<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Новости Казахстана на inbusiness.kz</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss</link>
        <description><![CDATA[inbusiness.kz – Новости Казахстана на сегодня: важные новости на inbusiness.kz]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Tue, 12 May 2026 19:45:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Түркістан қаласында бірқатар көшелер жабылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/turkistan-kalasynda-birkatar-kosheler-zhabylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/turkistan-kalasynda-birkatar-kosheler-zhabylady</guid>
                <description>Жол қозғалысын реттеу үшін уақытша жол белгілері мен бағыттаушы көрсеткіштер орнатылады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммитіне орай 15 мамыр күні Түркістан қаласының бірқатар көшелерінде автокөлік қозғалысына уақытша шектеу қойылады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

«Уақытша шектеулер кезең-кезеңімен «Алтын шаршы» аумағында, Б.Батырбеков, Т.Бокин, С.Қожанов және Байбұрт көшелерінде, сондай-ақ «Керуен сарай» туристік аймағы, Б.Саттарханов даңғылы, № 11, № 32 және № 9 көшелер, Шымкент тас жолы, Есім хан даңғылы мен Әуежай тас жолында енгізіледі», — делінген қала әкімдігі таратқан ақпаратта.

Осыған байланысты қала басшылығы тұрғындар мен қонақтарды уақытша енгізілетін шектеулерді ескеріп, жол бағытын алдын ала жоспарлауға шақырды

Бұдан бұрын Қожа Ахмет Ясауи кесенесі мен музей-қорыққа қарасты барлық музейлер 14-15 мамыр күндері келушілер үшін жабық болатыны хабарланды. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 22:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/Sq4N7oDL.jpg"   type="image/jpeg"   length="68094"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мұнай-газ саласы үшін 11 жаңа кәсіп карточкасы әзірленеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/munaj-gaz-salasy-ushin-11-zhana-kasip-kartochkasy-azirlenedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/munaj-gaz-salasy-ushin-11-zhana-kasip-kartochkasy-azirlenedi</guid>
                <description>2026 жылға арналған кәсіби стандарттарды әзірлеу және өзектендіру жоспарына сәйкес 8 кәсіби стандартты жаңарту, 11 жаңа карточка әзірлеу және қолданыстағы 2 кәсіп карточкасын жаңарту көзделген.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Энергетика министрлігі Ұлттық біліктілік жүйесін дамыту, салалық біліктілік шеңберін өзектендіру және мұнай-газ саласындағы кәсіби стандарттарды жетілдіру мәселелеріне арналған «Мұнай мен газды тасымалдау және сақтау» бағыты бойынша Жұмыс тобының отырысын өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ләззат Ахмурзинаның төрағалығымен өткен мұнай-газ, мұнай-химия және мұнай өңдеу салалары бойынша Салалық кәсіби біліктілік кеңесінің отырысына ҚР Энергетика министрлігінің Газ өнеркәсібі департаментінің директоры Елтай Әлиев, сондай-ақ мемлекеттік органдардың, салалық компаниялардың, қауымдастықтардың, жоғары оқу орындарының, ТжКБ ұйымдарының және сарапшылар қауымдастығының өкілдері қатысты.

Кездесу барысында салалық біліктілік шеңберін өзектендіру, кәсіби стандарттарды білім беру жүйесімен және еңбек нарығының сұранысымен үйлестіру, сондай-ақ салаға қажетті кадрларды даярлау мәселелері қаралды.

«Еңбек ресурстарын дамыту орталығы» АҚ жасанды интеллект технологияларын пайдалана отырып әзірленген кәсіби стандарттар конструкторы мен Career Enbek цифрлық платформасын таныстырды. Ал талдамалы орталық жаңартылған салалық біліктілік шеңберін ұсынды.

2026 жылға арналған кәсіби стандарттарды әзірлеу және өзектендіру жоспарына сәйкес 8 кәсіби стандартты жаңарту, 11 жаңа карточка әзірлеу және қолданыстағы 2 кәсіп карточкасын жаңарту көзделген. Барлық карточканың мемлекеттік және орыс тілдерінде әзірленіп, Career Enbek платформасына орналастырылғаны атап өтілді.

Сонымен қатар NCOC N.V. компаниясының жоспарға қосымша 15 кәсіп карточкасын енгізу жөніндегі ұсыныстары қаралып, талқыланды.

Энергетика министрлігі салалық біліктілік жүйесін дамыту Қазақстанның мұнай-газ саласы үшін бәсекеге қабілетті мамандар даярлау сапасын арттыруға мүмкіндік беретінін атап өтті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 22:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/9AP3gu5i.jpg"   type="image/jpeg"   length="83191"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Астанадағы LRT аялдамалары танымал әншінің даусымен айтылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/astanadagy-lrt-ayaldamalary-tanymal-anshinin-dausymen-ajtylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/astanadagy-lrt-ayaldamalary-tanymal-anshinin-dausymen-ajtylady</guid>
                <description>Оның дауысы бұған дейін радио мен тележобалар арқылы көпшілікке кеңінен танылған.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астана LRT жүйесіндегі аудиоақпарат жолаушыларға ыңғайлы болу үшін қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде беріледі, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ал станциялар мен бағыттар туралы дыбыстық ақпаратты қазақстандық танымал әнші, композитор әрі «Мюзикола» тобының солисі Карина Абдуллина дыбыстаған. Оның дауысы бұған дейін радио мен тележобалар арқылы көпшілікке кеңінен танылған.

Айта кетейік, LRT желісі іске қосылғаннан кейін елордадағы көлік қозғалысын жеңілдетіп, тұрғындардың жол жүру уақытын қысқарту жоспарланып отыр. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 21:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/HdOrsm8O.jpg"   type="image/jpeg"   length="125592"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[LRT іске қосылғаннан кейін Астанада жылжымайтын мүлік бағасы өсе ме?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/lrt-iske-kosylgannan-kejin-astanada-zhylzhymajtyn-mulik-bagasy-ose-me</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/lrt-iske-kosylgannan-kejin-astanada-zhylzhymajtyn-mulik-bagasy-ose-me</guid>
                <description> LRT немесе метро бар жерде жылжымайтын мүлік қымбаттайды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астанада LRT іске қосылғаннан кейін станциялар маңындағы жылжымайтын мүлік бағасы өсуі мүмкін, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты City Transportation Systems басқарма төрағасы Асылбек Дүйсебаевқа сілтеме жасап. 

Дүйсебаевтың айтуынша, LRT желілері салынған аймақтарда жылжымайтын мүлік бағасының өсуі әлемдік тәжірибеде жиі кездеседі.

«Бұл — экономиканың заңы. LRT немесе метро бар жерде жылжымайтын мүлік қымбаттайды. Мысалы, Қытайда бір компания далаға LRT салып, кейін соның маңындағы жер телімдерін сатып, табыс тауып отыр», — деді ол. Сонымен қатар ол жеңіл рельсті көліктің іске қосылуы Астананың іскерлік және туристік тартымдылығына да оң әсер ететінін айтты.

«LRT арқылы қаланың әдемі көрінісі ашылады. Бұл елорданың ғана емес, Қазақстанның да имиджіне оң ықпал етеді. Қазақстанда осындай жобаның жүзеге асып, іске қосылып жатқанына мақтана аламыз деп ойлаймын», — деді Асылбек Дүйсебаев.

Айта кетейік, 12 мамыр күні LRT вагондары журналистерге таныстырылды. Ал жолаушылар үшін желіні 16–17 мамырда ашу жоспарланып отыр. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 21:25:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/CDU8bL5z.jpeg"   type="image/jpeg"   length="121573"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елордада 4 мыңнан астам күмәнді сайт бұғатталды ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/elordada-4-mynnan-astam-kumandi-sajt-bugattaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/elordada-4-mynnan-astam-kumandi-sajt-bugattaldy</guid>
                <description>Астанада полиция қызметкерлері кибералаяқтыққа қатысы бар 48 адамды ұстап, жауаптылыққа тартты, олардың ішінде 4 шетел азаматы бар. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астанада «Anti-fraud» жедел-профилактикалық іс-шарасының қорытындылары шығарылды, кибералаяқтыққа қатысты 200-ге жуық іс ашылды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Елордада интернет-алаяқтықты қоса алғанда, ақпараттық технологиялар саласындағы құқық бұзушылықтарға қарсы бағытталған «Anti-fraud» республикалық жедел-профилактикалық іс-шарасы өткізілді.

Нәтижесінде полиция қызметкерлері кибералаяқтыққа қатысы бар 48 адамды ұстап, жауаптылыққа тартты, олардың ішінде 4 шетел азаматы бар. 200-ге жуық қылмыстық іс ашылды. Жәбірленушілерге 26 миллион теңгеден астам қаражат қайтарылды.

SIM-карталарды заңсыз тіркегені үшін 4 адам ұсталды. Олардың қолынан қылмыстық схемаларда қолданылуы жоспарланған 400-ден астам SIM-карта тәркіленді.

Сонымен қатар, 4 мыңнан астам алаяқтық интернет-ресурс бұғатталды. «Дропперлерге» қатысты 15 қылмыстық іс қозғалды. Антифрод-орталықпен бірлескен жұмыс нәтижесінде заңсыз әрекеттерде пайдаланылған 3 мыңнан астам банк шоты бұғатталды. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 20:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/ckJk4WAy.jpg"   type="image/jpeg"   length="62313"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қызылордада «Turǵyndar amanaty» партиялық жобасы аясында форум өтті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kyzylordada-turyndar-amanaty-partiyalyk-zhobasy-ayasynda-forum-otti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kyzylordada-turyndar-amanaty-partiyalyk-zhobasy-ayasynda-forum-otti</guid>
                <description>Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес Қызылорда қаласының көпқабатты тұрғын үйлерін ыстық сумен қамту жобасы жүзеге асырылып, бүгінде тұрғындар оның игілігін көруде.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бүгін облыс әкімі Мұрат Ергешбаев, «АМАНАТ» партиясының хатшысы Ержан Жылқыбаев, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Мархабат Жайымбетов, Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі мамандарының қатысуымен «Turǵyndar amanaty» партиялық жобасы аясында форум өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 



Онда көппәтерлі тұрғын үйлерді басқару жүйесін жетілдіру, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы өзекті мәселелер талқыланды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес Қызылорда қаласының көпқабатты тұрғын үйлерін ыстық сумен қамту жобасы жүзеге асырылып, бүгінде тұрғындар оның игілігін көруде.

Тұрғын үй қорын жаңарту тұрақты бақылауымызда. Үш жылда 3 млрд. 500 млн. теңгеге 65 көппәтерлі тұрғын үй күрделі жөндеуден өтті. Қызылорда қаласында 1 млрд. 775 млн. теңгеге 60 ескі көпқабатты тұрғын үйдің қасбеттері заманауи панельмен қапталды, 4 млрд. теңгеге қосымша 70 тұрғын үй жаңартылуда. Аулаларға демеушілер есебінен 80 спорт, ойын алаңы орнатылды.

«Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында елді мекендерді абаттандыру, қоршаған ортаны таза ұстау, көгалдандыру және экологиялық мәдениетті қалыптастыруда ауқымды шаралар ұйымдастырылып келеді. Мақсат – тұрғындардың жайлы өмір сүруіне қолайлы жағдай жасау. Форум аясында көтерілген бастамалар еліміздегі және Сыр өңіріндегі тұрғын үй саласының дамуына оң серпін береді деп сенемін. Баршаңызға мықты денсаулық, отбасыларыңызға амандық, еңбектеріңізге табыс тілеймін!» – деді Мұрат Нәлқожаұлы.

Басқосуда Ержан Жұматұлы, Мархабат Жайымбетұлы, Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті төрағасының орынбасары Қанат Тұрсынбайұлы, «Қазақстандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты жаңғырту мен дамыту орталығы» АҚ департамент директоры Марғұлан Жеңісұлы, облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының басшысы Медет Усаинұлы, Қызылорда қаласының әкімі Нұржан Сәбитұлы, Пәтер иелері ассоциациясының Қызылорда қаласы бойынша төрайымы Ілімжаухар Кеңесқызы сөз сөйледі. 


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 20:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/ooGVREND.jpg"   type="image/jpeg"   length="143725"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Нарықтағы жаңа өзгеріс баспаналы болғысы келетіндерді ойлантып қойды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/naryktagy-zhana-ozgeris-baspanaly-bolgysy-keletinderdi-ojlantyp-kojdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/naryktagy-zhana-ozgeris-baspanaly-bolgysy-keletinderdi-ojlantyp-kojdy</guid>
                <description>Ипотеканың шекті мөлшерлемесі биыл жазда өзгереді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бүгінде тұрғын үй бағасының қымбат болуы, жалақы мәселесі, қажетті алғашқы жарнаның жиналмауы адамдарды еріксіз пәтер жалдап тұруға итермелейді. Бұл ретте қазірдің өзінде тірнектеп тапқан табыстың бір бөлігін болашақ пәтердің игілігі үшін жинап жатқандар да бар. Шілдеден бастап ипотека бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің шекті деңгейі 25%-дан 20%-ға дейін түседі. Бір жағынан бұл жақсы жаңалық болып көрінгенімен,алайда ескеретін дүниелер де баршылық, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Өзгеріске сәйкес, енді банктер шілдеден бастап ипотекалық несиені 20%-дан жоғары мөлшерлемемен бере алмайды деген сөз. Жаңа талап тек алдағы уақытта рәсімделетін ипотекаларға ғана қатысты болады. Ал бұған дейін берілген несиелердің пайыздық мөлшерлемесі өзгеріссіз қалады. Бұған дейін ипотека бойынша екі ставка болатыны хабарланды. Егер ипотеканың бастапқы жарнасы 30 пайыздан асса, онда шекті ставка 20 пайыз, жарна 30 пайыздан аз болса – 25 пайыз. Алайда бұл мәселе бойынша түпкілікті шешім жарияланбады.

«Жылдық тиімдісыйақы мөлшерлемесінің төмендеуі – несие беру талаптарын қатаңдату кезеңінің бір бөлігі. Банктер ендінегізінен төлем қабілеті жоғары, сенімді қарыз алушылармен ғана жұмыс істейтінболады. Салдарынан ипотеканың қолжетімділігі төмендеуі мүмкін. Ал сенімді әріқаржы жағдайы тұрақты қарыз алушылар үшін жағдай жақсаруы ықтимал: пайыздық мөлшерлемелертөмендеп, несиелер арзандайды. Бірақ мұндай қарыз алушылардың саны әрдайымшектеулі екенін ескеру керек», – деп жазады Krisha.kz.

Осы тұста «ипотекалық талаптардың қатаңдауы тұрғын үй нарығында бағаны түсіруге ықпал ете ме, әлде керісінше сұранысты ғана қысқарта ма» деген сұрақ туындайды.

«Ипотекалық талаптардың қатаңдатылуына келсек, егер ол адамдар көп қатысатын ипотекаға қатысты болса, әрине ол сұранысты түсіреді және ұсыныс енді тұрғын үй құрылысын салушылар, құрылыс компаниялары тарапынан акциялар ойлап табуға тура келеді. Үй бағасын түсіреді деп айта алмасам да, үйдің қымбаттату қарқынын тоқтатады. Бізде тұрғын үйдің жыл сайын 6-7 пайызға немесе инфляция деңгейінде 11-12 пайызға қымбаттау темпі бар. Барлық нарықтағы негативті өзгерістер үйдің бағасын арзандатпайды, бірақ қымбаттауды тоқтатады. Баға да бір орында қалып қояды. Бұл стагнация деп аталады, сонда инфляцияның өсуінен бағаның өсуі қалады. Егер ипотекада шектеулер көбейсе, олар, әрине, көп адамның ипотека алуын тоқтатады», – деп есептейді сарапшы Айбар Олжай.

Оның айтуынша, бүгінде ресми табысты есепке алудан басқа альтернатива жоқ.

«Өйткені бейресми табыс тұрақсыз. Адамның бейресми табысына сеніп оған кредит беру мүмкін емес, себебі бұған заң мүмкіндік бермейді», – деді сала маманы.

Жоғары бастапқы жарна халықтың баспана алу мүмкіндігін қаншалықты шектейді?

«Жарнаға қатысты екі түрлі ой бар. Біріншіден, жарна тым жоғары болса, халық оны жинап үлгере алмайды. Бірақ жарна тым төмен болса, кейін ипотеканы алған адамдар қарызды төлемей, қиналуы мүмкін. (…) Жарнаны жинай алған адам белгілі бір дәрежеде өзінің ақша жинай алатын мүмкіндігін көрсетеді. Сондықтан ол ипотека жүйесіне кіргізіледі. Егер адам алғашқы жарнаны жинай алмаса, ипотеканы қалай төлейді деген сұрақ туындайды. Былай қарағанда бастапқы жарнаны аз төлеген адам қарызды көбірек төлейді, сол кезде оған қатысты тәуекелдер болуы мүмкін. Яғни, ол кішкене тәуекелі жоғары клиент. Жарнаны көбірек берсе, демек адам кредитін азайтады, оның кішкене тәуекелі азаяды. Тәуекелі жоғары клиентке көбірек процентпен қымбатырақ несие беріледі. Себебі оның кез келген уақытта төлемей қалуы ескеріледі», – дейді сарапшы.

Айбар Олжайдың пікірінше, алғашқы жарнасы көп және қаржылық жағдайы тұрақты адамның тәуекелі аз деп есептеледі.

Үйді қашан сатып алған тиімді?

Бұл сұраққа нақты жауап беру қиын. Сарапшылардың айтуынша, егер адам ипотеканың ай сайынғы төлемін тұрақты түрде төлей алса және бастапқы жарнасы жеткілікті болса, үйді қазір алған тиімді болуы ықтимал. Ал егер қазір ондай мүмкіндік болмаса және ипотека ай сайынғы бюджетке ауыр салмақ салса, несие қамытын кию де шешім емес.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 19:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/XcVnASk1.jpg"   type="image/jpeg"   length="82265"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандағы киіктер неге қырылды?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstandagy-kiikter-nege-kyryldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstandagy-kiikter-nege-kyryldy</guid>
                <description>Бұл сұрақтың жауабын Экология және табиғи ресурстар министрлігінің вице-министрі Нұркен Шәрбиев айтып берді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның сөзінше, елдегі киіктердің қырылу көрсеткіші әзірше табиғи норма шегінде тұр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

«Негізінен, киіктердің өмір сүру ұзақтығы орта есеппен бес жылдан аспайды. Сол сияқты, популяцияның жаңаруы – 3-4 жыл сайын кездесетін құбылыс. – Бізде киіктердің қырылуы жыл сайын тиісті табиғи норманың деңгейінде байқалып отыр. Ел аумағында 26 мың өлексесі анықталды, соның ішінде Батыс Қазақстан облысына 11 мыңы тиесілі. Өздеріңіз білесіздер, киіктің негізгі бөлігі – БҚО-да», – деді Нұркен Шарбиев.

Үкімет отырысынан соң Экология және табиғи ресурстар министрлігінің вице-министрі киік санағының нәтижесі маусым айында жарияланатынын айтты. Алдын ала болжамға қарағанда, олардың саны 5 миллионнан асуы әбден мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 19:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/4Of2vfDf.jpg"   type="image/jpeg"   length="196317"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[LRT құрылысына 10 жылда қанша қаржы жұмсалғаны айтылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/lrt-kurylysyna-10-zhylda-kansha-karzhy-zhumsalgany-ajtyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/lrt-kurylysyna-10-zhylda-kansha-karzhy-zhumsalgany-ajtyldy</guid>
                <description>Мұндай статистикалық мәліметті CTS басқарма төрағасы Асылбек Дүйсебаев мысалға келтірді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның сөзінше, 2016 жылы бекітілген келісімшартқа сай жобаның жалпы құны 1,8 млрд доллар болған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жоба аясында Есіл өзені арқылы ұзындығы 155 метр болатын аспалы көпір салынған еді. Көпірдің ені 14 метр болса, биіктігі – 28 метр. Арка үлгісіндегі бұл құрылым Астананың жаңа инженерлік нысандарының біріне айналатыны анық.

&quot;LRT жүйесінде барлығы 18 станса қарастырылған. Оның 11-і – жердегі, ал 7-еуі – жер үсті стансасы. Бір пойыз құрамының ұзындығы – 60 метр. Ал биіктігі – 3,8 метр, ені – 2 ,8 метр. – Жобаның құны 2016 жылы бекітіліп, 1,8 млрд доллар болып белгіленген. Бүгінге дейін жоба құны өзгерген жоқ. Соған қарамастан, техникалық сипаттамалар жетілдіріліп, пойыздардың моделі мен дизайны жаңартылды. Сонымен бірге LRT желісі бойында абаттандыру жұмыстары жүргізілді&quot;, – деді Асылбек Дүйсебаев.

Жалпы, LRT желісіне барлығы 19 пойыз қарастырылған. Оның 15 пойызы күнделікті жолаушы тасымалына шықса, 4 пойыз резервте тұрады. Сондай-ақ, пойыздардың орташа жылдамдығы сағатына 60 шақырымға жетеді. Тиісінше, ең жоғары жылдамдығы сағатына 80 шақырым болмақ.

Бұған дейін Астанадағы LRT осы аптада іске қосылатынын жаздық.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 18:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/UQ0P4MsT.jpg"   type="image/jpeg"   length="242738"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент орта білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні енгізу туралы Жарлыққа қол қойды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/prezident-orta-bilim-beru-zhujesine-zhasandy-intellektini-engizu-turaly-zharlykka-kol-kojdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/prezident-orta-bilim-beru-zhujesine-zhasandy-intellektini-engizu-turaly-zharlykka-kol-kojdy</guid>
                <description>Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының орта білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні ендіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлыққа қол қойды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Ақорданың баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

Қазақстан Республикасында жасанды интеллектінің қарқынды дамуы жағдайында және адами капиталдың негізгі элементі ретінде заманауи, инновациялық білім беру жүйесін қалыптастырудың шұғыл қажеттілігін негізге ала отырып, ҚАУЛЫ ЕТЕМІН:

1. Қазақстан Республикасының Үкіметі:

1) 2026 жылғы 1 шілдеге дейін орта білім беру жүйесінде жасанды интеллектіні кеңінен енгізуге бағытталған, дербес оқыту тетігін, цифрлық инфрақұрылымды, педагог кадрлар даярлауды, білім алушылардың дербес деректерін қорғауды көздейтін Орта білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні енгізудің 2026 – 2029 жылдарға арналған кешенді іс-шаралар жоспарын (бұдан әрі – Кешенді жоспар) бекітсін;

2) қалалық және ауылдық мектептер арасында білім беру сапасындағы алшақтықты қысқарту мақсатында Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңестің мүшесі Ли Кай-Фудің ұсынымдарын 2026 жылғы 1 маусымға дейін іс жүзінде қолданып, орта білім беру саласындағы пилоттық жобаны іске асыру, одан әрі кеңінен қолдану жөнінде нақты ұсыныстар енгізсін;

3) 2026 жылғы 1 тамызға дейін пилоттық жобаны іске асыру шеңберінде тұрақты, жылдамдығы жоғары интернеттің болуын қоса алғанда, мектептердің техникалық жарақтандырылуын қамтамасыз етсін;

4) 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін білім беру контентін генерациялауды және оқу нәтижелерін бағалауды, сондай-ақ білім беру мекемелерінде жасанды интеллект құралдарын пайдалануды реттеу мақсатында академиялық адалдыққа кепілдіктер беруді қоса алғанда, орта білім беру жүйесінде жасанды интеллектіні қолдану стандарттарын бекітсін;

5) 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін педагогтердің үздіксіз кәсіптік дамуын көздейтін және жасанды интеллект технологияларын педагогтердің кәсіптік қызметіне нұқсан келтірмей және оны алмастырмай білім беру процесінде қосымша тиімді құрал ретінде пайдалануды қамтамасыз ететін шаралар жоспарын бекітсін;

6) орта білім беру ұйымдарындағы дербес деректерді қорғауды күшейту және білім беру контентінің Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартының талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдасын.

2. Астана, Алматы, Шымкент қалаларының және облыстардың әкімдіктері:

1) 2026 жылғы 1 тамызға дейін Кешенді жоспармен үйлестірілген, орта білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні ендіру жөніндегі өңірлік жоспарларды бекітсін;

2) пилоттық жобаны және Кешенді жоспарды іске асыру мақсатында ұйымдастырушылық және өзге де іс-шараларды қабылдасын.

3. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігіне жүктелсін.

4. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 18:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/DmOPSpNk.jpg"   type="image/jpeg"   length="66349"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Румынияда «Петромидия» мұнай өңдеу зауытының қуаты артты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/rumyniyada-petromidiya-munaj-ondeu-zauytynyn-kuaty-artty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/rumyniyada-petromidiya-munaj-ondeu-zauytynyn-kuaty-artty</guid>
                <description>Өйткені, жаңа жылу электр станциясы зауыттың электр қажеттілігін толық қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бүгінгі таңда мұнай өңдеу зауыты меншікті генерация есебінен өзін электр энергиясымен және технологиялық бумен толық қамтамасыз етіп отыр, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Бұл кәсіпорынның сырттан энергия тарту тәуелділігін азайтады, операциялық шығынды оңтайландырады және өндірістік процестердің сенімділігін арттырады.

Сонымен қатар станция энергетика жүйесінде ақау болған жағдайда, мұнай өңдеу кешенінің үздіксіз қызметін қамтамасыз ете отырып, дербес жұмыс істей алады.

Электр энергиясының артылған көлемі Румынияның Ұлттық энергетика жүйесіне өткізілді, бұл МӨЗ орналасқан өңірді энергиямен жабдықтау балансын ұстап тұруға және биылғы 4 айда $6 млн қосымша кірісті қамтамасыз етті.

Станцияның негізгі жабдықтары – Siemens SGT-750 екі газ турбинасы, олар Румынияның энергетика секторында алғаш рет қолданылды. Әрқайсысы табиғи газ бен мұнай өңдеу нәтижесінде түзілетін газдың қоспасын пайдаланып, шамамен 39 МВт сағ электр энергиясын өндіреді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 17:56:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/mvRkIx4L.jpg"   type="image/jpeg"   length="260226"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Құны 328 млн теңгелік су қоры жері мемлекетке қайтарылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kuny-328-mln-tengelik-su-kory-zheri-memleketke-kajtaryldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kuny-328-mln-tengelik-su-kory-zheri-memleketke-kajtaryldy</guid>
                <description>Заңбұзушылыққа жол берген тұлғалар заңда белгіленген жауапкершілікке тартылған.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Солтүстік Қазақстан облысының мамандандырылған табиғат қорғау прокуратурасы су қоры жерлерінің заңсыз пайдаланылу фактісін анықтады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Прокуратура мәліметінше, Қызылжар ауданындағы жер пайдаланушы Қазақстан Республикасының Жер кодексі талаптарын бұза отырып, жалпы аумағы 241 гектар болатын су қоры жерін ұзақ уақыт пайдаланбаған.

Прокурорлық қадағалау актісінің нәтижесінде кадастрлық құны 328,2 млн теңге болатын жер учаскесі мемлекет меншігіне қайтарылды.

Прокуратура қабылданған шаралар нәтижесінде мемлекеттің бұзылған мүдделері қалпына келтіріліп, жер заңнамасының сақталуы қамтамасыз етілгенін хабарлады.

Қадағалау органы жер қатынастары саласындағы заңбұзушылықтардың алдын алу жұмыстары жалғасатынын мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 17:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/C6EAutDJ.jpg"   type="image/jpeg"   length="325118"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Көкшетауда «көлігімен» әйелді басып өлтірген күдіктінің күйеуі де жазаланбақ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kokshetauda-koligimen-ajeldi-basyp-oltirgen-kudiktinin-kujeui-de-zhazalanbak</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kokshetauda-koligimen-ajeldi-basyp-oltirgen-kudiktinin-kujeui-de-zhazalanbak</guid>
                <description>Бірнеше күн бұрын қаралы оқиғаның видеосы әлеуметтік желілерде кеңінен тараған еді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[52 жастағы әйелдің жол талғамайтын көліктің астында қайтыс болуы тұрғындар қауіпсіздігін бірінші орынға шығарды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Бір сорақысы, рөлдегі әйелдің жүргізуші куәлігі болмаған және ол автомектепте де оқымаған. 

Қайғылы жағдай 9 мамыр күні қаладағы Сарыарқа шағынауданындағы көпқабатты үйлердің ауласында тіркелген. Видеодан көліктің әйелді тротуар маңында қағып, толықтай басып өткен соң ғана тоқтағанын байқау қиын емес. 

Көп кешікпей, Ақмола облысы полиция департаменті көлікті басқарған әйелге қатысты сотқа дейінгі тергеу басталғанын мәлім етті. Ал 11 мамырда Көкшетау қаласының мамандандырылған тергеу соты күдіктіге үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасын санкциялады. 


– Тергеу барысында күдіктінің көлік жүргізуге құқығы болмағаны анықталды. Ол арнайы жүргізуші курстарынан да өтпеген, – деп хабарлады полиция. 


Осы себепті, полиция көлік иесіне, яғни күдіктінің жұбайына қатысты да қылмыстық іс қозғап отыр. Өйткені, ер адам жүргізуші куәлігі жоқ адамға көлікті басқаруға бергені үшін жауапқа тартылмақ. Заң бойынша бұл бап бас бостандығынан айыру жазасына дейін қарастырады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 17:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/eXfkra4q.jpeg"   type="image/jpeg"   length="105896"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен Тәжікстан аграрлық ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтермек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstan-men-tazhikstan-agrarlyk-yntymaktastykty-zhana-dengejge-kotermek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstan-men-tazhikstan-agrarlyk-yntymaktastykty-zhana-dengejge-kotermek</guid>
                <description>Екі ел арасындағы тауар айналымы 11,5%-ға өскен.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Душанбедегі жұмыс сапары аясында Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Тәжікстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі Курбон Хакимзодамен кездесті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Кездесу барысында тараптар аграрлық саладағы ынтымақтастықтың болашағы, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері және екі ел арасындағы сауда-экономикалық байланыстарды дамыту бағыттарын талқылады.

Айдарбек Сапаров агроөнеркәсіптік кешен өнімдері бойынша екіжақты сауданың қарқынды дамып келе жатқанын атап өтті. Өткен жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы АӨК өнімдері бағытында тауар айналымы 11,5%-ға өсіп, 595 млн АҚШ долларына жетті. Оң үрдіс ағымдағы жылы да сақталуда. Мәселен, бірінші тоқсанда өзара сауда көлемі 26,1%-ға артып, 182 млн АҚШ долларын құрады.

Экспорттың негізгі үлесі бидай, ұн, өсімдік майы, арпа, жүгері, ет өнімдері және өзге де ауыл шаруашылығы тауарларына тиесілі. 

Қазақстан тарапы ұн тарту өнеркәсібі, мал шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, кондитерлік өнімдер, өсімдік майы, табиғи шырындар мен концентраттар өндіру бағыттарында бірлескен кәсіпорындар құруға және Қазақстан аумағында Тәжікстан инвестицияларын тарту арқылы инвестициялық ынтымақтастықты кеңейтуге мүдделі екенін білдірді.


«Аграрлық азық-түлік саласында өткізілетін іс-шаралар туралы ақпаратпен тұрақты түрде алмасуды ұсынамыз. Сондай-ақ селекция және тұқым шаруашылығы салаларындағы ынтымақтастықты жандандырып, аграрлық ғылым мен білім беру бағытындағы әріптестікті нығайту қажет. Оның ішінде білім, тәжірибе және технология алмасу да маңызды рөл атқарады. Бірлескен бастамаларды іске асыру елдеріміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорттық әлеуетін кеңейтуге ықпал етеді», – деді Айдарбек Сапаров.


Келіссөздер барысында екі елдің салалық ведомстволары әзірлеген ауыл шаруашылығы саласындағы ынтымақтастықты жандандыруға бағытталған Жол картасына ерекше назар аударылды. Құжатқа қол қою ағымдағы жылдың екінші жартысына жоспарланған.

Өз кезегінде Курбон Хакимзода Тәжікстан тарапының Қазақстанмен әріптестікті одан әрі кеңейтуге мүдделі екенін растап, сауда, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, аграрлық ғылым және заманауи технологияларды енгізу салаларындағы әріптестік әлеуеті жоғары екенін атап өтті.

Кездесу қорытындысы бойынша тараптар агроөнеркәсіптік кешендегі ықпалдастықты одан әрі тереңдетуге және бірлескен жобаларды жүзеге асыруға дайын екендіктерін жеткізді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 17:42:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/zbqdMWhf.jpg"   type="image/jpeg"   length="95039"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[&quot;Бурабай&quot; ұлттық паркіне көлігімен заңсыз кіргендер аумақтан қуылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/burabaj-ulttyk-parkine-koligimen-zansyz-kirgender-aumaktan-kuyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/burabaj-ulttyk-parkine-koligimen-zansyz-kirgender-aumaktan-kuyldy</guid>
                <description>Өткен демалыста &quot;Таза Қазақстан&quot; бағдарламасы аясында ұлттық табиғи паркінің аумағында рейд өтті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Демалыс және мереке күндеріндегі туристер ағынына байланысты полиция күшейтілген режимде қызмет атқарды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Cебебі, танымал туристік орындардан күн сайын 50 текше метр қоқыс шығарылады.

Рейд барысында жол қозғалысы ережелерінің 30-ға жуық бұзушылығы анықталып, жолы кесілді. Оның ішінде орман аймағына автокөліктердің рұқсатсыз кіру деректері де тіркелді. Мамандардың айтуынша, мұндай әрекеттер ұлттық парктің топырақ жамылғысына, өсімдіктер әлеміне және жалпы экожүйеге айтарлықтай зиян келтіреді.

Сонымен бірге Абылайхан алаңында заңсыз сауда жасаған 5 адам әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Полиция демалушыларды ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда белгіленген талаптарды сақтауға және заң бұзушылықтарға жол бермеуге шақырады.


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 17:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/6BcWhGFN.jpg"   type="image/jpeg"   length="111096"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ресейде оқушы мектепке қару әкеліп, 2 жасөспірімге оқ атты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/resejde-okushy-mektepke-karu-akelip-2-zhasospirimge-ok-atty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/resejde-okushy-mektepke-karu-akelip-2-zhasospirimge-ok-atty</guid>
                <description>9-сынып оқушысы күдікке ілінді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ресейдің Краснодар аймағында мектепте болған атысқа байланысты тексеріс басталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты ресейлік БАҚ-қа сілтеме жасап. 

Краснодар өлкесінің қадағалау органы таратқан мәліметке сәйкес, М.И. Коротков атындағы №1 мектепте болған атыс фактісі бойынша тексеру басталды. Оқиға салдарынан кәмелетке толмағандар зардап шеккен.

Аудан прокуратурасы терроризмге қарсы заң талаптарының сақталуын да тексеріп жатқаны белгілі болды. Оның нәтижесі бойынша заңбұзушылықтар анықталған жағдайда тиісті шаралар қабылданатыны айтылды.

Бұған дейін Краснодар өлкесінің губернаторы Вениамин Кондратьев 9-сынып оқушысы мектепке пневматикалық тапанша әкеліп, екі оқушыны жаралағанын хабарлаған болатын. Бүгінгі таңда зардап шеккендер ауруханада жатыр, оларға қажетті медициналық көмек көрсетілуде. Дәрігерлер оқушылардың жағдайын қанағаттанарлық деп бағалап отыр.

Күдікті ұсталды. Оқиғаның барлық мән-жайы анықталып жатыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 17:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/F4SHAEJX.jfif"   type="image/jpeg"   length="109140"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Полициядан қашқан»: Таразда 15 жастағы бала адам өліміне себепші болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/policiyadan-kashkan-tarazda-15-zhastagy-bala-adam-olimine-sebepshi-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/policiyadan-kashkan-tarazda-15-zhastagy-bala-adam-olimine-sebepshi-boldy</guid>
                <description>Ол жол қозғалысы ережелерін өрескел бұзып, өзге жүргізушілерге тікелей қауіп-қатер төндірген. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Патрульдеу кезінде полиция қызметкерлерінің жол ережесін бұзған «Audi» көлігін тоқтатқаны анықталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Дей тұрғанымен, жүргізуші полицияның заңды талабына бағынбай, қашуға әрекет жасаған. 


– Қуғын кезінде жүргізуші көлікті басқара алмай, электр желісінің бетон бағанасына соқтығысқан. Жол апаты салдарынан жолаушылардың бірі оқиға орнында көз жұмды. Көлік тоқтатылғаннан кейін рөлде жүргізуші куәлігі жоқ 15 жастағы жасөспірім отырғаны анықталған. Кәмелетке толмаған жасөспірім ата-анасымен бірге полиция бөліміне жеткізілді, – деп хабарлады Жамбыл облыстық полиция департаменті. 


Қазіргі уақытта оқиғаның барлық мән-жайы анықталуда. Ең негізгісінің бірі, жасөспірімнің көлік тізгініне қалай отырғаны да тексеріліп жатыр. Қылмыстық іс аясында көлікті жүргізу құқығы жоқ адамға берген көлік иесінің әрекетіне құқықтық баға берілмек. Сондай-ақ, жасөспірімнің ата-анасы баланы тәрбиелеу және бақылау міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін жауапкершілікке тартылады.

Полиция құқық қорғау органдарының заңды талабына бағынбау мен қашуға әрекет жасау ауыр зардаптарға әкелетінін және заң аясында жауапкершілік бар екенін қатаң ескертеді. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 17:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/XHX1KWLt.png"   type="image/png"   length="1117982"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандық дзюдошылар Грузиядағы Еуропа кубогында 5 медаль жеңіп алды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-dzyudoshylar-gruziyadagy-europa-kubogynda-5-medal-zhenip-aldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-dzyudoshylar-gruziyadagy-europa-kubogynda-5-medal-zhenip-aldy</guid>
                <description>Еліміз жалпыкомандалық есепте сегізінші орынға тұрақтады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан дзюдодан Гори қаласында (Грузия) өткен Еуропа кубогында бес медаль жеңіп алды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ұлттық құраманың қоржынына бір күміс және төрт қола жүлде түсті.

78 келіден жоғары салмақ дәрежесінде Толқын Тұрсынақынова күміс медаль иеленді.

Ал қола жүлдеге Қанат Сейілхан (66 келіге дейін), Сымбат Тағай (48 келіге дейін), Аяулым Қалмырза (57 келіге дейін) және Карина Такиева (78 келіден жоғары) қол жеткізді.

Жалпыкомандалық есепте Қазақстан сегізінші орынға тұрақтады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 17:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/07nfx9V8.jpg"   type="image/jpeg"   length="241089"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Астанада екінші нарықтағы үйлердің бағасы арзандады ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstanda-turgyn-ujdi-satu-alu-bojynsha-mamileler-sany-23-4-osti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstanda-turgyn-ujdi-satu-alu-bojynsha-mamileler-sany-23-4-osti</guid>
                <description>Қазақстанда тұрғын үйді сату-алу бойынша мәміле саны 23,4% өсті.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, сәуір айында тұрғын үйді алып-сату бойынша 35 154 мәміле тіркелген. Өткен жылғы наурызбен салыстырғанда (28 493) мәмілелер саны 23,4%-ға өсті, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Мәмілелер саны бойынша Алматы (6 498 – 18,5%) және Астана (6 193 – 17,6%) қалалары, сонымен қатар, Қарағанды облысы (2 841 – 8,1%) көш бастап тұр. Ең аз мәміле Ұлытау облысында 324 (0,9%) тіркелген.

2026 жылғы наурызбен салыстырғанда сәуірде мәмілелер санының өсуі, Атырау облысын (-5,6%) қоспағанда, барлық өңірлерде байқалады. Ең жоғарғы өсім Ұлытау  (+55,8%), Қызылорда (+49,4%) және Абай (+45,7%) облыстарында тіркеліп отыр.

2026 жылғы наурыз айымен салыстырғанда, көппәтерлі үйлердегі тұрғын үй мәмілелер саны 21,2% (4 789 мәмілеге) өсті. 2026 жылдың сәуір айында пәтерлер бойынша барлығы 27 331 мәміле жасалды, бұл мәмілелердің жалпы санының 77,7%.

Көппәтерлі үйлердегі тұрғын үй саудасының негізгі үлесі Астана (22,2%), Алматы (22%) қалаларына және Қарағанды облысына (8,6%) тиесілі. Бөлмелер саны бойынша 2 бөлмелі пәтерлер сатылымы басым болды – 10 204 мәміле.

Жеке тұрғын үйлер бойынша мәмілелер саны да 31,5% (1872 мәмілеге) өсті. Сәуірде барлығы 7823 мәміле тіркелген. Жеке тұрғын үйлер бойынша мәмілелер санының ең жоғарғы өсімі Солтүстік Қазақстан (+76,3%), Абай (+73,1%) және Ұлытау (+71,4%) облыстарында тіркелген. Жеке тұрғын үйлер бойынша мәмілелер санының төмендеуі тек Алматы қаласында (-2,2%) орын алды.

Мәмілелер санының ең жоғары өсімі Түркістан облысында (+41,5%) байқалды, ең үлкен төмендеу – Ұлытау облысында (-28,6%).

2026 жылдың қаңтар-сәуір айларындағы мәмілелер санын 2025 жылғы қаңтар-сәуір айларындағы мәмілелер санымен салыстырғанда 4,6% төмендеу байқалды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 16:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/aCqlI976.jpg"   type="image/jpeg"   length="76943"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Армения Ресейге «ұнай қоймайтын» шешімге келді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kavkazda-kazakstanga-katysty-alemdi-elen-etkizgen-sheshim-kabyldandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kavkazda-kazakstanga-katysty-alemdi-elen-etkizgen-sheshim-kabyldandy</guid>
                <description>Еуразиялық одаққа мүше елдердің саны азаюы мүмкін бе? 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ҚР Ұлттық статистика бюросы алаңдатарлық үрдіске назар аудартты. Жыл өткен сайын қазақстандық бизнестің ЕАЭО нарығына шығуы қиындап барады екен. Бұл жерде кәсіпкерлердің субъективті шағымдары немесе шенеуніктер сөз қылатын «жасырын кедергілер мен логистикадағы іркілістер» туралы емес, Қазақстанның одақ ішіндегі позициясын көрсететін цифрлар туралы сөз болып отыр.

Егер 2023 жылы Қазақстанның ЕАЭО елдеріне экспорты 11 млрд 573 млн долларды құраса, 2024 жылы ол 11 млрд 45,1 млн долларға дейін төмендеп кеткен. Ал, 2025 жылы 10 млрд 123 млн долларға дейін құлдырапты. 2023 жылдан бері экспортқа шығарылатын тауарлар бағасының қатты қымбаттағанына қарамастан, небәрі 3 жыл ішінде республика «ортақ әрі қолайлы» деп дәріптелетін нарықта 1,5 миллиард долларға жуық экспорттық табысынан айырылды.

Әсіресе, теріс динамиканың сақталып қана қоймай, үдей түскені үрей тудырады. 2026 жылы экспорт жағдайы одан әрі нашарлай түсіпті. Қаңтар-ақпанда Қазақстан ЕАЭО елдеріне 1 млрд 265 млн доллардың тауарын әзер деп өткізе алды. Бұл өзіндік тарихи антирекорд.

Еуразиялық экономикалық комиссияның мәліметінше, Қазақстанның «іргедегі мұхиттай нарық» делінген Ресейге экспорты 2025 жылдың қаңтар-ақпанындағы 1 млрд 88,3 млн доллардан 2026 жылдың сәйкес кезеңінде 987,2 млн долларға дейін құлдилады.

Әрине, одақтың басқа елдеріне жеткізілімдер артқан, алайда бұл нақты шығындарды толтыратын өтемнен гөрі, статистикалық жұбанышқа көбірек ұқсайды. Қырғызстан қазақстандық тауарларды сатып алуды 196,6 млн доллардан 226,2 млн долларға дейін, Беларусь – 23,8 млн доллардан 43 млн долларға дейін, Армения – 2,9 млн доллардан 8,7 млн долларға дейін ұлғайтты. Цифрлар оң динамикаға ие, бірақ мәселе – ауқымда: негізгі нарық тарыла бастағанда, серіктестердің шағын сұранысы жалпы көріністі түбегейлі өзгерте алмайды.

Бір қызығы, Қазақстанның ешқандай ортақ одаққа кірмейтін елдермен сауда-саттығы қайта, қарқынды өрге басуда. 2025 жылы республикамыздың әлемдегі басқа серіктес елдерге экспорты 79 млрд 41,2 млн долларды құраса, 2026 жылдың алғашқы екі айында – 12 млрд 36,8 млн долларға жеткен. Жыл қорытындысында 100 миллиард доллардан асады деп күтілуде. «Айрықша жақын экономикалық серіктестік» аясынан тыс жерде қазақстандық бизнес өзін әлдеқайда еркін әрі сенімді сезінеді.

Италияның үлгісі назар аудартады: 2025 жылы осы бір ғана еуропалық ел біздің тауарларды 18,1 миллиард долларға сатып алыпты: бұл барлық ЕАЭО мемлекеттері жабыла жүріп алған экспортымыздың жиынтық көрсеткішінен 1,8 есе көп!

Бірақ одаққа қатысты хикаяның жағымсыз тұсы тек экспорттың төмендеуі ғана емес, ЕАЭО елдерінен, ең алдымен Ресейден келетін импорттың қарқынды өсуі. Мұндағы теңгерімсіздік созылмалы сипатқа ие.

Ұлттық статбюросының мәліметінше, одақ елдерінің, бірінші кезекте, Ресейдің Қазақстанға өткізе алған тауарларының импорты 2023 жылы 18 млрд 221,5 млн долларды, 2024 жылы – 19 млрд 886,8 млн долларды құраса, 2025 жылы 20 млрд 769,2 млн долларға жеткен. Бұл үрдіс үдеп барады, кезекті рекорд жаңартуға таяу: 2026 жылдың қаңтар-ақпанында ЕАЭО-дан тасылған импорт 3 млрд 247,5 млн долларды құрады. Бұл Қазақстанның одаққа саудалаған экспортынан 3 есе дерлік көп!


«2026 жылғы қаңтар-ақпанда Қазақстанның ЕАЭО елдерімен тауар айналымы 4 млрд 512,7 млн долларды құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда номиналды мәнде 15,5%-ға артық. Алайда қазақстандық тауарлардың экспорты небәрі 1 265,3 млн долларды құрады, бұл 3,5%-ға аз. Сонымен қатар импорт бірден 25,1%-ға өсіп, 3 млрд 247,5 млн долларға жетті», – деп хабарлады бюро.


Жалпы тауар айналымы өсіп жатыр: шенеуніктер әдетте дәл осындай көркем көрсеткіштерді ұнатады. Бірақ ол тек импорттың есебінен өсуде. Бұл мысалы, әлдебір отбасының табысы азайып жатқанда, шығысының өскеніне қуанғанымен бірдей.

Оның үстіне одақ ішіндегі сауда құрылымы іс жүзінде монополиялық күйде қалып отыр: ҚР-ның ЕАЭО елдерімен сыртқы сауда айналымының 88,7%-ы жалғыз Ресейге тиесілі. Одан кейін Қырғызстан – 7,1%, Беларусь – 3,9% және Армения – 0,3% тұр.

ҚР статорганы көңілсіз көрініске тағы бір штрих қосты: «Натуралды түрде тасымалданған тауарлар – экспорт» негізгі индикаторы ұзаққа созылған құлдырауға душар болған. 2020 жылы көлем 49,4 млн тоннаны құраса, 2025 жылға қарай ол 34,4 млн тоннаға дейін түсіп кетті. 2026 жылдың басы пессимистік болжамдарға дем береді: екі айдағы мардымсыз 4,8 млн тонна саладағы серпіннен үміттенуге мүмкіндік қалдырмайды. Егер жағдай түбегейлі өзгермесе, жыл қорытындысында ЕАЭО елдеріне транзит көлемі қауіпті 28-30 млн тоннаға дейін құлауы ғажап емес.

Мұндай жағдайда бұл одақтан іргесін аулақ салғысы келетіндердің табылуы таңғалтпайды. Ақпарат құралдары жазғандай, армениялық көшбасшы Астанадағы ЕАЭО саммитіне келуден бас тартты.


«Армения Премьер-министрі Никол Пашинян 28-29 мамырда Астанада өтетін Еуразиялық экономикалық одақ көшбасшыларының отырысына қатыспайтынын мәлімдеді. «1 сәуірде Ресейге жасаған сапарым кезінде РФ Президенті Владимир Путинге сайлау алдындағы науқанға байланысты отырысқа қатыса алмайтынымды хабарладым», – деді ол брифингте», – деп хабарлады newsarmenia.am.


Арменияда парламенттік сайлау 2026 жылдың 7 маусымында өтеді. Пашинян сәуір айының басында тіпті ресми шақыру алатын-алмайтынын білмегенін, бірақ «сыпайылық сақтап және құрмет танытып», 9 мамырда Мәскеуде өтетін шеруге де қатыса алмайтынын алдын ала ескерткенін мәлім етті. Сонымен қатар, ол бұған дейін Қазақстан Президентіне де хабарласып, өзінің Астанаға келе алмайтыны туралы жеке мәлімдеген екен.

Бұдан бөлек, Никол Пашинян Путиннің «мәдениетті түрде ажырасу үшін Армения ЕО немесе ЕАЭО-ға қатысу мәселесін мүмкіндігінше ертерек анықтауы керек» деген мәлімдемесіне түсініктеме берді: «ажырасу» деген тұжырымды орынсыз деп тапқан Пашинян Путинге мемлекетаралық қатынастарды некемен шатастырмауға кеңес берді.


«Мен бұл тақырыпта бірнеше рет пікір білдірдім. РФ президентімен осы мәселені талқыладық. Іс жүзінде таңдау жасау және оны құжат жүзінде бекіту қажеттілігі туындаған сәтке дейін мұндай мәселені күн тәртібіне қоймайтынымызды ашық айттым. «Ажырасу» деген тұжырыммен келіспеймін, мемлекетаралық қатынастарды некемен шатастырудың қажеті жоқ», – деді Премьер-министр.


Ол Арменияның тек мемлекетаралық қисынды мен сарабдалдықты басшылыққа алатынын нықтады.


«Біз Еуразиялық одақтың толыққанды мүшесіміз, ондағы барлық шешімдерді қабылдауға қатысамыз. Қажеттілік туындамайынша, біз бұл мәселені референдумға шығаруды жоспарлап отырған жоқпыз. Барлық серіктестерімізге және ЕАЭО-ға қатысуымызға құрметпен қараймыз. Бұл тұрғыда саясатымыз ашық, жария және ешқандай астыртын сөз байласу деген жоқ», – деді Пашинян.


Сонымен бірге ол Арменияның Еуропалық Одаққа толыққанды мүшелікке өту бағытында қозғалуға ниетті екенін мәлімдеді. Бірақ бұл мақсат пен ЕАЭО құрамында қалу арасындағы қайшылық туындайтын түрі бар. Қанша жерден дипломатиялық ілтипат көрсетілсе де қос ұйымда қатар мүше болу мүмкін емес екені даусыз. Өйткені Еуроодақ Еуразиялық одақтың лидері – Ресейге қарсы санкциялар енгізген.


«Біз тура осы жолмен жүреміз. Біз Еуроодаққа мүшелік туралы заңның қисынымен әрекет етіп, ЕО-мен қарым-қатынасты тереңдетеміз. Бұл жолда бізден талап етілетін демократиялық реформаларды жалғастырамыз», – деп нықтады Никол Пашинян.


Кеше Еуропалық комиссияның кеңею мәселелері жөніндегі комиссары Марта Кос Еуроодақ Арменияның өз мүшесі болуға деген ұмтылысын қызу қолдайтынын мәлімдеп те үлгерді.


«Еуроодақ Арменияның ЕО мүшесі болу ниетін қолдайды. Еуропалық саяси қоғамдастықтың саммиті, сондай-ақ ЕО-Армения саммиті бұл елдің қандай жолмен жүргісі келетінін анық көрсетті және Еуропа оны қолдайды», – деп хабарлады Еуроодақтың лауазымды өкілі.


Мәскеу әзірге сабыр сақтап отыр: сырттай солай көрінеді. 9 мамырда Владимир Путин армян халқы қабылдаған шешімдерге Ресейдің қарсы болмайтынын мәлімдеді. Алайда Арменияның ЕО-ға кіру жоспарлары «ерекше қарауды» талап ететінін бірден ескертті.

Сондай-ақ, Мәскеу Ереванға бұл мәселе бойынша референдум өткізуді ұсынды. Ресей басшысы егер армяндар бұл бастаманы қолдаса, онда Ресей «жұмсақ, мәдениетті және өзара тиімді ажырасу жолымен» жүре алатынын мәлімдеді. 

Бұл ретте Армения шынымен де ЕО-ға қосылуға қарай тез жылжып барады. Newsarmenia агенттігі еске салғандай, 2025 жылғы 26 наурызда ел Парламенті Еуроодаққа қосылу процесін бастау туралы заңды қабылдады, ал, 4 сәуірде құжатқа Президент қол қойды.

2025 жылғы 2 желтоқсанда Брюссельде тараптар Армения-ЕО серіктестігінің стратегиялық күн тәртібін бекітті. Сол кезде Ереван өзінің егемендігіне, аумақтық тұтастығына, демократиялық реформаларына және экономикалық тұрақтылығына енді Еуропа қолдау көрсететінін жариялады. 2026 жылғы 4 мамырда Ереванда Еуропалық саяси қоғамдастық атты жаңа бірлестіктің саммиті өтті. Ереванның оған ұсынған негізгі тақырыбының өзі таңдауды нұсқайды: «Болашақты бірге құрамыз: Еуропадағы бірлік пен тұрақтылық!».

Өткен аптада Армения СІМ басшысы Арарат Мирзоян республика қажет болған кезде ЕО немесе ЕАЭО пайдасына таңдау жасайтынын хабарлады. Дегенмен, оның байламынша, Армения халқы бүгінде ауқатты Еуропаға ұмтылады.

Тіпті экономикалық статистика да бұл саяси үрдісті қолдап, жаңа бетбұрысқа дем беріп тұр. Arka.am жазғандай, Арменияның ЕАЭО елдерімен тауар айналымы 2026 жылдың бірінші тоқсанында 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда бірден 15,6%-ға қысқарып, небәрі 1,4 млрд долларды құрады. Сонымен бір мезгілде Еуроодақпен тауар айналымы бірден 154,3%-ға өсіп, 763 млн долларға жетті.

Яғни, әдетте ірі геосаяси бетбұрыс алдында болатын жағдай орын алуда. Экономикалық мүдделердің құрылымы өзгерді: армян бизнесі Еуразиялық одақ кеңістігінен бойын аулақ салып, Еуропалық Одақ кеңістігіне қазірден кірігіп жатыр.

Арменияның жалпы сыртқы сауда айналымындағы ұжымдық Еуропаның үлесі 12%-дық межені еңсеріп, қарқынды өсу үстінде. Керісінше, Арменияның ЕАЭО елдеріне бағытталған экспорты 685,9 млн долларға дейін құлап, бір жылда 6,5%-ға төмендеді. Бұл құлдырау үрдісі жүйелі сипат алып барады. Ал, Еуроодақ нарығына жол тартқан армян тауарларының тасымалы бір жыл ішінде үш есеге жуық (189,8%) артып, 249 млн долларды еңсерді.

Әрине, осы көрсеткіштерді ЕАЭО аясындағы сауда ауқымымен салыстыруға әлі ерте болғанымен, бұл жерде нақты сандардан бұрын даму динамикасы маңыздырақ. Дәл осы серпін еркін бизнестің таңдауы қай тарапқа ауғанын әлдеқайда айқын аңғартып тұр.

Осылайша, Арменияның Батыс бағытқа қарай бет түзеуі жай ғана саяси шешім емес, нарықтың табиғи сұранысы мен экономикалық тиімділікке ұмтылысынан туған қажеттілік.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 16:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/dpcOfGtX.png"   type="image/png"   length="2641194"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Үштөбе тұрғыны полиция инспекторын ұрғаны үшін жазаланды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/ushtobe-turgyny-policiya-inspektoryn-urgany-ushin-zhazalandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/ushtobe-turgyny-policiya-inspektoryn-urgany-ushin-zhazalandy</guid>
                <description>Мемлекеттік айыптаушы сотталушының кінәсін дәлелдейтін жеткілікті айғақтар ұсынған.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жетісу облысының Қаратал ауданында полиция қызметкеріне күш қолданған Үштөбе тұрғынына сот үкімі шықты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Оқиға учаскелік инспектордың «102» пультіне түскен шақырту бойынша барған кезінде болған. Прокуратура мәліметінше, ер адам полиция қызметкерінің заңды талабына бағынбай, оның бетінен ұрып, қызметтік бейнежетонын жұлып алған және погондарын зақымдаған.

Сот шешімімен ер адамға екі жылға бас бостандығын шектеу жазасы тағайындалды. Сонымен қатар ол мәжбүрлі еңбекке тартылып, мемлекетке келтірілген материалдық шығын толық өндірілген.

Жетісу облысының прокуратурасы құқық қорғау органдары қызметкерлеріне қарсы заңсыз әрекеттер қатаң жауапкершілікке әкелетінін ескертті.

Үкім заңды күшіне енді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 16:41:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/iYY7uXtE.jpg"   type="image/jpeg"   length="35413"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Сабақтан жібермеген»: Алматы облысында оқушы мұғалімді ұрып-соққан ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/almaty-oblysynda-zhogary-synyp-okushysy-mugalimin-sokkyga-zhykkan</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/almaty-oblysynda-zhogary-synyp-okushysy-mugalimin-sokkyga-zhykkan</guid>
                <description>Оқиға қаңтар айында болған.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алматы облысына қарасты Қарасай ауданындағы мектептердің бірінде оқушының мұғалімді соққыға жыққаны туралы ақпарат желіде тарады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Әлеуметтік желіде оқиға орнына түсірілген бейнежазба тарады. Алдын ала ақпаратқа сәйкес, кезекші мұғалім жоғары сынып оқушысын сабақ кезінде мектептен жіберуден бас тартқаннан кейін жанжал басталған.

Алматы облыстық Полиция департаменті баспасөз қызметінің мәліметінше, оқиға қаңтар айында болған.


«Полиция қызметкерлері 20 қаңтарда кәмелетке толмағанның ер адамға қатысты денсаулығына қасақана зиян келтіру фактісі бойынша қылмыстық іс қозғады. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, 16 қаңтар күні сағат 09:00 шамасында Шамалған ауылындағы орта мектептердің бірінде кәмелетке толмаған бала мен ер адам арасында жанжал туындап, нәтижесінде ер адам дене жарақатын алған. Түскен арыздан кейін кәмелетке толмаған бала заңды өкілдерімен бірге дереу полиция бөліміне жеткізілді. Қазіргі уақытта аталған дерек бойынша болған оқиғаның барлық мән-жайын толық, жан-жақты және объективті анықтауға бағытталған қажетті тергеу әрекеттері жүргізілуде», – делінген редакция тілшісінің сауалына берген жауапта.


Тергеу қорытындысы бойынша қолданыстағы заңнамаға сәйкес процессуалдық шешім қабылданатыны белгілі болды.

Сонымен қатар, іс сотта қаралғаннан кейін материалдар кәмелетке толмағандар істері жөніндегі комиссияға жолданып, оқушыны профилактикалық есепке қою мәселесі қаралады. Сондай-ақ сотпен ата-анасының әрекеттеріне құқықтық баға беріледі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 16:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/egVGSlIx.jpg"   type="image/jpeg"   length="43219"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандық ауыр атлеттер әлем чемпионатында 5 медаль иеленді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-auyr-atletter-alem-chempionatynda-5-medal-ielendi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-auyr-atletter-alem-chempionatynda-5-medal-ielendi</guid>
                <description> Барлық жүлде 88 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде олжаланды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мысырдың Исмаилия қаласында ауыр атлетикадан жасөспірімдер арасында 2026 жылғы әлем чемпионаты аяқталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жұлқа көтеру сайысында Әлихан Әскербай 161 келіні бағындырып, күміс медаль иеленді. Ал серпе көтеруде Ерасыл Сәулебеков 199 келімен топ жарды. Бұл жаттығуда Әскербай 194 келіні көтеріп, қола жүлдеге қол жеткізді.

Қос спортшы қоссайыс қорытындысында да үздіктер қатарынан көрінді. Ерасыл Сәулебеков 356 келі нәтижемен күміс медаль алса, Әлихан Әскербай 355 келімен үшінші орынға тұрақтады.

Айта кетейік, 65 келіге дейінгі салмақта сынға түскен Бейбарыс Ерсейіт жұлқа көтеруде 131 келіні еңсеріп, жасөспірімдер арасындағы әлем рекордын жаңартты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 15:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/8wDPdvAK.jpg"   type="image/jpeg"   length="350467"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда 2,2 млн гектар жер шегірткеге қарсы өңделеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstanda-2-2-mln-gektar-zher-shegirtkege-karsy-ondeledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kazakstanda-2-2-mln-gektar-zher-shegirtkege-karsy-ondeledi</guid>
                <description>Олжас Бектенов Үкімет отырысында шегірткенің таралу қаупіне байланысты мониторингті күшейтіп, алдын алу шараларын жедел жүргізуді тапсырды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі өңір әкімдіктерімен бірлесіп жағдайды тұрақты бақылауда ұстауы қажет екенін айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Оның сөзінше, шегірткенің таралу болжамдарын қайта қарап, шұғыл әрекет ету үшін ведомствоаралық үйлестіруді күшейту қажет.

Үкімет отырысында Азат Сұлтанов биыл көрші елдерде шегіртке зиянкестері шамамен 1,2 млн гектар аумаққа таралуы мүмкін екенін мәлімдеді.

Вице-министрдің айтуынша, шекара маңындағы аумақтарда тұрақты мониторинг жүргізіліп жатыр. Зиянкестердің ұшып келу қаупі туындаған жағдайда қосымша техника тартылып, химиялық өңдеу жұмыстары жүргізіледі.

Жалпы республика бойынша 2,2 млн гектар ауыл шаруашылығы жерін өңдеу жоспарланған. Қазір қажетті техника, мамандар мен препараттар дайындалған.

Олжас Бектенов мұндай жағдайда ең маңыздысы – уақытты өткізіп алмау екенін атап өтті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 15:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/m8fGuzqf.jpg"   type="image/jpeg"   length="294513"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бақбақтың өте сирек кездесетін түрін жұлғандарға 13 млн теңгеге дейін айыппұл салынады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/bakbaktyn-ote-sirek-kezdesetin-turin-zhulgandarga-13-mln-tengege-dejin-ajyppul-salynady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/bakbaktyn-ote-sirek-kezdesetin-turin-zhulgandarga-13-mln-tengege-dejin-ajyppul-salynady</guid>
                <description>Өсімдіктің бұл түрі оңтүстікте өседі.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Нұркен Шәрбиев бақбақтың Қызыл кітапқа енген сирек түрін жұлғандар айыппұл арқалайтынын айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Журналистер бақбақтың нақты қай түрін жұлуға тыйым салынғанын сұрады. Нұркен Шәрбиев бұл Қызыл кітапқа енген бақбақ түріне ғана қатысты екенін айтты. 


«Қызыл кітапқа енген өсімдіктерді жұлғандарға айыппұл көзделген. Бұл – 3000 АЕК. Мұндай өсімдіктер сирек кездеседі әрі жойылып кету қаупі бар. 2019 жылы бұл айыппұл мөлшері 10 есе өскен болатын», – деп жауап берді спикер.


Экология және табиғи ресурстар вице-министрі бақбақтың сирек кездесетін түрі негізінен еліміздің оңтүстік өңірлерінде өсетінін айтты. Айта кету керек, 3 мың АЕК 12 975 000 теңгені құрайды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 14:57:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/L6A5Q6Ic.webp"   type="image/webp"   length="73222"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Талғарда тағы бір жас жігіт пышақ жарақатынан жан тапсырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/talgarda-tagy-bir-zhas-zhigit-pyshak-zharakatynan-zhan-tapsyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/talgarda-tagy-bir-zhas-zhigit-pyshak-zharakatynan-zhan-tapsyrdy</guid>
                <description>24 жастағы ер адам інісімен бірге әкесінің бейітіне құран бағыштап, қайтып келе жатқан.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Талғар полициясы кісі өліміне күдіктілерді ұстау үшін ауыл маңына блокбекет қоюға мәжбүр болды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қаралы оқиға Алматы облысы, Талғар ауданына қарасты Нұра ауылында 11 мамырда тіркелген.

Алдын ала мәлімет бойынша, марқұм інісімен бірге түнгі уақытта әкесі жерленген қорымға барған. Қайтар жолда есіктері ашық автокөлік олардың жолын бөгеген. Онда 3 ер адамның болғаны айтылады. Ағалы-інілілер көліктің есігін жауып, жол сұраған. Десе де, қарсы тарап бұларды елемей, дөрекілік танытқан. Сол арада ағайындылар дау қумай, үйіне бет алады.

Марқұмның жақындары әлгі 3 ер адамның артынан келіп, жанжал шығарғанын жеткізіп отыр.

24 жастағы жігіт көліктен түскен сәтінде қаскөйлердің бірі пышақты кеуде тұсына екі рет сұғып алған. Ауыр жарақаттан ол ауруханада көз жұмған.

Алдын ала ақпарат бойынша, күдіктілердің бірі – 20 жаста.


– 11 мамыр күні Нұра ауылының 24 жастағы тұрғыны ауруханада пышақ жарақатынан қаза тапты, осы өлімге қатысы бар деген күдікпен 3 жігіт ұсталды. Адам өліміне қатысты хабар түсе сала полицияның бүкіл құрамы аяғынан тік тұрып, блокбекеттер қойылды.

Жедел-іздеу кезінде қаза тапқан жігіттің үш ауылдасы ұсталды. Осы іске қатысты «Адам өлтіру» және «Бұзақылық» баптары бойынша қылмыстық іс қозғалды, – деп хабарлады Алматы облысының полиция департаменті.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 14:46:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/pOHEl2Sb.jpeg"   type="image/jpeg"   length="240868"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Алматылықтар назарына: дабыл жүйесі іске қосылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/almatylyktar-nazaryna-dabyl-zhujesi-iske-kosylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/almatylyktar-nazaryna-dabyl-zhujesi-iske-kosylady</guid>
                <description>14 мамырда жоспарлы сейсмикалық жаттығу өтеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сағат 11:00-де Алматыда жоспарлы жалпықалалық сейсмикалық жаттығу өткізіліп, қалада дабыл жүйелері іске қосылып, мобильді қосымша арқылы хабарлама жіберіледі, деп жазады inbusiness.kz сайты.

«Баршаңыздың назарыңызға!» дабылын естіген жағдайда теледидар немесе радионы қосып, мобильді қосымша мен ресми интернет-ресурстардағы ақпаратпен танысу қажет.

Тұрғындарға алдын ала дабыл сөмкесін дайындап, ғимараттардан, ағаштардан және электр желілерінен алыс орналасқан ашық қауіпсіз алаңға баратын бағытты анықтап алу ұсынылады.

Алматыда халықты қабылдауға арналған 384 пункт ұйымдастырылады.

Ақпаратты 2GIS сервисіндегі «зардап шеккен халықты қабылдау пункттері» сұранысы арқылы, сондай-ақ Алматы қаласы ТЖД мен қала әкімдігінің ресми сайттарынан оқуға болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 14:36:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/4mGfFwDq.webp"   type="image/webp"   length="60840"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Кәуап сүйегіне қақалып қалған»: Маңғыстауда мектеп қызметкері көз жұмды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/kauap-sujegine-kakalyp-kalgan-mangystauda-mektep-kyzmetkeri-koz-zhumdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/kauap-sujegine-kakalyp-kalgan-mangystauda-mektep-kyzmetkeri-koz-zhumdy</guid>
                <description>Қайғылы оқиға 10 мамыр күні ұжымның табиғат аясындағы демалысы кезінде тіркелген.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Полиция аталған дерек бойынша жан-жақты тексеру жүргізіп жатқанын мәлім етті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Ақтау қаласындағы мектептердің бірінің қызметкерлері Маңғыстау ауданындағы Жармыш ауылы маңында орналасқан «Аралбай» сарқырамасына демалыс ұйымдастырған.

Табиғат аясында жайылған дастарқанда отырған 56 жастағы ер адам кәуап сүйегіне қақалып қалады. Өкініштісі сол, оған дер кезінде көмек көрсету мүмкін болмаған. Ер адам оқиға орнында тіл тартпай кеткен. 

Маңғыстау облыстық полиция департаментінің баспасөз қызметі бұл дерек бойынша тексеру басталғанын хабарлады.

Қазір тергеушілер оқиғаның барлық мән-жайын анықтап жатыр. Сонымен қатар, құқық қорғау органдары азаматтарды табиғат аясындағы демалыс кезінде барынша сақ әрі мұқият болуға шақырады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 14:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/O0oj8D71.jpeg"   type="image/jpeg"   length="153365"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Өскемендегі жарылыс: Зардап шеккендердің бірі қайтыс болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/last/oskemendegi-zharylys-zardap-shekkenderdin-biri-kajtys-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/last/oskemendegi-zharylys-zardap-shekkenderdin-biri-kajtys-boldy</guid>
                <description>Бұл туралы «Қазцинк» компаниясы хабарлады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Өскемен ауруханасында «Қазцинк» зауытындағы жарылыс салдарынан зардап шеккендердің бірі қайтыс болды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


&quot;Бүгін түнде Өскемен металлургиялық кешенінде 5 мамырда орын алған жазатайым оқиға салдарынан алған ауыр жарақаттардан зардап шеккен жұмысшылардың бірі ауруханада қайтыс болды. Марқұмның туған-туыстары мен жақындарына қайғырып көңіл айтамыз. Компания қаза тапқан азаматтың отбасына және барлық қызметкерімізге қажетті қолдау көрсетуде&quot;, – делінген хабарламада.


Қазіргі уақытта оқиға орнында салдарды жою жұмыстары мен тиісті органдардың тергеу амалдары жалғасуда.

Айта кетейік, қайтыс болған адам кәсіпорынның 1980 жылы туған қызметкері. Ер адамның денесінің 90 пайызын күйік шалған болатын. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 13:53:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/Mt0m7yhd.jpg"   type="image/jpeg"   length="299558"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде биыл нан мен күріш қымбаттай ма?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-biyl-nan-men-kurish-kymbattaj-ma</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-biyl-nan-men-kurish-kymbattaj-ma</guid>
                <description>Бағаға әлемдік нарықтағы жағдай да әсерін тигізеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан ішкі нарықтың нан мен күрішке деген қажеттілігін толық жауып отыр. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазақстанда бидай және күріш алқаптары қысқартылатыны белгілі болды. Тілшілер «Жыл соңында нан мен күріш бағасы қымбаттай ма?» деп сұрады. 


«Бізде ондай болжам жоқ. Себебі Қазақстанда өндірілетін 20 млн тонна бидайдың тек қана 9 млн-ы астық болып есептелінеді. Оның ішінде шамамен 7 млн тоннасы ішкі нарыққа бағытталады. Ішкі нарықты толық қамтамасыз етеміз, бұл көлем нанға да, макаронға да, ұнға да арналған. Екіншіден, 2 млн тоннаны тұқымға жібереміз. Қалғанын экспорттаймыз», – деді Азат Сұлтанов Үкімет отырысынан кейінгі брифингте.


АШМ өкілінің айтуынша, елдегі баға әлемдік нарықпен тікелей байланысты. 


«Әлемде баға өссе, бізде де өсім болады. Бірақ қабылданған мемлекеттік шаралардың арқасында нан бағасы бізде тұрақты. Күрішке келсек, осы жылдан бастап Су ресурстары министрлігінің болжамына сәйкес егістік жерлерді жоспарладық. Бүгінгі Үкімет отырысында бұл мәселені Қызылорда өңірінің жаңа әкімі де баяндады. Күріштің жалпы көлемі 70 мың гектарды құрайды. Осы көлемнен өнім алса да, ол бидай сияқты ішкі нарықтың сұранысын толық қамтамасыз ететін болады», – деп атап өтті вице-министр.


Айта кету керек, бұған дейін елімізде бидай алқабы қысқарып, майлы дақылдар көлемі артатынын жазған едік.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 13:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/1W18ql6r.jpg"   type="image/jpeg"   length="395226"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Регбиден Қазақстан әйелдер құрамасы Азия чемпионатының күміс жүлдегері атанды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/regbiden-kazakstan-ajelder-kuramasy-aziya-chempionatynyn-kumis-zhuldegeri-atandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/regbiden-kazakstan-ajelder-kuramasy-aziya-chempionatynyn-kumis-zhuldegeri-atandy</guid>
                <description>II орын үшін жерлестеріміз Гонконг құрамасымен шеберлік сынасты.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алматыда өткен регби-15-тен Asia Rugby Emirates Women’s Championship турнирінде Қазақстан әйелдер құрамасы күміс жүлдеге ие болды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Аса тартысты өткен матчта екі команда да жеңіс үшін бар күшін салды. Кездесу 26:26 есебімен тең аяқталғанымен, қосымша көрсеткіштер бойынша Қазақстан құрамасы Азия чемпионатының күміс жүлдесін жеңіп алды.

Алтын жүлдені Жапония құрамасы мерзімінен бұрын алды. Күншығыс елінің өкілдері Қазақстан командасын 64:12 есебімен, ал Гонконг құрамасын 72:12 есебімен жеңген болатын.

Осылайша, Қазақстан әйелдер құрамасы өз жерімізде өткен Азия чемпионатында жоғары деңгейдегі ойын өрнегін көрсетіп, құрлықтағы үздік командалардың бірі екенін тағы бір мәрте дәлелдеді. Бұл жетістік еліміздегі әйелдер регбиінің қарқынды дамып келе жатқанын аңғартады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 11:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/kBOFv3rz.jpg"   type="image/jpeg"   length="206842"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Тиісті рұқсатсыз бір тамшы су берілмеуі тиіс»: Бектенов су лимитін бақылауды тапсырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tiisti-ruksatsyz-bir-tamshy-su-berilmeui-tiis-bektenov-su-limitin-bakylaudy-tapsyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tiisti-ruksatsyz-bir-tamshy-su-berilmeui-tiis-bektenov-su-limitin-bakylaudy-tapsyrdy</guid>
                <description>Құзырлы министрлікке тапсырма берілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Олжас Бектенов көктемгі дала жұмыстары кезінде әр облыс үшін бекітілген лимитті қатаң бақылауды тапсырды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Жалпы, былай қарасақ, су тапшылығы болады. Қазірдің өзінде көріп отырмыз ғой. Сондықтан әр облыс үшін бекітілген лимитті қатаң бақылау керек. Министрліктің рұқсатынсыз бір тамшы су берілмеуі тиіс. Шардара су құбыры қашан дайын болады?», – деп сұрады Үкімет басшысы.


Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітовтің сөзінше, 1 шілдеде толық аяқталады деп жоспарланып отыр.


«Қаражат 100 пайыз шешілген», – деді ведомство басшысы.


Олжас Бектенов бұл вегетациялық кезеңде өте маңызды мәселе екенін баса айтты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 11:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/xWl2RBep.jpeg"   type="image/jpeg"   length="240008"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ким Чен Ын өзі қайтыс болған жағдайда ядролық соққы жасауға рұқсат берді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kim-chen-yn-ozi-kajtys-bolgan-zhagdajda-yadrolyk-sokky-zhasauga-ruksat-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kim-chen-yn-ozi-kajtys-bolgan-zhagdajda-yadrolyk-sokky-zhasauga-ruksat-berdi</guid>
                <description>Солтүстік Корея ресми түрде өз Конституциясында ел басшысына қастандық жасалған жағдайда әрекет ету алгоритмін бекітті.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оған сәйкес Ким Чен Ын өзі қайтыс болған жағдайда автоматты түрде «ядролық түймені» басып, соққы беру туралы норманы Конституцияға енгізіп, заңдастырды, деп жазады inbusiness.kz сайты Daily Mail басылымына сілтеме жасап.

Арнайы қызметтердің бағалауынша, Пхеньянның арсеналында 60-қа дейін ядролық оқтұмсық және шамамен 2000 келіден көп байытылған уран бар. Алайда енді Ким Чен Ынның оған көңілі толмай, енді тіпті өзі қаза тапқан жағдайда армияға жауапты соққы беруге міндеттеп қойды.

Конституцияға енгізілген өзгерістерге сәйкес, егер Ким Чен Ын өлтірілсе немесе шабуыл салдарынан әрекетке қабілетсіз болып қалса, армия дереу жауап ретінде ядролық соққы жасауға міндетті.


«Егер мемлекет ядролық күштерін басқару жүйесіне жау күштерінің шабуылы салдарынан қауіп төнсе, ядролық соққы автоматты түрде және кідіріссіз жасалады», – делінген заңда жаңартылған 3-бапта.


Шығыстанушы Андрей Ланьков The Telegraph басылымына берген пікірінде Пхеньян АҚШ пен Израильдің Таяу Шығыстағы көшбасшыларға қарсы жасаған соққыларының тиімділігіне қатты алаңдап отырғанын айтты.

Ядролық доктринадағы өзгерістерден бөлек, КХДР Конституциясынан Оңтүстік Кореямен бейбіт қайта бірігу туралы тармақтар алынып тасталды. Енді Оңтүстік ресми түрде «жау мемлекет» деп танылды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 10:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/iMEKyilr.jpg"   type="image/jpeg"   length="108148"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Көрші елде динозаврдың тасқа айналған ізі табылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/korshi-elde-dinozavrdyn-taska-ajnalgan-izi-tabyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/korshi-elde-dinozavrdyn-taska-ajnalgan-izi-tabyldy</guid>
                <description>Зерттеушілер алып жануардың өте баяу қозғалғанын болжауда.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[БЕЛТА басылымының дерегінше, халықаралық ғалымдар тобы Қытайдың солтүстігінде жыртқыш теропод динозаврының тасқа айналған ізін тапқан, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Зерттеушілер іздер арасындағы қашықтық ежелгі жануардың жүру жылдамдығын анықтауға мүмкіндік бергенін айтады. Ол шамамен 1 шақырым/сағатты құрайды. Бұл – белгілі тероподтар арасындағы ең төменгі жылдамдық, әдетте бұл жануарлар айтарлықтай жылдамырақ қозғала алады (шамамен 14 шақырым/сағат).

Динозаврдың қадамының ұзындығы 32-ден 46 сантиметрге дейін жетеді.

Ғалымдар жыртқыштың айналасын мұқият зерттей келе, жем іздеуде баяу қозғалған болуы мүмкін деп болжайды.

Жолдардың жоғары деңгейде сақталуы мамандардың назарын ерекше аударып отыр. Зерттеушілер іздердің табиғи қорғаныш жабынын құрайтын микроорганизмдердің қабаттары, яғни микробтық төсеніштердің арқасында сақталғанын нақтылады. Бұл, тіпті, ең кішкентай бөлшектерді, соның ішінде тырнақтарды, саусақ пен тері құрылымын сақтауға мүмкіндік берді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 10:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/BCc6DEZB.jpg"   type="image/jpeg"   length="193331"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ормуз бұғазының бұғатталуынан миллиондаған адамға аштық қаупі төнді – БҰҰ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ormuz-bugazynyn-bugattaluynan-milliondagan-adamga-ashtyk-kaupi-tondi-buu</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ormuz-bugazynyn-bugattaluynan-milliondagan-adamga-ashtyk-kaupi-tondi-buu</guid>
                <description>Сарапшылар дабыл қағып отыр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[БҰҰ Ормуз бұғазының жабылуы салдарынан бірнеше апта ішінде «ауыр гуманитарлық дағдарыс» басталуы мүмкін екенін мәлімдеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BILD-ке сілтеме жасап.

БҰҰ өкілі Жорже Морейра да Силва 45 миллионға дейін адам аштыққа ұшырауы ықтимал деп дабыл қағып отыр. Бұған негізгі себеп – тыңайтқыштар. Олар әлемдік азық-түлік өндірісі үшін аса маңызды рөл атқарады және бұрын теңіз арқылы, соның ішінде Иран бұғаттаған бұғаз арқылы жеткізіліп келген. Тыңайтқыш тапшылығы өнім көлемінің төмендеуіне және азық-түлік бағасының қымбаттауына әкелуі мүмкін.

БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы барлық елді балама сауда бағыттарын табуға, сондай-ақ тыңайтқыш экспортын шектемеуге шақырды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 09:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/b0Bt2OeG.jpg"   type="image/jpeg"   length="121669"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Индонезияға ет, ет консервілері мен астық экспортының көлемін арттырмақ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-indoneziyaga-et-et-konsevileri-men-astyk-eksportynyn-kolemin-arttyrmak</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-indoneziyaga-et-et-konsevileri-men-astyk-eksportynyn-kolemin-arttyrmak</guid>
                <description>Бұл туралы ҚР Ұлттық экономика министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астанада 13 жылдан соң Қазақстан мен Индонезияның экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссиясының екінші отырысы өтті, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Отырысқа екі елдің мемлекеттік органдарының, «Атамекен» ҰКП-ның, дипломатиялық миссиялар мен бизнес өкілдері қатысты. Тараптар сауда, инвестиция, көлік-логистика, энергетика, цифрландыру, ауыл шаруашылығы, стандарттау және туризм мәселелерін талқылады.


– Индонезия – Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы негізгі экономикалық серіктестерінің бірі. Біз екіжақты қатынастарды жаңа сапалы деңгейге көтеруге мүдделіміз. Екі ел арасында сауда-экономикалық, мәдени және басқа да салаларды қамтитын 26 келісім бар, – деді Серік Жұманғарин.


Вице-премьер өткен жылдың желтоқсан айында қол қойылған ЕАЭО мен Индонезия арасындағы еркін сауда туралы келісімнің маңызын да ерекше атап өтті.

Вице-премьер өткен жылдың желтоқсан айында қол қойылған ЕАЭО мен Индонезия арасындағы еркін сауда туралы келісімнің маңызын да ерекше атап өтті.


– Бұл – ЕАЭО мен АСЕАН-ның ең ірі экономикасы арасындағы стратегиялық көпір. Ол экспорт пен өнеркәсіптік кооперацияны дамытуға жаңа мүмкіндік ашады, – деді Серік Жұманғарин.


Қазақстан өзара жеткізілетін тауарлар номенклатурасын кеңейтуді және қолданыстағы сауда бағыттарын жандандыруды ұсынды.

Қазақстан тарапының мәліметінше, 20 тауарлық позиция бойынша экспорттық әлеует $60 млн-нан асады. Перспективалы бағыттардың қатарында Индонезияның болат құю және автомобиль өнеркәсібіне қазақстандық ферроқорытпаларды жеткізу, сондай-ақ астық экспортын ұлғайту аталды.


– Биыл Индонезияның бидай импортына деген сұранысы 13 млн тоннаға дейін өсуі мүмкін. Қазақстан Индонезияның ұн өндіру өнеркәсібіне жоғары сапалы, желімтегі жоғары бидайды тұрақты түрде жеткізуге дайын, – деді Серік Жұманғарин.


Тараптар халал өнімдері саласындағы ынтымақтастыққа да ерекше назар аударды. Қазақстан Индонезия нарығына сиыр еті, қой еті және ет консервілерін жеткізу көлемін арттыруға дайын екенін мәлімдеді. Экспорттық әлеуеттің мысалы ретінде Серік Жұманғарин «Қайып ата» ЖШС жобасын таныстырды.


– Бүгінде біз Орталық Азиядағы сиыр етін жеткізуші жетекші елдердің біріміз. Екі жыл бұрын австралиялық әріптестердің тәжірибесін зерттеп, оны Қазақстанда енгіздік. Нәтижесінде елімізде 50 мың бас малға арналған толық циклді ең ірі кластер құрылды, – деді ол.


Индонезия тарапы азық-түлік қауіпсіздігі, халал индустриясы және энергетика салаларындағы ынтымақтастықты кеңейтуге қызығушылық танытатынын растады.


– Біз инвестиция, энергетика, цифрлық трансформация, туризм, стандарттау, денсаулық сақтау салалары мен бизнес қауымдастықтары арасындағы өзара іс-қимыл бағыттарында бірқатар екіжақты бастамалар бойынша ілгерілеу барын атап өткіміз келеді, – деп атап өтті Индонезияның Экономикалық істер жөніндегі үйлестіруші министрі Аирлангга Хартарто.


Сондай-ақ, Аирлангга Хартарто Индонезия мен ЕАЭО арасындағы еркін сауда туралы келісімді ратификациялау процесін жеделдетуді қолдап, Индонезия–ЕАЭО Іскерлік кеңесін құруды ұсынды. Стандарттау саласында тараптар Қазақстанның стандарттау және метрология институты мен Индонезияның Ұлттық стандарттау агенттігі арасындағы меморандумды әзірлеу мәселесін сөз етті.

Орталық және Оңтүстік-Шығыс Азия арасындағы көлік байланысын дамытуға да ерекше назар аударылды. Тараптар мультимодальды көлік бағыттарын және Ляньюньган дәлізі арқылы контейнерлік теміржол қатынасының пилоттық жобасын талқылады. Туристік қатынас та артып келеді.

Қазақстаннан Индонезияға барған туристер саны 2023 жылғы 8,2 мың адамнан 2025 жылы 24,4 мың адамға дейін өсті. Отырыс қорытындысында Қазақстан мен Индонезияның экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссиясының екінші отырысының хаттамасына қол қойылды.

Жиында Қазақстан делегациясын Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин, Индонезия делегациясын Индонезияның Экономикалық істер жөніндегі үйлестіруші министрі Аирлангга Хартарто басқарды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 08:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/RQdILnIm.jpeg"   type="image/jpeg"   length="448702"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан алғаш рет үстел теннисінен әлем чемпионатын өткізбек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-algash-ret-ustel-tennisinen-alem-chempionatyn-otkizbek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-algash-ret-ustel-tennisinen-alem-chempionatyn-otkizbek</guid>
                <description>Қазақстан 2027 жылғы үстел теннисінен әлем чемпионатын өткізу эстафетасын ресми түрде қабылдады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Халықаралық үстел теннисі федерациясының (ITTF) туын салтанатты табыстау рәсімі Лондонда өтіп жатқан қазіргі әлем чемпионаты алаңында ұйымдастырылды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Қазақстан Республикасы Үстел теннисі федерациясына сілтеме жасап.

Осы сәттен бастап Қазақстан әлемдегі ең ірі халықаралық спорттық жарыстардың бірін ұйымдастырушы мәртебесін ресми түрде иеленді. Үстел теннисінен әлем чемпионаты 2027 жылғы 22-30 мамыр аралығында Астанада өтеді.



Қазақстан Орталық Азия елдері ішінде алғаш рет үстел теннисінен әлем чемпионатын өткізетін мемлекет атанып отыр. Бұл – бүкіл өңір үшін тарихи жетістік. Осындай деңгейдегі турнирді өткізу отандық спортты дамытуға және елдің халықаралық беделін нығайтуға маңызды серпін береді.

Чемпионатқа спортшылар, жаттықтырушылар, ұлттық федерациялар өкілдері, төрешілер мен халықаралық делегаттарды қоса алғанда шамамен 1250 ресми адам келеді деп күтіліп отыр.

Сондай-ақ жарыс шетелдік жанкүйерлер мен елорда қонақтарының көптеп келуіне ықпал етеді. Жарыс бес санат бойынша өтеді: ерлер мен әйелдер арасындағы жекелей сын, ерлер мен әйелдер жұбы, сондай-ақ аралас жұптар бәсекесі.

Негізгі жарыс алаңы ретінде 8 мыңға жуық көрермен сиятын «Барыс Арена» мұз сарайы таңдалды. Қосымша алаң ретінде 6,8 мың адамға арналған QAZAQSTAN жеңіл атлетика кешені пайдаланылады.

Чемпионат аясында Астанада ITTF Summit 2027 іс-шарасы да ұйымдастырылады. Оның құрамына Халықаралық үстел теннисі федерациясының жыл сайынғы Бас ассамблеясы (AGM) мен Атқару комитетінің отырыстары кіреді.

«Астанада әлем чемпионатының өтуі – Қазақстанда үстел теннисінің дамып, жаңа деңгейге көтерілгенінің айқын көрінісі.Бұл біз үшін әлемдік деңгейдегі турнир өткізіп қана қоймай, еліміздің халықаралық спорт аренасындағы орнын нығайтуға мүмкіндік береді», – деп атап өтті ұйымдастыру комитеті.

2027 жылғы әлем чемпионатын Қазақстанда өткізу туралы шешім 2025 жылғы 27 мамырда Қатардың Доха қаласында өткен ITTF бас ассамблеясында қабылданған болатын. Турнирді өткізу құқығына Қазақстаннан бөлек Франция, АҚШ, Қытай және Бразилия үміткер болды. Финалда Қазақстан 54,68 пайыз дауыс жинап, жеңіске жетті.

«Туды Қазақстанға табыстау – елге алдағы әлем чемпионатының иесі ретінде көрсетілген сенімнің белгісі. Біз Астананың ұйымдастыру жұмысын жоғары деңгейде өткізіп, әлемдік үстел теннисіне лайықты алаң болатынына сенімдіміз», – деп мәлімдеді Халықаралық үстел теннисінің федерациясы (ITTF).
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 11 May 2026 22:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/H5G89zK9.jpeg"   type="image/jpeg"   length="74120"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент Нұрлыбек Нәлібаевқа отандық тауар өндірушілерді қолдауды тапсырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-premer-ministrdin-birinshi-orynbasary-nurlybek-nalibaevty-kabyldady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-premer-ministrdin-birinshi-orynbasary-nurlybek-nalibaevty-kabyldady</guid>
                <description>Мемлекет басшысы Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевты қабылдады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаевқа өнеркәсіпті дамыту және ірі инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру мәселелері жөнінде баяндалды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Президентке өңдеу өнеркәсібінде жүргізіліп жатқан негізгі жұмыстар туралы ақпарат берілді.

Премьер-министрдің бірінші орынбасары қосылған құны жоғары өнім шығаруды арттыру және энергетикалық инфрақұрылымды жаңғырту жоспарына тоқталды.

Сонымен қатар Мемлекет басшысына көлік-логистика инфрақұрылымы мен құрылыс саласын дамыту жайында айтылды.

Кездесу соңында Қасым-Жомарт Тоқаев инфрақұрылымдық жобалардың сапалы жүзеге асырылуын қамтамасыз етуді, отандық тауар өндірушілерді қолдауды және алдағы жылу беру маусымына дайындық шараларын бақылауды күшейту жөнінде тапсырма берді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 11 May 2026 12:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/y9hLKKVf.jpg"   type="image/jpeg"   length="136850"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дзюдодан Қазақстан ұлттық құрамасы Qazaqstan Barysy Grand Slam жарысын тарихи нәтижемен аяқтады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/dzyudodan-kazakstan-ulttyk-kuramasy-qazaqstan-barysy-grand-slam-zharysyn-tarihi-natizhemen-ayaktady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/dzyudodan-kazakstan-ulttyk-kuramasy-qazaqstan-barysy-grand-slam-zharysyn-tarihi-natizhemen-ayaktady</guid>
                <description>Астанада өткен бәсекеде дзюдошылар 2 алтын, 2 күміс және 4 қола жүлдеге қол жеткізді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Әлемнің 36 елінен 295 татами шебері қатысқан әлемдік доданы Қазақстан құрамасы жалпы медаль кестесінде III орынға тұрақтады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Атап айтқанда, 81 келіге дейінгі салмақта Жалғас Қайролла мен –100 келі салмақ дәрежесінде Марат Байкамуров турнир чемпионы атанып, Қазақстан қоржынына қос алтын жүлде салды.

Күміс жүлдені 60 келіге дейінгі салмақта Талғат Орынбасар және +78 келі салмақ дәрежесінде Камила Берліқаш жеңіп алды.

Ал қола медальдарды 60 келіге дейінгі салмақта Шерзод Давлатов, 73 келіге дейінгі салмақта Ансарбек Ғайнуллин, 90 келіге дейінгі салмақта Айдар Арапов және +78 келі салмақ дәрежесінде Аида Тойшыбекова иеленді.

Бұл еліміздің тарихындағы елеулі жетістік, бұрын соңды Қазақстан атынан Grand Slam жарыстарында екі бірдей чемпион шықпаған.



Турнирдің алғашқы күніндегі финалдық белдесулерді Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев арнайы келіп тамашалады. Ал Олимпиада чемпионы Елдос Сметов қатысқан «Golden Fight» кездесуі турнирдің ерекше сәттерінің біріне айналды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 11 May 2026 11:39:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/CJYSsbeu.jpeg"   type="image/jpeg"   length="404734"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Пәкістанда 15 полицей қаза тапты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/pakistanda-15-policej-kaza-tapty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/pakistanda-15-policej-kaza-tapty</guid>
                <description>Бұл туралы «Анадолы» агенттігі жазды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Пәкістанның Хайбер-Пахтунхва провинциясында жанкешті ұйымдастырған шабуыл салдарынан 15 полицей қаза тапты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Dawn газетінің мәліметінше, жарылыс Банну округіндегі Фатех Кхел полиция бекетінде болған. Жанкешті жарылғыш зат тиелген көлікті блокбекет маңында іске қосқан. Тағы үш адам жараланды.

Шабуыл кезінде бекет аумағында 18 қауіпсіздік қызметкері болған. Жарылыстан кейін қарулы топ бірнеше бағыттан қуатты қарудан полиция бекетіне оқ жаудырған. Бұл аймақтар Ауғанстанмен шектеседі.

Пуштундар мен белудждардың құқығын қорғаймыз деп мәлімдейтін қарулы топтар Пәкістанның қауіпсіздік күштері мен бейбіт тұрғындарға шабуыл жасап келеді. Исламабад пәкістандық талибтер Техрик-е Талибан Пәкістан қозғалысының мүшелері Ауғанстан аумағында орналасқан деп есептейді.

Алайда Ауғанстан билігі бұл айыптауларды жоққа шығарып отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 11 May 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/DlWs8kwl.jpg"   type="image/jpeg"   length="152514"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елена Рыбакина биылғы маусымда бірегей көрсеткішке қол жеткізді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elena-rybakina-biylgy-mausymda-biregej-korsetkishke-kol-zhetkizdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elena-rybakina-biylgy-mausymda-biregej-korsetkishke-kol-zhetkizdi</guid>
                <description>Қазақстандық теннисші биылғы маусымда барлық алты WTA 1000 жарысының 1/8 финалына жеткен жалғыз теннисші атанды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанның бірінші, әлемнің 2-ракеткасы, «Үлкен дулыға» турнирінің екі дүркін чемпионы Елена Рыбакина ерекше көрсеткішпен көзге түсті, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Рим WTA 1000 додасының төртінші айналымына жолдама алған Е.Рыбакина осы турнирде қазірдің өзінде 79 510 еуро көлемінде табыс тауып, 120 рейтингілік ұпайға қол жеткізді.

WTA Live рейтингісінде 8 610 ұпаймен Рыбакина екінші орында нық тұр. Көш басындағы Беларусь өкілі Арина Соболенконың 9 960 ұпайы бар. Қазақстандық теннисші алдағы кездесулерін сәтті өткізсе, айырмашылық одан сайын қысқарады.

Елена Рыбакина ширек финалға шығу үшін германиялық Лаура Зигемунд немесе чехиялық Каролина Плишкованың біреуімен ойнайды.

Сонымен қатар Римде Қазақстанның жұптық сындағы бірінші ракеткасы Анна Данилина америкалық Эйжа Мухаммадпен бірге өнер көрсетеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 11 May 2026 08:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/HSAU94ky.jpg"   type="image/jpeg"   length="134481"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандық студенттер мейрамханада 1 еуроға түскі ас іше алады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-studentter-mejramhanada-1-euroga-tuski-as-ishe-alady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-studentter-mejramhanada-1-euroga-tuski-as-ishe-alady</guid>
                <description>Франция студенттерді әлеуметтік қолдау шараларын кеңейтіп жатыр, бұл жеңілдіктер біздің еліміздің азаматтарына да тарайтын болды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жеке хикая: әке арманы мен Париж тұманы

Отандасымыз, полиглот Сабина Сәдуақасова Сорбонна университетін (Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne) «халықаралық құқық» мамандығы бойынша бітірген. Бүгінде ол Германияда тұрады және ірі халықаралық консалтингтік компанияда жұмыс істейді, деп жазды inbusiness.kz сайты. 


«Мен аса ауқатты емес, бірақ интеллигент адамдар отбасында туып, өстім: анам мұғалім. Әкем сонау кеңес дәуірінде СІМ құрылымдарында қызмет атқарды, ол француз тілін еркін меңгерген кісі. Әкеме Парижге бару бақыты тек бір рет бұйырды, бірақ бұл қалаға мәңгілікке ғашық болу үшін сол бір сапардың өзі жеткілікті болыпты. Содан бері ол балаларының Францияда тұрғанын көруді армандайтынын жиі айтатын. Бойымда француз тіліне деген сүйіспеншілікті әкем оятты, ұстазым да өзі болды. Содан мен Қазақстандағы университетті аяқтамастан, Сорбоннаға оқуға түстім. Онда оқу тегін, өйткені ол мемлекеттік университет. Алайда студенттерге бәрібір қалтасынан қомақты шығын шығаруға тура келеді», – дейді Сабина.


Білімге барар бұралаң жол: студенттік билеттің құны

Сәдуақасованың түсіндіруінше, Франция университеттеріне тегін негізде оқуға түскеннің өзінде, қазақстандықтар бірқатар міндетті шығындарға дайын болуы керек.

Негізгі шығындарға мыналар жатады:


	мүшелік жарналар (2025 жылғы мәлімет бойынша): аспиранттар мен докторанттар үшін шамамен 350 еуро, магистранттар үшін шамамен 220 еуро, бакалавриат студенттері үшін 170 еуро;
	әкімшілік алымдар: оның көлемі университетке, сондай-ақ факультет пен таңдалған мамандыққа байланысты;
	міндетті медсақтандыру: құны жылына шамамен 196 еуро;
	факультетаралық өзара көмек жарналары – 90-нан 500 еуроға дейін жетеді.


Сонымен қатар, Сорбоннада оқитын барлық студенттер бір рет тілдік курстардан өтіп, сертификат алуға міндетті. Стандартты курстың құны 1 250 еуродай. Қарқынды курстікі – шамамен 2 250 еуроны құрайды.


«Университетіміздің басты корпустары мен оның әкімшілігі Париждегі әйгілі Латын кварталында орналасқан. Қалтасы таяз студенттер үшін ол аудандағы қоғамдық тамақтандыру орындарында түстену немесе тұрғын үй жалдау мүмкін емес деуге болады. Париж кедей студенттерге қатал қала: бұл әлемдегі ең қымбат шаһардың бірі. Кейде университет асханасындағы тамаққа да ақша жетпейтін, ол жерде де бәрі қымбат еді. Содан амалсыз, шоколад батончиктермен күнелтуге тура келетін. Бірақ барлық қиындықтарға қарамастан, бұл соған тұрарлық еді», – деп бөлісті бүгінгі айлық жалақысы 8,5 мың еуроға жететін Сабина.


Табақтағы революция: дәмді ланч бір кофенің бағасымен

Енді Франциядағы шетелдік студенттердің жағдайы елеулі жақсаруы мүмкін. Қазақстандық шәкірттер француз құрбы-құрдастарымен тең дәрежеде небәрі 1 еуроға түскі ас ішу құқығына ие болды.

euronews телеарнасы хабарлағандай, бұған дейін бұл шара тек әлеуметтік осал санаттағы жергілікті студенттерге ғана қолданылатын. Алайда 2026 жылғы 4 мамырдан бастап бұл жеңілдікті Францияның ЖОО-ларында тіркелген барлық студентке жаюға шешім қабылданды.

Өйткені биылғы қаңтарда студенттік кәсіподақтар жүргізген сауалнама көрсеткендей, студенттердің 48%-ы қаржылық себептерге байланысты ашқұрсақ жүреді екен. Елдің 2026 жылға арналған бюджетінде білім алушыларды қолдауға шамамен 50 миллион еуро қарастырылып қойды.


«Өткен дүйсенбіден бастап барлық студенттер, табыс деңгейіне қарамастан, бүкіл Франция бойынша университет асханаларында 1 еуроға тамақтана алады. Бұған дейін тек шәкіртақы алатын және қиын жағдайдағы студенттерге ғана арналған бұл схеманы премьер-министр Себастьян Лекорню кеңейтті. Ол биылғы қаңтар айында білім алушылардың төлем қабілетін қолдауға бағытталған реформалар сериясын жариялады. Студенттік ұйымдар дәл осы шараны көптен бері талап етіп келген еді», – деп хабарлады &quot;Еуроньюс&quot;.


Қолжетімділік алгоритмі: жүйе қалай жұмыс істейді?

Франция Үкіметі 1 еуролық тамақтану бағдарламасы «Crous-тың барлық мейрамханаларында (Франциядағы Студенттерге қызмет көрсету орталығының университеттік асханаларында), сондай-ақ мүмкіндігінше, желінің басқа да қоғамдық тамақтану орындарында: дәмханаларда, кафетерийлер мен буфеттерде әрекет ететінін» мәлімдеді.

Жеңілдікпен тамақтану құқығына студенттік билеті немесе кәсіби студенттік куәлігі бар барлық тұлғалар – соның ішінде тағылымдамашы-стажерлар, дуалды оқу нысанындағы студенттер («сэндвич» жүйесі), докторанттар және азаматтық қызметтердің қызметкерлері ие болды. Өз мәртебесін растау үшін Izly жүйесінде белсенді аккаунты болуы қажет.

Сәдуақасова түсіндіргендей, Izly – бұл студенттік тұрмыстың бірыңғай цифрлық экожүйесі: қазақстандық Halyk немесе Kaspi сервистеріне ұқсас, бірақ тек университет ортасына ғана арналған француздық төлем жүйесі. Сервис кампус аумағында немесе қаладағы барлық қызмет түрлерін төлеудің әмбебап құралы болып табылады.

Izly функционалы тек тамақтануды ғана емес, сонымен қатар тұрмыстық қызметтердің кең ауқымын төлеуге мүмкіндік береді: ксерокөшірме жасаудан және сусындар мен жеңіл тағамдар сататын автоматтарды пайдаланудан бастап, кір жуу орындарының қызметіне дейін қамтиды.

Сонымен қатар, Crous-тың және басқа оқу орындарының онлайн-тапсырыс жүйесіне біріктірілген осы сервис студенттерге олардың онлайн-тапсырыс сайттарындағы сатып алуларға кедергісіз қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Сервиспен интеграция пайдаланушыларға «адалдық бағдарламаларына» қатысуға жол ашады: жүйе бонустар жинауға, сондай-ақ науқан-акцияларды, жеңілдік купондарын және арнайы ұсыныстарды пайдалануға мүмкіндік береді.

Парижде 1 еуроға қалай тамақтануға болады?

Бұл үшін студентке App Store немесе Google Play арқылы Izly мобильді қосымшасын жүктеп алып, жеке аккаунтын белсендіруі және шотын толтыруы қажет.

Мобильді телефон арқылы төлем жасау үшін қосымшаны ашып, «Төлеу» функциясын таңдап, QR-кодты генерациялау және оны Crous желісінің кез келген мейрамханасында кассирге көрсету керек. Бұған дейін жеңілдікпен тамақтану үшін аз қамтылған отбасылардан шыққан шәкірттер студенттік карталарды пайдаланатын.

Әрине, Парижде 1 еуроға мейрамханадағы жеңсік асты немесе дәмі тіл үйірер қымбат стейкті дәмету мүмкін емес. Дегенмен, Франция билігі бағдарламаның гастрономиялық ләззатқа бағдарланбағанына, ол өмір сүру құнының қымбаттауы жағдайында студенттерді қолдаудың нақты құралына айналатынына екпін түсірді.


«&quot;€1-ға тамақтану&quot; мәзіріне негізгі тағам және 2-еуден аспайтын қосымша позиция (бұл жеңіл тағам, сорпа, ірімшік, десерт, жемістер және басқа да өнімдер) кіреді. Бұған тоймаса, қалауы бойынша студент тағы басқа тағамдарды қосымша сатып ала алады, бірақ олар әрбір аймақтық Crous бөлімшесінің директорлар кеңесі айқындаған бағамен сатылады», – деп мәлім етті Crous басшылығы.


Бағдарлама аясында әрбір студент бұл жеңілдікті түскі уақытта бір рет қолдана алады. Сонымен қатар, егер жақын жерде оқу күні аяқталғаннан кейін де жұмысын жалғастыратын университет мейрамханалары болса, бұл мүмкіндікті кешкісін де пайдалануына болады.

Жаңа бастаманы жүзеге асыру үшін Үкімет 2026 жылғы мемлекеттік бюджетте шамамен 50 млн еуро қарастырды. Өз кезегінде Crous желісі осы бағдарлама бойынша тамақтанатын студенттер санының күтілетін өсімін еңсеру үшін тағы 200 қызметкерді жұмысқа алуды жоспарлап отыр.

Статистикаға сәйкес, тек 2025 жылдың өзінде Crous жүйесінде 44 миллионнан астам түскі ас берілген, бұл бір жыл бұрынғыдан 1,4%-ға артық. CROUS үшін бір реттік тамақтанудың нақты құны 8–9 еуродан асады: мемлекет айырмашылықты өз мойнына алып, субсидиялайды.

Бүгінде Францияда білім алып жатқан қазақстандық студенттердің саны туралы нақты ресми деректер жоқ. Әйтсе де, сарапшылар олардың санын шамамен 1 мың адам (кей жылдары 600 болған) деп бағалайды.

Бірқатар жетекші қазақстандық университеттердің студенттері халықаралық академиялық ұтқырлық (ICM) аясында, Erasmus+ бағдарламасының арқасында Еуропаның, соның ішінде Францияның 12 жетекші университетінде білім алу мүмкіндігіне ие.

Қазақстандық ЖОО-лар ынтымақтастық және алмасу бағдарламалары бойынша Erasmus+ конкурстарына жыл сайын қатысады. Алайда француз ЖОО-ларында оқуға арналған гранттарды жылына тек оншақты студент қана иеленеді. Қазақстандықтарды қабылдайтын университеттердің арасында – Université de Lille (Лилль университеті), Université de Poitiers (Пуатье университеті), Université de Lorraine (Лотарингия университеті) және басқа да жоғары оқу орындары бар.

Сенадағы өзгеріс лебі: жаңа көкжиектер мен ескі кедергілер

Бірақ әлеуметтік жеңілдік ұсынумен қатар, Франция ақылы негізде оқитын шетелдік студенттер үшін қаржылық шарттарды бір мезгілде қатайтып та жатыр. 2026 жылдан бастап Еуропалық Одаққа кірмейтін елдердің, соның ішінде Қазақстанның азаматтары «Жоғары білім үшін Францияны таңда!» атты жаңа мемлекеттік стратегия аясында оқу ақысын жоғарылатылған құнмен төлеуге мәжбүр болады.

Ресми түрде бұл шара сонау 2019 жылы қабылданған екен, алайда іс жүзінде француз университеттері ұзақ уақыт бойы оны елемеген, жаппай қолданбаған.

ЕО-дан тыс елдерден келген студенттер үшін сараланған-дифференциалды оқу ақысы енгізілетінін Францияның жоғары білім министрі Филипп Баптист Le Parisien газетіне сұхбатында мәлімдеді. Министр француз жоғары білімінің халықаралық аренадағы тартымдылығын арттыруға бағытталған осы жаңа стратегияның негізгі ережелерін таныстырды.

Шетелдіктер үшін оқу құнын реттеу мүмкіндігі 2019 жылы, «Францияға қош келдіңіз!» атты ескі бағдарламасы аясында пайда болған еді. Алайда, министрдің өзі мойындағандай, осы уақытқа дейін Еуроодақтан тыс елдерден келген студенттердің тек 10%-ы ғана жоғарылатылған тарифтерді төлеген.

Енді жағдай түбегейлі өзгереді. Еуропалық емес мемлекеттерден келген студенттердің көпшілігі бакалавриат бағдарламалары бойынша оқу үшін қазіргі 178 еуроның орнына жылына 2 895 еуро төлеуге мәжбүр болады. Магистратура құны бүгінгі 254 еуроның орнына 3 941 еуроға дейін өседі.

Франция билігі бағаның осылай өсетініне қарамастан, Францияда оқу АҚШ немесе Ұлыбританияның жетекші университеттеріне қарағанда бәрібір айтарлықтай арзан болып қала беретінін алға тартты.


«Осының өзі білім беру курсының нақты құнының шамамен 30%-ы ғана! Тіпті өсімді ескергеннің өзінде, француз білімі АҚШ немесе Ұлыбританияның ірі университеттеріндегі оқудан әлдеқайда арзан болып қала береді», – дейді Филипп Баптист.


Сонымен бірге Үкімет ең талантты шетелдік студенттерді қолдау тетіктерін сақтауға уәде етті. Сырттан келген үздік талапкерлер гранттар мен шәкіртақыларға үміткер бола алады. Ал, әрбір университетке, ең алдымен халықаралық ынтымақтастық және академиялық алмасу туралы келісімдер аясында өздерінің еуропалық емес студенттерінің 10%-ына дейінгісін оқу ақысын төлеуден босату құқығы беріледі.

Франция Үкіметі «Жоғары білім үшін Францияны таңда!» жаңа стратегиясы арқылы шетелдік студенттерді өз экономикасы мен ғылымының болашағы үшін стратегиялық маңызды деп санайтын бағыттарға қайта бағыттайды. Оған жасанды интеллект, цифрлық технологиялар, кванттық әзірлемелер және биотехнологиялар сияқты мамандықтар жатады. Шетелдік студенттерге арналған барлық гранттардың 60%-ын дәл осы бағыттарға резервтеу жоспарлануда.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 11 May 2026 08:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/9MmPeS2F.jpeg"   type="image/jpeg"   length="178229"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Астанадағы Grand Slam турнирі: Камила Берліқаш күміс жүлдегер атанды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/astanadagy-grand-slam-turniri-kamila-berlikash-kumis-zhuldeger-atandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/astanadagy-grand-slam-turniri-kamila-berlikash-kumis-zhuldeger-atandy</guid>
                <description>Отандасымыз 78 келіден жоғары салмақ дәрежесінде финалға дейін жетіп, алтын медаль үшін ресейлік Элис Старцевамен белдесті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық дзюдошы Камила Берліқаш Астанада өтіп жатқан Grand Slam турнирінде күміс медальға ие болды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Шешуші белдесуде ресейлік балуан мерзімінен бұрын жеңіске жетті. Осылайша Камила Берліқаш жарысты күміс жүлдемен түйіндеді.

Айта кетейік, Қазақстан құрамасы өз жерінде өтіп жатқан Grand Slam турнирін сегіз медальмен аяқтады. Жарыс жеңімпаздарының қатарында Жалғас Қайролла (81 келіге дейін) мен Марат Байқамуров (100 келіге дейін) бар. Талғат Орынбасар (60 келіге дейін) мен Камила Берліқаш күміс жүлдеге ие болды. Ал Шерзод Давлатов (60 келіге дейін), Аңсарбек Ғайнуллин (73 келіге дейін), Айдар Арапов (90 келіге дейін) және Аида Тойшыбекова (78 келіден жоғары) қола медаль жеңіп алды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 20:25:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/cZH7f3Vz.jpeg"   type="image/jpeg"   length="143008"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Аида Тойшыбекова дзюдодан Астанадағы Grand Slam турнирінде қола медальға ие болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aida-tojshybekova-dzyudodan-astanadagy-grand-slam-turnirinde-kola-medalga-ie-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aida-tojshybekova-dzyudodan-astanadagy-grand-slam-turnirinde-kola-medalga-ie-boldy</guid>
                <description>Отандасымыз 78 келіден жоғары салмақта қола медаль үшін өткен белдесуде италиялық Тизиана Маринимен күресті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дзюдодан Қазақстан құрамасының өкілі Аида Тойшыбекова дзюдодан елордада өтіп жатқан Grand Slam турнирінде үшінші орын алды.

Белдесу барысында италиялық балуан үш мәрте ескерту алды. Осылайша Аида Тойшыбекова қола медальмен жарысты аяқтады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 20:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/3E7A5KzG.jpeg"   type="image/jpeg"   length="191075"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дзюдошы Марат Байқамуров Grand Slam турнирінде алтын медаль жеңіп алды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/dzyudoshy-marat-bajkamurov-grand-slam-turnirinde-altyn-medal-zhenip-aldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/dzyudoshy-marat-bajkamurov-grand-slam-turnirinde-altyn-medal-zhenip-aldy</guid>
                <description>Отандасымыз 100 келіге дейінгі салмақ дәрежесінің финалында молдовалық Вадим Гимбовскимен алтын медаль үшін белдесті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық дзюдошы Марат Байқамуров Астанада өтіп жатқан Grand Slam турнирінің жеңімпазы атанды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Шешуші белдесу 1:0 есебімен Байқамуровтың жеңісімен аяқталды.

Осылайша, Қазақстан құрамасының қоржынында екі алтын медаль бар. Бұған дейін Жалғас Қайролла (81 келіге дейін) жеңімпаз атанған еді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 19:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/0niTeRVN.jpeg"   type="image/jpeg"   length="281676"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дзюдошы Айдар Арапов елордадағы Grand Slam турнирінде қола медаль жеңіп алды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/dzyudoshy-ajdar-arapov-elordadagy-grand-slam-turnirinde-kola-medal-zhenip-aldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/dzyudoshy-ajdar-arapov-elordadagy-grand-slam-turnirinde-kola-medal-zhenip-aldy</guid>
                <description>Отандасымыз 90 келіге дейінгі салмақта жүлдегер атанды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық дзюдошы Айдар Арапов Астанада өтіп жатқан Grand Slam турнирінде қола жүлдегер атанды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Айдар қола медаль үшін өткен белдесуде нидерландтық Франк де Витпен күресті. Нәтижесінде жерлесіміз басым түсті.

Осылайша, ұлттық құрама қоржынында бес медаль бар. Бұған дейін Жалғас Қайролла (81 келіге дейін) алтын алса, Талғат Орынбасар (60 келіге дейін) күміс, Шерзод Давлатов (60 келіге дейін) және Аңсарбек Ғайнуллин (73 келіге дейін) қола медаль алған еді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 18:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/xiQGfy8N.jpeg"   type="image/jpeg"   length="137070"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Астанаға Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоған келеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/astanaga-turkiya-prezidenti-rezhep-tajyp-erdogan-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/astanaga-turkiya-prezidenti-rezhep-tajyp-erdogan-keledi</guid>
                <description>Мемлекет басшылары екіжақты байланыстардың қазіргі жай-күйі мен перспективасын талқылайды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[13-14 мамыр күндері Қасым-Жомарт Тоқаевтың шақыруымен Астанаға Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоған мемлекеттік сапармен келеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Президенттер Қазақстан мен Түркия арасындағы Жоғары деңгейдегі стратегиялық ынтымақтастық кеңесінің алтыншы отырысын өткізеді.

15 мамыр күні Түркістан қаласында Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдер басшыларының бейресми саммиті ұйымдастырылады. 

Жиында «Жасанды интеллект және цифрлық даму» тақырыбы талқыланады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 17:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/yl7NwBV8.jpg"   type="image/jpeg"   length="125777"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Астанадағы Grand Slam турнирі: Камила Берліқаш пен Марат Байқамуров финалға шықты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/dzyudoshylar-kamila-berlikash-pen-marat-bajkamurov-astanadagy-grand-slam-turnirinin-finalyna-shykty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/dzyudoshylar-kamila-berlikash-pen-marat-bajkamurov-astanadagy-grand-slam-turnirinin-finalyna-shykty</guid>
                <description>Дзюдодан Қазақстан құрамасының екі өкілі Астанада өтіп жатқан Grand Slam турнирінің ақтық сынына жолдама алды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Камила Берліқаш 78 келіден жоғары салмақтың жартылай финалында отандасы Аида Тойшыбекованы жеңді. Осылайша ақтық сында ресейлік Элис Старцевамен күреседі. Ал Аида Тойшыбекова қола жүлде үшін өтетін бәсекеде италиялық Тизиана Маринимен белдеседі. 

Сондай-ақ 100 келіге дейінгі салмақта Марат Байқамуров жартылай финалда нидерландтық Михаэль Коррелді жеңді. Оның ақтық сындағы қарсыласы молдовалық Вадим Гимбовски болмақ.

Ал Айдар Арапов 90 келіге дейінгі салмақтың жұбаныш белдесуінде франциялық Алекса Митровичтен басым түсті. Енді ол нидерландтық Франк де Витпен қола жүлдені өзара сарапқа салады.

Сонымен қатар Екатерина Токарева 78 келіге дейінгі салмақтың жұбаныш белдесуінде литвалық Мигле Юлия Дуденайтені жеңді. Осылайша ол қола жүлде үшін өтетін белдесуде франциялық Лиз Нгелебеямен күш сынасады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 16:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/dHE0Pbum.jpeg"   type="image/jpeg"   length="404734"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Иран Ормуз бұғазын «мәңгіге» жабамын деп қорқытты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/iran-ormuz-bugazyn-mangige-zhabamen-dep-korkytty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/iran-ormuz-bugazyn-mangige-zhabamen-dep-korkytty</guid>
                <description>Иран билігі әлем қауымдастығына қатаң ескерту жасады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BILD басылымына сілтеме жасап. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Иран Парламентінің депутаты әрі Ұлттық қауіпсіздік және сыртқы саясат комитетінің төрағасы Эбрахим Азизи Парсы шығанағындағы елдерді Ормуз бұғазындағы кеме қатынасын қамтамасыз етуге бағытталған БҰҰ қарарын қолдамауға шақырды. 


«Біз барлық үкіметтерге, соның ішінде Бахрейн секілді шағын мемлекеттерге де ескерту жасаймыз: АҚШ ұсынып отырған қарарды қолдау ауыр салдарға әкелуі мүмкін. Ормуз бұғазы – әлемдік тасымалдың күретамыры. Оны өздеріңіз үшін мәңгіге жауып алмаңыздар», – деп жазды X әлеуметтік желісінде:


Ал Дональд Трамп Иранмен қақтығысты тоқтатуға қатысты ұстанымын өзгерте бастағандай. Қазір Вашингтон үшін басты мәселе – Ормуз бұғазы арқылы кеме қозғалысын қайта жандандыру. Ал Тегеранның ядролық және зымыран бағдарламасына қатысты күрделі келіссөздерді кейінге қалдыруға дайын екені байқалады.

Трамп бірнеше рет Иранның ядролық бағдарламасын жою Таяу Шығыстағы қақтығыстың негізгі себебі екенін айтқанымен, мұнай мен газ жеткізудегі стратегиялық маңызына байланысты Ормуз бұғазын қайта ашу мәселесі анағұрлым өзекті сипатқа ие болды. Бұл – Тегеранның дипломатиялық келіссөздердегі басты қысым тетіктерінің бірі.

Blackstone Compliance Services консалтингтік компаниясының директоры Давид Танненбаум:


«Трамп әкімшілігі қазір бұл соғыстан қалай да шығудың жолын іздеп отыр. Олардың басты мақсаты – бұғаз арқылы қауіпсіз кеме қатынасын қайта қамтамасыз ету. Тіпті Иранның ядролық бағдарламасы күн тәртібінде әлі де маңызды мәселе болып тұр ма деген күмән туындайды», – деді.


Энергия тасымалдаушылары бағасының күрт өсуі аясында АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Вашингтон алдымен Ормуз бұғазындағы кеме қозғалысының қауіпсіздігін қалпына келтіріп, содан кейін ғана келіссөздерге қайта оралуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 15:23:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/bHMO7zTI.jpg"   type="image/jpeg"   length="121669"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Астана аспанында жойғыш ұшақтардың демонстрациялық ұшуы өтеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/astana-aue-kenistiginde-askeri-aviaciya-zhattygulary-otedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/astana-aue-kenistiginde-askeri-aviaciya-zhattygulary-otedi</guid>
                <description>Астанада 15 мамыр күні Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әуе қорғанысы күштерінің жоспарлы іс-шаралары аясында қала үстінде жойғыш ұшақтардың демонстрациялық ұшуы өтеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Іс-шараға дайындыққа байланысты 10 мамырдан бастап елорда әуе кеңістігінде әскери авиацияның жаттығу ұшулары басталады.

Жойғыш ұшақтардың ұшуы мен жаттығу іс-шаралары қауіпсіз биіктікте жүзеге асырылады және қала тұрғындарының күнделікті тыныс-тіршілігіне кедергі келтірмейді.

Елорда тұрғындары мен қонақтарынан жаттығулар мен демонстрациялық ұшу кезеңінде туындауы мүмкін қысқа мерзімді шу деңгейінің артуына түсіністікпен қарауды сұраймыз.

Назар аударамыз:
– барлық ұшулар қауіпсіздік талаптарына қатаң сәйкес ұйымдастырылады және халыққа ешқандай қауіп төндірмейді;

– түрлі түсті түтіндерді пайдалану тек демонстрациялық сипатқа ие және қоршаған ортаға зиянды әсер етпейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 12:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/zO0QfMRr.jpg"   type="image/jpeg"   length="47717"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан – ауыл шаруашылығы әлеуеті өте жоғары елдердің бірі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazakstan-%E2%80%93-auyl-sharuashylygy-aleueti-ote-zhogary-elderdin-biri</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazakstan-%E2%80%93-auyl-sharuashylygy-aleueti-ote-zhogary-elderdin-biri</guid>
                <description>Дамытуға болатын жаңа бағыттар мен болашағы мол салаларға келсек, аналитикалық тұрғыдан, бірнешеуін атауға болады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Біріншісі – органикалық ауыл шаруашылығы. Дүние жүзінде экологиялық таза өнімге сұраныс жыл сайын өсіп келеді. Еуропа мен АҚШ нарығына экспорт жасау мүмкіндігі жоғары. Мысалы, Қазақстанда органикалық өнім (бидай, зығыр, соя, бұршақ, дәрілік өсімдіктер) ЕО елдеріне экспортталып жатыр. Қазақстан Еуропа үшін «табиғи өнім жеткізушісі» бола алады.

Перспективалы өнімдер ретінде жасымық, зығыр, органикалық көкөністер мен  дәрілік өсімдіктерді атауға болады.

Айта кетерлігі, Қазақстан жасымық экспорты бойынша әлемде 6-орында тұр және оны одан әрі дамытуда үлкен әлеуетке ие. Бұрын біз оны Түркияға шикізат ретінде экспорттап, оны қайта жарма түрінде жоғары бағамен сатып алатынбыз. Қазіргі уақытта Қостанай, Ақмола және Абай облыстарындағы кәсіпорындардың іске қосылуы нәтижесінде ішкі нарық толық қамтылып, бүгінде дайын өнім экспортталуда.

Екінші бағыт – аквамәдениет (балық шаруашылығы). Қазақстанда табиғи су ресурстары мол болғанымен, балық өндірісі әлеуетіне толық жеткен жоқ. Сарапшылардың пікірінше, аквамәдениет импортты алмастырып, экспорттық өнім бола алады және бұл бағыт ауылдық жерлерде жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді.

Елде жылдық қуаты шамамен 120 мың тонна болатын 72 балық өңдеу зауыты бар. Оның ішінде 20 нысан Еуроодаққа экспорттауға сертификатталған. Қазақстан балық өнімдерін Германия, Нидерланды, Ресей және Қытайды қоса алғанда, 21 елге экспорттайды.

Жылыжай шаруашылығы (интенсивті көкөніс өндірісі). Қазақстанда климаттың суық болуы жылыжай өндірісін стратегиялық бағытқа айналдырады.

Жоғары маржалы дақылдар. Елімізде дәстүрлі бидай өндірісінен басқа пайдасы жоғары дақылдарға көшу тренді байқалады. Перспективалы бағыттар ретінде майлы дақылдар (рапс, күнбағыс), бұршақ дақылдары, зығыр, соя, мал азығы дақылдарын атауға болады. Бұл өнімдерге Қытай, Түркия, Иран сияқты елдерде сұраныс жоғары. 

Ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу. Сарапшылар Қазақстан үшін негізгі мәселе шикізатты емес, дайын өнімді экспорттау екенін атауда. Перспективалы бағыт – ет өңдеу (шұжық, жартылай фабрикат), сүт өнімдері (ірімшік, құрғақ сүт), астық өңдеу (макарон, крахмал), өсімдік майлары.

Агроэкотуризм. Қазақстанда ауыл туризмі – ауыл экономикасын әртараптандырудың маңызды тәсілі. Ауылдық аймақтарды дамыту бағдарламаларында бұл бағыт та қамтылған. Мысалы, этноауылдар салу, ферма туризмі, жылқы туризмі, аңшылық және балық туризмі бағыттарын дамытуға болады. Бұл ауыл халқының табысын арттыруға ықпал етеді.

Баламалы мал шаруашылығы. Еліміздің дәстүрлі мал шаруашылығынан бөлек жаңа нишаларды дамыту мүмкіндігі мол. Мысалы, түйе шаруашылығы (шұбат, түйе сүті), марал шаруашылығы (панты өнімдері), ешкі сүті өндірісі, жылқы етінің экспорттық өндірісі т.б. Бұл өнімдер экологиялық және дәстүрлі бренд ретінде әлемдік нарықта сұранысқа ие.

Қазақстан ауыл шаруашылығы әлеуеті өте жоғары елдердің бірі саналғанымен, көптеген сарапшылар аграрлық сектордың мүмкіндіктері толық пайдаланылмай отырғанын айтуда.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 23 Apr 2026 14:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/SRxB95UN.webp"   type="image/webp"   length="130448"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Туризмді дамыту тек жаңа қонақүйлер салумен немесе жол жөндеумен шектелмеуі керек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/turizmdi-damytu-tek-zhana-konakujler-salumen-nemese-zhol-zhondeumen-shektelmeui-kerek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/turizmdi-damytu-tek-zhana-konakujler-salumen-nemese-zhol-zhondeumen-shektelmeui-kerek</guid>
                <description>Қазақстан – тұмса табиғаты бар, тарихы терең, мәдениеті бай ел. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дегенмен осы мол әлеуетті толық пайдаланып отырмыз деп айту қиын. Сондықтан 2025 жылғы қыркүйек айында Үкіметке туризмді дамыту мәселесі бойынша арнайы депутаттық сауал жолдап, өңірлердегі өзекті мәселелерді көтердім. Бүгінде туризм саласында оң өзгерістер де бар. Мысалы, бір ғана Жетісу облысында орналастыру орындарының саны 400 нысанға жетіп, төсек-орын қоры 22,8 мыңға дейін өсті. Ішкі туристер саны 2 миллион адамға жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 11 пайызға артты. Ал көрсетілген туристік қызмет көлемі 1,8 млрд теңгеге жетті. Бұл – сұраныстың бар екенін көрсететін жақсы белгі. Ендігі міндет – осы әлеуетті жүйелі дамыту.

Біріншіден, өңірлік басқару жүйесін күшейту қажет. Қазіргі таңда елімізде 12 визит-орталық жұмыс істегенімен, туризм басқармалары барлық облыста бірдей жоқ. Туристік әлеуеті жоғары Ұлытау мен Жетісу сияқты өңірлерде мұндай құрылымдардың болмауы туризмнің жүйелі дамуына кедергі келтіреді. Екіншіден, инфрақұрылымды дамыту маңызды. Мысалы, Алакөл жағалауы бүгінде еліміздің ірі туристік орталықтарының біріне айналып отыр. Соңғы жылы ғана бұл өңірге 1,8 миллионнан астам адам келген. Орналастыру орындарының саны 270 нысанға жетіп, туристік қызмет көлемі 7,2 млрд теңгеге дейін өскен.  Мұндай тәжірибені еліміздің басқа да өңірлерінде қолдану қажет. Үшіншіден, жаңа туристік бағыттарды дамыту керек. Ұлытаудағы «Саң» таулары, Кейкі батыр үңгірі немесе Маңғыстаудағы Торыш алқабы сияқты бірегей табиғи нысандарды мемлекет қорғауына алып, туристік маршруттарға енгізу еліміздің туристік картасын кеңейте түседі.

Туризмді дамыту тек жаңа қонақүйлер салумен немесе жол жөндеумен шектелмеуі керек. Ең бастысы – табиғи және тарихи мұрамызды көздің қарашығындай сақтау. Өкінішке қарай, кейбір қасиетті орындарда мәдениетке жат әрекеттер кездесіп жатады. Киелі жерлерде қоқыс қалдыру, тарихи белгілерді бүлдіру сияқты жағдайлар орын алады. Мысалы, жуырда Ұлытау ұлттық паркінің аумағындағы «Әулие тауда» орналасқан қасиетті таңбалы тастардың бүлінуі қоғамды алаңдатқан жағдай болды. Бұл – ұлттық құндылықтарға жасалған қиянат. Сондықтан туризмді дамыту мен табиғи-мәдени мұраны қорғау қатар жүруі тиіс. Сонымен қатар табиғи ескерткіштерді сақтау мәселесіне де ерекше назар аудару қажет. Маңғыстаудағы Торыш алқабындағы шар тәрізді тастар – табиғаттың сирек құбылысы. Алайда кейбір адамдар оларды жеке мақсатта алып кетіп, табиғи ландшафтқа зиян келтіріп отыр. Мұндай нысандарды мемлекет қорғауына алып, бақылауды күшейту – уақыт талабы.

Бүгінде туризм – цифрлық технологиялармен тығыз байланысты сала. Әлемде туристер сапарды жоспарлаудан бастап, қонақүй таңдауға дейін барлық қызметті онлайн форматта пайдаланады. Қазақстанда бұл бағытта алғашқы қадамдар жасалғанымен, цифрлық әлеует толық пайдаланылып отыр деп айту қиын. Туристік ақпараттың бірыңғай цифрлық платформасы, сапалы мобильді қосымшалар және жасанды интеллект негізіндегі сервистер жеткілікті деңгейде дамымаған. Сондықтан цифрлық инфрақұрылымды күшейту қажет. Туристік аймақтарда тұрақты интернет байланысын қамтамасыз ету, бейнебақылау жүйелерін енгізу, дрондар арқылы бақылау жүргізу қауіпсіздікті арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жасанды интеллект туристерге жеке маршруттар ұсыну, тарихи нысандар туралы көптілді ақпарат беру, өңірлердің туристік әлеуетін тиімді таныстыру сияқты мүмкіндіктер ашады. Бұл – туризмді жаңа деңгейге көтеріп қана қоймай, еліміздің экономикасына қосымша серпін беретін бағыт.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 09 Apr 2026 12:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/uN8oesXn.jpeg"   type="image/jpeg"   length="438675"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Баланың сөзін бөлмеу де маңызды саналады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/balanyn-sozin-bolmeu-de-manyzdy-sanalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/balanyn-sozin-bolmeu-de-manyzdy-sanalady</guid>
                <description>Қоғамда «суицид туралы айтуға, сұрауға болмайды» деген стереотип бар. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бірақ осы стигманы бұза отырып, баламен ашық сөйлесу, қорықпай сұрау – өте маңызды.

Көп адам «суицид туралы сұрасам, баланы соған итермелеймін» деп ойлайды. Маман ретінде айтарым, бұл – қате пікір. Керісінше, дер кезінде қойылған ашық сұрақ баланың өмірін сақтап қалуы әбден мүмкін.

Жасөспірімдермен жұмыс тәжірибесінде байқалғандай, балаға ашық сұрақ қойылған кезде, ол ішіндегі ауыр сезімін сыртқа шығарып, көмек алуға мүмкіндік табады.

Енді оны қалай айту керек? «Мен сенің соңғы кезде қатты қиналып жүргеніңді байқап жүрмін», «Сенде өмір сүргің келмейтін сәттер бола ма?», «Өзіңе қол жұмсау туралы ойладың ба?» деген секілді сұрақтарды ашық қою баланың өмірін сақтауға көмектеседі. 

Бұл жердегі негізгі мақсат – баланың ішіндегі ауыр сезімін, мәселесін сыртқа шығару, мәселесін айтуына мүмкіндік беру және сол арқылы көмек алуға алғашқы қадам жасау. 

Баланың сөзін бөлмеу де маңызды саналады. Жалпы, жасөспіріммен сөйлесу барысында осы қағидаға ерекше мән беру керек. Бала өз мәселесін айтқанда оның сезімдерін құнсыздандырмаған жөн. Өкініштісі сол, кейде мынадай сөздер айтылып жатады: «Қоя ғой, бәрі жақсы болады», «Бұл да өтеді», «Сен неге бұған бола уайымдайсың?», «Сенен де қиын жағдайда жүрген адамдар бар», «Осыған бола сондай шешім қабылдайсың ба?», «Ата-анаңды ойламадың ба?». Осындай сөздерді естіген жасөспірімдер, менің тәжірибемде керісінше, одан әрі тұйықталып, ештеңе айтқысы келмей қалады.

Сондықтан, дұрыс сөйлесу керек. Мен мынадай тәсілді қолданамын. «Саған шынымен де қиын екен, егер сенің орныңда мен болсам, не істерімді білмей отырмын?» деп айтамын. Осындай сөздер жасөспірімге шынайы әсер етеді. Өйткені, бұл – оның мәселесін мойындау. Сонымен қатар, «Мен сені толық түсініп отырмын» деп айтпаймын. Оның орнына «Мен сені түсінуге тырысып жатырмын» деп айтамын. Себебі, қазіргі жасөспірімдер өте сезімтал, олар бәрін байқайды. Кейде «Сіз мені қалай түсініп отырсыз?», «Сіз осындай жағдайды бастан өткердіңіз бе?» деп кері сұрақ қояды.

Сондай-ақ, балаға алғыс білдірудің де маңызы бар. Мысалы, «Өзіңнің мәселеңді менімен бөліскенің үшін рақмет!», «Мен саған көмектескім келеді», «Сен сияқты жағдайдағы балаларға көмектескен тәжірибем бар» деу – жасөспірім үшін өте маңызды. Өйткені, ол өзін жалғыз емес екенін түсінеді. Осындай қиындықпен тек өзі ғана бетпе-бет келіп тұрған жоқ екенін сезіну оған үлкен қолдау береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 07 Apr 2026 13:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/5VrFQBbR.jpeg"   type="image/jpeg"   length="117140"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан жоғары технологиялық экономика құрған елге айнала алады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazakstan-zhogary-tehnologiyalyk-ekonomika-kurgan-elge-ajnala-alady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazakstan-zhogary-tehnologiyalyk-ekonomika-kurgan-elge-ajnala-alady</guid>
                <description>Атом энергетикасы – Қазақстанның энергетикалық моделі мен халықаралық орны үшін стратегиялық маңызды сала. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ 

Ел 1990 жылдардан бастап ядролық технологияларға инвестиция салды, нәтижесінде уран өндіруде әлемдік көшбасшылар қатарына көтерілді. 2025 жылғы IAEA/World Nuclear Association мәліметтеріне сәйкес, Қазақстан әлемдік уран өндірісінің шамамен 40%-ын қамтамасыз етеді.

Оның ішінде 80%-дан астам уран өндіру ISR (In‑Situ Recovery, жерасты шаймалау) технологиясы арқылы жүзеге асады. Бұл технология елімізге төменгі өндіру шығындары, экологиялық қауіпсіздік және өндіріс тиімділігін арттыру сияқты артықшылықтарды береді.

Ұлттық атом саласының маңызды компоненті – Өскемен қаласындағы Үлбі металлургиялық зауыты. 2023-2025 жылдар аралығында зауыт 2,5 мың тонна уран концентратын экспортқа шығарды. Бұл фактор – Қазақстанның ядролық отын нарығындағы бәсекеге қабілеттілігінің айқын көрінісі. 2019 жылы Қазақстанда Халықаралық атом энергиясы агенттігінің төмен байытылған уран банкі орналастырылды, бұл ядролық қауіпсіздік пен бейбіт атом энергетикасында Қазақстанның халықаралық сенімді серіктес екенін көрсетеді.

Қазақстанның атом энергетикасы тек шикізат өндірумен шектелмейді. Елде уранды төмен байыта отырып, ядролық отын компоненттерін өндіру мен экспорттау әлеуеті де бар. Бұл әлемдік ядролық отын нарығында Қазақстанның орнын нығайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, халықаралық техникалық‑экологиялық серіктестік (МАГАТЭ, Euratom, IAEA) секторымен интеграция Қазақстанның ядролық саласын бәсекеге қабілетті әрі стандарттарға сай етеді.

Атом энергетикасының ғылыми‑зерттеу компоненті де маңызды. Ұлттық ядролық орталық пен ғылыми институттар радиациялық қауіпсіздік, ядролық материалдар, реакторлық инженерия және энергетикалық инновациялар бағытында зерттеулер жүргізуде. Бұл зерттеу базасы еліміздің атом энергетикасын дамытудың кадрлық, технологиялық және ғылыми негізін қамтамасыз етеді.

2025 жылы өткізілген референдум бойынша мен атом электр станциясын салу перспективалары және экологиялық қауіпсіздік, әлеуметтік‑экономикалық тиімділік туралы түсіндіру жұмыстарында белсенді түрде қатыстым. Өңірлік кездесулерде қоғам мүшелеріне атом энергетикасының артықшылықтары, қауіпсіздік стандарттары және тұрақты даму концепциясы түсіндірілді. Бұл тұлғалардың, азаматтық қоғамның ақпараттандырылуы мен ел азаматтарының сенімін арттыруда маңызды рөл атқарды.

Қазақстанның энергетикалық стратегиясы кешенді болуы тиіс: жаңартылатын энергия көздері (жел және күн), атом энергетикасы (базалық тұрақты қуат) және таза көмір технологиялары (экологиялық сертификатталған көмір генерациясы). Сонымен қатар жасыл экономика институттары энергия тиімділігін арттыру, циркулярлық экономика, инновациялар және экологиялық жобалар бойынша үйлесімді саясат жүргізуі қажет.

Ұзақ мерзімді перспективада Қазақстан тек табиғи ресурстарға бай мемлекет ретінде ғана емес, энергетикалық технология мен инновациялар саласында жаһандық ойыншыға айнала отырып, тұрақты, қауіпсіз, жоғары технологиялық экономика құрған елге айналуға мүмкіндігі бар. Ол үшін стратегиялық инвестициялар, институционалдық реформалар, ғылыми‑техникалық даму және халықаралық серіктестік ескерілетін кешенді энергетикалық модель құру қажет.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 26 Mar 2026 15:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/ogxaMqUS.jpg"   type="image/jpeg"   length="156520"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ Көп бизнес жасанды интеллектіні тренд үшін енгізіп жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kop-biznes-zhasandy-intellektini-trend-ushin-engizip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kop-biznes-zhasandy-intellektini-trend-ushin-engizip-zhatyr</guid>
                <description>Соңғы кезде бәрі жасанды интеллект туралы айтып жүр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Біреу оны болашақ дейді, біреу «бәрін өзгертеді» дейді. Бірақ мен басқа нәрсені байқап жүрмін. Біз ЖИ-ді дұрыс түсінбей жатырмыз. Қазір көп жерде, мәселен,  компанияларда, банктерде, тіпті мемлекеттік жүйелерде ЖИ енгізіліп жатыр. Сыртынан қарасаң – бәрі «цифрланып», «дамыған» сияқты. Бірақ ішіне кірсең, көп жағдайда өзгерген ештеңе жоқ. Жүйе де, процесс те сол баяғы. Тек үстіне ЖИ деген жаңа «қабат» қосылған. Сол үшін мен мұны басқаша атаймын –  жасанды интеллект бұл кей жағдайда нәтиже емес, иллюзия.

Бірінші иллюзияның басталатын жері – компаниялардың іші. Қазір көп бизнес жасанды интеллектіні нақты проблеманы шешу үшін емес, тренд үшін енгізіп жатыр. Мысалы, деректер сапасы төмен, бірақ ЖИ қосылған, процестер реттелмеген, бірақ автоматизация бар, шешімдер әлі де адамдармен қабылданады, бірақ «ЖИ қолданамыз» дейді. Нәтиже қандай? Ешқандай. Бірақ есепте бәрі әдемі көрінеді. Презентацияда – «инновация», ал кәдімгі өмірде сол баяғы хаос. 

Екінші иллюзия адамдардың өзінде, яғни қазіргі адамдар ЖИ-ге тым тез сеніп барады. Бір жауап алса шындық деп қабылдайды, тексермейді, өзінің ойын, анализін, талдауын аз қолданады. Бұл өте қауіпті құбылыс, себебі ЖИ ақиқат емес, ол тек ықтимал жауап береді. Яғни, ол сенімді сөйлегенімен, қателесуі мүмкін. Ал адамдар оны күмәнсіз қабылдай бастады. Бұл жерде мәселе технологияда емес, басты мәселе – адамның ойлау қабілетінде. 

Жалпы Қазақстандағы жағдайға тоқталсақ, бізде ЖИ енді ғана белсенді қолданылып жатыр. Бірақ бір мәселе анық көрініп тұр. Көп жерде қауіпсіздік кейінге қалып жатыр, деректер қайда кетіп жатқанын ешкім нақты бақыламайды, шетелдік сервистерге тәуелділік өсіп жатыр. Ал бұл жай ғана технология мәселесі емес, бұл тәуелділік мәселесі. Егер сен өз дерегіңді бақыламасаң, онда сен өз бизнесіңді де толық бақыламайсың. Бұл жердегі ең қауіптісі ЖИ-дің қателесуі емес, ең қауіптісі – біз оны дұрыс деп қабылдай бастауымыз. Сонда біз тек технологияға емес, өзіміздің ойлау қабілетімізге де тәуелді болып қаламыз. 

Қорытындылай келе, жасанды интеллект – сөзсіз мықты құрал, алайда ол дұрыс жүйе болмаса, сапалы дерек болмаса, нақты мақсат болмаса, онда ешқандай нәтиже бермейді, тек иллюзия береді. Бәрі жұмыс істеп жатқандай көрінеді, бірақ шын мәнінде ештеңе өзгермейді.

Жасанда интеллектіні тек қана құрал ретінде қабылдау қажет, негізгі фокус біздің ойлауымызға және жауапкершілігімізге байланысты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 26 Mar 2026 15:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/tpNDiSme.png"   type="image/png"   length="1389134"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әділ қоғам құрудың негізі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/adil-kogam-kurudyn-negizi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/adil-kogam-kurudyn-negizi</guid>
                <description>Жаңа Конституция – ел дамуының жаңа белесін айқындайтын маңызды қадам.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл құжат мемлекетіміздің саяси жүйесін жаңғыртып қана қоймай, ұлттың интеллектуалды әлеуетін арттыруға жол ашатын басты кепіл болмақ. Бұл туралы Ғылым және жоғары білім министрлігі «Ғылым ордасы» ШЖҚ РМК директоры Ұлар Мұқажанов айтты.

Заң үстемдігі бар жерде ғана әділетті қоғам қалыптасатынын тілге тиек еткен ол бүгінгі таңда әділдікке деген сұранысты нақты іске айналдыратын уақыт келгенін жеткізді.


«Әділ қоғам тек сөз жүзінде емес, нақты іс-әрекет арқылы көрінуге тиіс. Осы тұрғыда жаңа Конституция – Қазақстанның дамуына жаңа серпін беретін стратегиялық қадам. Бұл формалды реформа ғана емес, әр азаматтың күнделікті өміріне оң әсер ететін нақты нәтижелерге бағытталған өзгеріс. Жаңа Конституция ең алдымен адамның құқықтары мен бостандықтарын бірінші орынға қояды. Бұл ел тұрақтылығын нығайтып, қоғам мен мемлекет арасындағы сенімге жаңа тыныс береді. Себебі мықты мемлекеттің іргетасы тек әділдікпен қаланады», – деп атап өтті Ұлар Мұқажанов.


Сондай-ақ ол Ата заңдағы өзгерістер ел дамуының жаңа бағыттарын айқындап, білім-ғылым және инновация салаларының өркендеуіне жол ашатыны жөнінде ойын сабақтады.


«Осынау тарихи бетбұрыстың тағдыры алдағы 15 наурызда өтетін республикалық референдумда шешілмек. Бұл тарихи сәтте әрқайсымыз белсенділік танытып, өз пікірімізді білдіруіміз қажет. Мен Қазақстан Республикасының азаматы ретінде таңдауымды жасаймын әрі сіздерді де маңызды іс-шарадан тыс қалмауға шақырамын», – деді ол.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 09 Mar 2026 15:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/H08EVM3U.webp"   type="image/webp"   length="27050"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазіргі уақытта төрт-бес аймақта су тасқыны қаупі бар]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazirgi-uakytta-tort-bes-ajmakta-su-taskyny-kaupi-bar</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazirgi-uakytta-tort-bes-ajmakta-su-taskyny-kaupi-bar</guid>
                <description>2024 жылғы су тасқынының негізгі себебі – климаттың өзгеруі мен каналдардың сапасыздығы. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сол тасқыннан кейін қазір Үкімет те, Төтенше жағдайлар министрлігі де, Су ресурстары және ирригация министрлігі де тасқынның алдын алуға белсенді кірісіп жатыр. Қазір төрт-бес аймақ қана су тасқыны болуы мүмкін қызыл аймақ деп белгіленіп отыр. Атап айтқанда, Шығыс Қазақстан, Абай, Солтүстік Қазақстан, Қостанай және Жетісу облыстары. Енді таулы аймақтарда бұл белгілі құбылыс, жылда оның алдын алып, бөгеттерді нығайтып жатады. Бұл жылда істелініп жатқан дүние. Су тасқынының алдын алу үшін Үкімет цифрлық технологияларды пайдаланып отыр. TALSIM деген болжам жасайтын бағдарлама бар. Ол Төтенше жағдайлар министрлігімен біріктірілген. Ал екіншіден, ТАSQYN деген ақпараттық жүйе бар.

Су тасқыны дәл 2024 жылдағыдай болмайды деп ойлаймын. Өйткені биыл қыс жылы, алдыңғы жылдың қысындай болған жоқ. Әр жердің ерекшеліктері бар сол сияқты. Мысалы, Батыс Қазақстанда Жайық өзенін алсақ, ол жерде көп су Ресейдің Иреклі су қоймасынан келді. 

Алдыңғы жылдағы қыстың ерекшелігі жаһандық климаттың өзгеруінің дәл өзі. Мысалы, Индонезиядағы аралдарда мұхит, теңіз суының деңгейі көтеріліп, басып жатыр. Ал бізде климаттың өзгеруі басқаша, осындай жағдайларға әкеліп отыр. Біз жаһандық климат өзгерісін онша сезген жоқпыз. Негізінде оның бізге қауіпті әсері ол құрғақшылық. Қазір көктем жақындап келе жатқаннан кейін тасқын туралы ойланып отырмыз ғой. Ал бірақ та, әр жағында су тапшылығы, құрғақшылық деген апаттар өте қауіпті. Біз оған бейімбіз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 27 Feb 2026 14:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/L3JmrvTr.webp"   type="image/webp"   length="83090"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақша сөйлеу «сәнді әрі тиімді» болған кезде, танымалдылық мәселесі өздігінен шешіледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazaksha-sojleu-sandi-ari-tiimdi-bolgan-kezde-tanymaldylyk-maselesi-ozdiginen-sheshiledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kazaksha-sojleu-sandi-ari-tiimdi-bolgan-kezde-tanymaldylyk-maselesi-ozdiginen-sheshiledi</guid>
                <description>Қазақ тілі шын мәнінде беделді тіл болуы үшін, ол тек мәдениеттің немесе парыздың символы ретінде қабылданбауы тиіс. Ол мүмкіндіктердің, қаржының және прогрестің тіліне айналуы қажет.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекеттік мәртебе – қазақ тілінің «қаңқасы немесе тәні» болса, қоғамдық өмір салаларындағы нақты қолданысы – оның «қаны». Біз жоғарыдан бұйрық күтпей-ақ сол қаңқа мен тәндегі бос тұрған тамырларға қан жүгіртуіміз керек. Оған демографиялық мүмкіндігіміз де, ешбір халықтан кем түспейтін қабілетіміз де жетеді.

Тілдің беделі – бұл мықты контенттің, заманауи технологиялар мен жеке пайданың жиынтығы. Қазақша сөйлеу «сәнді әрі тиімді» болған кезде, танымалдылық мәселесі өздігінен шешіледі.
Біздің қоғамда қазақ және орыс тілдерінің қатар қолдануы қазақтардың паралел екі әлемде өмір сүруіне әкеліп отыр. Қазақ тілінде үйде, базарда сөйлеседі, достармен әзілдеседі, мектепте білім алады, т.б. Оны көпшілігі ана тілі деп санағанымен, ол ресми және күрделі мәселелерге жарамсыз деп есептейді. Ал орыс тілінде заңдар жазылады, ғылымда қолданады, бизнес-келіссөздер жүргізіледі. Оны интеллектпен, билікпен және элитарлықпен байланыстыратын құрал деп санайды. Екі тілді қатар қолданудың қаупі неде? Ол санадағы отаршылдықты сақтап қалады. Қазақтар өз ана тілін кванттық физика немесе халықаралық құқық үшін «жеткілікті деңгейде дамымаған» деп сене бастайды. Бұл лингвистикалық шизофренияға әкеледі: қазақтар өзін орыс тілінде сөйлегенде ғана толыққанды боп сезінетіндей күй кешеді. Бұдан арылудың жолы – отарсыздану. Тілдік отарсызданудың мақсаты – Қазақстанда орыс тілін жою емес, қазақ тілін соның деңгейіне көтеру немесе қазақ тілін беделді ресми тілге айналдыру.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 27 Feb 2026 14:14:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/2inkXr2K.png"   type="image/png"   length="1206082"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жаңартылған Конституция – ғылым мен білімнің жаңа мүмкіндіктері]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/zhanartylgan-konstituciya-%E2%80%93-gylym-men-bilimnin-zhana-mumkindikteri</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/zhanartylgan-konstituciya-%E2%80%93-gylym-men-bilimnin-zhana-mumkindikteri</guid>
                <description>Жаңартылған Конституцияда ғылым мен білімге қатысты нормалардың күшейтілуі – ел дамуының ұзақ мерзімді стратегиялық бағытын айқындайтын аса маңызды қадам. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл өзгерістер Қазақстанды білімге, зияткерлік әлеуетке және инновацияға сүйенген мемлекет ретінде орнықтыруға бағытталған.

Ғылым мен білім – кез келген елдің экономикалық қуаты мен бәсекеге қабілеттілігінің басты тірегі. Конституциялық деңгейде білімнің қолжетімділігі, ғылымды дамытуға мемлекеттік қолдау, академиялық еркіндік пен зерттеу қызметінің дербестігінің бекітілуі жоғары оқу орындары мен ғылыми қауымдастық үшін жаңа серпін береді.

Мен Қызылорда қаласындағы «Болашақ» университетінің Құрылтайшысы ретінде атап өткім келеді: жаңартылған Ата заңдағы бұл ұстанымдар университеттердің тек білім беретін мекеме ғана емес, ұлттың интеллектуалдық капиталын қалыптастыратын орталық ретіндегі рөлін күшейтеді. Ғылыми зерттеулерді экономикамен, өндіріс пен қоғам сұранысымен ұштастыруға құқықтық негіз қаланады.

Әсіресе, ғылым мен инновацияны қолдау, жас ғалымдардың әлеуетін арттыру, білім мен еңбектің әділ бағалануы ел экономикасының сапалы өсіміне жол ашады. Бұл – адами капиталды бірінші орынға қоятын өркениетті таңдаудың айғағы.

Жаңартылған Конституциядағы ғылым мен білімге қатысты өзгерістерді қолдай отырып, біз Қазақстанның болашағы білімді ұрпақтың, бәсекеге қабілетті ғылымның қолында екенін нақты сезінеміз. Ата заңға сүйенген ғылым мен білім – елдің тұрақты дамуының кепілі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 13 Feb 2026 13:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/ULCFgJM7.jpg"   type="image/jpeg"   length="217789"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Үкімет пен Ұлттық банк инфляцияға қарсы күресте синхронды жұмыс істеуі керек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/ukimet-pen-ulttyk-bank-inflyaciyaga-karsy-kureste-sinhrondy-zhumys-isteui-kerek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/ukimet-pen-ulttyk-bank-inflyaciyaga-karsy-kureste-sinhrondy-zhumys-isteui-kerek</guid>
                <description>Жалпы экономикалық өсім бойынша Үкіметтің тапсырмалық KPI-лары өзгеретін сияқты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Енді біз тек қана макроэкономикалық көрсеткіштерге емес, экономикадағы табыстың барлығы халықтың табысына қалай әсер етті деген жақтан қарайтын боламыз. Халықтың жағдайы жақсы болса, демек тапсырманы орындадық. Жаман болса, тапсырманы орындаған жоқпыз деген сөз. Жалпы Үкімет өте қиын жағдайда тұр. Бұған дейін жиырма жыл бұрын қабылданған шешімнің барлығы өзінің кері әсерін беруде. Оны бір күнде өзгерту мүмкін емес. Сондықтан Үкімет 180 градусқа бұратындай реформалар жасағысы келеді. Әсіресе, салық реформасында. Бірақ ол бірден дәл қазір нәтиже бере қоймайды, сондықтан күту керек болады. 

Тоқтамай істей беретін дүние – Қазақстанда өндірістерді аша беру. Олар бір күн ашылып, екінші күні жабылып қалатындай емес, тұрақты істеп, экспорттық әлеуеті зор, өзінің нарығы бар кәсіпорындар болуы керек. Осындай кәсіпорындар біздің экономикамыздың тірегі бола алады. Үкімет бұл бойынша жағдай жасағысы келеді. Мәселе оның қалай орындалатындығында жатыр. Кәсіпорындар ертең ұзақ жұмыс істей ме деген мониторинг қажет. Мысалы, екі жыл бұрын ашылған кәсіпорын қазір қаншалықты жұмыс істеп отыр дегендей. 

Үкіметтің ойлары мен идеяларында, жоспарларында мін жоқ, мәселе оның орындалуы мен мониторингінде. Бірақ оған кішкене уақыт керек, сол себепті Үкіметке экономиканы сапалы өсіруге, ауыр міндеттен қорықпауға және сыртқы ықпал емес, нағыз қорытынды эффектке назар аударуға ауысу керек деп ойлаймын. Өйткені біздің Үкіметтің «ойлау қабілетінде» ескінің сарқыншақтары көп, психологиялық жағынан жаңарту керек. Ол үшін өте батыл болу керек. 

Инфляция – біздің басты проблемамыз. 2022 жылдан бері халықтың жалпы жағдайын нашарлататын ең басты факторға айналды. Ақшаны қанша қосып тауып жатсақ та, бағаның барлығы біздің артық еңбегімізді жеп қояды. Сондықтан белгілі бір қоғамдық ортақ стратегия жасау керек. Ұлттық банк өз тарапынан бәрін істеді, ставканы да көтерді, несиелерді де қымбаттатты, нарықтағы артық ақшаны алып тастады, кредитті негізінен халыққа емес, экономикаға, бизнеске баратындай ғып жасады. Үкімет енді өз тарапынан құйылатын нақты ақшаның тек қана өндіріске, белгілі бір іске жұмсалуын қамтамасыз ету керек. Әйтпесе, оның барлығы көмектеспейтін болады. Өйткені өндірісті ашудың өзі импортты күшейтеді, мемлекеттен бөлінген ақша импортты күшейтеді. Бөлінген ақшаға кәсіпкер сырттан құрал-жабдықтар сатып алуы керек, оның бәрі – импорт. Сондықтан Үкімет Ұлттық банкпен келісе отырып, әр қадамның инфляциялық нәтижесін, әсерін алдын ала модельдей алатындай жұмыс керек. Осы болжамды жұмыс бізде қиындау, мүмкін осы жағын қарап көру керек шығар. Сонда ғана біз инфляцияны тоқтата аламыз. Инфляцияны бір ғана орган тоқтата алмайды. Екеуі бірлесе жұмыс істеуі қажет. Соңғы екі жылда бұл талап қатты күшейген, сондықтан Үкімет пен Ұлттық банк инфляцияға қарсы күресте тек қана синхронды жұмыс істеуі керек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 12 Feb 2026 15:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/3eYqsjYQ.png"   type="image/png"   length="1294087"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Зейнеткерлерді әкеліп, қазақ футболының көсегесін көгерте алмаймыз]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/zejnetkerlerdi-akelip-kazak-futbolynyn-kosegesin-kogerte-almajmyz</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/zejnetkerlerdi-akelip-kazak-futbolynyn-kosegesin-kogerte-almajmyz</guid>
                <description>Жалпы, қазақ футболының болашағын елестету қиын. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қарыштап дамып кетеді немесе құрдымға кетеді деп кесіп-пішіп айта алмайсың. Жаппай жекешелендіру өз жемісін береді деген де үміт бар. Өйткені, қазірдің өзінде «Қайсар» секілді клубтар Мозес сынды тәжірибелі ойыншыларды шақыртып, қысқасы құрамын күшейтіп ұлттық біріншілікте мықтылармен иық тірестіргісі келеді. Ендеше, бұл – ел чемпионатында бәсекелестік арта түседі деген сөз. Алайда, «асарын асап, жасарын жасап болған» Нани секілді зейнеткерлерді жинап футболдың көсегесін көгерте алмаймыз. Одан сол қыруар қаржыны балалар академиясына, инфроқұрылымға жұмсаса, ел футболының ертеңі жарқын болмақ!

Иә, президенттің пәрменінен кейін футбол клубтарын жаппай сатып алу жалғасып кеткені рас. Бірақ, барлығы сол клубтарды шын ықыласымен алып отыр деп айта алмас едім. Енді бұрынғыдай аспаннан келіп жатқан ағыл-тегіл ақша жоқ. Яғни, инвесторлар берген әрбір тиыннын сұрауы болады. Сондықтан, клуб басшылары қаржыны оңды-солды шаша бермей, ойланып барып жұмсайтыны анық. Егер шыққан шығынның кірісі болмаса, инвесторлардың да ұзаққа шыдамасы түсінікті. Сол себепті, жекенің қолына өткен клуб қожайындары енді жеке бастың қамын емес, команданың өсіп-өркендеуін ойлауы тиіс.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 29 Jan 2026 11:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/wkOhXrOh.png"   type="image/png"   length="1381938"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Құрылтай» сөзі моңғол тілінен келген» деген пікір – мүлде қате]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-sozi-mongol-tilinen-kelgen-degen-pikir-%E2%80%93-mulde-kate</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-sozi-mongol-tilinen-kelgen-degen-pikir-%E2%80%93-mulde-kate</guid>
                <description>Соңғы кездері «құрылтай» атауы қоғамдық өмірімізге қайта оралып, елдік мәселелер талқыланатын маңызды жиындардың атына айналды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алайда осы сөзге байланысты «құрылтай моңғол тілінен келген» деген пікір де қатар айтыла бастады. Бұл тұжырым – тарихи және тілдік тұрғыдан мүлде қате.

Ең алдымен, «моңғол» деген ұғымның өзіне назар аударған жөн. Қазіргі мағынадағы моңғол ұлты бір сәтте пайда бола салған жоқ. Ерте кезеңдерде бұл атау жеке халықты емес, тайпалар одағы мен саяси бірлестікті білдірді. Шыңғыс хан тұсында «моңғол» атымен біріккен қауымның басым бөлігі керей, найман, қоңырат, жалайыр, меркіт, уақ сияқты түркітілдес тайпалардан құралды. Демек, бұл атау сол дәуірде этностық емес, саяси мәнге ие болды. Тіл мәселесіне келгенде де осы жағдай ескерілуі керек. Моңғол тілі көне түркі тілдерінен мүлде бөлек, дербес бастаудан туған жүйе емес. Ол Ұлы дала кеңістігіндегі ортақ тілдік, мәдени ортада қалыптасты. Ғасырлар бойы бірге көшіп-қонып, бірдей өмір салтын ұстанған қауымдардың тілінде ортақ ұғымдар мен атаулардың болуы – заңды құбылыс. Мұндай сөздер жалғыз құрылтай ғана емес хан, қаған, орда, ұлыс, түмен, қол, жасақ, қараша т.б толып жатыр. Мұндай сөздерді «менікі» немесе «оныкі» деу үстірт пікір болмақ.
 

Құрылтай сөзінің этимологиясы түркітілдік негізден тарайды. Сөздің негізгі түбірі – құр. Бұл етістік көне және қазіргі түркі тілдерінде: жинау, біріктіру, ұйымдастыру, орнату, құрау деген мағыналарды білдіреді. Мысалы: құру, құрылым, құрылыс т.б. Сөзжасамдық құрамы: құр- + -ыл- + -тай, -ыл- – ортақ, өзара жүзеге асатын әрекетті білдіретін етістік жұрнақ; -тай – көне түркі тілдерінде: жиын, кеңес, салтанат, (қазіргі тілімізде той) ортақ іс-шара атауын жасайтын өнімді жұрнақ. Осылайша құрылтай – бірігіп құрылатын, жиналып ұйымдастырылатын ортақ кеңес, жиын деген ұғымды білдіреді. Яғни Құрылтай – түркі тілінде морфологиялық тұрғыдан толық талданатын төл тұлға, ал моңғолша хуралтай – сол ортақ ұғымның моңғол тілдік жүйеге бейімделген нұсқасы. Морфологиялық талдау келмейді, келсе де мағынаға түспейді. Олай деп айтатынымыз моңғол тілінде -тай / -тэй: «бар, ие» деген сын есім жұрнағы (мөнгөтэй – ақшалы, нэртэй – атақты) Бірақ ол жиын, мекеме, кеңес атауын жасауға тұрақты түрде қатыспайды. Моңғол тілі сөздігінен «хуралтай» сөзін тауып алып құрылтай сөзі моңғол тілінен келді деу ғылымилыққа жат.
 

Құрылтайдың Шыңғыс хан дәуірінде кең танылғаны рас. Бірақ белгілі бір кезеңде кең таралған ұғымды сол дәуірде ғана пайда болды деу – қате. Көптеген көне атау бір уақытта ғана тарих сахнасына шығып, кейін бүкіл кеңістікке жайылады. Бұл олардың сол кезде туғанын емес, сол кезде мойындалғанын көрсетеді. Қазақ дәстүріндегі «тағанақ кеңес», «тұрымтай кеңес» сияқты атаулар да құрылтай ұғымының ішкі дамуын дәлелдейді. Мұндай атаулар сырттан дайын күйінде алынған жүйеге емес, жергілікті қоғамдық тәжірибеге тән. Осы тұрғыдан алғанда, құрылтайды моңғол тілінен келген кірме сөз деу – тарихи сабақтастықты ескермейтін үстірт пайым. Құрылтай – Ұлы далада қалыптасқан, түркі дүниетанымынан шыққан, ел басқару мәдениетінің төл ұғымы. Оны осылай тану – тек тіл мәселесі емес, ұлттық тарихи сананы дұрыс қалыптастырудың да бір жолы.

 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Jan 2026 10:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/5GhHt1jK.webp"   type="image/webp"   length="35964"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Құрылтай – сіз бен біз ойлап тапқан атау емес]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-%E2%80%93-siz-ben-biz-ojlap-tapkan-atau-emes</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-%E2%80%93-siz-ben-biz-ojlap-tapkan-atau-emes</guid>
                <description>Президент жаңа Парламентті Құрылтай деп атауды ұсынғаны белгілі. Кезінде Жоғарғы кеңес болды, оның атын Мәжіліс деп өзгертті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мәжіліс, Мәслихат, Құрылтай бүгін сіз бен біз ойлап тапқан атаулар емес, бұлар – тарихи атаулар. Мен бұл бастаманы қолдаймын. Депутаттардың саны 145 болады деп айтылды. Депутаттардың санын жүзден асырмаған дұрыс болар еді деп ойлаймын. Неге десеңіз, ол депутаттардан басқа Парламент құрамында комитеттер, бөлімдер, хатшылықтар бар. Олар депутаттардың жұмысына көмектесіп отырады, олардың негізгі жұмыстары сол. Бұл мәселе әлі де талқыға түсетін шығар, бәлкім, сонда тағы да бір таразы басына салып, қаралар. Ал Сенатқа келер болсақ, ол өзінің функциясын толыққанды орындап, тиісті міндетін орындап бітті деп санаймын. Әрине, Парламенттің бір палаталы ықшамды болғаны бізді қуантады, заң қабылдау жұмыстары тезірек жүреді, әрі сапасы да арта түседі. Менің ойымша, бір палаталы Парламент кәсіби Парламентке айналады деп үміттенемін.  

Кеше Президентіміз айтқандай, Халық кеңесі құрылатыны белгілі болды. Бұны жаңа мемлекеттік орган деп қараған дұрыс емес шығар. Себебі, Қазақстан халық ассамблеясы да, Ұлттық құрылтай да мемлекеттік орган емес, олар қоғамдық консультативті жиын, ұйым болды. Қазіргі жағдайда ол екеуінің орнына Халық кеңесінің құрылуы жаңа қоғамдық кеңес ұйымы болады. Негізгі мақсат – халықтың үнін естуге тырысатын реформаларды жасау деп ойлаймын. Ұлттық құрылтайдағы негізгі өзекті мәселе осы. Жалпы алғанда, Президент Парламенттік реформаларға ерекше тоқталды.  

Бұрын Қазақстан халық ассамблеясынан депутаттық орындар берілетін, әрі Президенттің квотасы болатын. Олар енді болмайтын болды. Бұған өте қуанамыз, әрі дұрыс шешім деп санаймыз. Неге десеңіз, квотамен өткеннен кейін сайлау тікелей болмайды, оларды сайлауға халық тікелей қатыспайды. Ал депутаттық орын әділ болу үшін бәріне бірдей жағдайда тікелей сайлау болу керек қой. Сол тәртіп енді қалыптасатын болды. Вице-президент институты пайда болып, бұрынғы Мемлекеттік хатшы, кейінгі Мемлекеттік кеңесші лауазымының қысқартылуы да мемлекеттік басқару мен Президент жұмысына оң септігін тигізеді деп сенімдеміз. Өйткені вице-президентке берілетін құзыреттер мен жүктелетін жұмыстар соны меңзеп тұр.

Жалпы айтқанда, бұл Ұлттық құрылтайдағы айтылған ойлар мен ұсыныстар бізге алда үлкен саяси-қоғамдық өзгерістер мен мемлекеттік құрылымның жаңа түрде басқару жүйесінің жобасын ұсынып отыр деп қабылдап, соған дәйекті де сапалы түрде дайындалу керекпіз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 22 Jan 2026 16:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/9Lj0Ewca.png"   type="image/png"   length="1112937"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Біз әлі ескі-құсқы технологияларды жамап-жасқап жүрміз ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/biz-ali-eski-kusky-tehnologiyalardy-zhamap-zhaskap-zhurmiz</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/biz-ali-eski-kusky-tehnologiyalardy-zhamap-zhaskap-zhurmiz</guid>
                <description>Бүгінде Қазақстан ресурстық әлеуеті бай ел болса да, энергетикалық жүйеміздің беріктілігі ең төменгі минимумға жеткен.  

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Яғни, еліміз нақты түрде энергетикалық шекке тіреліп отыр. Өйткені  ескірген технологиялармен жұмыс істейтін энергетикалық нысандар мен инфрақұрылымдар физикалық жағынан әбден тозған. Олар уақытында заманауи технологияларды пайдалану арқылы жаңартылмаған.

Мысалы, мұнай-газ саласын айтпағанда, көмір қоры 33 млрд тоннаға бағаланады және оны тиімді пайдаланса, үш ғасырға жетеді. Көршілеріміз көмір отынын пайдаланатын, экологиялық таза және маневрлік генерацияны игеріп кетті. Біз әлі зиянды және тиімсіз ескі-құсқы технологияларды жамап-жасқап жүрміз.

Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларындағы жылу-электр орталықтарының құрылысы осы уақытқа дейін қандай себептермен басталмаған? Екібастұздағы ГРЭС-2-ні кеңейту жобасының қазіргі мәртебесі қандай және ГРЭС-3 құрылысы қашан басталады? Курчатов қаласында электр станциясын уақтылы іске қосу үшін қандай нақты шаралар қабылданып жатыр? Ұлттық жоба аясында экологиялық жүктемені төмендету мақсатында көмір генерациясының қандай заманауи технологиялары енгізіледі?
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Wed, 21 Jan 2026 18:12:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/kwAKExlc.webp"   type="image/webp"   length="101026"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әрбір құрылтай мүшесі тыңдауға ғана емес, өз ұсыныстарын ортаға салуға келеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/author_news/arbir-kuryltaj-mushesi-tyndauga-gana-emes-oz-usynystaryn-ortaga-saluga-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/author_news/arbir-kuryltaj-mushesi-tyndauga-gana-emes-oz-usynystaryn-ortaga-saluga-keledi</guid>
                <description>Өздеріңіз білесіздер, Мемлекет басшысы V Ұлттық құрылтайдың кеңесін Қызылорданың төрінде өткізу туралы шешім қабылдауы үлкен маңызға ие. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ 

Сонау сақ дәуірінен салтанаты сарқылмаған, оғыз дәуірінің ордасы тігілген, біздің мемлекеттігіміздің тарихындағы небір тағдыршешті шешімдер қабылданған Қызылордада бесінші жиынның өтуі маңызы зор. Қызылордаға табанымыз тигеннен бері қаланың экономикалық дамуы, жалпы осы өңірдің даму көрсеткіштерін көріп, көңілге тоқып, бүгінгі таңдағы өңірлерді дамыту стратегиясының өнегесі боларлықтай өңін екендігіне көзіміз жетіп жатыр.

Құрылтайдың өту тәртібіне сай, секциялық жұмыстар өтті. Мәдени даму секциясында әріптестерімізбен бірге ойды ортаға салып, біраз мәселелерді көтердік. Әрбір құрылтай мүшесі тек тыңдауға ғана емес, өзінің ұсыныстарын ортаға салуға келеді. Мен де өз ұсыныстарымды секциялық жұмыс барысында айтып өттім. Бүгінгі қоғамда біз әлеуметтік мәдениеттің жоғарылауына мән беруіміз керек. Өйткені мемлекеттің дамуының өміршеңдігі мәдени дамудың көрсеткішіне тікелей байланысты. Яғни, заң бар жерде тәртіп болу керек. Ал тәртіп бар жерде мәдениет дамуы керек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Jan 2026 10:28:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/0Y4hfwYe.webp"   type="image/webp"   length="161896"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
