеді. Осындай қиындықпен тек өзі ғана бетпе-бет келіп тұрған жоқ екенін сезіну оған үлкен қолдау береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 07 Apr 2026 13:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/5VrFQBbR.jpeg"   type="image/jpeg"   length="117140"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан жоғары технологиялық экономика құрған елге айнала алады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazakstan-zhogary-tehnologiyalyk-ekonomika-kurgan-elge-ajnala-alady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazakstan-zhogary-tehnologiyalyk-ekonomika-kurgan-elge-ajnala-alady</guid>
                <description>Атом энергетикасы – Қазақстанның энергетикалық моделі мен халықаралық орны үшін стратегиялық маңызды сала. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ 

Ел 1990 жылдардан бастап ядролық технологияларға инвестиция салды, нәтижесінде уран өндіруде әлемдік көшбасшылар қатарына көтерілді. 2025 жылғы IAEA/World Nuclear Association мәліметтеріне сәйкес, Қазақстан әлемдік уран өндірісінің шамамен 40%-ын қамтамасыз етеді.

Оның ішінде 80%-дан астам уран өндіру ISR (In‑Situ Recovery, жерасты шаймалау) технологиясы арқылы жүзеге асады. Бұл технология елімізге төменгі өндіру шығындары, экологиялық қауіпсіздік және өндіріс тиімділігін арттыру сияқты артықшылықтарды береді.

Ұлттық атом саласының маңызды компоненті – Өскемен қаласындағы Үлбі металлургиялық зауыты. 2023-2025 жылдар аралығында зауыт 2,5 мың тонна уран концентратын экспортқа шығарды. Бұл фактор – Қазақстанның ядролық отын нарығындағы бәсекеге қабілеттілігінің айқын көрінісі. 2019 жылы Қазақстанда Халықаралық атом энергиясы агенттігінің төмен байытылған уран банкі орналастырылды, бұл ядролық қауіпсіздік пен бейбіт атом энергетикасында Қазақстанның халықаралық сенімді серіктес екенін көрсетеді.

Қазақстанның атом энергетикасы тек шикізат өндірумен шектелмейді. Елде уранды төмен байыта отырып, ядролық отын компоненттерін өндіру мен экспорттау әлеуеті де бар. Бұл әлемдік ядролық отын нарығында Қазақстанның орнын нығайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, халықаралық техникалық‑экологиялық серіктестік (МАГАТЭ, Euratom, IAEA) секторымен интеграция Қазақстанның ядролық саласын бәсекеге қабілетті әрі стандарттарға сай етеді.

Атом энергетикасының ғылыми‑зерттеу компоненті де маңызды. Ұлттық ядролық орталық пен ғылыми институттар радиациялық қауіпсіздік, ядролық материалдар, реакторлық инженерия және энергетикалық инновациялар бағытында зерттеулер жүргізуде. Бұл зерттеу базасы еліміздің атом энергетикасын дамытудың кадрлық, технологиялық және ғылыми негізін қамтамасыз етеді.

2025 жылы өткізілген референдум бойынша мен атом электр станциясын салу перспективалары және экологиялық қауіпсіздік, әлеуметтік‑экономикалық тиімділік туралы түсіндіру жұмыстарында белсенді түрде қатыстым. Өңірлік кездесулерде қоғам мүшелеріне атом энергетикасының артықшылықтары, қауіпсіздік стандарттары және тұрақты даму концепциясы түсіндірілді. Бұл тұлғалардың, азаматтық қоғамның ақпараттандырылуы мен ел азаматтарының сенімін арттыруда маңызды рөл атқарды.

Қазақстанның энергетикалық стратегиясы кешенді болуы тиіс: жаңартылатын энергия көздері (жел және күн), атом энергетикасы (базалық тұрақты қуат) және таза көмір технологиялары (экологиялық сертификатталған көмір генерациясы). Сонымен қатар жасыл экономика институттары энергия тиімділігін арттыру, циркулярлық экономика, инновациялар және экологиялық жобалар бойынша үйлесімді саясат жүргізуі қажет.

Ұзақ мерзімді перспективада Қазақстан тек табиғи ресурстарға бай мемлекет ретінде ғана емес, энергетикалық технология мен инновациялар саласында жаһандық ойыншыға айнала отырып, тұрақты, қауіпсіз, жоғары технологиялық экономика құрған елге айналуға мүмкіндігі бар. Ол үшін стратегиялық инвестициялар, институционалдық реформалар, ғылыми‑техникалық даму және халықаралық серіктестік ескерілетін кешенді энергетикалық модель құру қажет.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 26 Mar 2026 15:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/ogxaMqUS.jpg"   type="image/jpeg"   length="156520"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ Көп бизнес жасанды интеллектіні тренд үшін енгізіп жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kop-biznes-zhasandy-intellektini-trend-ushin-engizip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kop-biznes-zhasandy-intellektini-trend-ushin-engizip-zhatyr</guid>
                <description>Соңғы кезде бәрі жасанды интеллект туралы айтып жүр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Біреу оны болашақ дейді, біреу «бәрін өзгертеді» дейді. Бірақ мен басқа нәрсені байқап жүрмін. Біз ЖИ-ді дұрыс түсінбей жатырмыз. Қазір көп жерде, мәселен,  компанияларда, банктерде, тіпті мемлекеттік жүйелерде ЖИ енгізіліп жатыр. Сыртынан қарасаң – бәрі «цифрланып», «дамыған» сияқты. Бірақ ішіне кірсең, көп жағдайда өзгерген ештеңе жоқ. Жүйе де, процесс те сол баяғы. Тек үстіне ЖИ деген жаңа «қабат» қосылған. Сол үшін мен мұны басқаша атаймын –  жасанды интеллект бұл кей жағдайда нәтиже емес, иллюзия.

Бірінші иллюзияның басталатын жері – компаниялардың іші. Қазір көп бизнес жасанды интеллектіні нақты проблеманы шешу үшін емес, тренд үшін енгізіп жатыр. Мысалы, деректер сапасы төмен, бірақ ЖИ қосылған, процестер реттелмеген, бірақ автоматизация бар, шешімдер әлі де адамдармен қабылданады, бірақ «ЖИ қолданамыз» дейді. Нәтиже қандай? Ешқандай. Бірақ есепте бәрі әдемі көрінеді. Презентацияда – «инновация», ал кәдімгі өмірде сол баяғы хаос. 

Екінші иллюзия адамдардың өзінде, яғни қазіргі адамдар ЖИ-ге тым тез сеніп барады. Бір жауап алса шындық деп қабылдайды, тексермейді, өзінің ойын, анализін, талдауын аз қолданады. Бұл өте қауіпті құбылыс, себебі ЖИ ақиқат емес, ол тек ықтимал жауап береді. Яғни, ол сенімді сөйлегенімен, қателесуі мүмкін. Ал адамдар оны күмәнсіз қабылдай бастады. Бұл жерде мәселе технологияда емес, басты мәселе – адамның ойлау қабілетінде. 

Жалпы Қазақстандағы жағдайға тоқталсақ, бізде ЖИ енді ғана белсенді қолданылып жатыр. Бірақ бір мәселе анық көрініп тұр. Көп жерде қауіпсіздік кейінге қалып жатыр, деректер қайда кетіп жатқанын ешкім нақты бақыламайды, шетелдік сервистерге тәуелділік өсіп жатыр. Ал бұл жай ғана технология мәселесі емес, бұл тәуелділік мәселесі. Егер сен өз дерегіңді бақыламасаң, онда сен өз бизнесіңді де толық бақыламайсың. Бұл жердегі ең қауіптісі ЖИ-дің қателесуі емес, ең қауіптісі – біз оны дұрыс деп қабылдай бастауымыз. Сонда біз тек технологияға емес, өзіміздің ойлау қабілетімізге де тәуелді болып қаламыз. 

Қорытындылай келе, жасанды интеллект – сөзсіз мықты құрал, алайда ол дұрыс жүйе болмаса, сапалы дерек болмаса, нақты мақсат болмаса, онда ешқандай нәтиже бермейді, тек иллюзия береді. Бәрі жұмыс істеп жатқандай көрінеді, бірақ шын мәнінде ештеңе өзгермейді.

Жасанда интеллектіні тек қана құрал ретінде қабылдау қажет, негізгі фокус біздің ойлауымызға және жауапкершілігімізге байланысты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 26 Mar 2026 15:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/tpNDiSme.png"   type="image/png"   length="1389134"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әділ қоғам құрудың негізі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/adil-kogam-kurudyn-negizi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/adil-kogam-kurudyn-negizi</guid>
                <description>Жаңа Конституция – ел дамуының жаңа белесін айқындайтын маңызды қадам.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл құжат мемлекетіміздің саяси жүйесін жаңғыртып қана қоймай, ұлттың интеллектуалды әлеуетін арттыруға жол ашатын басты кепіл болмақ. Бұл туралы Ғылым және жоғары білім министрлігі «Ғылым ордасы» ШЖҚ РМК директоры Ұлар Мұқажанов айтты.

Заң үстемдігі бар жерде ғана әділетті қоғам қалыптасатынын тілге тиек еткен ол бүгінгі таңда әділдікке деген сұранысты нақты іске айналдыратын уақыт келгенін жеткізді.


«Әділ қоғам тек сөз жүзінде емес, нақты іс-әрекет арқылы көрінуге тиіс. Осы тұрғыда жаңа Конституция – Қазақстанның дамуына жаңа серпін беретін стратегиялық қадам. Бұл формалды реформа ғана емес, әр азаматтың күнделікті өміріне оң әсер ететін нақты нәтижелерге бағытталған өзгеріс. Жаңа Конституция ең алдымен адамның құқықтары мен бостандықтарын бірінші орынға қояды. Бұл ел тұрақтылығын нығайтып, қоғам мен мемлекет арасындағы сенімге жаңа тыныс береді. Себебі мықты мемлекеттің іргетасы тек әділдікпен қаланады», – деп атап өтті Ұлар Мұқажанов.


Сондай-ақ ол Ата заңдағы өзгерістер ел дамуының жаңа бағыттарын айқындап, білім-ғылым және инновация салаларының өркендеуіне жол ашатыны жөнінде ойын сабақтады.


«Осынау тарихи бетбұрыстың тағдыры алдағы 15 наурызда өтетін республикалық референдумда шешілмек. Бұл тарихи сәтте әрқайсымыз белсенділік танытып, өз пікірімізді білдіруіміз қажет. Мен Қазақстан Республикасының азаматы ретінде таңдауымды жасаймын әрі сіздерді де маңызды іс-шарадан тыс қалмауға шақырамын», – деді ол.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 09 Mar 2026 15:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/H08EVM3U.webp"   type="image/webp"   length="27050"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазіргі уақытта төрт-бес аймақта су тасқыны қаупі бар]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazirgi-uakytta-tort-bes-ajmakta-su-taskyny-kaupi-bar</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazirgi-uakytta-tort-bes-ajmakta-su-taskyny-kaupi-bar</guid>
                <description>2024 жылғы су тасқынының негізгі себебі – климаттың өзгеруі мен каналдардың сапасыздығы. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сол тасқыннан кейін қазір Үкімет те, Төтенше жағдайлар министрлігі де, Су ресурстары және ирригация министрлігі де тасқынның алдын алуға белсенді кірісіп жатыр. Қазір төрт-бес аймақ қана су тасқыны болуы мүмкін қызыл аймақ деп белгіленіп отыр. Атап айтқанда, Шығыс Қазақстан, Абай, Солтүстік Қазақстан, Қостанай және Жетісу облыстары. Енді таулы аймақтарда бұл белгілі құбылыс, жылда оның алдын алып, бөгеттерді нығайтып жатады. Бұл жылда істелініп жатқан дүние. Су тасқынының алдын алу үшін Үкімет цифрлық технологияларды пайдаланып отыр. TALSIM деген болжам жасайтын бағдарлама бар. Ол Төтенше жағдайлар министрлігімен біріктірілген. Ал екіншіден, ТАSQYN деген ақпараттық жүйе бар.

Су тасқыны дәл 2024 жылдағыдай болмайды деп ойлаймын. Өйткені биыл қыс жылы, алдыңғы жылдың қысындай болған жоқ. Әр жердің ерекшеліктері бар сол сияқты. Мысалы, Батыс Қазақстанда Жайық өзенін алсақ, ол жерде көп су Ресейдің Иреклі су қоймасынан келді. 

Алдыңғы жылдағы қыстың ерекшелігі жаһандық климаттың өзгеруінің дәл өзі. Мысалы, Индонезиядағы аралдарда мұхит, теңіз суының деңгейі көтеріліп, басып жатыр. Ал бізде климаттың өзгеруі басқаша, осындай жағдайларға әкеліп отыр. Біз жаһандық климат өзгерісін онша сезген жоқпыз. Негізінде оның бізге қауіпті әсері ол құрғақшылық. Қазір көктем жақындап келе жатқаннан кейін тасқын туралы ойланып отырмыз ғой. Ал бірақ та, әр жағында су тапшылығы, құрғақшылық деген апаттар өте қауіпті. Біз оған бейімбіз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 27 Feb 2026 14:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/L3JmrvTr.webp"   type="image/webp"   length="83090"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақша сөйлеу «сәнді әрі тиімді» болған кезде, танымалдылық мәселесі өздігінен шешіледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazaksha-sojleu-sandi-ari-tiimdi-bolgan-kezde-tanymaldylyk-maselesi-ozdiginen-sheshiledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazaksha-sojleu-sandi-ari-tiimdi-bolgan-kezde-tanymaldylyk-maselesi-ozdiginen-sheshiledi</guid>
                <description>Қазақ тілі шын мәнінде беделді тіл болуы үшін, ол тек мәдениеттің немесе парыздың символы ретінде қабылданбауы тиіс. Ол мүмкіндіктердің, қаржының және прогрестің тіліне айналуы қажет.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекеттік мәртебе – қазақ тілінің «қаңқасы немесе тәні» болса, қоғамдық өмір салаларындағы нақты қолданысы – оның «қаны». Біз жоғарыдан бұйрық күтпей-ақ сол қаңқа мен тәндегі бос тұрған тамырларға қан жүгіртуіміз керек. Оған демографиялық мүмкіндігіміз де, ешбір халықтан кем түспейтін қабілетіміз де жетеді.

Тілдің беделі – бұл мықты контенттің, заманауи технологиялар мен жеке пайданың жиынтығы. Қазақша сөйлеу «сәнді әрі тиімді» болған кезде, танымалдылық мәселесі өздігінен шешіледі.
Біздің қоғамда қазақ және орыс тілдерінің қатар қолдануы қазақтардың паралел екі әлемде өмір сүруіне әкеліп отыр. Қазақ тілінде үйде, базарда сөйлеседі, достармен әзілдеседі, мектепте білім алады, т.б. Оны көпшілігі ана тілі деп санағанымен, ол ресми және күрделі мәселелерге жарамсыз деп есептейді. Ал орыс тілінде заңдар жазылады, ғылымда қолданады, бизнес-келіссөздер жүргізіледі. Оны интеллектпен, билікпен және элитарлықпен байланыстыратын құрал деп санайды. Екі тілді қатар қолданудың қаупі неде? Ол санадағы отаршылдықты сақтап қалады. Қазақтар өз ана тілін кванттық физика немесе халықаралық құқық үшін «жеткілікті деңгейде дамымаған» деп сене бастайды. Бұл лингвистикалық шизофренияға әкеледі: қазақтар өзін орыс тілінде сөйлегенде ғана толыққанды боп сезінетіндей күй кешеді. Бұдан арылудың жолы – отарсыздану. Тілдік отарсызданудың мақсаты – Қазақстанда орыс тілін жою емес, қазақ тілін соның деңгейіне көтеру немесе қазақ тілін беделді ресми тілге айналдыру.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 27 Feb 2026 14:14:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/2inkXr2K.png"   type="image/png"   length="1206082"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жаңартылған Конституция – ғылым мен білімнің жаңа мүмкіндіктері]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/zhanartylgan-konstituciya-%E2%80%93-gylym-men-bilimnin-zhana-mumkindikteri</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/zhanartylgan-konstituciya-%E2%80%93-gylym-men-bilimnin-zhana-mumkindikteri</guid>
                <description>Жаңартылған Конституцияда ғылым мен білімге қатысты нормалардың күшейтілуі – ел дамуының ұзақ мерзімді стратегиялық бағытын айқындайтын аса маңызды қадам. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл өзгерістер Қазақстанды білімге, зияткерлік әлеуетке және инновацияға сүйенген мемлекет ретінде орнықтыруға бағытталған.

Ғылым мен білім – кез келген елдің экономикалық қуаты мен бәсекеге қабілеттілігінің басты тірегі. Конституциялық деңгейде білімнің қолжетімділігі, ғылымды дамытуға мемлекеттік қолдау, академиялық еркіндік пен зерттеу қызметінің дербестігінің бекітілуі жоғары оқу орындары мен ғылыми қауымдастық үшін жаңа серпін береді.

Мен Қызылорда қаласындағы «Болашақ» университетінің Құрылтайшысы ретінде атап өткім келеді: жаңартылған Ата заңдағы бұл ұстанымдар университеттердің тек білім беретін мекеме ғана емес, ұлттың интеллектуалдық капиталын қалыптастыратын орталық ретіндегі рөлін күшейтеді. Ғылыми зерттеулерді экономикамен, өндіріс пен қоғам сұранысымен ұштастыруға құқықтық негіз қаланады.

Әсіресе, ғылым мен инновацияны қолдау, жас ғалымдардың әлеуетін арттыру, білім мен еңбектің әділ бағалануы ел экономикасының сапалы өсіміне жол ашады. Бұл – адами капиталды бірінші орынға қоятын өркениетті таңдаудың айғағы.

Жаңартылған Конституциядағы ғылым мен білімге қатысты өзгерістерді қолдай отырып, біз Қазақстанның болашағы білімді ұрпақтың, бәсекеге қабілетті ғылымның қолында екенін нақты сезінеміз. Ата заңға сүйенген ғылым мен білім – елдің тұрақты дамуының кепілі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 13 Feb 2026 13:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/ULCFgJM7.jpg"   type="image/jpeg"   length="217789"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Үкімет пен Ұлттық банк инфляцияға қарсы күресте синхронды жұмыс істеуі керек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/ukimet-pen-ulttyk-bank-inflyaciyaga-karsy-kureste-sinhrondy-zhumys-isteui-kerek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/ukimet-pen-ulttyk-bank-inflyaciyaga-karsy-kureste-sinhrondy-zhumys-isteui-kerek</guid>
                <description>Жалпы экономикалық өсім бойынша Үкіметтің тапсырмалық KPI-лары өзгеретін сияқты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Енді біз тек қана макроэкономикалық көрсеткіштерге емес, экономикадағы табыстың барлығы халықтың табысына қалай әсер етті деген жақтан қарайтын боламыз. Халықтың жағдайы жақсы болса, демек тапсырманы орындадық. Жаман болса, тапсырманы орындаған жоқпыз деген сөз. Жалпы Үкімет өте қиын жағдайда тұр. Бұған дейін жиырма жыл бұрын қабылданған шешімнің барлығы өзінің кері әсерін беруде. Оны бір күнде өзгерту мүмкін емес. Сондықтан Үкімет 180 градусқа бұратындай реформалар жасағысы келеді. Әсіресе, салық реформасында. Бірақ ол бірден дәл қазір нәтиже бере қоймайды, сондықтан күту керек болады. 

Тоқтамай істей беретін дүние – Қазақстанда өндірістерді аша беру. Олар бір күн ашылып, екінші күні жабылып қалатындай емес, тұрақты істеп, экспорттық әлеуеті зор, өзінің нарығы бар кәсіпорындар болуы керек. Осындай кәсіпорындар біздің экономикамыздың тірегі бола алады. Үкімет бұл бойынша жағдай жасағысы келеді. Мәселе оның қалай орындалатындығында жатыр. Кәсіпорындар ертең ұзақ жұмыс істей ме деген мониторинг қажет. Мысалы, екі жыл бұрын ашылған кәсіпорын қазір қаншалықты жұмыс істеп отыр дегендей. 

Үкіметтің ойлары мен идеяларында, жоспарларында мін жоқ, мәселе оның орындалуы мен мониторингінде. Бірақ оған кішкене уақыт керек, сол себепті Үкіметке экономиканы сапалы өсіруге, ауыр міндеттен қорықпауға және сыртқы ықпал емес, нағыз қорытынды эффектке назар аударуға ауысу керек деп ойлаймын. Өйткені біздің Үкіметтің «ойлау қабілетінде» ескінің сарқыншақтары көп, психологиялық жағынан жаңарту керек. Ол үшін өте батыл болу керек. 

Инфляция – біздің басты проблемамыз. 2022 жылдан бері халықтың жалпы жағдайын нашарлататын ең басты факторға айналды. Ақшаны қанша қосып тауып жатсақ та, бағаның барлығы біздің артық еңбегімізді жеп қояды. Сондықтан белгілі бір қоғамдық ортақ стратегия жасау керек. Ұлттық банк өз тарапынан бәрін істеді, ставканы да көтерді, несиелерді де қымбаттатты, нарықтағы артық ақшаны алып тастады, кредитті негізінен халыққа емес, экономикаға, бизнеске баратындай ғып жасады. Үкімет енді өз тарапынан құйылатын нақты ақшаның тек қана өндіріске, белгілі бір іске жұмсалуын қамтамасыз ету керек. Әйтпесе, оның барлығы көмектеспейтін болады. Өйткені өндірісті ашудың өзі импортты күшейтеді, мемлекеттен бөлінген ақша импортты күшейтеді. Бөлінген ақшаға кәсіпкер сырттан құрал-жабдықтар сатып алуы керек, оның бәрі – импорт. Сондықтан Үкімет Ұлттық банкпен келісе отырып, әр қадамның инфляциялық нәтижесін, әсерін алдын ала модельдей алатындай жұмыс керек. Осы болжамды жұмыс бізде қиындау, мүмкін осы жағын қарап көру керек шығар. Сонда ғана біз инфляцияны тоқтата аламыз. Инфляцияны бір ғана орган тоқтата алмайды. Екеуі бірлесе жұмыс істеуі қажет. Соңғы екі жылда бұл талап қатты күшейген, сондықтан Үкімет пен Ұлттық банк инфляцияға қарсы күресте тек қана синхронды жұмыс істеуі керек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 12 Feb 2026 15:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/3eYqsjYQ.png"   type="image/png"   length="1294087"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Зейнеткерлерді әкеліп, қазақ футболының көсегесін көгерте алмаймыз]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/zejnetkerlerdi-akelip-kazak-futbolynyn-kosegesin-kogerte-almajmyz</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/zejnetkerlerdi-akelip-kazak-futbolynyn-kosegesin-kogerte-almajmyz</guid>
                <description>Жалпы, қазақ футболының болашағын елестету қиын. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қарыштап дамып кетеді немесе құрдымға кетеді деп кесіп-пішіп айта алмайсың. Жаппай жекешелендіру өз жемісін береді деген де үміт бар. Өйткені, қазірдің өзінде «Қайсар» секілді клубтар Мозес сынды тәжірибелі ойыншыларды шақыртып, қысқасы құрамын күшейтіп ұлттық біріншілікте мықтылармен иық тірестіргісі келеді. Ендеше, бұл – ел чемпионатында бәсекелестік арта түседі деген сөз. Алайда, «асарын асап, жасарын жасап болған» Нани секілді зейнеткерлерді жинап футболдың көсегесін көгерте алмаймыз. Одан сол қыруар қаржыны балалар академиясына, инфроқұрылымға жұмсаса, ел футболының ертеңі жарқын болмақ!

Иә, президенттің пәрменінен кейін футбол клубтарын жаппай сатып алу жалғасып кеткені рас. Бірақ, барлығы сол клубтарды шын ықыласымен алып отыр деп айта алмас едім. Енді бұрынғыдай аспаннан келіп жатқан ағыл-тегіл ақша жоқ. Яғни, инвесторлар берген әрбір тиыннын сұрауы болады. Сондықтан, клуб басшылары қаржыны оңды-солды шаша бермей, ойланып барып жұмсайтыны анық. Егер шыққан шығынның кірісі болмаса, инвесторлардың да ұзаққа шыдамасы түсінікті. Сол себепті, жекенің қолына өткен клуб қожайындары енді жеке бастың қамын емес, команданың өсіп-өркендеуін ойлауы тиіс.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 29 Jan 2026 11:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/wkOhXrOh.png"   type="image/png"   length="1381938"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Құрылтай» сөзі моңғол тілінен келген» деген пікір – мүлде қате]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-sozi-mongol-tilinen-kelgen-degen-pikir-%E2%80%93-mulde-kate</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-sozi-mongol-tilinen-kelgen-degen-pikir-%E2%80%93-mulde-kate</guid>
                <description>Соңғы кездері «құрылтай» атауы қоғамдық өмірімізге қайта оралып, елдік мәселелер талқыланатын маңызды жиындардың атына айналды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алайда осы сөзге байланысты «құрылтай моңғол тілінен келген» деген пікір де қатар айтыла бастады. Бұл тұжырым – тарихи және тілдік тұрғыдан мүлде қате.

Ең алдымен, «моңғол» деген ұғымның өзіне назар аударған жөн. Қазіргі мағынадағы моңғол ұлты бір сәтте пайда бола салған жоқ. Ерте кезеңдерде бұл атау жеке халықты емес, тайпалар одағы мен саяси бірлестікті білдірді. Шыңғыс хан тұсында «моңғол» атымен біріккен қауымның басым бөлігі керей, найман, қоңырат, жалайыр, меркіт, уақ сияқты түркітілдес тайпалардан құралды. Демек, бұл атау сол дәуірде этностық емес, саяси мәнге ие болды. Тіл мәселесіне келгенде де осы жағдай ескерілуі керек. Моңғол тілі көне түркі тілдерінен мүлде бөлек, дербес бастаудан туған жүйе емес. Ол Ұлы дала кеңістігіндегі ортақ тілдік, мәдени ортада қалыптасты. Ғасырлар бойы бірге көшіп-қонып, бірдей өмір салтын ұстанған қауымдардың тілінде ортақ ұғымдар мен атаулардың болуы – заңды құбылыс. Мұндай сөздер жалғыз құрылтай ғана емес хан, қаған, орда, ұлыс, түмен, қол, жасақ, қараша т.б толып жатыр. Мұндай сөздерді «менікі» немесе «оныкі» деу үстірт пікір болмақ.
 

Құрылтай сөзінің этимологиясы түркітілдік негізден тарайды. Сөздің негізгі түбірі – құр. Бұл етістік көне және қазіргі түркі тілдерінде: жинау, біріктіру, ұйымдастыру, орнату, құрау деген мағыналарды білдіреді. Мысалы: құру, құрылым, құрылыс т.б. Сөзжасамдық құрамы: құр- + -ыл- + -тай, -ыл- – ортақ, өзара жүзеге асатын әрекетті білдіретін етістік жұрнақ; -тай – көне түркі тілдерінде: жиын, кеңес, салтанат, (қазіргі тілімізде той) ортақ іс-шара атауын жасайтын өнімді жұрнақ. Осылайша құрылтай – бірігіп құрылатын, жиналып ұйымдастырылатын ортақ кеңес, жиын деген ұғымды білдіреді. Яғни Құрылтай – түркі тілінде морфологиялық тұрғыдан толық талданатын төл тұлға, ал моңғолша хуралтай – сол ортақ ұғымның моңғол тілдік жүйеге бейімделген нұсқасы. Морфологиялық талдау келмейді, келсе де мағынаға түспейді. Олай деп айтатынымыз моңғол тілінде -тай / -тэй: «бар, ие» деген сын есім жұрнағы (мөнгөтэй – ақшалы, нэртэй – атақты) Бірақ ол жиын, мекеме, кеңес атауын жасауға тұрақты түрде қатыспайды. Моңғол тілі сөздігінен «хуралтай» сөзін тауып алып құрылтай сөзі моңғол тілінен келді деу ғылымилыққа жат.
 

Құрылтайдың Шыңғыс хан дәуірінде кең танылғаны рас. Бірақ белгілі бір кезеңде кең таралған ұғымды сол дәуірде ғана пайда болды деу – қате. Көптеген көне атау бір уақытта ғана тарих сахнасына шығып, кейін бүкіл кеңістікке жайылады. Бұл олардың сол кезде туғанын емес, сол кезде мойындалғанын көрсетеді. Қазақ дәстүріндегі «тағанақ кеңес», «тұрымтай кеңес» сияқты атаулар да құрылтай ұғымының ішкі дамуын дәлелдейді. Мұндай атаулар сырттан дайын күйінде алынған жүйеге емес, жергілікті қоғамдық тәжірибеге тән. Осы тұрғыдан алғанда, құрылтайды моңғол тілінен келген кірме сөз деу – тарихи сабақтастықты ескермейтін үстірт пайым. Құрылтай – Ұлы далада қалыптасқан, түркі дүниетанымынан шыққан, ел басқару мәдениетінің төл ұғымы. Оны осылай тану – тек тіл мәселесі емес, ұлттық тарихи сананы дұрыс қалыптастырудың да бір жолы.

 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Jan 2026 10:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/5GhHt1jK.webp"   type="image/webp"   length="35964"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Құрылтай – сіз бен біз ойлап тапқан атау емес]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-%E2%80%93-siz-ben-biz-ojlap-tapkan-atau-emes</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-%E2%80%93-siz-ben-biz-ojlap-tapkan-atau-emes</guid>
                <description>Президент жаңа Парламентті Құрылтай деп атауды ұсынғаны белгілі. Кезінде Жоғарғы кеңес болды, оның атын Мәжіліс деп өзгертті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мәжіліс, Мәслихат, Құрылтай бүгін сіз бен біз ойлап тапқан атаулар емес, бұлар – тарихи атаулар. Мен бұл бастаманы қолдаймын. Депутаттардың саны 145 болады деп айтылды. Депутаттардың санын жүзден асырмаған дұрыс болар еді деп ойлаймын. Неге десеңіз, ол депутаттардан басқа Парламент құрамында комитеттер, бөлімдер, хатшылықтар бар. Олар депутаттардың жұмысына көмектесіп отырады, олардың негізгі жұмыстары сол. Бұл мәселе әлі де талқыға түсетін шығар, бәлкім, сонда тағы да бір таразы басына салып, қаралар. Ал Сенатқа келер болсақ, ол өзінің функциясын толыққанды орындап, тиісті міндетін орындап бітті деп санаймын. Әрине, Парламенттің бір палаталы ықшамды болғаны бізді қуантады, заң қабылдау жұмыстары тезірек жүреді, әрі сапасы да арта түседі. Менің ойымша, бір палаталы Парламент кәсіби Парламентке айналады деп үміттенемін.  

Кеше Президентіміз айтқандай, Халық кеңесі құрылатыны белгілі болды. Бұны жаңа мемлекеттік орган деп қараған дұрыс емес шығар. Себебі, Қазақстан халық ассамблеясы да, Ұлттық құрылтай да мемлекеттік орган емес, олар қоғамдық консультативті жиын, ұйым болды. Қазіргі жағдайда ол екеуінің орнына Халық кеңесінің құрылуы жаңа қоғамдық кеңес ұйымы болады. Негізгі мақсат – халықтың үнін естуге тырысатын реформаларды жасау деп ойлаймын. Ұлттық құрылтайдағы негізгі өзекті мәселе осы. Жалпы алғанда, Президент Парламенттік реформаларға ерекше тоқталды.  

Бұрын Қазақстан халық ассамблеясынан депутаттық орындар берілетін, әрі Президенттің квотасы болатын. Олар енді болмайтын болды. Бұған өте қуанамыз, әрі дұрыс шешім деп санаймыз. Неге десеңіз, квотамен өткеннен кейін сайлау тікелей болмайды, оларды сайлауға халық тікелей қатыспайды. Ал депутаттық орын әділ болу үшін бәріне бірдей жағдайда тікелей сайлау болу керек қой. Сол тәртіп енді қалыптасатын болды. Вице-президент институты пайда болып, бұрынғы Мемлекеттік хатшы, кейінгі Мемлекеттік кеңесші лауазымының қысқартылуы да мемлекеттік басқару мен Президент жұмысына оң септігін тигізеді деп сенімдеміз. Өйткені вице-президентке берілетін құзыреттер мен жүктелетін жұмыстар соны меңзеп тұр.

Жалпы айтқанда, бұл Ұлттық құрылтайдағы айтылған ойлар мен ұсыныстар бізге алда үлкен саяси-қоғамдық өзгерістер мен мемлекеттік құрылымның жаңа түрде басқару жүйесінің жобасын ұсынып отыр деп қабылдап, соған дәйекті де сапалы түрде дайындалу керекпіз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 22 Jan 2026 16:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/9Lj0Ewca.png"   type="image/png"   length="1112937"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Біз әлі ескі-құсқы технологияларды жамап-жасқап жүрміз ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/biz-ali-eski-kusky-tehnologiyalardy-zhamap-zhaskap-zhurmiz</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/biz-ali-eski-kusky-tehnologiyalardy-zhamap-zhaskap-zhurmiz</guid>
                <description>Бүгінде Қазақстан ресурстық әлеуеті бай ел болса да, энергетикалық жүйеміздің беріктілігі ең төменгі минимумға жеткен.  

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Яғни, еліміз нақты түрде энергетикалық шекке тіреліп отыр. Өйткені  ескірген технологиялармен жұмыс істейтін энергетикалық нысандар мен инфрақұрылымдар физикалық жағынан әбден тозған. Олар уақытында заманауи технологияларды пайдалану арқылы жаңартылмаған.

Мысалы, мұнай-газ саласын айтпағанда, көмір қоры 33 млрд тоннаға бағаланады және оны тиімді пайдаланса, үш ғасырға жетеді. Көршілеріміз көмір отынын пайдаланатын, экологиялық таза және маневрлік генерацияны игеріп кетті. Біз әлі зиянды және тиімсіз ескі-құсқы технологияларды жамап-жасқап жүрміз.

Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларындағы жылу-электр орталықтарының құрылысы осы уақытқа дейін қандай себептермен басталмаған? Екібастұздағы ГРЭС-2-ні кеңейту жобасының қазіргі мәртебесі қандай және ГРЭС-3 құрылысы қашан басталады? Курчатов қаласында электр станциясын уақтылы іске қосу үшін қандай нақты шаралар қабылданып жатыр? Ұлттық жоба аясында экологиялық жүктемені төмендету мақсатында көмір генерациясының қандай заманауи технологиялары енгізіледі?
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Wed, 21 Jan 2026 18:12:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/kwAKExlc.webp"   type="image/webp"   length="101026"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әрбір құрылтай мүшесі тыңдауға ғана емес, өз ұсыныстарын ортаға салуға келеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/arbir-kuryltaj-mushesi-tyndauga-gana-emes-oz-usynystaryn-ortaga-saluga-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/arbir-kuryltaj-mushesi-tyndauga-gana-emes-oz-usynystaryn-ortaga-saluga-keledi</guid>
                <description>Өздеріңіз білесіздер, Мемлекет басшысы V Ұлттық құрылтайдың кеңесін Қызылорданың төрінде өткізу туралы шешім қабылдауы үлкен маңызға ие. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ 

Сонау сақ дәуірінен салтанаты сарқылмаған, оғыз дәуірінің ордасы тігілген, біздің мемлекеттігіміздің тарихындағы небір тағдыршешті шешімдер қабылданған Қызылордада бесінші жиынның өтуі маңызы зор. Қызылордаға табанымыз тигеннен бері қаланың экономикалық дамуы, жалпы осы өңірдің даму көрсеткіштерін көріп, көңілге тоқып, бүгінгі таңдағы өңірлерді дамыту стратегиясының өнегесі боларлықтай өңін екендігіне көзіміз жетіп жатыр.

Құрылтайдың өту тәртібіне сай, секциялық жұмыстар өтті. Мәдени даму секциясында әріптестерімізбен бірге ойды ортаға салып, біраз мәселелерді көтердік. Әрбір құрылтай мүшесі тек тыңдауға ғана емес, өзінің ұсыныстарын ортаға салуға келеді. Мен де өз ұсыныстарымды секциялық жұмыс барысында айтып өттім. Бүгінгі қоғамда біз әлеуметтік мәдениеттің жоғарылауына мән беруіміз керек. Өйткені мемлекеттің дамуының өміршеңдігі мәдени дамудың көрсеткішіне тікелей байланысты. Яғни, заң бар жерде тәртіп болу керек. Ал тәртіп бар жерде мәдениет дамуы керек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Jan 2026 10:28:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/0Y4hfwYe.webp"   type="image/webp"   length="161896"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлттық құрылтайда халық тілегі мен пікірі тоғысады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/ulttyk-kuryltajda-halyk-tilegi-men-pikiri-togysady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/ulttyk-kuryltajda-halyk-tilegi-men-pikiri-togysady</guid>
                <description>Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысының бір ғасыр бұрын Қазақ елінің астанасы болған Қызылорда қаласында өтуінің тарихи әрі саяси тұрғыдан маңызы ерекше. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Байқасаңыз, бұған дейінгі құрылтайлар тарихымыздағы астана болған ежелгі қалалар аумағында өтіп келеді. 

Бір ғасыр бұрын дәл осы жерде ұлтымызға «қазақ» атауы қайтарылған еді. Қызылорда – елдің дамуы мен өсіп-өнуіне, мәдени-рухани толысуына ықпалын тигізген азаматтардың табанының ізі қалған киелі өңір. Бұл жағынан, бүгінгі құрылтайдың Сыр өңірінде өтуі заңды. Сондықтан, бұл басқосудан күтетін оң жаңалық көп. 

Құрылтай дегеніміз не? Ашып айтсақ, ол заң шығарушы Парламент емес. Бұл жерде халық тілегі мен пікірі тоғысады. Дұрысы, Мемлекет басшысы мен халық өкілдерінің тығыз байланысы осы жерде көрінеді. 

Бұған дейін қазақ ғылымы, қазақ технологиясын дамыту жайында жиі айтып келдім. Әрі осы дүниенің ана тілімізбен байланыса отырып қарыштағаны жақсы. Университет, ғылым және өндіріс деген үштағанның басын қосып, біріктіру жағынан қарастыру маңызды. 

1946 жылы ашылған Қазақ ұлттық ғылым академиясы 2003 жылы тарап кетті. Даңқты ғалым Қаныш Сәтпаевтың уақытында республикада көптеген ғылыми жаңалық пайда болды. Қазіргі ел қазынасын толықтырып отырған қазба байлықтарымыздың дені сол уақытта ашылды. Міне, осындай ғылым мен жаңа технологияларды әрі қарай дамыта отырып, елді жетістікке жетелеу басты мақсат болып қала бермек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Jan 2026 09:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/vCtnUY0Q.webp"   type="image/webp"   length="23794"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
