<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Әлемде</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/alemde</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Sun, 25 Oct 2026 09:21:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Аюлар тұтас қалаларды қоршап, адамдарға шабуылдауда]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ayular-tutas-kalalardy-korshap-adamdarga-shabuyldauda</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ayular-tutas-kalalardy-korshap-adamdarga-shabuyldauda</guid>
                <description>​Жабайы аңдар неге орманнан шығып, қалалар мен ауылдарға ойысты? Адамдарға қандай қауіп төнді? Аюға кезіксеңіз не істеу керек?
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Финляндияда Google отаған ормандағы қасқырлар ауылға бет қойды

ЖИ саласындағы технологиялық бәсеке енді жабайы табиғатпен қақтығысқа ұласты. Финляндияда америкалық Google компаниясы алып «деректерді өңдеу орталықтарын» (ДӨО) салуға арналған алаңдарды дайындап жатыр. Осы мақсатта жүздеген гектар орманды отаған. Салдарынан жергілікті тұрғындар қасқырлардың елді мекендерге жиі еніп кете бастағанына шағымдануда, деп жазды inbusiness.kz.


«Google компаниясы Финляндияның солтүстігіндегі Мухос пен Отанмяки елді мекендерінің маңында жасанды интеллектке арналған деректер орталықтарын салып жатыр. Бірақ компания құрылыс үшін сатып алған жерді ағаштан тазартқан соң құны 13 млрд еуро болатын алып жоба қиындықтарға тап болды», – деп хабарлады The Guardian.


Мухос муниципалитетінде 330 гектар орман кесілген. Каяни ауданында тағы 200 гектар аумақтан ағаш оталған. Ең сорақысы, жұмыстар қоршаған ортаға ықпалды бағалаудың міндетті рәсімдері толық аяқталмай тұрып жүргізілген. Қазанда Финляндияның қадағалау органы дайындық жұмыстарын тоқтата тұру туралы бұйрық шығарды.


«Ағаштар кесілгеннен кейін сол жерді мекендеген қасқырлар ауылымызға келді. Дата-орталықтардың құрылысын реттеуді қатаңдатуды талап еткен петицияға 93 мыңнан астам адам қол қойды», – дейді жергілікті тұрғын Анни Ранта. Оны бұрын іске қосылған ДӨО-лар шығаратын үздіксіз гуіл де мазалайды. Тастақты топырақтың әсерінен дыбыс жан-жаққа сейілмей, кері жаңғырып, күшейе түседі. «Бұл тоқтаусыз соғылған барабанның үні секілді», – дейді тұрғын.


Дата-орталықтар өте көп су тұтынады, сондықтан оны үлкен өзен жанына салуда. Ол жер бұрын ну орманмен көмкерілген. Терең тамырлы қалың ағаш жойылған соң, батпақты сел жүріп, өзенге залал келтірілген.

Финляндия Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің бас директоры Вели-Матти Уски Үкіметтің деректерді өңдеу орталықтарының жалпы дамуын жіті бақылап отырғанын және «қажет болған жағдайда заңнамаға тиісті түзетулер енгізуге дайын» екенін мәлімдеумен шектелді.

Ресейде аюлар шабуылдап, 17 өңірді үрей құшағында ұстауда

Солтүстік көршіде «қорбаңбайлардың» адамдармен қақтығысы бұрын да болып тұратын. 2026 жылы проблема алаңдатарлық ауқымға жетті. РБК дерегінше, 1 тамыз бен 20 қазан аралығында Ресейдің 17 өңірінде аюлардың адамға шабуыл жасағаны тіркелді. Бұлар қатарында Чукотка автономиялық округі, Алтай, Забайкалье, Камчатка және Краснояр өлкелері, Амур, Архангельск, Вологда, Сахалин, Иркутск, Кемерово, Новгород және Томск облыстары, сондай-ақ Алтай, Хакасия, Бурятия мен Тыва республикалары бар.

Оқиға орнынан жеткен хабарлар майдан даласынан түскен суыт мәліметтерге ұқсайды. Хакасия Республикасы басшысының орынбасары Дмитрий Бученик «Абаза қаласы іс жүзінде аюлардың қоршауында қалғанын» («Город Абаза оказался в медвежьей осаде») мәлімдеді.

Жыртқыштардың шамадан тыс көбеюі және елді мекендерге жиі баса-көктей кіруі өңірлерді қатаң шектеулер енгізуге мәжбүрлеуде. Иркутск облысындағы Байкальск қаласында аюлардың кесірінен коменданттық сағат жарияланды. Томск облысында қауіпсіздік мақсатында ел көп жиналатын бұқаралық іс-шараларды өткізуге тыйым салынды. Сахалинде ауқымды спорттық марафоннан бас тартылды.

Краснояр өлкесінде жағдай нағыз төтенше сипат алды. Жыртқыштардың шабуылынан алты адам қаза тапқаннан кейін құқық қорғау органдары қылмыстық іс қозғады. Арада екі күн өткенде тергеушілер тағы бір адамның мерт болғанын хабарлады: аю бақшасында жүрген 51 жастағы әйелге шабуыл жасап, жарып тастаған.

20 қазанда Архангельск облысының Үкіметі жұртты есеңгіреткен тағы бір қайғылы оқиға туралы хабарлады. Пинега елді мекенінің маңында аю салған жарақаттан аңшы қаза тапқан. «Бізде аюдың адамға шабуылдауы 1978 жылдан бері тіркелмеген», – делінген ресми хабарламада.

Көршідегі қорқынышты үрдіс мұнымен бітпейді. Тывада жыртқыш шабуылынан мәскеулік турист қаза тапты. Алтайдағы Артыбаш шаһары маңында аю палатка ішінен 29 жастағы қызды сүйреп шығарып, өлтірген және оның денесін орманда топырақпен көміп тастапты. Вологда облысында да бір адамның аю шабуылынан қаза тапқаны тіркелді.

Бұдан бөлек, соңғы уақытта Бурятия Республикасында, Камчатка өлкесінде және Томск облысында аю шабуылынан екі-екі адамнан мер болды. Иркутск облысында жеті адам қаза тапқан.

Жыртқыштар Ресей өңірлерінің тұрғындарын үрей құрсауында ұстауын жалғастырды. Алтай өлкесіндегі Сұлтан ауданында аю 15 жастағы жасөспірімге шабуыл жасағаннан кейін салғырттық фактісі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Кейін осы маңда үш аю атып өлтірілген.

Кемеровода бірнеше күн бойы қала көшелерін кезген аю жойылды. Қызыл қаласында Ұлттық мәдениет және демалыс саябағындағы аттракциондардың маңында пайда болған тағы бір аю атылды.

Жабайы аңдар азаматтардың жеке аумағына да кіріп кетіп жатыр. 15 қазанда Бурятияда дәмханаға енген аю өлтірілді. Юграда 19 қазан түнінде 83 жастағы зейнеткердің үйіне басып кірген аю атып тасталды.

Жыртқыштардың елді мекендерге жаппай жақындауына байланысты Тыва Республикасының 11 ауданында, Усть-Илимск пен Братск қалаларында, Кузбасс өңірінің бірқатар қаласында, Петропавл-Камчатскийде, Забайкалье өлкесінде жоғары дайындық режимі енгізілді.

Жағдайдың қаншалықты күрделенгенін Бурятиядағы Закаменск қаласынан да аңғаруға болады. Қаланы кезіп жүрген аюдың кесірінен мектептер мен техникум шұғыл түрде қашықтан оқытуға көшірілді.

Бұл оқиғалардың астарында бір-бірімен тығыз байланысты бірнеше себеп жатыр. Ресейлік экологтардың түсіндіруінше, орман алқаптарын белсенді игеру, адамдардың шаруашылық қызметінің кеңеюі, жаппай ағаш кесу жабайы жануарлардың мекендеу аумағын тарылтты.

Алтайда және Сібірдің өзге өңірлерінде туристік жүктеменің артуы және елді мекендердің орманға жақын орналасуы қосымша қауіп төндіріп тұр. Жергілікті баспасөздің жазуынша, биыл Алтайға келетін туристер ағыны жабайы аңдардың шабуылы салдарынан 50 пайызға төмендеген.

Жыртқыштар популяциясының көлемі де маңызды рөл атқарады. Ресейдің Табиғи ресурстар және экология министрлігінің бағалауынша, елдегі қоңыр аюлардың саны 1990 жылғы шамамен 130 мыңнан бүгінде 307,9 мыңға дейін артты.

«Медиалогия» мониторингі көрсеткендей, 2026 жылдың жазында Ресейде аюлардың адамға шабуылы туралы хабарламалар саны 2025 жылдың жазымен салыстырғанда екі есе артқан. 2025 жылы ақпарат құралдарында осындай 12,7 мың хабарлама жарияланса, 2026 жылы олардың саны 23 мыңға жеткен.

Әлеуметтік желілерде Ресейдегі аю шабуылдары туралы жазбалар күрт көбейді. Мұндай жарияланымдар саны 2,2 есе өскен: 2026 жылы 151,8 мың хабарлама тіркелді. Салыстырғанда, былтыр 67,2 мың болыпты.

Ресейдің бірнеше өңірі аю аулаған аңшыларға қомақты сыйақы тағайындады. Атылған аюлардың саны мыңдап санала бастады. Тек Краснояр өлкесінің өзінде 1016 аю атып өлтірілген.

АҚШ, Жапония және Еуропадағы аю шабуылдары: әлемде не болып жатыр?

Аюлардың адамдармен қақтығысуы Солтүстік Америкада да алаңдатарлық деңгейге жетіпті. ABC News мәліметінше, АҚШ-тың Колорадо штатында аюларға қатысты оқиғалар жөніндегі хабарламалар саны бір жыл ішінде 97 пайызға артқан. Жануарлар тамақ іздеп үйлерге, автокөліктерге, тіпті қонақүйлерге дейін кіріп кетіп жатыр.

Outside басылымы АҚШ-тың 13 штатында, Канаданың төрт провинциясы мен Юкон аумағында аюлармен кемінде 73 рет бетпе-бет келу оқиғасы тіркелгенін хабарлады. Олардың 64-і адамдардың жарақат алуымен немесе қаза табуымен аяқталған.

Жапонияда да аюлардың адамға шабуыл жасау жағдайлары күрт көбейді. Жергілікті Nippon.com басылымы Жапонияның биоалуантүрлілік орталығына сілтеме жасап, елдегі ахуалдың ушығып бара жатқанын жазды. Сарапшылар жағдайды «апаттық деңгейге жетті» деп бағалап, шұғыл шаралар қабылдауды талап етуде.

Аюлар саны «Күншығыс елінде» де күрт артыпты: Тюгоку аймағында – 270%, Кансайда – 169%, Тохокуда – 134%, Хоккайдода – 129%, Тюбу аймағында – 127%, Кантода – 126%-ға көбейді.

«Бұрын адамдар аюларға негізінен сатояма деп аталатын, яғни, адам мен жабайы табиғат қатар тіршілік ететін аумақтарда кездесетін. Енді мұндай жағдайлар қаламаңы тұрғын аудандарда, тіпті префектуралардың әкімшілік орталықтарында да тіркелуде. Аюлар адамдар тұратын аумақтардың ішіне барған сайын тереңдеп еніп келеді. Аюлардың шабуылы табиғи апаттармен, цунамимен салыстыруға болатындай деңгейге жетті», – дейді Орман шаруашылығы институтының ғылыми қызметкері Ониси Наоки.

Аюлармен қақтығыстардың жиілеуіне байланысты Жапонияның кейбір префектураларында тіпті Территориялық қорғаныс (тероборона) күштері іске жұмылдырылған. Бір жылдың ішінде елде аю шабуылдарынан 13 адам қаза тауып, 225 адам жарақат алған.

Еуропа елдері де бұл мәселенің ауыр зардаптарымен бетпе-бет келіп отыр. Еуропалық табиғатты қорғау ұйымдарының материалдарына сәйкес, Польша, Румыния, Болгария және басқа да елдерде адам өліміне әкелген оқиғалар тергелген. Румынияда соңғы бес жылда аюлар шабуылынан 14 адам қаза тауып, 150-ден астамы ауыр жарақат алған.

Аюға тап болсаңыз не істеу керек?

Сабыр сақтап, арақашықтықты ұлғайтыңыз! Жапониялық зерттеуші Ониси Наокидің пікірінше, өз қауіпсіздігіңді қорғаудың ең тиімді жолы – жыртқышпен бетпе-бет келмеуге тырысу.

Ол аюлар мекендейтін тауға немесе жабайы, тұмса табиғаты сақталған аумақтарға барғанда жануарға жақындап қалғаныңызды алдын ала білдіруге кеңес береді. Бұл үшін өзіңізбен бірге қоңырау алып жүріңіз, радионы немесе смартфонды қатты дауыспен қосып қоюға да болады.

Бұл – қауіпсіздіктің негізгі қағидаларының бірі. Аюлар, әдетте, адаммен әдейі қақтығысуға ұмтылмайды. Адамның келе жатқанын алыстан естісе, көп жағдайда оған жоламай, басқа жаққа бұрылып кетуге тырысады.

Алайда жыртқышпен бетпе-бет кездесіп қалсаңыз, ең бастысы – үрейге бой алдырмау. Сарапшы салқынқанды әрекет етуге шақырады.


«Егер аюға тап болсаңыз, үрейленбеңіз! Ешбір жағдайда жалт бұрылып, қаша жөнелуге болмайды. Бұл жыртқышты артыңыздан қууға еліктіреді. Оның орнына ақырын шегініп, арақашықтықты біртіндеп ұлғайтыңыз. Егер аюдан қорғайтын арнайы спрейіңіз болса, абыржымай, оны себіңіз және жануарды назардан тыс қалдырмаңыз. Егер шабуылдан құтылу мүмкін болмай қалса, етпетіңізден жерге жатып, екі қолыңызбен желкеңізді және бетіңізді қорғаңыз», – дейді зерттеуші.


Аюларды адамдар мекеніне баруға не итермелейді?

Қалыптасқан шиеленісті жағдайды тек аюлар санының көбеюімен немесе олардың бұрынғыдан агрессивті бола түсуімен ғана түсіндіру жеткіліксіз. Мәселенің астарында бірнеше күрделі фактор жатыр.

Бірінші фактор – қоректің азаюы. Жаһандық жылыну кесірінен бүкіл әлемде жидектердің, емен жаңғағы мен басқа да жаңғақ түрлерінің шығымдылығы күрт төмендеді. Олар күз түспей жатып, жерге сау ете түсіп, шіріп кетеді. Яғни, дәл қыс қарсаңында, «қорбаңбайлар» қоң жинайтын кезде олар жоқ немесе жеткіліксіз болады. Бұл аюларды азық іздеп, әдеттегі мекенінен алыстауға мәжбүр етеді. Өйткені мұндай өсімдік өнімдері олардың рационының негізгі бөлігін құрайды.

Екінші фактор – табиғи ландшафттың өзгеруі. Орманды жаппай отау, қаптатып жолдар, халықаралық дәліздер салу, өнеркәсіптік нысандар тұрғызу және туристік инфрақұрылымды кеңейту орман алқаптарын бөлшектеп тастайды. Салдарынан аңдар үйреншікті қозғалыс бағыттары мен паналайтын орындарынан айырылды. Олар қайда аяқ басса да, алдынан адам не көлік шыға келеді.

Үшінші фактор – адамның салғырттығы. Тамақтық қоқыс үйіндісі, ішінде азық-түлік бар туристік шатыр-палатка, қақпағы ашық қоқыс жәшігі жабайы аңның кездейсоқ келуін тұрақты әдетке айналдыруы мүмкін.

Егер аю үйлердің маңынан үнемі азық тауып жүрсе, ол сол жерге қайта-қайта оралады. Уақыт өте келе ол адамды қорекке жету жолындағы кедергі ретінде қабылдай бастауы да ықтимал.

Аю, қасқыр не басқа аңдар әкімшілік шекара дегенді білмейді. Орманның жойылып бара жатқанына да олар кінәлі емес. Олар қолжетімді азыққа, маусымдық аштыққа, қоршаған ортаның өзгеруіне қарай әрекет етеді.

Сондықтан мәселенің алдын алу жыртқыштарды атып жоюмен ғана шектелмеуі керек. Ең алдымен, олардың табиғи мекенін сақтау, қалдықтарды қауіпсіз жинап, жою, құрылыс жұмыстарын бақылау және адам мен жабайы табиғаттың қатар тіршілік етуіне мүмкіндік беретін өзге де шараларды үйлесімді жүзеге асыру маңызды.

Жабайы аңның адам мекеніне келуі – табиғаттағы тепе-теңдіктің бұзылып жатқанын аңғартатын дабыл. Орман тарылып, қорек азайып, адам табиғи аумақтарға тереңірек енген сайын, мұндай кездесулердің қаупі де арта береді. Табиғатты қорғау – жабайы жануарларды ғана емес, адамның өз өмірі мен қауіпсіздігін қорғау деген сөз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 25 Oct 2026 09:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/KB3Z4dBr.jpg"   type="image/jpeg"   length="481115"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Трамптың билігі қыл үстінде тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tramptyn-biligi-kyl-ustinde-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tramptyn-biligi-kyl-ustinde-tur</guid>
                <description>Конгресс сайлауында Трамп саяси күйреудің аз-ақ алдында тұрғандай: рейтингі құлдырап, саяси дағдарыс пен импичмент қаупі өршіді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Соңғы сауалнамалар жылдың шешуші саяси додасы қарсаңында Дональд Трампты қолдайтындар күрт азайғанын, ал, демократтардың бедел-басымдығы арта түскенін көрсетті. Ақ үйді және Мар-а-Лагоны не күтіп тұр? АҚШ-тағы саяси текетірестің одан ары өршіп, қауіпті шекке жету сценарийлерін inbusiness.kz сараптады.

65% қарсы: Трамптың рейтингі тарихи төмен деңгейде

Америка Президенті, Республикалық партия көшбасшысы Дональд Трамп 2026 жылғы 3 қарашада өтетін аралық сайлауға президенттік екі мерзіміндегі ең төменгі халықтық қолдау көрсеткішімен қадам басуда. Америкалықтардың 65%-ы оның экономикалық саясатына наразы. Қолдайтындар үлесі небәрі 34%. Сонымен қатар сайлаушылардың басым бөлігі демократтарға көбірек ықылас танытады. Бұл енді жай ғана имидж мәселесі емес. Бұл – Конгресті қазіргідей тұтас бақылаудан айырылу қаупі.

Кеше жарияланған CNBC All-America Economic Survey сауалнамасына сәйкес, Трамптың экономикалық саясатына қатысты қолдау көрсеткіші минус 31 пайыздық тармаққа дейін төмендеген. Бұл – оның президенттік каденцияларындағы ең нашар нәтиже, әрі CNBC жүргізген зерттеулер тарихындағы ең төмен көрсеткіш.

Сауалнамаға қатысқан әрбір он америкалықтың сегізі елдегі экономикалық ахуалды нашар деп бағалаған. Тіпті республикашылдардың өз арасында да экономикалық пессимизм ушықты. Партия жақтастарының 35%-ы ел экономикасының жағдайына теріс көзқарас білдірген. Наразылар шілде айынан бері 6 пайыздық тармаққа өскен.

Демек, Трамптың президенттіктегі екі мерзімін қоса алғанда, республикашылдар арасындағы экономикалық пессимизм бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Енді оны тіпті өз партияластарының өзі де бұрынғыдай бірауыздан қолдап отырған жоқ.

«Экономика Трамптың Ақ үйге оралу жолындағы басты көзірлерінің бірі болған еді. Енді, керісінше, ол президенттің ең осал тұсына айналды. Мұндай жағдайға тәуелсіз сайлаушылардың наразылығы күшейгендіктен емес, республикашылдардың өз ұстанымы өзгергендіктен жеттік», – деді зерттеуге қатысқан Public Opinion Strategies компаниясының серіктесі Мика Робертс.

Президенттің жалпыұлттық рейтингі де күрт құлдырау үстінде. 21 қазанда жарияланған CNN сауалнамасына сәйкес, америкалықтардың небәрі 32%-ы Трамптың қызметіне оң баға берсе, 67%-ы оған қарсы.

CNBC дерегінше, америкалықтар Конгрестің демократтардың бақылауына өткенін көбірек қалайды. Бұл нұсқаны қолдайтындар – 52%, ал республикашылдардың бақылауын жақтайтындар – 45%.

Билеуші партия үшін бұл – үлкен сын-қатер. Өйткені тек өзіне адал жақтастардың қолдауына ие болуы жеткіліксіз. Ең бастысы, сол адамдарды үйде қалмай, сайлау учаскелеріне келіп, дауыс беруге жұмылдыру.

Америкалықтардың 54%-ы Трамптың қызметтен кетуін қалайды

Саяси жағдайды одан әрі күрделендіретін тағы бір фактор бар. Ол – америкалықтардың Трампқа импичмент жариялау мәселесіне деген көзқарасы. Politico poll жүргізген сауалнама нәтижесіне сәйкес, америкалықтардың 54%-ы Трампқа импичмент жариялауды қолдайды. Олардың пікірінше, Мемлекет басшысының әрекеттері оны президенттік қызметінен шеттетуге негіз бола алады. Сауалнама 2026 жылғы 16–19 қазан аралығында жүргізілген.

«Респонденттердің 41%-дан астамы «Трамп президенттік лауазымын өзінің немесе отбасының пайдасына пайдаланды» деп мәлімдеді. Сауалнамаға қатысқандардың үштен бірі демократтар ең алдымен оның қалай байығанын тексеруге басымдық беруі керек деп санайды. Тағы үштен бірі демократтардың Трамптың иммигранттарға қатысты қатаң шараларына назар аударғанын қалайды», – деп жазды Politico.

Демократтарды қолдауға ниетті сайлаушылар арасында мұндай көзқарасты жақтайтындардың үлесі 81%-ға жеткен. Ал, республикашылдардың төрттен бірі де осы пікірмен келіседі.

Саяси қысым күшейіп, жағдай тығырыққа тірелген тұста Дональд Трамп сасқаннан сайлаушылардың дауысын «сатып» алуға көшкендей. Ол республикашылдар Конгрестегі бақылауын сақтап қалса, кәмелетке толған әрбір америкалыққа 5 мың доллардан үлестіруге уәде берді. Ол төлемді «Трамп дивидендтері» деп атады.

Трамп жеңілсе не болады: бес сценарий

Америкалық сарапшылар мен ақпарат құралдары Президенттің төтенше өкілеттіктерін пайдалануы, федералдық күштерді аттандыруы, бюллетеньдерді тәркілеуі және сайлау нәтижелеріне дау келтіруі секілді сценарийлерді талқылап жатыр.

№1 сценарий: бюллетеньдер мен дауыс санау жабдықтарын тәркілеу. Болжамдардың біріне сәйкес, Президент заң бұзушылықтарды тергеу сылтауымен және өзіне қолайсыз сайлау нәтижесін қайта қарату мақсатында бүкіл ел бойынша бюллетеньдерді немесе дауыстарды санауға арналған жабдықтарды алып қоюға бұйрық беруі мүмкін.

Алайда мұндай әрекеттер үшін салмақты заңды негіздер табуы қажет. Оның үстіне, бұл бастама сайлау органдарының қарсылығына және сотқа шағымдардың жаппай түсуіне әкелуі ықтимал. Яғни, Президенттің кез келген шешімі автоматты түрде орындала бермейді: оның заңдылығы мен өкілеттік шегі саяси әрі құқықтық тартыстың өзегіне айналуы мүмкін.

№2 сценарий: төтенше жағдай режимін енгізу немесе «Көтеріліс туралы заңды» пайдалану. Бұл нұсқа федералдық күштерді, ішкі армияны жекелеген штаттарға енгізуді қарастырады. Алайда 2026 жылғы 16 қазанда Brennan Center for Justice ұйымы жариялаған түсіндірмеге сәйкес, төтенше өкілеттіктер Трампқа дауыс беру процесін өз бақылауына алуға, сайлау машиналарын тәркілеуге, әскерді сайлау учаскелеріне орналастыруға құқық бермейді.

Тетікті осы мақсатта пайдалануға жасалған кез келген әрекет сот талқылауларына ұласып, тіпті жекелеген штаттарда жаппай қарсылық пен көтеріліс сипатындағы қақтығыстарға түрткі болуы мүмкін.

№3 сценарий: сайлау нәтижелері төңірегіндегі ұзаққа созылатын құқықтық және әкімшілік сергелдең. Бұл жағдайда сайлау нәтижелеріне жаппай дау айтылып, жекелеген округтер бойынша сот процестері басталуы мүмкін. Дауыстарды қайта санау ісі шетсіз-шексіз жалғасып, нәтижелерді ресми бекіту, яғни сертификаттау процесі әдейі созбалаңға салынуы ықтимал.

Мұның соңы мемлекеттік басқару жүйесіндегі күрделі дағдарысқа әкелер еді. Мысалы, ел бюджеті уақытында қабылданбай қалады. Егер дау-дамай уақтылы шешілмесе, 2027 жылғы қаңтарда жаңадан сайланған Конгресс өз жұмысына кірісе алмайды.

Мұндай рәсімдер АҚШ-тың сайлау жүйесінде қарастырылғанымен, олардың тәртібі штаттардың заңнамасына сәйкес реттеледі.

№4 сценарий: дауыс беруді кейінге қалдыру немесе мүлде тоқтату әрекеті. Федералдық сайлаудың күні заңмен белгіленген: дауыс беру бір аптадан соң, 3 қарашада өтуге тиіс.

Бұған қоса, АҚШ-тың көптеген штатында пошта арқылы дауыс беру және бюллетенді мерзімінен бұрын тапсыру науқаны әлдеқашан басталып кеткен. Себебі, бұл процестер негізгі сайлау күніне бірнеше апта қалғанда-ақ іске қосылады.

Азаматтық соғыс қаупі қаншалықты шынайы?

Ең қауіпті салдар заңгерлердің соттағы тартысымен шектелмеуі мүмкін. Негізгі сын-қатер – саяси қарсыластардың бір-бірінің жеңісін мойындаудан бас тартуы. Егер Трамп сайлауда жеңілгенін мойындамаса, америкалық сарапшылар саяси текетірестің күрт өршуін жоққа шығармайды. Тіпті бұл жағдай ауқымды ішкі қақтығыстарға, ең нашар сценарийде азаматтық соғысқа ұласуы мүмкін.

2026 жылғы қазанда Чикаго университетінің саясаттанушысы Роберт Пейп америкалықтардың саяси зорлық-зомбылықты ақтауға бейімділігі қауіпті деңгейде дейін жеткенін ескертті.

CPOST сауалнамасының қорытындысында, америкалықтардың 25%-ы Трампты биліктен кетіру үшін күш қолдануды ақтауға болады деп санайды. Трампты қолдайтындар мен оған қарсы топтардың саяси зорлық-зомбылығын жақтайтындардың жиынтық үлесі 41%-ға жеткен. Бұл шамамен 90 миллион ересек америкалыққа тең.

Зерттеушілер сайлау төңірегіндегі жанжал осы үрдісті одан ары күшейтуі мүмкін дейді. Дегенмен мұны «америкалықтардың басым бөлігі қарулы көтеріліске қатысуға дайын» немесе «елде азаматтық соғыс міндетті түрде басталады» деп түсінуге болмайды. Керісінше, америкалықтардың 70%-дан астамы зорлық-зомбылыққа қарсы.

Басқаша айтқанда, азаматтық соғыс – ықтимал сценарийлердің бірі, бірақ оның сөзсіз болатынын дәлелдейтін негіз жоқ. Бірақ саяси өшпенділіктің күшеюі, демократиялық институттарға деген сенімнің әлсіреуі қоғамдағы тұрақтылыққа елеулі қатер төндіреді.

Республикашылдар Конгрестегі бақылауынан айырылған күннің өзінде, бұл Дональд Трамптың президенттік өкілеттіктерінің автоматты түрде тоқтатылатынын білдірмейді. Демократтар Конгрестегі басымдыққа қол жеткізсе, тек Президент әкімшілігіне қатысты тергеулер жүргізуге және оның заңнамалық бастамаларына тосқауыл қоюға ғана мүмкіндік алады. Бұл Ақ үйдің саяси маневр жасау мүмкіндігін шектеп, Президентке қарсы қысымды күшейтуі ықтимал.

Импичмент жариялау үшін Өкілдер палатасында бөлек дауыс беру қажет. Президентті кінәлі деп танып, қызметінен кетіру үшін сенаторлардың үштен екісінің қолдауы керек. Алайда алдағы сайлауда сенаторлар негізінен Республикалық партияны қызу қолдайтын штаттарда өтетіндіктен, жоғарғы палата бәрібір Трамп жақтастарының бақылауында қалады деп болжануда.

Осылайша, 2026 жылғы аралық сайлау АҚШ үшін елдің саяси бағытын, демократиялық институттарының тұрақтылығын және қоғамның ішкі бірлігін айқындайтын шешуші кезеңге айналуы мүмкін.

Сайлау нәтижелеріне байланысты ықтимал дағдарыстың қалай өрбитіні АҚШ-тың саяси жүйесі мен қоғамының бұл сынаққа қаншалықты төтеп бере алатынын көрсеткелі тұр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 24 Oct 2026 09:08:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/hYTR7a8G.png"   type="image/png"   length="2496202"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Чехия президенті: «Ресейдің ресурстары сарқылып барады»]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/chehiya-prezidenti-resejdin-resurstary-sarkylyp-barady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/chehiya-prezidenti-resejdin-resurstary-sarkylyp-barady</guid>
                <description>Ол Еуропа мен Ресей арасындағы текетірес ашық әскери қақтығысқа ұласуы мүмкін екенін ескертіп отыр.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Чехия президенті Петр Павел BILD басылымына берген эксклюзив сұхбатында Еуропа елдерін Мәскеумен келіссөздер жүргізу үшін ортақ ұстаным қалыптастыруға шақырды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Оның сөзінше, Еуропаның қатысуынсыз болашақ қауіпсіздік жүйесінің архитектурасы жөнінде келісімге келу мүмкін емес. Десе де, АҚШ пен Ресей әзірге Еуропалық одақ өкілдерімен келіссөз жүргізуге ниетті болмай тұр.


– Олар Еуропаны байыппен қабылдамайды. Өйткені, біздің қаншалықты бөлшектенгенімізді, қаншалықты әлсіз екенімізді және қандай да бір шешім қабылдауға қанша уақыт жұмсайтынымызды көріп отыр. Егер біз мұны таяу уақытта өзгертпесек, онда мүлде елеусіз күшке айналамыз, – деді Петр Павел.


Чехия президентінің пікірінше, Украинадағы соғысты тоқтату үшін Батыс Мәскеуге ынталандыру тетігін ұсынуы керек. Мысалы, экономикалық байланыстар мен сауда қатынастарын қайта жандандыруға болады. Десе де, оның басты шарты атысты тоқтату болуы тиіс.

Павелдің айтуынша, Ресейдің ресурстары сарқылып барады. Ал қыркүйек айында Ресей армиясының қаза тапқан және жараланған әскери қызметшілерінің саны шамамен 50 мыңға жетуі мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 10:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/okBq5Kfo.jpg"   type="image/jpeg"   length="99118"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Дербес деректі заңсыз таратқан»: Meta компаниясы 25 млрд доллар айыппұл арқалады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/derbes-derekti-zansyz-taratkan-meta-kompaniyasy-25-mlrd-dollar-ajyppul-arkalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/derbes-derekti-zansyz-taratkan-meta-kompaniyasy-25-mlrd-dollar-ajyppul-arkalady</guid>
                <description>Компания сот шешіміне шағым түсірмек. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ-тың Нью-Мексико штатының соты Facebook мен Instagram-ға иелік ететін Meta корпорациясына 25 миллиард доллар айыппұл салды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Компания жеке деректерді қорғау мәселесінде пайдаланушыларды жаңылыстырды деп айыпталды. Сот шешімі британиялық Cambridge Analytica компаниясымен байланысты даудан кейін шықты.

Қыркүйек айының соңында алқабилер алқасы Meta-ны тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы заңнаманы бұзды деп таныды. Айыптау тарапының мәліметінше, компания пайдаланушылардың деректеріне кімдердің қол жеткізе алатыны, сондай-ақ Facebook-тің араздықты қоздыратын контентпен және дезинформациямен қалай күресетіні туралы жалған ақпарат беріп келген. Алқабилер 43 миллионнан астам заңбұзушылықты тіркеді.

Cambridge Analytica-ға қатысты дау 2018 жылы өршіген болатын. Ол кезде компания Facebook-тің 87 миллионға жуық пайдаланушысының деректерін жинап, оларды саяси жарнама үшін, соның ішінде 2016 жылғы АҚШ-тағы президенттік сайлау науқаны кезінде пайдаланған.

Нью-Мексиконың бас прокуроры Рауль Торрестің айтуынша, бұл – АҚШ тарихындағы компанияларға салынған ең ірі айыппұлдардың бірі. Жергілікті заңнамаға сәйкес, өндірілген қаражат штаттың білім беру жүйесіне түсуі тиіс. Бұл ақшаға ондаған жылдар ішінде мектеп құрылысын жүргізуге болады.  

Енді Meta сот шешіміне шағым түсірмек. Апелляция аяқталғанға дейін штаттың қаражатты алу процесі бірнеше жылға созылуы мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 09:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/H7hLlvFr.jpeg"   type="image/jpeg"   length="53381"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Жалақысы – 2500 еуро»: Антарктидаға пингвин санайтын қызметкер іздестірілуде]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhalakysy-2500-euro-antarktidaga-pingvin-sanajtyn-kyzmetkerler-kerek-bolyp-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhalakysy-2500-euro-antarktidaga-pingvin-sanajtyn-kyzmetkerler-kerek-bolyp-zhatyr</guid>
                <description>Жұмыс мерзімі – алты ай. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бір ескеретін жайт, үміткерлер Ұлыбританияда тұруы керек немесе ел аумағында жұмыс істеуге құқығы болуы тиіс, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ұлыбританияның UK Antarctic Heritage Trust қоры Антарктидадағы бұрынғы Порт-Локрой зерттеу станциясында жұмыс істейтін қызметкерлерді іздеп жатыр. Олардың міндетіне пингвиндер колониясын бақылау, музей мен кәдесыйлар дүкенінің жұмысын жүргізу, сондай-ақ әлемдегі ең оңтүстікте орналасқан пошта бөлімшесінде қызмет ету кіреді. Еңбекақы айына 2 096 фунт стерлингке, яғни шамамен 2400-2500 еуроға дейін жетеді.

Үміткерлердің физикалық дайындығы жақсы болуы маңызды саналады. Өйткені, қызметкерлерге 20 литрлік су құтыларын тасуға, салмағы 15 келіге дейінгі жәшіктерді көтеруге, қар тазалауға және қайықтардан жүкті тайғақ жартастардың маңында түсіруге тура келеді. Станцияда су құбыры да, ұялы байланыс та жоқ. Медициналық көмекке де қол жеткізу қиын. Қызметкерлер әдетте аптасына бір рет қана душ қабылдайды, ал жатын бөлмені өзгелермен бірге пайдалануға мәжбүр.

Міндеттердің бірі – пингвиндердің ұяларын, жұмыртқалары мен балапандарын санау. Жиналған деректер зерттеушілерге колониядағы құстар санының өзгерісін бақылауға және туризмнің оларға әсерін бағалауға көмектеседі. Бұдан бөлек, қызметкерлер круиздік кемелермен келетін туристерді қабылдайды, музей жұмысын жүргізеді және хат-хабарларды қолмен сұрыптап, өңдейді.

Порт-Локрой – 1944 жылы құрылған бұрынғы британдық зерттеу базасы. Қазір ол Антарктидаға сапарлайтын круиздік кемелердің танымал аялдамасына айналған. Жазғы маусымда мұнда күніне екі круиздік кеме келуі мүмкін. Қызметкерлер бастапқы қалпын сақтауға күш салынған тарихи ғимараттарда тұрады.

Дегенмен, бұл жұмысқа орналасуға қойылатын талаптар бар. Үміткерлер кемінде 18 жаста болуы, Ұлыбританияда тұруы және ел аумағында жұмыс істеуге құқығы болуы керек. 

Бір өкініштісі, ресми сайтта 2026/2027 жылғы маусымға өтінім қабылдау аяқталғаны туралы ақпараттар бар. Десе де, кейбір әлемдік БАҚ қазіргі уақытта да жұмысқа қабылдау жүріп жатқанын жазды. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 09:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/Ns6Cjxe7.jpg"   type="image/jpeg"   length="148117"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мәскеу түбінде Ресейдің ең ірі арсеналы жарылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/maskeu-tubinde-resejdin-en-iri-arsenaly-zharyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/maskeu-tubinde-resejdin-en-iri-arsenaly-zharyldy</guid>
                <description>Серпуховтағы 75-арсеналға шабуыл Ресейдің әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесіндегі осал тұстарды әшкереледі.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[22 қазанда Украинаның ұшқышсыз аппараттары РФ астанасына және Мәскеу облысына шабуыл жасады. Соққыланған нысандардың қатарында Мәскеу іргесіндегі Серпухов қаласында орналасқан, РФ Қорғаныс министрлігі Бас зымыран-артиллериялық басқармасының (ГРАУ) қарамағында болған 75-арсенал бар, деп жазды inbusiness.kz тілшісі.

«РИА Новости» агенттігінің хабарлауынша, №42708 әскери бөлімнің аумағында «75 Арсенал» акционерлік қоғамы орналасқан. Кәсіпорын әуе шабуылына қарсы қорғаныс құралдарын, радиолокациялық станциялар мен байланыс жүйелерін жөндеуге, техникалық қызмет көрсетуге және оларды қаптаған қоймасында сақтауға маманданған.

The Insider басылымының жазуынша, ашық дереккөздерге сүйеніп зерттеу жүргізетін OSINT-сарапшылар 2024 жылдың өзінде-ақ «75 Арсенал» аумағында әуе шабуылына қарсы қорғаныс құралдары мен зениттік зымыран кешендері сақталатын Ресейдің ең ірі базасының орналасқанын хабарлаған болатын.

Мәскеу қаласының мэрі Сергей Собяниннің мәліметінше, 21 қазаннан бастап 22 қазан күні Мәскеу облысына қарай 630-дан астам ұшқышсыз аппарат ұшқан. Қала басшысы олардың басым бөлігін Ресейдің әуе шабуылына қарсы қорғаныс күштері алыс шептерде жойғанына сендіріп бақты. 163 дрон Мәскеуге таяғанда ғана атып түсіріліпті.

Алайда әскери сарапшылардың назарын осы жолы Серпухов аударды. Astra жүргізген OSINT-талдауға сәйкес, шабуылдың басты нысанасы 75-арсенал болды. РФ билігі кәсіпорындағы жарылысқа қатысты әзірге ресми мәлімдеме таратпады. Ал, жергілікті Telegram-қауымдастықтарда түнгі жарылыстар қызу талқыланып жатыр.

Аудиториясы шамамен 35 мың адамды құрайтын Серпухов пабликтерінің бірінде куәгерлер соққының дәл «75 Арсеналға» тигенін ашық жазуда. Басқа тұрғындар түнгі сағат 02:06 мен 02:30 аралығында бірнеше жарылыстың естілгенін хабарлаған. Сонымен бірге олар дабыл сиреналарының қосылмағанына және қала әкімшілігінің үнсіз қалғанына наразылық білдіруде.

Жергілікті тұрғындардың мәлімдеуінше, әуелі аспанда ұшқышсыз аппараттардың гүрілдеген үні естілген. Одан кейін зымырандардың ысқырған дыбысы зәрені ұшырған, ізінше қуатты жарылыстар болған. Артынша қайталама детонациялар болыпты. Жарылыстан соң Серпухов аспанын қою қара түтін торлады. Оқиға орнынан түсірілген кадрлар ресейлік Telegram-арналарда да жарияланып жатыр.

Куәгерлердің кейбірі кемінде 3 зымыран ұшып келгеніне сендірді. Интернетте соққының ықтимал мезетін және оның салдарын бейнелейтін видеолар да пайда болды. Оқиға куәгерлері жарылыстың аса күшті болғанын жеткізген.

Соққы жасалған нысанның нақты орналасқан жерін OSINT-мамандары әуесқойлар түсірген видеолар арқылы анықтады. Сарапшылар тіпті кәсіпорыннан бірнеше шақырым қашықтағы саябақта тұрған орындықтың орналасу бағыты арқылы да бағамдай алған. Бұл жағдай ашық дереккөздермен жұмыс істейтін барлау мамандарының қоршаған ортаның ұсақ-түйек ерекшеліктеріне дейін талдап, шабуыл жасалған нысанды қаншалықты дәл анықтай алатынын көрсетті.

75-арсеналдың стратегиялық маңызы қандай?

Кәсіпорынның тарихы ықтимал шығындардың ауқымын аңғарта түседі. 1949 жылы құрылған арсенал жарты ғасырдан астам уақыт бойы әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелерін, радиолокациялық станциялар мен жерүсті радиостанцияларын күрделі жөндеуге маманданды.

Бұрын «75 Арсенал» зауыты Ресей Қорғаныс министрлігінің Бас зымыран-артиллериялық басқармасына қарады. Кейін кәсіпорын «Ростех» мемлекеттік корпорациясының қарамағына берілген.

2022 жылғы қарашада «Ростехтің» баспасөз қызметі бұл кәсіпорынның Ресей әскерлері Украинаға қарсы соғыста пайдаланып жүрген әскери техниканы қалпына келтірумен айналысатынын жариялады.

Зауыттың жөндеу бригадалары жылжымалы барлау және басқару пункттеріне, өздігінен жүретін зениттік қондырғыларға, жауынгерлік басқару пункттеріне, сондай-ақ «Бук-М1», «Бук-М2» зениттік зымыран кешендерінің нысананы анықтау станцияларына қызмет көрсетеді.

Бұған қоса, кәсіпорында тіпті Батыс армияларының үрейін ұшыратын С-300В зениттік зымыран жүйесінің құрамына кіретін өздігінен жүретін ұшыру қондырғылары мен ұшыру-зарядтау машиналары жөнделеді.

«Ростехтің» ресми сайтында көрсетілгендей, кәсіпорын атқаратын жұмыстардың қатарына ППРУ-1 «Овод-М-СВ» жауынгерлік зымыран кешендерінің жылжымалы барлау және басқару пункттеріне техникалық қызмет көрсету, оларды монтаждау мен орнату да кіреді.

Сондай-ақ зауыт «Тунгуска-М» зениттік зымыран кешендерінің ұшыру қондырғыларын, «Бук» жүйесінің барлық нұсқасына арналған басқару пункттерін және «Терек» радиолокациялық станцияларын жөндеп, қызмет көрсетеді. Яғни, әмбебап әрі алып зауыт.

Демек, бұл нысанның маңызы әскери техниканы сақтаумен ғана шектелмейді. Ол – Ресейдің әуе шабуылына қарсы қорғаныс құралдарын сақадай-сай ететін ірі техникалық база.

Серпухов арсеналына соққы Мәскеу қорғанысын әлсіретуі мүмкін

Бұдан бұрын, 2024 жылғы наурызда Jonpy есімді зерттеуші Серпуховтағы «75 Арсенал» аумағынан әуе шабуылына қарсы қорғаныс құралдары сақталатын ірі базаны анықтаған болатын.

Зерттеушінің бағалауынша, бастапқыда бұл жерде артиллериялық қойма ғана орналасқан. Кейін нысанның қызметі өзгертіліп, рөлі арттырылған, аумағы кеңейтіліп, әуе қорғанысы жүйелерін сақтайтын базаға айналыпты. Спутниктік суреттерде көптеген ангар көрінеді. Оларда «Бук», С-300 зениттік зымыран кешендері сақталуы мүмкін.

Ресейлік ақпарат құралдарының мәліметінше, сарапшы бұл нысанды Ресей аумағындағы әуе шабуылына қарсы қорғаныс құралдары мен зениттік зымыран кешендері сақталатын, әлемге белгілі болған ең ірі база деп бағалады.

Тағы бір OSINT-сарапшы – Athene Noctua 2024 жылғы маусымда Ресей Құрлық әскерлерінің әуе қорғанысы құралдары қорының шамамен 60%-ы «75 Арсенал» базасында сақталғанын жазды. Оның есебінше, барлығы 950 бірлік техникадан тұратын анықталған қордың 574 бірлігі осы жерде сақталыпты.

Сарапшы мұндай қорытындыға спутниктік суреттерді зерттеу арқылы келген: онда әскери техниканың өте көп шоғырланғаны көрсетілген.

Ендеше Серпухов маңындағы арсеналға жасалған ықтимал соққының салдары бір ғана әскери қойманың зақымдануымен шектелмеуі мүмкін. Егер онда шынымен де Ресейдің әуе қорғанысы құралдарының елеулі бөлігі сақталып келген болса, нысанның істен шығуы техниканы қалпына келтіру үдерісіне де кері әсер етуі ықтимал.

Еуропалық одақ та бұл кәсіпорынның әскери маңызына ерекше көңіл бөліп келді. 75-ші арсеналға сарапшылардың назарын аудартқан тағы бір жайт – санкциялар.

Таяуда, 2026 жылғы 12 қазанда Еуропалық одақ «75 Арсенал» АҚ-ның бас директоры Оксана Лаптеваны санкциялық тізімге енгізді. Шешімнің негіздемесінде кәсіпорынның Ресейдің қорғаныс өнеркәсібіндегі айрықша рөліне баса назар аударылған.


«Аталған кәсіпорын РФ үшін стратегиялық маңызы бар сала саналатын Ресейдің қорғаныс өнеркәсібінің құрамына кіреді. «75 Арсенал» АҚ РФ Үкіметі тарапынан Ресейдің қорғаныс-өнеркәсіп кешеніне кіретін ірі кәсіпорын ретінде ресми танылған. Осылайша, Оксана Лаптева Ресейдің әскери-өнеркәсіп кешеніне елеулі қолдау көрсетеді», – деп хабарлады Еуропалық одақ Кеңесі.


 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 08:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/QbJdzMW6.jpg"   type="image/jpeg"   length="268995"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Швейцарияға агроөнімдер экспортын кеңейтуге мүдделі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-shvejcariyaga-agroonimder-eksportyn-kenejtuge-muddeli</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-shvejcariyaga-agroonimder-eksportyn-kenejtuge-muddeli</guid>
                <description>22 қазанда Берн қаласында Қазақстан мен Швейцария Конфедерациясы арасындағы сауда-экономикалық жөніндегі үкіметаралық комиссияның (ҮАК) XII отырысы өтті.

 

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан тарапынан комиссияға Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев, ал Швейцария тарапынан Экономика жөніндегі мемлекеттік хатшылықтың (SECO) Екіжақты экономикалық қатынастар басқармасының басшысы, Федералдық кеңестің сауда келісімдері жөніндегі делегаты, Елші А.Раубер Заксер төрағалық етті, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Отырыс барысында тараптар Қазақстан мен Швейцария Конфедерациясы арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен оны дамыту перспективаларын талқылады, сондай-ақ екі ел тауарлар мен қызметтер саудасын одан әрі арттыруға мүмкіндік мол екенін атап өтті.

Қазақстан тарапы агроөнеркәсіптік кешен өнімдерінің, оның ішінде бал мен жануарлардан алынатын өнімдердің экспортын кеңейтуге мүдделі екенін растады. Осы міндетті іске асыру мақсатында Сауда және интеграция министрлігі «QazTrade» АҚ-мен бірлесіп, экспортқа бағдарланған отандық кәсіпорындарды іріктеу және швейцариялық импорттаушылар мен бөлшек сауда желілерінің талаптарын ескере отырып, нысаналы коммерциялық ұсыныстар әзірлеу бойынша шаралар қабылдамақ.

Тараптар 2026 жылғы 21 қазанда Цюрих қаласында Қазақстанның сауда-экономикалық миссиясы аясында Switzerland Global Enterprise (S-GE) ұйымы мен Бірлескен сауда палатасының (JCC) қолдауымен ұйымдастырылған Қазақстан-Швейцария бизнес-дөңгелек үстелінің қорытындыларын оң бағалады.

Инвестициялық ынтымақтастық саласында Қазақстан тарапы экономиканың басым салаларына, оның ішінде арнайы экономикалық аймақтарға швейцариялық инвестицияларды, озық технологиялар мен басқарушылық тәжірибені тартуға мүдделі екенін айтты.

Қазақстан тарапы швейцариялық компанияларды өнеркәсіптік кооперацияға және Қазақстанда бірлескен жобаларды іске асыруға шақырды. Басым бағыттар қатарында ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу және заманауи агротехнологияларды енгізу, су ресурстарын ұтымды пайдалану, жаңартылатын энергетика, көлік-логистика және коммуналдық инфрақұрылым, сондай-ақ цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект аталды.

Қазақстан швейцариялық инвесторларға арнайы экономикалық аймақтардың мүмкіндіктерін ұсынуға және швейцариялық компаниялардың өнімдері мен технологияларын Қазақстан нарығында ілгерілетуге дайындығын білдірді.

Сонымен қатар швейцариялық технологиялық компаниялар, инвесторлар, университеттер мен ғылыми орталықтар ерекше құқықтық режимі бар жаңа «ақылды» қала – Alatau City қаласын дамытуға қатысуға шақырылды. Атап айтқанда, қалалық цифрлық инфрақұрылым, қаржылық технологиялар және тұрақты қалалық шешімдер салаларындағы ынтымақтастыққа басымдық берілді.

Швейцария тарапы маңызды шикізат түрлері саласындағы екіжақты ынтымақтастықты дамыту, оның ішінде тиісті өзара түсіністік туралы меморандумға қол қою жөнінде ұсыныс жасады. Сондай-ақ Team Switzerland Infrastructure платформасы мен Швейцарияның экспорттық тәуекелдерді сақтандыру агенттігінің (SERV) қолдауымен швейцариялық компаниялардың Қазақстандағы су шаруашылығы және қалдықтарды басқару, көлік пен логистика, қоғамдық көлік және энергетика салаларындағы инфрақұрылымдық жобаларға қатысу мүмкіндіктері талқыланды.

Тараптар Қазақстан Республикасының Швейцария Конфедерациясындағы Елшілігінің қолдауымен Шаффхаузен қаласында Қазақстан-Швейцария мәдени-іскерлік орталығының ашылуын құптады. Орталық екі ел арасындағы іскерлік және мәдени байланыстарды кеңейтуге арналған алаңға айналмақ.

Бұдан бөлек, ветеринария және жануарлардан алынатын өнімдердің екі ел нарығына қолжетімділігін қамтамасыз ету, ғылым және жоғары білім, зияткерлік меншікті қорғау, цифрландыру, киберқауіпсіздік пен жасанды интеллект, сондай-ақ қылмыстық істер бойынша құқықтық көмек көрсету мәселелері қаралды.

Отырыс қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының «Ұлттық ядролық орталығы» РМК мен Швейцарияның радиоактивті қалдықтарды көму жөніндегі ұлттық кооперативі (NAGRA) арасындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі Жол картасына қол қойылды.

Кездесу соңында тиісті хаттамаға қол қойылды. Тараптар ҮАК-тің XIII отырысын Қазақстанда өткізу турасында уағдаласты. Оның мерзімі мен орны дипломатиялық арналар арқылы келісілетін болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/CpS6gPMu.jpg"   type="image/jpeg"   length="183480"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Сіз де гуманистсіз»: Санкт-Петербургте Уиткофф пен Путин жүздесті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/sankt-peterburgte-uitkoff-pen-putin-zhuzdesti-kelissoz-kalaj-otti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/sankt-peterburgte-uitkoff-pen-putin-zhuzdesti-kelissoz-kalaj-otti</guid>
                <description>Тараптар шамамен үш сағат сөйлескен.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ президенті Дональд Трамптың арнайы өкілі Стив Уиткофф Украинадағы соғысты тоқтату жолдарын талқылау үшін Ресей президенті Владимир Путинмен кездесті. Келіссөз Санкт-Петербург қаласында өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BILD-ке сілтеме жасап. 

Дональд Трамп Украина басшысы Владимир Зеленскийді сынға алғаннан кейін, оның өкілі Путинді мақтады.


«Сіз президент Трамп мырзаны гуманист деп жиі айтасыз. Сіз де гуманистсіз,  мен бұған өте қуаныштымын», – деді Уиткофф.


Уиткофф пен Путиннің кездесуі әскери қимылдарды тоқтату бойынша қандай да бір нәтиже берді ме, жоқ па – әлі белгісіз.

Ресейлік басылымдардың жазуынша, Трамптың арнайы өкілі мен Ресей басшысының кездесуі үш сағатқа жуық уақытқа созылған. Уиткофф Ресейге Украина мәселесін реттеу бойынша ұсыныстар жазылған құжаттарды жеткізгенін хабарлады. Оның сөзінше, соғыс аяқталған соң екі ел арасындағы экономикалық ынтымақтастықты дамытуға мүмкіндік туады.

Айта кету керек, бұған дейін Путин Трамптың өтінішімен Ресейде сотталған АҚШ азаматын босатқанын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 22 Oct 2026 10:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/k7toGAqF.jpg"   type="image/jpeg"   length="110270"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Ұлы тоқырау қайталанады»: Трамп сайлау алдында америкалықтардың үрейін ұшырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/uly-tokyrau-kajtalanady-tramp-sajlau-aldynda-amerikalyktardyn-urejin-ushyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/uly-tokyrau-kajtalanady-tramp-sajlau-aldynda-amerikalyktardyn-urejin-ushyrdy</guid>
                <description>Сайлауалды науқан Трамп рейтингінің төмендеуі аясында өтіп жатыр.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ президенті Дональд Трамп пен республикалық партия 3 қарашада өтетін Конгресс сайлауының шешуші кезеңіне аяқ басты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BILD-ке сілтеме жасап. 

Басылымның жазуынша, Ақ үй басшысының мәлімдемесінде қатқыл үн басым. Трамп республикашыларды жеңілістен аман алып қалу үшін ел аралап жүр. Бұл ретте ол демократтар жеңіске жетсе, салдары қандай болатынын ескертіп жатыр. Мәселен, Трамп Францияда болған тәртіпсіздіктерді де тілге тиек етті. 


«Шіркеу мұнаралары мен көшелердің өртеніп жатқанын көрсеңіздер, радикалды демократтардың Америкада жасағысы келетіні де осы екенін естен шығармаңыздар», – деді АҚШ президенті Канзас штатында өткен митингте. 


Сондай-ақ ол демократтарды мазақ қылды. Трамп Франциядағы бүлікке иммигранттар мен коммунистер ғана жауапты деп санайды.

Ақ үй басшысы сайлау алдындағы науқанның басқа да басты мәселелері бойынша нағыз ақырзаман сценарийлерін атап көрсетеді. Оның айтуынша, сайлаушылар республикалық партияға дауыс беру немесе ұлттық қауіп арасында таңдау жасауы тиіс. Трамп демократтар жеңіске жеткен жағдайда, шамамен жүз жыл бұрын болған жаппай кедейлік пен жұмыссыздық деңгейі 25%-ға дейін жеткен Ұлы тоқырау қайталанады деп болжайды. 


«Егер демократтар жеңсе, сіздер 1929 жылғы дағдарысқа ұқсас экономикалық дағдарысты бастан кешесіздер», – деп мәлімдеді ол сенбі күні Теннессиде.


АҚШ президентінің сөзінше, оппозиция елдегі балалардың тағдырына балта шапқысы келеді.  Дональд Трамп демократтар жасөспірімдерге ата-анасының келісімінсіз жынысты ауыстыру операцияларын жасауға рұқсат береді деп есептейді.


«Ұлыңыз үйден Джимми болып шығады да, үш күннен кейін Джанет болып оралады», – деді ол.


Бұл сайлауалды науқан Трамптың ел ішіндегі танымалдылық рейтингінің төмендеуі аясында өтіп жатыр. ABC телеарнасының жүргізген сауалнамасына сәйкес, америкалықтардың 65%-ы оның президент ретіндегі жұмысына көңілі толмайды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 22 Oct 2026 10:08:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/beGVY8np.jpg"   type="image/jpeg"   length="165877"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Фотоға түспек болған»: АҚШ-та қолтырауын 71 жастағы балықшының өмірін қиды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/fotoga-tuspek-bolgan-aksh-ta-koltyrauyn-71-zhastagy-balykshynyn-omirin-kidy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/fotoga-tuspek-bolgan-aksh-ta-koltyrauyn-71-zhastagy-balykshynyn-omirin-kidy</guid>
                <description>BILD басылымы бұл жағдайды Флоридада биыл тіркелген осындай екінші оқиға екенін жазады. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қаралы жайт Уинтер-Гарден қаласында ұзындығы шамамен 3,6 метрлік бауырымен жорғалаушының қатысуымен болған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Куәгерлердің сөзінше, Стивен Апопка көлінде қармағына түскен балықпен бірге суретке түскісі келген. Сол сәтте судан шыққан қолтырауын оның аяғынан тістеп, сүйреген. 

Уинтер-Гарден полициясы су айдынында қолтырауындар көп болғандықтан, құтқарушылар оқиғаға бірден араласа алмағанын растады. Өрт сөндіру қызметінің басшысы Хосе Гайнса ер адамның денесі судан шамамен 2 сағаттан кейін шығарылғанын айтады. 

Полиция Флорида штатының балық және жабайы табиғатты қорғау комиссиясымен бірлесіп, оқиғаны тергеуге кірісіп кетті. Мұнан бөлек, инспекторлар шабуылға қатысы бар деп болжанған қолтырауынды ұстаған. 

Әуеден түсірілген кадрларда 6 адамның алып бауырымен жорғалаушыны судан шығарып, аузын байлап, жануарды өлтірген.

Флорида штатының деректеріне сай, 1948 жылдан бері қолтырауындардың шабуылынан барлығы 34 адам жан тапсырған. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 22 Oct 2026 09:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/ckMBAAs9.jpg"   type="image/jpeg"   length="51508"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Украина Ресейге қарағанда соғысты аяқтауға көбірек мүдделі болуы тиіс – Трамп]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ukraina-resejge-karaganda-sogysty-ayaktauga-kobirek-muddeli-boluy-tiis-tramp</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ukraina-resejge-karaganda-sogysty-ayaktauga-kobirek-muddeli-boluy-tiis-tramp</guid>
                <description>Бұл туралы ол журналистерге берген сұхбатында айтты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ президенті Дональд Трамп Украина соғысты тоқтату үшін ұсынылған шарттарға келісуі тиіс екенін тағы айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BBC News-ке сілтеме жасап. 


«Украина соғыс мәселесін шешуге мүдделі болуы тиіс. Оған (ред. – Зеленскийге) келісімге келуге тура келеді, себебі оның халқы бұдан әрі төзе алмайды», – деді Трамп журналистерге берген сұхбатында.


Ақ үй басшысының айтуынша, Ресей үлкен машина сияқты. 


«Олар алға ғана ұмтылып жатыр. Олар өте үлкен жер телімін басып алды», – деп атап өтті АҚШ президенті.


Бұған дейін Дональд Трамп «егер Украина Донецк облысының қалған бөлігін берсе, Ресей соғысты тоқтатуға келіседі» деген мәлімдемені бірнеше рет айтты. Ал Украина мен оның еуропалық одақтастары бұған сенуге мүлдем болмайтынын және Ресей басшылығы тәуелсіз Украина мемлекетін жою мақсатынан бас тартпағанын түсіндіріп келеді, деп жазады БАҚ.

Сондай-ақ Трамп Путинмен соңғы сөйлесуі кезінде одан 74 жастағы америкалық Стивен Хаббардты босатуды сұрағанын айтты. АҚШ азаматы соғыстың бас кезінде тұтқынға алынып, екі жыл бұрын 6 жыл 10 айға бас бостандығынан айырылған болатын.

Трамптың арнайы өкілі Стив Уиткофф та Путинмен өтетін таяудағы кездесуде Хаббардтың тағдырын талқылау ниеті бар екенін мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 21 Oct 2026 10:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/09giPfFN.jpg"   type="image/jpeg"   length="186515"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Франциядағы жаппай тәртіпсіздіктерден келген шығын көлемі белгілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/franciyadagy-zhappaj-tartipsizdikterden-kelgen-shygyn-kolemi-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/franciyadagy-zhappaj-tartipsizdikterden-kelgen-shygyn-kolemi-belgili-boldy</guid>
                <description>Шерулердің ел экономикасына қаншалықты ауыр болғаны жайлы деректер тарап жатыр. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Morningstar DBRS рейтингтік агенттігінің бағалауынша, тонау мен қирату салдарынан келген шығын қазірдің өзінде 1,2 млрд еуроға жеткен, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Шығын көлемі орасан зор болғанымен, Morningstar DBRS агенттігінің сақтандыру жөніндегі бөлімінің басшысы Маркос Альварес «ірі сақтандыру компаниялары қаржылық салмақты еңсере алады» деп есептейді. 


– Егер бұдан былай зорлық-зомбылық әрекеттері қайталанбаса, Франциядағы соңғы тәртіпсіздіктер елдің ірі сақтандыру компанияларының қаржылық нәтижелеріне әсер ететін оқиға болады деп күтеміз. Десе де, бұл олардың капиталына айтарлықтай ықпал етпейді, – деді ол.


Бұған дейін Францияның кейбір қаласында коменданттық сағат енгізілгенін жаздық. 

Жаппай тәртіпсіздік салдарынан Трамп Францияны шекарасын дереу жабуға шақырған болатын. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 21 Oct 2026 09:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/zhamO8pn.jpg"   type="image/jpeg"   length="54910"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ЕАЭО елдері Арменияның одақтағы мүшелігін уақытша тоқтатуы мүмкін]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/eaeo-elderi-armeniyanyn-odaktagy-musheligin-uakytsha-toktatuy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/eaeo-elderi-armeniyanyn-odaktagy-musheligin-uakytsha-toktatuy-mumkin</guid>
                <description>Мұндай ақпарат РИА Новости агенттігі танысқан Еуразиялық үкіметаралық комиссия мүшелерінің баяндамасында айтылған. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Әрі бұл Ереванның әрекеттеріне байланысты туындаған тәуекелдерді ескере отырып қабылданбақ, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ресей, Беларусь, Қазақстан және Қырғызстан өкілдері Арменияға қатысты Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарттың қолданылуын уақытша тоқтатудың ықтимал салдары жөнінде баяндама әзірлеген.

Құжатта Арменияның Еуропалық одаққа (ЕО) кіру үдерісін бастауға бағытталған жұмысты заң жүзінде бекіткен заң қабылдауы ЕАЭО туралы шартта белгіленген одақ қызметінің мақсаттарына қол жеткізуге қауіп төндіретіні атап өтілген.

Баяндама авторларының пікірінше, Ереванның бұл әрекеттері одақтың өз міндеттерін орындауына қолайлы жағдай жасауға және оның мақсаттарына жетуіне кедергі келтіруі мүмкін шаралардан бас тартуға қатысты міндеттемелерге қайшы келеді. Бұл талаптар ЕАЭО туралы шарттың 3-бабында бекітілген.


– Мұндай жағдайда 2014 жылғы 29 мамырдағы Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарттың басқа тараптары халықаралық құқықтың жалпыға танылған нормалары мен қағидаттарына, атап айтқанда, 1969 жылғы 23 мамырдағы Халықаралық шарттар құқығы туралы Вена конвенциясының ережелеріне сәйкес Армения Республикасына қатысты Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарттың қолданылуын уақытша тоқтату жөнінде бірлескен шешім қабылдауға құқылы, – деп жазылған баяндамада.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 17:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/aZJV2LnG.jpg"   type="image/jpeg"   length="320846"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жаппай тәртіпсіздіктер: Трамп Францияны шекарасын дереу жабуға шақырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhappaj-tartipsizdikter-tramp-franciyany-shekarasyn-dereu-zhabuga-shakyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhappaj-tartipsizdikter-tramp-franciyany-shekarasyn-dereu-zhabuga-shakyrdy</guid>
                <description>Ақ үй басшысы Truth Social әлеуметтік желісінде жазба жариялады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ президенті Дональд Трамп Франциядағы жаппай тәртіпсіздіктерге мигранттарды айыптап, ел билігін шекараны дереу жабуға шақырды. Бұл туралы BILD агенттігі жазды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Мигранттар Францияны басып алды. Шекараны мүмкіндігінше тезірек жабу керек!» – деп жазды Ақ үй басшысы өзінің Truth Social әлеуметтік желісінде.


Бұған дейін осыған ұқсас пікірді АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс те айтқан. Оның сөзінше, еуропалық солшыл саясаткерлер жанашырлықты сылтауратып, өз елдеріне «үшінші әлемнен» адамдарды әкеліп, олардың қоғамға бейімделуін негізге алмады. Вэнстің айтуынша, Франция билігіне мұндай саясаттың салдары ескертілгенімен, олар бұған құлақ аспаған.

Трамп пен Вэнстің тиісті мәлімдемелері АҚШ Конгресіне өтетін аралық сайлауға шамамен екі апта қалғанда жасалды. Ақ үй әкімшілігі жаппай депортациялауды қамтитын қатаң миграциялық саясат жүргізіп отыр. Олар Еуропа елдерін шетелдіктердің елге кіруіне жеткілікті түрде шектеу қоймағаны үшін жиі сынға алады.

Айта кету керек, бұған дейін Франциядағы шеруге 800 мыңнан аса адам қатысқанын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 10:28:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/tACrqRmm.jpg"   type="image/jpeg"   length="226816"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Илон Маск АҚШ-тағы әр балаға SpaceX акциясын сыйлауға уәде берді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ilon-mask-aksh-tagy-ar-balaga-spacex-akciyasyn-syjlauga-uade-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ilon-mask-aksh-tagy-ar-balaga-spacex-akciyasyn-syjlauga-uade-berdi</guid>
                <description>АҚШ-та кәмелеттік жасқа толмаған 72-73 миллионға жуық бала тұрады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Америкалық миллиардер Илон Маск 2027 жылы АҚШ-тағы әрбір балаға өзінің SpaceX ғарыш компаниясының бір акциясынан сыйлайтынын мәлімдеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BILD-ке сілтеме жасап.


«Келесі жылы мен Америкадағы әрбір балаға SpaceX компаниямның бір акциясын сыйға тартамын. Бұл көптеген сыйлықтың бастамасы ғана болады», – деп жазды ол X әлеуметтік желісінде.


АҚШ-та 18 жасқа дейінгі 72-73 миллионға жуық бала бар. SpaceX акцияларының қазіргі құнын есепке алсақ, Масктың сыйлығы шамамен 10,5 миллиард долларға бағалануы мүмкін. Компания биржаға 2026 жылдың маусымында шықты. Бұл ретте миллиардер акциялардың нақты қалай үлестірілетінін әрі оны кімдер ала алатынын нақтыламады.

Масктың мәлімдемесі Claude чат-ботын жасап шығарған Anthropic компаниясының бастамасынан кейін жасалды. Бұл компания өзінің 5% акциясын қайырымдылық қорына бағыттайтынын жариялаған болатын. Илон Маск акцияларды адамдарға тікелей таратуды ұсынып, көп ұзамай өзінің жеке жоспарын көпшілікке айтты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 09:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/a0ZCdZg9.jpg"   type="image/jpeg"   length="183116"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ресейде екі ірі мегаполистің аты өзгертіледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/resejde-eki-iri-megapolistin-attary-ozgertiledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/resejde-eki-iri-megapolistin-attary-ozgertiledi</guid>
                <description>Көрші елде қалалардың тарихи атауларын қайтару мәселесі қайтадан күн тәртібіне шықты. Төрт қала атауын өзгертіп те үлгерді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Волгоград – Сталинградқа, Петербор – Ленинградқа айнала ма?

Ресей МемДумасындағы Коммунистік партия фракциясының депутаты Анжелика Глазкова Волгоград пен Санкт-Петербург қалаларына тиісінше Сталинград және Ленинград атауларын қайтаруды көздейтін заң жобасын енгізді. Құжат РФ Парламентінің электронды деректер базасында жарияланды, деп жазады inbusiness.kz тілшісі.

Бастамаға сәйкес, бұл қалалардың «қаһарман қала» ретіндегі құқықтық мәртебесін заң жүзінде бекіту, Ұлы Отан соғысы жылдарындағы атауларын қалпына келтіру және болашақта атауын өзгертуге тыйым салу көзделген.

Заң жобасы қабылданып, күшіне енген жағдайда жаңа (яғни, ескі) атаулары бір жыл ішінде ресми түрде әрі толыққанды қайтарылады.


«Волгоград пен Санкт-Петербург қаһарман қалаларына осы федералдық заң күшіне енгеннен кейін бір жыл ішінде тиісінше Сталинград және Ленинград атаулары қайтарылады. Санкт-Петербург пен Волгоград қалаларында жеке және заңды тұлғаларға РФ заңнамасына сәйкес берілген барлық құжат заңда белгіленген тәртіппен жаңартылғанға дейін өз күшін сақтайды», – делінген заң жобасына түсіндірме жазбада.


Бастама авторы депутат Глазкованың пікірінше, қалалардың тарихи атауларын оралту – соғыс жылдарындағы ерлік пен тарихи шындықты ұлықтаудың бір жолы.


«Әйтпесе, «Санкт-Петербург блокадасы» немесе «Волгоград шайқасы» деп айту құлаққа ерсі естілер еді. Жас ұрпақ бүгінде ондай аты бар қалалар болмағандықтан, олар сол соғыста қирап қалған деп ойлауы мүмкін. Ленинградты қорғаған жауынгерлердің де, қала тұрғындарының да ерлігіне бүкіл әлем тәнті. Сталинград шайқасы болса, Екінші дүниежүзілік соғыс барысындағы түбегейлі бетбұрыстың символы саналады», – деген байлам жасады бастама авторы.


Путин не дейді?

Бұған дейін Ресей президенті Владимир Путин парламенттік фракциялар жетекшілерімен кездесуде «Волгоградқа тарихи әскери атауы – Сталинградты қайтару жөніндегі шешімді жергілікті тұрғындар қабылдауы керек» деп мәлімдеген болатын. Сонымен бірге ол қаланың бұрынғы атауын қалпына келтіру мәселесін өзі де қарастыруға дайын екенін білдірді.

Волгоградқа Сталинград атауын қайтару жөніндегі пікірталас 2022 жылы басталды. 2025 жылғы қыркүйекте өзін «Сталинград майданының Әскери кеңесінің өкілдері» деп атаған бір топ бастамашыл тұрғын Владимир Путинге өтініш жолдап, қаланың атауын өзгерту туралы жарлық жобасын қоса жіберді. Олар Сталинград шайқасындағы жеңістің 83 жылдығына орай 2026 жылғы 1 ақпанда референдум өткізуді ұсынған.

Кремль қожайынының қолы тимеді ме, идеяны әлі пісіп-жетілмеген деп санады ма, кім білсін, биылғы жыл басында референдум жарияламады.

Қазірден тарихи атаулары қайтарылып жатыр

Жергілікті билік болса, бұрынғы атауларды қайта қолдануға кірісіп те кетті. 2025 жылғы мамырда Жеңістің 80 жылдығына орай Санкт-Петербург пен Волгоград үш күнге кеңестік атауларына іс жүзінде кері оралды. Былтырғы 8–10 мамыр аралығында Пулково әуежайындағы әуе қозғалысын басқару қызметкерлері (диспетчерлер) мен ұшқыштар Санкт-Петербургті «Ленинград» деп атауға міндеттелді. Сондай-ақ «Ленинград-Подход» және «Ленинград-Контроль» деген радио-шақыру белгілері қолданылды.

Сонда Волгоград әуежайында да ұқсас тәртіп енгізіліп, әуе рейстеріне қызмет көрсету кезінде «Сталинград-Подход» және «Сталинград-Контроль» кодтары пайдаланылды.

2026 жылы тарихи атауларды жаңғырту мәселесі жол инфрақұрылымына да қатысты болды. 6 наурызда Волгоград бағытына апаратын жолға тұрақты түрде «Сталинград тасжолы» атауы берілді. 21 маусымда жол белгілеріндегі «Волгоград» атауын «Сталинград» деп өзгерту жұмыстары басталды. Осылайша, қалалардың тарихи атауларын қайтару бастамасы саяси ұсыныстармен ғана шектелмей, қоғамдық кеңістікте де көрініс табуда.

Сталиннің өзі неге бұған қарсы болған?

Кеңестік атауларды қайтару туралы мамандар не дейді? Ресейлік сарапшылар Волгоградқа Сталинград атауын қайтару бастамасының тарихи негізі бар екенін мойындайды. Алайда олар соғыс тарихын құрметтеу мен Кеңес одағы басшыларының солақай саясатына баға беруді қоса қарастыру қажеттігін алға тартады. Әйтпесе бұл Сталин қуғын-сүргінінің құрбандарына қиянат болар еді.

«Эксперт-Урал» басылымына берген сұхбатында Орал федералдық университетінің оқытушысы, тарихшысы Андрей Ермоленко Царицынды Сталинград деп қайта атау туралы бастаманы Сталиннің өзі құптамағанына назар аудартты.

Ол қызықты бір тарихи деректі келтірді: 1925 жылы Сталин Царицын губерниялық комитетінің хатшысы Шеболдаевқа жеке хат жолдап, қаланы өзінің атымен атауға түпкілікті қарсы екенін білдірген. КСРО басшысы мұндай қадам өзін-өзі дәріптеуге ұмтылып жүргендей әсер қалдыруы мүмкін деп есептеп, қалаға басқа атау таңдауды ұсынған.

Бірақ қала басшысы кеңестік «генералиссимусты» «тыңдамаса» керек. Өйткені қалаға сол 1925 жылы Сталинград деген атау берілді. Бертінде, 1961 жылы Кеңес одағында Сталиннің жеке басына табынуды әшкерелеу және оның мұрасын қайта бағалау үдерісіне байланысты қала Волгоград болып өзгертілді.

Саясаттанушы, РФ философия ғылымдарының докторы Анатолий Гагарин бұл бастама «сталинизмнің қанды қырғыны» құрбандарын мазаламайды деп жорамалдайды: әскери тарих пен Сталиннің саяси тұлғасына берілетін бағаны бөлек қарастыру қажет деген пікірде.


«Сталинград шайқасының және қуғын-сүргіннің бір-біріне қатысы жоқ. Бұл жерде біз кеңес жауынгерлерінің ерлігі туралы айтып отырмыз. Меніңше, бұл мәселеде Сталинді дәріптеуді мақсат етпейтінімізді түсіндіруіміз керек», – дейді Гагарин.


Ал, Санкт-Петербургтің қазіргі атауы 1991 жылы қайтарылды. Сол жылдың 6 қыркүйегінде Ленинград қаласына тарихи атауын беру туралы жарлық шықты.

Бұл мәселе 1980-жылдардың соңынан талқылана бастаған. Сол кезеңде қоғамдық бірлестіктер қаланың кеңестік атауынан бас тарту жөнінде ұсыныстар көтерді.

1991 жылғы сәуірде қала тұрғындары арасында сауалнама жүргізілді. Оған қала тұрғындарының 64%-ы қатысты. Дауыс бергендердің 54%-ы Санкт-Петербург атауын қайтаруды қолдаса, 42 пайызы қарсы шықты.

Сауалнаманың дербес заңдық күші болған жоқ. Әйтсе де оның нәтижелері қала атауын өзгерту туралы кейінгі шешімге негіз болды.

Алайда Ленинград атауын қайтару туралы пікірталас тыйылмады. 2014 жылы Neva.Today интернет-газеті жүргізген сауалнамаға шамамен 3 мың адам қатысқан. Олардың 68 пайызы Петербор атауын қайтадан Ленинград деп өзгертуге қарсы болған.

Санкт-Петербургтің топонимикалық комиссиясының мүшесі, өлкетанушы Алексей Ерофеев те қаланың атауын қайта өзгертуді қолдамапты.


«Қала атауын кері қайтара беруге болмайды. Оның әр кезеңдегі атаулары тарихи құндылыққа ие. Петербордың 3 атауы болғанын ұмытпау керек. Олардың әрқайсысының өз орны бар: Петербург, Петроград және Ленинград», – деді өлкетанушы.


Бұл пікір қала атауының жай ғана географиялық белгі емес екенін аңғартады. Ол – бірнеше тарихи дәуірдің, қоғамдық өзгерістер мен ұрпақтар жадында сақталған оқиғалардың көрінісі.

Ресейде тағы қандай қалалар атауы өзгерді?

Соңғы он жылда тарихи атауларды өзгерту жөніндегі бастамалар Волгоградпен ғана шектелген жоқ. 2026 жылы Свердлов облысын Орал облысы немесе Екатеринбург облысы деп қайта атау ұсынылды.

2025 жылы Ресей МемДумасы Шешенстандағы 3 елді мекеннің атауын өзгерту туралы заң жобасын мақұлдады. Серноводское қаласы Серновод, Шелковская қаласы Терек, Наурская орнына Невре деп аталды.

2024 жылы Ростов қаласы ресми түрде Ростов Великий атауын иеленді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 08:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/YZAjdxGd.png"   type="image/png"   length="2442271"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Путин Трамп пен Си Цзиньпинге Украинадағы соғысты талқылауды ұсынды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/putin-tramp-pen-si-czinpinge-ukrainadagy-sogysty-talkylaudy-usyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/putin-tramp-pen-si-czinpinge-ukrainadagy-sogysty-talkylaudy-usyndy</guid>
                <description>Кремльдің көздегені – қақтығысты Мәскеу үшін тиімді шарттармен аяқтау жөнінде келісімге келу.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл туралы The Wall Street Journal басылымы жазды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Басылымның дерегінше, Ресей тарапы келіссөздерді 18-19 қарашада Қытайдың Шэньчжэнь қаласында өтетін Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (АТЭС) саммиті аясында ұйымдастыруды ұсынған.

Осылайша, Ресей президенті Владимир Путин қараша айында АҚШ басшысы Дональд Трамппен және Қытай төрағасы Си Цзиньпинмен кездесіп, Украинадағы соғысты талқылауға ниетті.

Ресей президентінің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков үшжақты кездесудің өткізілу мүмкіндігі қарастырылып жатқанын растады. Дегенімен, әзірге кездесудің нақты форматы мен ықтимал күн тәртібі белгісіз.


– Кездесудің өзі немесе оның ықтимал күн тәртібі туралы әзірге нақты түсінік жоқ. Дегенімен, үш тарап та мұндай кездесудің өту мүмкіндігін жоққа шығармайды, – деді Песков басылымға берген жауабында.


АҚШ әкімшілігіндегі жоғары лауазымды өкілдің айтуынша, Дональд Трамп әзірге мұндай саммит өткізуге келісім бермеген. Соған қарамастан, Ақ үй басшысы бұл ұсынысқа оң көзқарас танытуы мүмкін.

The Wall Street Journal Ресей барлау қызметінің бұрынғы қызметкеріне сілтеме жасап, Кремль бұл бастаманы 9 қазанда Путин мен Трамптың телефон арқылы сөйлесуі кезінде ұсынғанын хабарлады. Басылымның жазуынша, сол әңгіме барысында Ресейден АҚШ-қа дизель отынын жеткізу жөніндегі келісімге де қол жеткізілген.

Бұған дейін, 16 қазанда Трамп жарлыққа қол қойып, Мәскеуге қарсы маңызды санкциялардың күшін жойған еді.

Ақ үй, сондай-ақ Ресей мен Қытайдың Вашингтондағы елшіліктері бұқаралық ақпарат құралдарының түсініктеме беру туралы сауалдарына әзірге жауап қатпаған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 19 Oct 2026 14:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/hxrq3iMJ.jpg"   type="image/jpeg"   length="56259"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Марко Рубио G20 саммитінен кейін Қазақстанға келеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-aksh-kenejtilgen-strategiyalyk-ariptestikti-nygajtu-bagytyn-rastady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-aksh-kenejtilgen-strategiyalyk-ariptestikti-nygajtu-bagytyn-rastady</guid>
                <description>Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубиомен кездесті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Екі елдің сыртқы саяси ведомстволарының басшылары сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты нығайтуға баса назар аудара отырып, кеңейтілген стратегиялық әріптестікті одан әрі дамыту перспективаларын талқылады.

Тараптар екіжақты қатынастардың оң серпінін атап өтіп, практикалық өзара іс-қимылды кеңейтуге, тауар айналымын ұлғайтуға және бірлескен инвестициялық жобаларды іске асыруға өзара мүдделілігін растады.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың АҚШ Президенті Дональд Трамппен 2025 жылғы қарашада өткен кездесуінің қорытындыларын қоса алғанда, жоғары деңгейде қол жеткізілген уағдаластықтарды іске асыруға ерекше назар аударылды.

М. Тілеуберді іскерлік байланыстарды нығайтудың, америкалық инвестициялар мен озық технологияларды тартудың, сондай-ақ энергетика, аса маңызды минералдар, цифрландыру, көлік және логистика салаларындағы ынтымақтастықты дамытудың маңыздылығын атап өтті. 

Сондай-ақ тараптар Майамиде өтетін алдағы G20 саммитіне дайындық мәселелері жөнінде пікір алмасты. Бұдан бөлек, М. Рубио G20 саммитінен кейін жақын арада Қазақстан Республикасына толық форматтағы сапармен келуге мүдделі екенін растады.

Кездесу қорытындысы бойынша Қазақстан-Америка кеңейтілген стратегиялық әріптестігін одан әрі нығайтуға және нақты практикалық нәтижелерге қол жеткізуге өзара мүдделілік расталды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 19 Oct 2026 13:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/L9AJHs4Q.jpg"   type="image/jpeg"   length="85707"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Трамп Ресейге қарсы жаңа санкциялар неге кейінге қалғанын айтты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tramp-resejge-karsy-zhana-sankciyalar-nege-kejinge-kalganyn-ajtty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tramp-resejge-karsy-zhana-sankciyalar-nege-kejinge-kalganyn-ajtty</guid>
                <description>Бұл шешімнің себебі белгілі болды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ президенті Дональд Трамп Ресейге қарсы жаңа санкцияларды енгізуді кейінге қалдырғанын түсіндірді. Бұл туралы ол өзінің Truth Social әлеуметтік желісінде жазды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты DW-ге сілтеме жасап.


«Ресейге қатысты шешімім өте қарапайым. Мен қазір Ресей және Украина арасындағы соғысты тоқтату бойынша бейбіт келіссөздер жүргізіп жатырмын. Сондықтан Мәскеуді келіссөз үстелінен алыстатындай ешқандай қадам жасағым келмейді», – деп жазды Дональд Трамп. 


Оның сөзінше, Мәскеумен арадағы келіссөздерде айтарлықтай ілгерілеу бар.


«Осы сәтте құжатқа қол қою жағымсыз нәтижеге әкелер еді. Мен құжатқа өзім қажет деп тапқан кез келген сәтте қол қоя аламын», – деп атап өтті Ақ үй басшысы.


Грэм дайындаған заң жобасы ресейлік тауарларға – 500%, ал Ресей мұнайы және газын ең көп сатып алатын бес ел мен санкцияларды айналып өтуге көмектесетін мемлекеттер өнімдеріне 100% қосымша баж салығын енгізуді көздейді. Құжат Трампқа шектеулерді 18 қазанға дейін енгізуді міндеттеген еді. Алайда онда елдің ұлттық мүддесі үшін процесті тоқтата тұру құқығы да болған. Дональд Трамп 17 қазанда дәл осы мүмкіндікті пайдаланып, санкцияларды кейінге қалдырды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 19 Oct 2026 11:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/PNhm2yvg.jpg"   type="image/jpeg"   length="218619"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Франциядағы шеруге 800 мыңнан аса адам қатысты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/franciyadagy-sheruge-800-mynnan-asa-adam-katysty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/franciyadagy-sheruge-800-mynnan-asa-adam-katysty</guid>
                <description>Аталған жағдайға байланысты ел президенті Эммануэль Макрон халыққа үндеу жасады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұған дейін Франциядағы жаппай наразылық шаралары тәртіпсіздіктерге ұласқан еді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Бүгінде елде 2 мыңнан астам адам ұсталса, қақтығыстар кезінде полиция мен өрт сөндіру қызметінің 600-ден көп қызметкері зардап шеккені белгілі болды.

Ұсталғандар саны туралы елдің ішкі істер министрі Лоран Нуньес мәлім етті. Оның сөзінше, әзірге жарияланған деректер алдын ала алынған. Министр тәртіпсіздік пен зорлық-зомбылыққа қатысқандардың барлығы жауапқа тартылатынын айтты.

Наразылық акциялары Париж, Марсель, Лион, Бордо, Ренн, Страсбург, Гренобль, Ницца және Лимож қалаларында өтті. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, шерулерге 800 мыңнан астам адам қатысқан. Наразылар өмір сүру құнының, жанармай бағасының өсуіне және мемлекеттік қызметтердің жұмысына қатысты мәселелерге назар аударуды талап еткен.

Десе де, наразылықтар тәртіпсіздікке ұласып кетті. Мысалы, Марсельде акцияға қатысушылар мэрия ғимаратына кірсе, Бордода 100-ге жуық дүкен тоналған. Ал Лимож қаласында шыққан өрт салдарынан XIX ғасырда салынған тарихи мэрия ғимаратына айтарлықтай зақым келіп отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 19 Oct 2026 10:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/ovH7An9D.jpg"   type="image/jpeg"   length="2849213"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Шакира Бішкекте тұңғыш рет концерт берді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/shakira-bishkekte-tungysh-ret-koncert-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/shakira-bishkekte-tungysh-ret-koncert-berdi</guid>
                <description>Әлемге әйгілі әншінің Орталық Азиядағы алғашқы шоуына 33 елден көрермен жиналған. 


 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Олардың арасында Қазақстан, Ресей және Өзбекстаннан келген жанкүйерлер де көп болған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Шакираның Бішкектің «Бишкек Арена» стадионындағы концерті 18 қазанда өтті. Концерт әншінің Las Mujeres Ya No Lloran World Tour әлемдік турнесі аясында ұйымдастырылған. 

Шакира көрермендерге өзінің танымал әндерін орындап берген. Олардың қатарында Hips Don’t Lie, Waka Waka және Whenever, Wherever композициялары бар.

Әнші концерттің басында көрермендермен қырғыз тілінде амандасып, көпшіліктің ықыласына бөленді. 


– Кутман кеч, Бишкек! Кандайсыңар? – деп саулық сұрасты әлемдік жұлдыз.


Кеш соңында Шакира көрермендерге жылы қабылдауы үшін алғысын жаудырған. 

Концерт өтетін күні Қырғызстанның Туризмді дамыту жөніндегі мемлекеттік агенттігінің басшысы Эдуард Кубатов әншінің шоуына арналған билеттердің түгел сатылып кеткенін мәлім етті. 

Бұған дейін Шакираның Бішкектегі концертіне қазақстандықтар ең көп билет сатып алғанын жазған едік. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 19 Oct 2026 10:09:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/FpOaZJlD.jpg"   type="image/jpeg"   length="152354"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Өзбекстанға барды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aksh-memlekettik-hatshysy-marko-rubio-ozbekstanga-bardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aksh-memlekettik-hatshysy-marko-rubio-ozbekstanga-bardy</guid>
                <description>Бұл – оның Орталық Азияға жасаған алғашқы сапары. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Өзбекстанға барды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты жергілікті БАҚ-қа сілтеме жасап.

Жексенбі күні Марко Рубио жұбайымен бірге Самарқандқа табан тіреді. Бұл – оның Орталық Азия аймағына жасаған алғашқы сапары. Әуежайда оны Өзбекстан президенті әкімшілігінің басшысы Саида Мирзиёева, Өзбекстанның сыртқы істер министрі Бахтиёр Саидов, АҚШ Президентінің Оңтүстік және Орталық Азия бойынша арнаулы өкілі Серджио Гор, АҚШ-тың Өзбекстандағы елшісі Джонатан Хеник және Самарқанд облысының басшылығы қарсы алды.


«АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио мырзаны Самарқанд жерінде қарсы алғаныма қуаныштымын», – деп жазды Саида Мирзиёева өзінің Telegram-арнасында.


Дүйсенбі күні шаһарда Америка-Өзбекстан іскерлік және инвестициялық кеңесінің екінші отырысы және C5+1 форматында АҚШ пен аймақ елдері сыртқы істер министрлерінің кездесуі өтеді. Сонымен қатар Марко Рубио мен Бахтиёр Саидов екі ел арасындағы кеңейтілген стратегиялық серіктестік диалогының алғашқы раундын өткізеді.

Марко Рубиомен бірге Өзбекстанға 200-ден астам ірі америкалық компаниялардың өкілдері барған. Самарқандқа Өзбекстан басшысы Шавкат Мирзиёев те арнайы ұшып барған. Ол инвестициялық кеңеске қатысып, Марко Рубиомен жеке келіссөздер жүргізеді деп күтілуде.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 19 Oct 2026 09:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/XODE1bOU.jpg"   type="image/jpeg"   length="431237"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әлемнің әр елінде жастар «Үшінші дүниежүзілік соғысты» бастап жатыр ма?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/alemnin-ar-elinde-zhastar-ushinshi-duniezhuzilik-sogysty-bastap-zhatyr-ma</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/alemnin-ar-elinde-zhastar-ushinshi-duniezhuzilik-sogysty-bastap-zhatyr-ma</guid>
                <description>​Франция, Үндістан, Албания, Италия, Тунис, Перу... Әлемнің әр түкпірінде жастар наразылығы өршіп, көшедегі шерулер жаппай қақтығыстарға ұласуда.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылғы қазан жаһандық саясаттағы аласапыран кезеңге айналды. Бірнеше континенттегі елді қатар қамтыған жастар наразылығы барған сайын күшеюде. Мектеп оқушылары, студенттер мен жас мамандар қымбатшылыққа, қолжетімсіз баспанаға және білім беру жүйесіндегі дағдарысқа қарсы көшеге шықты. Полициямен қақтығыстар, ғимараттардың өртке орануы, қоғамдық тәртіптің бұзылуы мемлекеттік тұрақтылыққа қауіп төндіре бастады, деп жазды inbusiness.kz.

Франция: өрт қою, ғимараттарға шабуыл және 1,5 мың адамның ұсталуына соқтырған толқулар

Франция жаппай тәртіпсіздіктердің ауқымды толқынына тап болды. ІІМ мәліметінше, кешегі 17 қазанда көшеге шыққан демонстранттардың саны 550 мыңнан асты. Елдегі ең ірі кәсіподақтардың бірі – CGT шеруге қатысқандар санын миллион адамға жуық деп бағалады. Бұл көрсеткіштер бір-бірінен алшақ болғанымен, екеуі де қоғамның бұрын-соңды болмаған ауқымда мобилизацияланғанын аңғартады.

Ресми мәлімет бойынша, кеше бір ғана Парижде шеруге шамамен 110 мың адам қатысқан. Қақтығыстар кезінде 1,5 мың адам ұсталып, 150-ден астам полицей жарақат алды. Бұл сандарды Франция Премьер-министрі Себастьен Лекорню жариялады.

Наразылықтың өршуіне бірнеше фактор қатар әсер етті. Тұрмыс құнының өсуі, жанар-жағармайдың қымбаттауы, мемлекеттік қызметтер сапасының нашарлауы және жаңа білім беру саясаты халықтың ашу-ызасын күшейтті.

Қыркүйектің ортасынан бері мектеп оқушылары мұғалімдер санын көбейтуді, шамадан тыс толған сыныптарды босатуды және білім алу жағдайын жақсартуды талап етіп келеді. Қазан айында наразылық мектеп қабырғасынан асып, оған беделді жоғары оқу орындарының студенттері, кәсіподақтар, басқа салалардың қызметкерлері және «Сары кеудешелілер» қозғалысының өкілдері қосылды.

Парижде кеше Республика алаңына жиналған демонстранттар биіктігі 25 метрлік ескерткішке өрмелеп, бұзуға әрекет жасағаннан кейін полиция жас ағызатын газ бен суатқыш машиналарды қолдануға мәжбүрленді. Солтүстік вокзал маңына студенттер бастаған жүздеген адам жиналды. CNews телеарнасының штаб-пәтері маңында да жағдай ушығып, жүзге жуық жас демонстрант ғимараттың терезелеріне түрлі зат лақтырған.

Марсельде наразылық білдірушілер қала әкімдігіне басып кірді, сырта көптеген дүкенді тонады, полиция бөлімшесіне шабуыл жасауға әрекеттенді. Лион қаласында туристік ақпарат орталығы отқа оранды. Полицияның мәлімдеуінше, жиналғандар өрт сөндірушілердің «тілсіз жауды» тез ауыздықтауына барынша кедергі жасалған.

Лимож қаласында тарихи мэрия ғимараты өртеніп, артынша оның қоңыраулы мұнарасы құлады. Гренобльде қалалық әкімшілік ғимараты бүлінді. Авиньонда наразылар префектураның ауласына басып кірсе, Лилльде әкімдік ғимаратына шабуыл жасалды. Кан қаласында демонстранттар жол тегістегіш техникамен полиция бөлімшесінің қақпасын бұзып кіріп, полицияның бірнеше көлігін тапап тастаған.

Жандармерия өкілдері жиналған жұртты бақылауда ұстауға күш пен құралдың жетіспейтінін айтып дабыл қағуда. Қақтығыстар өрті Тулуза, Ренн, Анже, Страсбург, По, Монпелье, Валанc және Тулон сияқты басқа қалаларда да лаулады.

Le Monde басылымының жазуынша, әзірге зардап шеккен демонстранттардың нақты саны анықталған жоқ. Ең ауыр оқиға Сент-Этьенде болды. Жарылған полиция гранатасы жасөспірімнің қолын жұлып тастаған. Инспекция оқиғаға байланысты тергеу жүргізіп жатыр.

Үндістан: «Тарақандар партиясы» тағы да тосқауыл қоюда

Үндістанның саяси кеңістігінде Cockroach Janta Party (CJP), яғни, «Тарақандардың халықтық партиясы» аталатын жастар қозғалысы қайта бас көтерді. Ұйым саяси элитаның іс-әрекетіне наразы: мемлекеттік институттар жұмысының ашықтығын және өзгеше пікір айтатын азаматтарға қысым жасауды тоқтатуды талап етуде. Таяуда Нью-Делиде наразылық шеруі кезінде қозғалыс жетекшілерінің жаппай ұсталуы елдегі жүйелік дағдарыстың тереңдегенін паш етті.

The Indian Express хабарлауынша, 16 қазанда Делиде «Lehra Do Tiranga» шеруі кезінде полиция CJP жетекшісі Абхиджит Дипкені және AISA студенттік ұйымының төрайымы Неху Боруды ұстады.

Ол шеру белсенділердің тұтқындалуына қарсылық білдіру және Сайлау комиссиясының басшысы Гьянеш Кумарды отставкаға кетіру мақсатында ұйымдастырылған. Дипке қоғамдық тәртіпті сақтауға міндеттейтін құжатқа қол қойғаннан кейін бостандыққа жіберілді.

Осы бір акцияның өзінде жүзден астам адам ұсталды. Полиция наразылыққа қатысқан жастардың әлеуметтік желідегі парақшаларын тексеруге кірісті: шерулерді кім ұйымдастырып жүргенін және басқа азаматтарды көшеге шығуға кім үндейтінін анықтауға тырысып жатыр.

Financial Times мәліметінше, елдегі шиеленісті сайлаушылар тізімдерін жаппай қайта қарау науқаны одан ары ушықтырды. Салдарынан, тізімдерден 130 миллион сайлаушы алып тасталған. 

Үкіметтің қарсыластары бұл рәсім сайлаушылардың жекелеген топтарының құқықтарына нұқсан келтіреді деп есептейді. Сайлау комиссиясы бұл тексерістің тек әкімшілік сипатта екенін алға тартты. Алайда қоғамдағы күдікті бәрібір сейілте алған жоқ.

Италияда студенттер шеруі қақтығысқа ұласты

Италияда «No Meloni Day» («Мелониге қарсы күн») ұранымен жаппай демонстрациялар өтіп жатыр. Ұйымдастырушылардың мәлімдеуінше, ел бойынша шерулерге 400 мың адам қатысқан. 

Мектеп оқушылары мен студенттер білім беру саласын қаржыландырудың жеткіліксіздігіне, баспана жалдау ақысының өсуіне, Үкімет реформаларына және әскери шығындардың ұлғаюына қарсы. Наразылықтың басты ұраны – «Соғысқа емес, мектепке ақша бөлінсін!».

Акциялар Рим, Милан, Турин, Генуя, Венеция, Падуя, Флоренция, Бергамо, Болонья және Кальяри қалаларында өтті. Кеше Миландағы жағдай күрт ушығып, демонстранттар тас, петарда, бөтелкелер мен жол қоршауларын лақтырды. Полиция шерушілерді күшпен таратуға кірісті.

Римде наразылық білдірушілер АҚШ пен Израильдің туларын өртеп, Білім министрлігі ғимаратының маңында жарылғыштар жарған. Туринде полиция қызметкерлеріне жұмыртқа лақтырылып, саясаткерлердің көше суреттері бүлінді. Пизадағы жоғары оқу орнының студенттері оқу жылының ашылу салтанатын өткізуге кедергі жасады. Бергамода бұзақылық әрекеттерден кейін ондаған оқушы полиция бөлімшесіне жеткізілді, деп хабарлады ANSA агенттігі.

Албания: жастар жемқорлыққа және Трамп жобасына қарсы

Албаниядағы студенттер мен жастардың наразылығы біртіндеп ашық саяси сипатқа ие болды. Демонстранттар Премьер-министр Эди Раманың отставкаға кетуін талап етті. Олар Үкіметті жемқорлыққа батқаны, жаңа жұмыс орындарын көп аша алмағаны және білім беру саласындағы мәселелерді шеше алмағаны үшін айыптап отыр.

Наразылықты күшейткен тағы бір фактор – елдің ең көркем жағалауын бұқара үшін жауып тастап, онда элиталық туристік жоба салу төңірегіндегі дау. Бұл жоба АҚШ Президенті Дональд Трамптың күйеу баласы Джаред Кушнердің инвестициялық мүдделерімен байланысты.

Кеше, 17 қазанда астана Тиранада демонстранттар тас, петарда және жанғыш қоспасы бар бөтелкелер лақтырды. Полиция көзден жас ағызатын газ, суатқыш машиналар қолданып, резеңке оқ жаудырды.

Associated Press агенттігінің мәліметінше, билік өкілдері 167 адамның ұсталғанын, 132 полицейдің зардап шеккенін хабарлаған. Қызметтік өкілеттігін асыра пайдаланғаны үшін 7 полиция қызметкері тексеру аяқталғанша қызметінен шеттетілді.

Елдегі толқулар әлі басылған жоқ. Наразылық акциялары Тиранадан бөлек, Лежа, Эльбасан, Шкодер және Корча қалаларына да тарады.

Испания: баспана мен білім проблемасы жастарды көшеге шығарды

Испанияда жастар наразылығының басты себептері – пәтер жалдау ақысының шарықтауы, тұрғын үйлерден мәжбүрлі түрде шығару және мемлекеттік білім беру жүйесіндегі проблемалар.

3 қазаннан бастап Мадридте шамамен 70 мың адам демонстрацияға шықты. Бұған 87 жастағы Марикамен Абаскальдың баспанасынан шығарылуы түрткі болды. Оның оқиғасы жалға алушылардың қаншалықты дәрменсіз жағдайда қалуы мүмкін екенін көрсететін символға айналды.

Содан бері наразылық акциялары елдің шамамен 50 қаласында өтті. Парламент депутаттары Үкімет ұсынған тұрғын үй мәселесіне қатысты бірқатар бастамасын қабылдамай тастады. Осыдан кейін демонстранттар басқа шұғыл шаралар қабылдауды талап етуде.

Бұған дейін Барселонада да мыңдаған адам баспана дағдарысына қарсы көшеге шыққан. Жас демонстранттардың жекелеген топтары қоқыс контейнерлерін өртеп, полицияға түрлі ауыр заттар лақтырды.

14 қазаннан Мадридте білім беру саласы қызметкерлерінің мерзімсіз ереуілі басталды. Кәсіподақтардың мәліметінше, оған педагогтердің шамамен 70%-ы, аймақтық билік дерегінше – 45%-ы қатысты.

Мадридтегі Комплутенсе университетінің химия факультеті ғимаратының алдында өткен акция кезінде полиция шерушілерге күш қолданды. El País жазуынша, 5 адам ұсталып, 8 адам жарақат алған.

Испаниядағы жағдай жастар наразылығының тек саяси ұрандармен шектелмейтінін көрсетеді. Кейде мәселенің түп-тамыры әлдеқайда қарапайым: қалтасы көтеретін баспананың болмауы және сапалы білім алу мүмкіндігінің шектелуі жасты ашындырады. Ел болашағын құруға тиіс ұрпақтың негізгі қажеттіліктерін өтеуі қиындаса, әлеуметтік наразылықтың тереңдей түсуі де заңды.

Бельгия мен Португалия: шығындардың өсуі Еуропадағы дағдарысты тереңдетуде

Бельгия орталығы Брюссельде негізінен жастардан құралған бірнеше жүз демонстрант ЖОО-ға түсу құнының өсуіне және жоғары білімге қол жеткізуді шектейтін реформаларға қарсы бас көтерді. 

Наразылық кезінде автокөлік аударылғаннан кейін полиция көзден жас ағызатын газ бен суатқыш машиналарды қолданды. Reuters агенттігінің хабарлауынша, шерулер Льеж қаласын да қамтыды.

Ал, Португалия астанасы Лиссабонда бірнеше күнге созылған наразылықтардың аясында бүгін көшеге ондаған мың адам шықты. Шерушілердің басты талабы – күнделікті тұрмыс құнының өсуіне қарсы нақты шаралар қабылдау.

Әртүрлі елде бір-біріне ұқсас талаптардың көтерілуі кездейсоқ емес. Білім алу, баспана жалдау және күнкөріс шығындары жастар үшін барған сайын ауыр жүкке айналуда. Әлеуметтік мәселелердің шешілмеуі саяси билікке деген сенімге де селкеу түсіруде.

Z-ұрпақ наразылығы тағы қандай елдерде ушықты?

Жастардың наразы қозғалыстары Еуропамен шектелмейді. Әлемдік ақпарат құралдары мен сараптамалық орталықтардың жарияланымдарында Индонезия, Марокко, Мадагаскар, Тунис, Перу және басқа да елдер аталады. 

Әрине, бұл елдердің бәрінде толассыз тәртіпсіздіктер болып жатыр деуге болмайды. Кейбір қозғалыстар 2025 жылы басталып, биыл қайта жанданды немесе талап-тілектерін өзгертіп, жаңа сипатқа ие болды.

Маусымда Индонезия астанасы Джакартада жүздеген студент Президент Прабово Субиантоның экономикалық саясатына қарсы шеруге шықты. Наразылыққа бензиннің қымбаттауы, мемлекеттік шығындардың ұлғаюы, әскерилердің азаматтық саладағы рөлінің кеңеюі себеп болды. Демонстранттар Үкіметтің әрекеттері елдегі экономикалық қиындықтарды одан ары ушықтыруда деп санайды, деп жазды Reuters.

Мароккода «GenZ 212» жастар қозғалысы денсаулық сақтау және білім беру жүйесін жақсартуды табанды талап етуімен танылды. Наразылықтар 2025 жылдың қыркүйегінде Агадир қаласындағы мемлекеттік ауруханада кесарь тілігі арқылы босанған 8 әйелдің қайтыс болуынан соң басталды. Қозғалысқа қатысушылар спортқа бөлінетін астатөк қаражат пен медициналық қызметтердің жетіспеушілігін салыстырып, биліктің қаржы бөлу басымдықтарына күмән келтірді. Олардың пікірінше, мемлекет азаматтардың өмірі мен денсаулығына тікелей әсер ететін салаларды да назардан тыс қалдырмауы керек.

Мадагаскарда электр қуаты мен ауызсудың жиі үзілуі халықтың, әсіресе жастардың жаппай наразылығын туғызды. Әлеуметтік мәселелерге байланысты басталған шерулер ақырында саяси дағдарысқа ұласып, Президент Андри Радзуэлинаның биліктен кетуіне әкелді. 

2026 жылғы 17 қазанда Тунис астанасында мыңдаған адам көшеге шығып, соңғы бірнеше жылдағы ең ірі наразылық акцияларын өткізді. Демонстранттар Президент Каис Саидтың саясатына қарсы шықты. Олар биліктің бір қолға шоғырлануын, экономикалық қиындықтарды, су мен электр қуатының үзілуін, дәрі-дәрмек тапшылығын және жұмыссыздықты сынға алды. Наразылыққа кәсіподақтар, журналистер, заңгерлер және оппозиция өкілдері де қосылды. Осылайша, қозғалыс жекелеген әлеуметтік топтардың талабынан асып, қоғамның әртүрлі бөлігін біріктірген саяси акцияға айналды.

2026 жылы Перудегі Generation Z жастар қозғалысы жемқорлыққа, қылмысқа және зейнетақы жүйесіндегі өзгерістерге қарсы наразылық науқанын жалғастырды. 2026 жылдың қаңтарында қозғалысқа қатысушылар жемқорлық дауына байланысты Президент Хосе Херидің отставкаға кетуіне қол жеткізді. 28 шілдеден бастап елді Кейко Фухимори басқарып отыр. Ол – сайлауда жеңіске жеткен тұңғыш әйел Президент.

Әр елдегі жағдайдың өзіндік ерекшелігі болғанымен, жастардың талап-тілегінде ортақ белгілер аз емес. Олар қымбатшылыққа, баспана тапшылығына, білім саласындағы теңсіздікке, жемқорлыққа, жұмыссыздыққа және биліктің өрескел шешімдеріне наразы. 

Жастар өз болашағына алаңдайды және оны айқындайтын шешімдерге өздері ықпал етуді қалайды. Әңгіме мемлекеттер арасындағы дәстүрлі соғыс туралы емес, әртүрлі елдерде қатар өршіп, саяси жүйелердің тұрақтылығын сынап жатқан жаһандық әлеуметтік қарсылық толқыны жөнінде болып отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 18 Oct 2026 20:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/paI2cJ1n.jpeg"   type="image/jpeg"   length="359960"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Германия 13 жасқа дейінгі балаларға әлеуметтік желіні пайдалануға тыйым салуы мүмкін]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/germaniya-13-zhaska-dejingi-balalarga-aleumettik-zhelini-pajdalanuga-tyjym-saluy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/germaniya-13-zhaska-dejingi-balalarga-aleumettik-zhelini-pajdalanuga-tyjym-saluy-mumkin</guid>
                <description>Германия үкіметі балалардың интернеттегі қауіпсіздігін күшейтуді жоспарлап отыр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұсыныстар қатарында 13 жасқа толмаған балалардың әлеуметтік желілерді пайдалануына тыйым салу, жасөспірімдерге бірқатар шектеу енгізу және бастауыш сынып оқушыларына жасанды интеллект туралы түсінік беретін арнайы бағдарлама әзірлеу бар. Министрлер кабинеті реформаның негізгі бағыттарын мақұлдағанымен, тиісті заңдар әлі қабылданған жоқ, деп жазады inbusiness.kz сайты BILD басылымына сілтеме жасап.

Еуропалық одақ көлемінде ортақ ережелер бекітілгенше, Германия өз шектеулерін енгізбек. Тек балаларға арнап жасалған платформаларға ерекшелік берілуі мүмкін. Ал 13 пен 18 жас аралығындағы жасөспірімдер үшін бірнеше деңгейден тұратын шектеулер қарастырылған. Дегенмен олардың нақты талаптары әзірге белгіленбеген.

Үкімет платформаларды балалардың қауіпсіздігін әуел бастан ескеруге міндеттемек. Атап айтқанда, алгоритм арқылы ұсынылатын контентті әдепкіде өшіру және пайдаланушыны ұзақ уақыт экран алдында ұстауға бағытталған мүмкіндіктермен күресу ұсынылып отыр. Олардың қатарына жаңалықтар таспасын шексіз айналдыру және видеоларды автоматты түрде ойнату функциялары кіреді.

Тағы бір бастама – «ЖИ-Seepferdchen» бағдарламасы. Оның атауы Германияда балалардың жүзуді меңгергенін білдіретін арнайы белгіге ұқсатып қойылған. Бағдарлама бастауыш сынып оқушыларына жасанды интеллект қолданбаларын ажыратуды, олардың мүмкіндіктері мен қауіптерін түсінуді және бұл технологияны саналы түрде пайдалануды үйретуге бағытталған.

Әзірге бұл – болашақ саясаттың негізгі бағыттары ғана. Жаңа шектеулердің нақты қашан күшіне енетіні белгісіз. Bitkom ұйымы жүргізген сауалнамаға сәйкес, Германия тұрғындарының 79 пайызы балаларға арналған «ЖИ-Seepferdchen» бағдарламасын пайдалы деп санайды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 18 Oct 2026 11:36:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/gq46fq1F.jpg"   type="image/jpeg"   length="106773"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Макрон Франциядағы тәртіпсіздікті тоқтатуға уәде берді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/makron-franciyadagy-tartipsizdikti-toktatuga-uade-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/makron-franciyadagy-tartipsizdikti-toktatuga-uade-berdi</guid>
                <description>Францияда жаппай наразылық кезінде бірнеше қалада тәртіпсіздік болып, ғимараттар бүлініп, дүкендер тоналды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ел президенті Эммануэль Макрон заң бұзғандардың барлығы жауапқа тартылатынын мәлімдеді, деп жазады inbusiness.kz сайты Euronews басылымына сілтеме жасап.

Басылымның мәліметінше, 17 қазанда Францияның бірнеше қаласында жаппай шерулер өткен. Наразылыққа елдегі әлеуметтік-экономикалық жағдай мен халықтың тұрмысын алаңдатқан мәселелер себеп болған. Алайда бейбіт басталған шерулердің бір бөлігі тәртіпсіздікке ұласқан.

Бірнеше қалада дүкендер тоналып, ғимараттар бүлінді

Парижде полиция мен шерушілер арасында қақтығыс болған. Құқық қорғау органдары тәртіпсіздікті тоқтату үшін көзден жас ағызатын газ қолданған. Кейбір шерушілер полицияға түрлі заттар лақтырып, көшелерде өрт шыққан.

Лион, Марсель, Лилль және Бордо қалаларында да тәртіпсіздік тіркелген. Кей жерлерде ғимараттарға шабуыл жасалып, дүкендер тоналған. Лимож қаласында әкімдік ғимараты өртенген.

Оқиғалар салдарынан қала көшелеріне және қоғамдық нысандарға зиян келген. Париж мэрі Эммануэль Грегуар кейбір көшелердің қатты бүлінгенін айтқан.

Қақтығыс кезінде адамдар жарақат алды

Тәртіпсіздік кезінде Сен-Этьен қаласында бір ер адам полиция қолданған гранатаның жарылуынан қолынан айырылған. Euronews мәліметінше, Францияда бұған дейін де полицияның арнайы құралдарын қолдануына байланысты осындай ауыр оқиғалар болған.

Бұл жағдайлар құқық қорғау органдарының күш қолдану тәсілдеріне қатысты пікірталасты күшейтті.

Макрон: Заң бұзғандар жауап береді

Франция Президенті Эммануэль Макрон ғимараттарды қиратқан, дүкендерді тонаған және шабуыл жасаған адамдардың жауапқа тартылатынын мәлімдеді.

Ол бейбіт шеруге шығу азаматтардың құқығы екенін, бірақ зорлық-зомбылық пен мүлікті қиратуға жол берілмейтінін атап өтті. Президент қоғамдық тәртіпті сақтау және заң бұзғандарды жауапқа тарту қажет екенін айтты.

Премьер-министр: Залалды халықтың ақшасымен өтей беруге болмайды

Франция Премьер-министрі Себастьен Лекорню де тәртіпсіздікке қатысқандарды сынға алды. Оның айтуынша, азаматтар өз пікірін бейбіт түрде білдіруге құқылы, алайда бұл құқық дүкендерді тонауға, ғимараттарды өртеуге немесе адамдарға шабуыл жасауға негіз болмайды.

Лекорню мемлекеттік қаржының шектеулі екенін де еске салды. Оның пікірінше, бұзақылар бүлдірген нысандарды жөндеуге халықтың ақшасын қайта-қайта жұмсай беруге болмайды. Сондықтан келтірілген шығынды кінәлілердің өздеріне өтеттіру мәселесі қарастырылуы керек.

Франция билігі наразылық білдіру құқығын сақтай отырып, қоғамдық тәртіпті қалпына келтіруге және тәртіпсіздікке қатысқандарды заң аясында жауапқа тартуға ниетті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 18 Oct 2026 09:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/5kf1jZfB.png"   type="image/png"   length="2461694"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
