<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Әлемде</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/alemde</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Sat, 06 Jun 2026 03:57:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Масктың жаңа байлық машинасы үшін талас басталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/masktyn-zhana-bajlyk-mashinasy-ushin-talas-bastaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/masktyn-zhana-bajlyk-mashinasy-ushin-talas-bastaldy</guid>
                <description>Илон Масктың компаниясы акциялардың орасан зор сұранысын тудырды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Bloomberg агенттігі хабардар дереккөздеріне сілтеме жасап хабарлағандай, көлемі 75 миллиард доллар болатын рекордтық IPO-сы аясында SpaceX роуд-шоу басталған бойда-ақ қолжетімді акциялар санынан әлдеқайда көп өтінім қабылдап та үлгерді.

Ғарышқа зымыран ұшыру, спутниктік байланыс және жасанды интеллект салаларында жұмыс істеп, табыс табатын Илон Масктың (Elon Musk) компаниясының IPO-сында 1 акциясының құны 135 доллардан сатылады деп жоспарлануда.

Соншаға сата алса, бұл корпорацияның капитализациясын астрономиялық деңгейге – 1,7 триллион доллардан астам көрсеткішке шығаруы мүмкін.

Орналастырудың түпкілікті бағасы 11 маусымда бекітіліп, келесі күні – 12 маусымда биржалық сауда-саттық басталады деп болжануда. Дегенмен, мәміле әзірге алғашқы кезеңде тұр. Талқылаулар жалғасуда және оның параметрлері әлі де түзетілуі мүмкін.

Акциялардың IPO бағасын алдын ала анықтау арқылы Маск Уолл-стриттің қалыптасқан дәстүрлерін тағы да бұзды, деп мәлім етті Reuters. Өтінімдерді жинау және биржаға шығару басталғанға дейін құнды қағаздардың құнын белгілеу тәжірибесі АҚШ-тағы ірі IPO-лар арасында кездесе бермейді. Сонымен қатар, мұндай үлгі Еуропа мен Азияда кеңінен таралған. Әдетте компаниялар алдымен баға дәлізін жариялайды, инвесторлар үшін бірқатар тұсаукесерлер өткізеді және тек содан кейін ғана сұраныс деңгейіне байланысты, түпкілікті бағаны жоғарғы шекараға жақын немесе одан жоғары етіп белгілейді.

Қазақстандықтар қалай миллиардерден олжа ала алады?

Тарихи IPO-ны ұйымдастырушылар қатарында Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup және JPMorgan Chase сияқты қаржы алыптары, сондай-ақ тағы 18 банк бар.

Ресми түрде «Space Exploration Technologies Corp.» деп тіркелген компания Nasdaq және Nasdaq Texas алаңдарына SPCX тикерімен шығуды көздеп отыр.

Біз азаматтарымызға отандық және шетелдік биржаларда акциялармен сауда жасау мүмкіндігін ұсынатын қазақстандық банктерге хабарласып: «Қазақстандықтар сіздердің платформаңыз арқылы ғасырдың осынау оқиғасына ортақтаса ала ма?» деп сұрадық. Жауап көңіл көншітпеді.


«Америкалық нарықтағы IPO-лар, соның ішінде SpaceX те қазіргі уақытта қолжетімсіз. Қазақстандық нарықтағы IPO-лар олар өткізілген кезде қолжетімді болады. Таяу арада күтілетіндердің ішінен ҚТЖ («Қазақстан темір жолы») IPO-сы бар: шамамен алғандағы мерзімі – ағымдағы жылдың соңы», – деп хабарлады бізге банктердің бірінде.


Дегенмен, қазақстандықтардың халықаралық брокерлер арқылы акция орналастыруға қатысу мүмкіндігі қалады. Бірақ бұл жерде де гәп бар.

Мәселен, Fidelity халықаралық брокері SpaceX IPO-сына қатысу үшін ең төменгі шекті 500 000 доллардан 2 000 долларға дейін төмендетті. Осылай 250 есе құлдыратқанына қарамастан, бұл сома Қазақстандағы жеке инвесторлардың көпшілігі үшін әлі де қомақты шығын саналады.

Сонымен қатар, бұл жерде тез ақша тапқысы келетіндер брокерлердің қырына ілігеді. Алғашқы 15 күнде акцияларды сатқаны үшін айыппұлдар салынып, өмірлік бұғаттаумен жазалану қаупі бар.

Fidelity компаниясы SpaceX IPO-сына қатысушылар үшін арнайы ережелер енгізді: егер клиент құнды қағаздарды сатып алғаннан кейінгі алғашқы 15 күнтізбелік күн ішінде кері сатса, ол алыпсатарлар (спекулянттар) санатына жатқызылады. Бірінші рет ереже бұзғаны үшін IPO-ға қолжетімділікті 6 айға бұғаттау қарастырылған.

Ережені қайталап бұзу шектеу мерзімін 1 жылға дейін ұзартады. Үшінші жағдай инвестор аккаунтының өмір-бойға бұғатталуына әкелуі мүмкін. Акциялармен санкциясыз еркін сауда жасауға тек 16-шы күннен бастап рұқсат етіледі. Бұл да жұмсақ шарт саналады: FINRA реттеушісінің стандартты лимиті 30 күнді құрайды.

IPO-дан кейін акцияларды ерте сатуға қатысты ұқсас тыйымды Robinhood, SoFi, Schwab және E*Trade брокерлік компаниялары да қолданады. Андеррайтерлер құнды қағаздарды IPO-да тек ізінше тез сату үшін ғана алатын инвесторларды жақтырмайды. «Флиппинг» (flipping) деп аталатын мұндай стратегия көбіне болашақ IPO-ларға қатысуға тосқауыл қоюға соқтырады. FINRA ережелеріне сәйкес, орналастырудан кейінгі алғашқы 30 күн ішінде акцияларды сату ресми түрде флиппинг болып есептеледі.

2011 жылдан бастап қолданылатын 5131-ші ереже бойынша егер андеррайтерлер орналастыруға қатысушылар үшін алдын ала арнайы санкцияларды талап етпесе, брокерлерге флиппингтік акцияларды сатудан комиссия ұстауға тыйым салынады. Сондықтан кірісінен қағылатын брокерлік компаниялар өздеріне түсетін жүктемені жиі клиенттерге аударып, осындай төл шектеулерін белгілейді.

Fidelity ұсақ инвесторлар үшін қақпаны ашады

Fidelity компаниясының ІРО-ға қатысудың ең төменгі шегін жарты миллион доллардан 2 000 долларға дейін төмендету туралы шешімі бұрынғы кедергіні іс жүзінде жойып, оны 99,6%-ға қысқартты. Нәтижесінде, әлемдегі миллиондаған жеке инвесторларға жылдың ең ірі биржалық дебютіне жол ашты.

Алайда әлеуетті табыстылықты акцияларды лезде қайта сатуды шектейтін брокерлердің ережелері тұсаулайын деп тұр. Мұндай стратегия инвесторлардың бәріне бірдей тиімді емес, орналастырудан кейінгі 15-30 күн ішінде акциялардың құны тек өсіп қана қоймай, айтарлықтай құлдырауы да мүмкін, салдарынан IPO-ға қатысушылар шығынға отыруы ықтимал.


«SpaceX орналастырылатын құнды қағаздардың 30%-ына дейінгісін бөлшек инвесторларға бөлді. Бұл дәстүрлі түрде жеке секторға арналған стандартты көлемнен әлдеқайда жоғары. Бұл қарапайым адамдарға 1,77 триллион доллар тұратын империяның иесі атануға бірегей мүмкіндік береді», – деп хабарлады beincrypto.com.


Реттеуші органдардың құжаттамасына сәйкес, SpaceX бір данасы $135 бағасымен шамамен 555,6 млн акцияны саудаға шығаруды жоспарлап отыр. Нәтижесінде, компания 74,4 миллиард доллардан астам қаражат тартудан үмітті.

Егер андеррайтерлер қарастырылған опциондарды жүзеге асырса, тартылған қаражат көлемі $85,7 млрд-қа дейін ұлғаюы мүмкін. Қазірдің өзінде бұл IPO-ны әлемдік қор нарығы тарихындағы ең ірі әлеуетті орналастыру деп атап жатыр, ауқымы жағынан ол тіпті Saudi Aramco-ның IPO-сынан да асып түсуге қауқарлы.

Шектеулі фри-флоут және ашқарақ алыптардың қыспағы

Қолжетімділікке қатысты жомарт уәделер мен кіру шегінің 250 есеге төмендеуі қарапайым адамдардың сол акцияларды сатып ала алатынына еш кепілдік бермейді. Орналастыру аясында нарықтың ханталапайына барлық 13 млрд құнды қағаздың тек шамамен 555,6 миллионы ғана тасталады.

Осылайша, еркін айналымға (фри-флоут) акциялардың жалпы көлемінің тек 4%-ға жуығы ғана түседі. Ұсыныстың мұндай қатаң тапшылығы сауда-саттықтың алғашқы күндерінде-ақ бағаның қатты құбылуына («әткеншек» әсеріне) әкеп соғуы ғажап емес.

SpaceX неге сонша рекордтық көлемде бағаланып отыр? Ол биік баға тек үмітке сүйенген: бағалау жүргізген Goldman Sachs сарапшылары инвесторларға: «осы компанияның ЖИ технологияларынан түсетін табысы 2030 жылға қарай 100 есе өседі» деген болжамын жариялады. Дәл осы өршіл үміт $1,78 трлн деңгейіндегі капитализацияның негізіне айналды.

Алайда сарапшылар мұндай ғаламат болжамдардың әзірге ешқандай тұғыры жоғын және компанияның табыстылығы шығынға белшеден батып отырған аралас xAI бөлімшесінің қаржылық жағдайына қатты тәуелді екенін ескертті.

Бетке теуіп тұрған тәуекелдерге қарамастан, Уолл-стриттің институционалдық алыптары тарапынан қызығушылық көрігі тек қызып жатыр. JPMorgan басшысы Джейми Даймон VIP-клиенттерге арналған мәміленің тұсаукесеріне дайындықты жеке бақылауына алды. Банк әлемнің 90 қаласында 2 500-ден астам ірі қатысушының басын қосқан, ауқымы жағынан бұрын-соңды болмаған ғажайып онлайн-сессия ұйымдастырды. Ол жиын өзгелер үшін жабық өтті.

Осындай жасырын роуд-шоуларды Bank of America да өткізді. Сарапшылардың пікірінше, әлемдік институционалдық инвестқорлар арасындағы мұндай сұрапыл дүрбелең жеке инвесторлар ала алатын акциялардың нақты көлемінің азаюына ұласуы әбден мүмкін. Өйткені солар басымдыққа ие: азулылардан қалған сүйек-саяқ ұсақ инвесторларға тасталады. Әрине, егер қалса.

Сонымен бірге, SpaceX алдағы орналастыруға Қытай мен Гонконг инвесторларының қатысуына тыйым салып тастады. Дегенмен, сарапшылар бұл қадам IPO үшін елеулі қауіп тудырмайды деп есептейді. Freedom сарапшысы Наталья Мильчакова атап өткендей, шектеулер ең алдымен ұлттық қауіпсіздік саласындағы американдық заңнама талаптарымен байланысты.


«Америкалық ғарыш компанияларының Қытаймен өзара іс-қимылына қойылған қолданыстағы шектеулер де қосымша фактор болып отыр. Осы тұрғыдан алғанда, SpaceX шешімі қисынды көрінеді және АҚШ-тың қазіргі реттеушілік тәжірибесіне толық сәйкес келеді», – деді ол.


Freedom сарапшылары бұл тыйым компания акцияларын сатып алуға мүдделі шетелдік инвесторлардың санын біршама азайтуы мүмкін екенін жоққа шығармайды. Алайда бұдан IPO-ға төнетін елеулі қауіп пен қиындықты байқап отырған жоқ.

Наталья Мильчакованың айтуынша, әлемдік инвестициялық қоғамдастықтың SpaceX-ке деген қызығушылығының орасан екені соншалық, ҚХР мен Гонконг инвесторларының жоқтығын ешкім байқамайды. Сонымен қатар, Маск компаниясының қызметі АҚШ-тың стратегиялық технологияларымен және қорғаныс секторымен тығыз байланысты. Осыны ескерсек, нарық мұндай тыйымның болатынын алдын ала күтсе керек.

Миллиардтаған шығындар мен Масктың тәбеті: таяқтың екінші ұшы

Нарықта инвесторлардың алаңдаушылығын тудыратын бірқатар факторлар да сақталуда. Таяуда SpaceX шығындары көрсетілген тоқсандық есептілігін жариялады. Илон Маск 366 күн мерзімге (lock-up кезеңі) өзінің жеке акциялары пакетін сатпауға қатаң міндеттеме алып, дауыс беру құқығының 85%-ын өз бақылауында қалдырды.

Өткен жылдың қорытындысында SpaceX түсімі $18,7 млрд-ты құрады. Сонымен бір мезгілде, корпорация есепті кезеңді $4,94 млрд көлеміндегі шығынмен аяқтады. Салыстырсақ, 2024 жылы $791 млн деңгейінде таза пайда алған болатын.

Компания табысының негізгі қайнары жерсеріктік байланыс қызметін көрсететін Starlink бөлімшесі болып қалуда. Өткен жылы ол компанияға шамамен $11 млрд түсім әкелді.

Сондықтан SpaceX өз тәбетін біраз басты: IPO алдында компанияның бағалануы осы жылдың сәуір айында айтылған бастапқы 2 трлн доллардың орнына 1,7 трлн долларға дейін төмендетілді. Бұл ретте компания IPO барысында шамамен 75 млрд доллар тарту жоспарынан бас тартқан жоқ: әлгі азайту тек капитализацияны бағалауға ғана қатысты болды.

Біз бұл материалдың тек ақпараттық сипатта екенін ескертеміз: ол жеке инвестициялық кеңес немесе аталған құнды қағазды сатып алуға ұсыныс болып табылмайды. Құнды қағаздарға, әсіресе шетелдік активтерге инвестиция салу қосымша тәуекелдер тудыратынын есте сақтаңыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 06 Jun 2026 03:57:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/ldAfikGi.png"   type="image/png"   length="2026555"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Иран АҚШ заңсыз бұғаттаған ақшаның 50 пайызын бірден алғысы келеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/iran-aksh-zansyz-bugattagan-akshanyn-50-pajyzyn-birden-algysy-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/iran-aksh-zansyz-bugattagan-akshanyn-50-pajyzyn-birden-algysy-keledi</guid>
                <description>Тегеран мен Вашингтон арасындағы келіссөздерде бұғатталған қаражатты қайтару мәселесі күн тәртібінен түспей тұр.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мұны Иран сыртқы істер министрінің орынбасары Казем Гарибабади мәлім етті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Осылайша, Иран АҚШ-пен өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылғаннан соң шетелде бұғатталған активтерінің кемінде 50 пайызын бірден алуды жоспарлап отыр.

Гарибабади қалған қаржыны беру тәртібі мен мерзімі бойынша тараптардың әлі де келіссөз жүргізіп жатқанын растады.

Сыртқы істер министрінің орынбасары бұл мәселе АҚШ тарапынан қаржылық көмек немесе жаңа міндеттемелер туралы емес екенін айтты. Оның сөзінше, әңгіме АҚШ санкцияларына байланысты бұғатталған, десе де Иранға тиесілі қаражат турасында.


– Бұл – АҚШ-тың заңсыз бұғаттап тастаған Иранның ақшасы, – деді дипломат.


Сонымен қатар, ол шектеулер үшінші ел арқылы да қаражатты аударуға кедергі келтіріп отырғанына ашынды.

Осыған дейін АҚШ Иранның 6 млрд доллар көлеміндегі активтерін бұғаттан босатуға дайын екені хабарлады. Бұл қаражат 2023 жылы Доханың арағайындығымен АҚШ пен Иран арасындағы тұтқын алмасу келісімінен кейін Қатар банктеріне аударылған еді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 05 Jun 2026 10:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/dRoq6hDe.jpg"   type="image/jpeg"   length="217554"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Шри-Ланкада қарттар үйінде шыққан өрттен 12 адам қаза тапты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/shri-lankada-karttar-ujinde-shykkan-ortten-12-adam-kaza-tapty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/shri-lankada-karttar-ujinde-shykkan-ortten-12-adam-kaza-tapty</guid>
                <description>Өрттің неден болғаны анықталып жатыр.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Шри-Ланканың батыс провинциясындағы қарттар үйінде болған өрт салдарынан 12 адам көз жұмды. Бұл туралы жергілікті полиция хабарлады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты  Синьхуа агенттігіне сілтеме жасап. 

Оқиға сәрсенбі күні кешке Хорана қаласына қарасты Ангуруватота ауданындағы қарттар үйінде болған. Биліктің мәліметінше, ғимараттан 44 адам қауіпсіз жерге эвакуацияланған. Тағы 7 адам түрлі жарақат алып, жақын маңдағы ауруханаға жеткізілген. Сондай-ақ үш адам із-түзсіз жоғалып кетті.

Өрттің шығу себебі анықталып жатыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 05 Jun 2026 09:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/SFVhFram.jpeg"   type="image/jpeg"   length="198935"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның энергетика саласында толағай табыстарға жететініне сенемін – Владимир Путин]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-energetika-salasynda-tolagaj-tabystarga-zhetetinine-senemin-vladimir-putin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-energetika-salasynda-tolagaj-tabystarga-zhetetinine-senemin-vladimir-putin</guid>
                <description>Қазақстанның энергетика саласын дамытуға әлеуеті зор.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл жөнінде Ресей Президенті Владимир Путин Петербург халықаралық экономикалық форумы аясында халықаралық агенттіктердің өкілдерімен кездесуде мәлімдеді, деп жазады inbusiness.kz сайты «Қазақпарат» агенттігіне сілтеме жасап.


– Қазақстан ресурстарға өте бай ел екенін атап өткім келеді. Бұл жерде атом электр станцияларының отыны жөнінде айтып отырмын. Бұл бағытта Қазақстанмен серіктестігіміз табысты, жоғары деңгейде, – деді ол ҚР Президенті телерадиокешенінің бас директоры Раушан Қажыбаеваның сұрағына жауап бере отырып.


Ресей Президентінің айтуынша, атом энергетикасын дамыту арқылы Қазақстан энергия алу көздерін әртараптандырады.


– Өзінің ресурстық базасына сүйеніп әрі бірлескен әлеуетті өркендетіп, Қазақстан энергетика саласында толағай табыстарға жететініне, көптеген мәселені шешетініне және энергия алу көздерін әртараптандыратынына сенемін. Меніңше, алдағы уақытта Қазақстан қажетті электр энергиясының 20%-ын атом электр станциясынан алады, – деді Владимир Путин.


Сонымен бірге, ол АЭС салу жаңа энергия блоктарын қамтамасыз етіп қана қоймай, толыққанды жаңа саланы құратынын жеткізді.


– Ең бастысы, жаңа сектор құрылады. Ол кадр даярлау, ғылыми зерттеулер және өндірісті қамтиды. Мұның бәрі бірлескен жобалар. Бұл бағыт біз үшін де, Қазақстан үшін де өте маңызды, – деді Ресей Президенті.


Сондай-ақ, ол мемлекеттер ғарыш, машина құрастыру және уран өндірісі салаларындағы ынтымақтастықты да жалғастыратынын мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 05 Jun 2026 08:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/7e36qeC2.jpg"   type="image/jpeg"   length="45128"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлыбританияда әскери тікұшақ апатқа ұшырады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ulybritaniyada-askeri-tikushak-apatka-ushyrady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ulybritaniyada-askeri-tikushak-apatka-ushyrady</guid>
                <description>Экипаж мүшелері қаза тапты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұлыбританиядағы Девон графтығында Merlin Mk4 әскери тікұшағы түнгі оқу-жаттығу ұшуы кезінде апатқа ұшырады. Салдарынан бортта болған 3 адам көз жұмды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Жергілікті БАҚ-тың хабарлауынша, тікұшақ жергілікті уақыт бойынша таңғы шамамен төрттер шамасында далаға құлаған. Апат туралы хабар түскеннен кейін оқиға орнына жедел қызметтер жіберілді. 

Корольдік флот үш экипаж мүшесінің қаза тапқанын растады. Олардың жеке тұлғалары туралы басқа мәлімет жарияланған жоқ. Апат Дартмур ұлттық паркінің аумағындағы Okehampton Battle Camp әскери полигонына жақын жерде болған. Бұл аймақ корольдік әскери-теңіз күштерінің теңіз авиациясы бөлімшелерін дайындау үшін жиі қолданылады.

Апаттың шығу себебі белгісіз. Мамандар оқиғаның мән-жайын анықтап жатыр.

Merlin Mk4 Ұлыбританияның қарулы күштері пайдаланатын негізгі тікұшақтардың бірі болып саналады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 04 Jun 2026 14:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/dh0sO6sa.jpg"   type="image/jpeg"   length="147149"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Германия канцлері Мажарстан жаңа премьерін Украинаны қолдауға шақырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/germaniya-kancleri-mazharstan-zhana-premerin-ukrainany-koldauga-shakyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/germaniya-kancleri-mazharstan-zhana-premerin-ukrainany-koldauga-shakyrdy</guid>
                <description>Петер Мадьяр өзінің ұстанымын жеткізді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Германия канцлері Фридрих Мерц Берлинде Мажарстанның жаңа премьер-министрі Петер Мадьярмен кездесіп, оны Украинаға қатысты Еуропалық одақтың саясатын қолдауға шақырды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BILD-ке сілтеме жасап.


«Біз Мажарстандағы жаңа кезеңнің сәтті өтуіне көмектескіміз келеді. Будапешттің ең әуелі Украинадағы венгр азшылығының құқықтары секілді екіжақты мәселелерді нақтылағысы келетінін түсінеміз. Бірақ та бұл Киевке көрсетіліп жатқан еуропалық қолдауға кедергі келтірмеуі тиіс», – деді Мерц.


Бұл ретте Мадьяр келесі аптада Украина президенті Владимир Зеленскиймен кездесуге дайын екенін білдірді. Десек те, ол екі ел арасындағы қарым-қатынасты қалпына келтіру Украинадағы 100 мыңға жуық этникалық венгрдің құқықтарының қорғалуына байланысты екенін атап өтті.

Оның айтуынша, ел үкіметі Украинаға қару-жарақ пен әскер жібермейді. Бұған дейін Петер Мадьяр Еуропалық одақ тарапынан Украинаға бөлінетін 90 миллиард еуро көлеміндегі несиеге Мажарстан қойған кедергіні алып тастаған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 03 Jun 2026 10:41:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/WgiIaPXz.jpg"   type="image/jpeg"   length="82376"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[АҚШ ядролық қару орналастыратын жаңа елдерді қарастырып жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aksh-yadrolyk-karu-ornalastyratyn-zhana-elderdi-karastyryp-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aksh-yadrolyk-karu-ornalastyratyn-zhana-elderdi-karastyryp-zhatyr</guid>
                <description>Бұл туралы бірнеше дереккөзге сілтеме жасап Financial Times басылымы мәлімдеген.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Басылымның жазуынша, бұл арқылы АҚШ Еуропадағы ядролық әлеуетін кеңейту мүмкіндігін талқылауға кірісті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

НАТО аясында кейбір еуропалық мемлекетті ядролық тежеу жүйесіне қосу мәселесі қарастырылуда. Мысалы, олардың аумағында кәдімгі қарумен қатар америкалық ядролық оқтұмсықтарды да тасымалдай алатын әскери ұшақтарды орналастыру мүмкіндігі талқыланған. Десе де, әзірге бұл бағытта нақты шешім қабылданған жоқ. Financial Times дереккөздерінің айтуынша, мұндай талқылаулардың өзі АҚШ-тың одақтастарына берген ядролық қауіпсіздік кепілдіктері күшінде қалатынын көрсетуге бағытталған. Тіпті, «Еуропа елдері дәстүрлі қорғаныс саласындағы жауапкершіліктің едәуір бөлігін өз мойнына алуға мәжбүр болса да, Вашингтонның стратегиялық қолдауы сақталады» деген белгі ретінде қарастырылып отыр.

Бұл мәселеге НАТО-ның Ресейге ең жақын орналасқан шығыс қанатындағы мемлекеттері ерекше қызығушылық танытып отыр. Ықтимал үміткерлер қатарында Польша мен Балтық жағалауы елдерінің аты аталады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 03 Jun 2026 09:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/DUHcjy5V.jpg"   type="image/jpeg"   length="227342"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Еуропада мұсылман әлемінің жаңа қамқоршысы пайда болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/europada-musylman-aleminin-zhana-kamkorshysy-pajda-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/europada-musylman-aleminin-zhana-kamkorshysy-pajda-boldy</guid>
                <description>Таяу Шығыстағы қанды қасап пен шапқыншылық үдеп барады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Халықаралық қауымдастықтың үнсіздігі және АҚШ-тың дәрменсіздігі аясында Кәрі Құрлықта мұсылман әлемінің жаңа арашашысы бой көтерді. Ол – Ливанмен тарихи, мәдени және саяси тамыры тереңге кеткен Франция. Париж Израилдің халықаралық құқықты аяққа таптаған басқыншылығына қарсы айбат шегіп, Таяу Шығыстағы геосаяси тепе-теңдікті қалпына келтіруге бекініп отыр. Әрине, әзірге сөз жүзінде, деп жазады inbusiness.kz сайтының тілшісі. 

Ливан трагедиясы: құлаған қамал тағдыры

Уәде мен бітімгершілік сөз жүзінде қалып, Израиль армиясының (ЦАХАЛ) Ливан жеріндегі қанды жорығы тоқтаусыз жалғасуда. Ливанның Ұлттық ақпарат агенттігінің хабарлауынша, кезекті әрі аяусыз әуе соққылары Джибшит қаласының маңында тағы 8 бейбіт тұрғынның өмірін қиды. Бұл – тек басы ғана. Басқыншылар қарсыласының тұтас бір гүлденген қаласын қиратып, үйіндіге және қаңыраған бос далаға айналдыруды көздеп отыр. Израилдің Қорғаныс әскері Ливанның оңтүстігіндегі ірі орталық – Набатия қаласының тұрғындарына сұрапыл зымыран соққысы басталатынын ескертіп: «өз үйлеріңді тастап, дереу қашыңдар!» деген үрейлі үндеу жолдады.

Бұған жауап ретінде Франция Сыртқы істер министрі Жан-Ноэль Барро Израилді Ливан аумағындағы әскери қимылдары үшін қатаң сынға алды:


«Оның әскери операцияларын жалғастыруына және Ливандағы оккупациялау аймағын кеңейтуіне ешқандай ақтау жоқ! Израиль атысты тоқтатуға тиіс», – деді ол France 2 телеарнасына сұхбатында.


Бір күн бұрын Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху төл әскеріне Ливан астанасы Бейруттегі «Хезболла» тобының нысандарына соққы беруді бұйырғанын мәлімдеді. Сонымен қатар, соңғы күндері Израиль әскерилері Ливанның оңтүстігінде «Хезболлаға» қарсы шабуыл операцияларын жандандырды. Иран осыған байланысты АҚШ-пен келіссөздерін тоқтататынын мәлімдеді.

ЦАХАЛ Ливанның оңтүстігіндегі XII ғасырда негізі қаланған, орта ғасырлық зәулім Бофор бекінісін басып алып, оның төбесіне Израиль туын тікті, деп жазды Deutsche Welle. Израилдік Kan арнасы мәліметінше, бұл бекіністі алу оңайға түспеген. Осыдан екі ай бұрын 98-ші дивизия шабуылдау кезінде «Хезболланың» тегеурінді қарсылығына тап болып, тас-талқаны шығыпты. Осыдан кейін 36-шы дивизия көмекке келді. Олар авиация мен артиллерияның жойқын қолдауымен Литани өзені арқылы бірнеше көпір салып, өтуі қиын жартастарды бұзып, бекініске батыс қанаттан лап қойды.


«Менің және премьер-министр Нетаньяхудың тікелей басшылығымен ЦАХАЛ Ливандағы маневрлерін кеңейтті. Литани өзенінен өтіп, Бофор өңірін басып алды. Бұл науқан әлі аяқталған жоқ!», – деп мақтана мәлімдеді Израиль Қорғаныс министрі Исраэль Кац.


ЦАХАЛ бұл қадамды өз елінің солтүстік аймағына, соның ішінде Метула қаласына төнген қауіпті жою деп ақтағысы келеді. Алайда, әлемдік ақпарат құралдарының жазуынша, Тель-Авивтің шынайы мақсаты – Ливанның бүкіл оңтүстігін басып алу және аннексиялау.

Мұны ЦАХАЛ баспасөз хатшысы Авихай Эдридің Х әлеужелісінде араб тілінде жазған үрейлі үндеуі де куәландырады. «Оңтүстік Ливан тұрғындары! Дереу Захрани өзенінің солтүстігіне қарай қоныс аударыңдар! Екі мемлекеттің шекарасынан 40 шақырым қашықта ағып жатқан Захранидің оңтүстігіндегі бүкіл аумақ әскери қимылдар аймағы болып есептеледі. Біз жергілікті тұрғындарды «Хезболлах» содырларынан, олардың нысандары мен қару-жарақтарынан аулақ жүруге шақырамыз», – деп жазды Авихай Эдри.

Ливан премьер-министрі Наваф Салам Израиль әскерилерін «күйдірілген жер және ұжымдық жазалау» тактикасын қолданды деп айыптады.


«Ел қақтығыстың қауіпті шиеленісуі қарсаңында тұр. Сондықтан мен тез арада және нақтылы түрде атысты тоқтатуға шақырамын! ЦАХАЛ-дың әрекеттері Израилдің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектеспейді, оның орнына біз көрші мемлекетпен келіссөздерді жалғастыруды қолдаймыз», – деді Ливан басшысы.


Саяси сергелдең: Трамптың уәдесінде құн қалмады

Бұл қантөгіс халықаралық деңгейдегі үлкен саяси алдарқату аясында жүріп жатыр. Небәрі бір күн бұрын АҚШ президенті Доналд Трамп Израиль мен «Хезболла» қозғалысы өзінің делдалдығы арқасында атысты тоқтатуға және бір-біріне шабуыл жасамауға уәде бергенін салтанатты түрде жариялаған болатын. Бірақ бұл мәлімдеменің сиясы кеппей жатып, 2 маусымға қараған түні Израиль мен «Хезболла» кейбір аудандарда қайтадан соққы алмасты.

Халықаралық сарапшылар, тіпті израилдік баспасөз бұл соғыстың тікелей авторы – Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху екенін нұсқады. Ол ЦАХАЛ-ға Ливан астанасы Бейруттегі «Хезболла» нысандарына аяусыз соққы беруді бұйырды.

Сондай-ақ Израиль Ливанның оңтүстігіндегі құрлықтық шабуылын өткен ғасырдан бері болмаған деңгейде өрістетті. Салдарынан Таяу Шығыстағы бітімгершілік процестің бәрінің күл-талқаны шықты. Tasnim агенттігі Тегеран Вашингтонмен делдалдар арқылы жүргізіп жатқан маңызды келіссөздерін дереу тоқтата тұратынын мәлімдеді. Себебі, Иран үшін Ливан мәселесі АҚШ-пен мәміленің басты шарты болатын, ал, іс жүзінде әскери қимылдар барлық майданда өршіп тұр. Тегеран Трамптың уәдесінде тұра алмағанына ашынды.

Соғысты тоқтату үшін қандай сөз керек?

Израилдің бұл өзбырлығы оның басты серіктесі – Вашингтонның да шыдамын тауысты. Америкалық беделді Axios порталы Ақ үйдегі құпия дереккөздеріне сүйеніп, сенсациялық ақпарат таратты. Израиль әскері Бейрутке соққы бергеннен кейін Доналд Трамп Биньямин Нетаньяхуға телефон соғып, оны аяусыз балағаттап, ұрысты, деп жазды Axios.

Америкалық порталдың дерегінше, ашуға булыққан АҚШ президенті аузына келген сөздерді ірікпей, Израиль лидерін Таяу Шығыстағы бейбітшілікті бұзғаны үшін тіпті «ақылдан азған адамсың!» деп атаған. Мұнымен де тоқтамай, Трамп өзінің көмегі арқасында Израилде жемқорлық туралы қылмыстық іс бойынша түрмеге отырудан қашып құтылғанын Нетаньяхудың бетіне басты.

Трамп «Ливанға жасалған бұл соққылар үшін Нетаньяхуды енді бүкіл әлем жек көретінін және бұл авантюра оның мемлекетін толық халықаралық оқшаулануға әкеп соқтыратынын» ескерткен.

Ақ үй басшысын Ливандағы бейбіт тұрғындар арасындағы жазықсыз құрбандардың көптігі және «Хезболланың» бірнеше командирінің көзін жою үшін тұтас тұрғын үй алабын авиабомбалармен жермен-жексен етіп тастаған ЦАХАЛ-дың тағылық әрекеті қатты шамдандырған.

Францияның айбаты: Жерорта теңізіне авианосец жібере ме?

Батыс әлемінде қанды қырғынға қарсы барынша қатал әрі табанды позицияны Франция ұстануда. Le Monde басылымының хабарлауынша, Париж бұл жағдайға байланысты БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің шұғыл отырысын шақыруда. Франция СІМ-і Израиль әрекетін «атысты тоқтату туралы келісімдегі міндеттемелеріне, халықаралық құқыққа және қауіпсіздігіне қайшы үлкен қателік» деп атады.

Франция Президенті Эмманюэль Макрон да өз алаңдаушылығын білдіріп, аймақтық тұрақтылық үшін барлық тараптардың атысты түпкілікті әрі тез тоқтатуы қажеттігін мәлімдеді. Ол Ливанның оңтүстігіндегі қазіргі ауқымды шиеленісті ешқандай сылтаумен ақтауға болмайтынын және Париж елдің мемлекеттік егемендігі мен аумақтық тұтастығын қалпына келтіру мәселелерінде Ливан билігін қолдауды жалғастыратынын нықтады. Франция осы ұстанымын БҰҰ бас органында ілгерілетуге ниетті.

Франция саяси элитасының ішінде бұдан да «жойқын» мәлімдемелер жасалуда. Кейбірі Ливанға әскери көмек жіберу бастамасын көтерді. Оның бірі әсіресолшыл «Бағынбайтын Франция» партиясының лидері, келесі президенттік сайлаудың басты фавориттерінің бірі Жан-Люк Меланшон. Ол Израилге қарсы әскери күш қолдану керектігін меңзеп, әлемді дүр сілкіндірді.

Меланшон Израилдің бүкіл Оңтүстік Ливанға басып кіріп, оны аннексиялауға кірісіп жатқанын білдіріп, мысал ретінде Нетаньяхудың Бофор бекінісіне өз туын тіккенін келтірді. Ол «Бофор» атауы француз тарихымен тығыз байланысты екенін еске сала келе: «Франция Ливанмен әскери ынтымақтастық жасауға міндетті», – деп мәлімдеді және Израильге қысым жасау үшін француздық Charles de Gaulle авианосецін пайдалануды ұсынды. Оның пікірінше, жойғыш ұшақтарды таситын бұл алып кеме Иранның маңында емес, Жерорта теңізінде әлдеқайда пайдалырақ болады, әрі Нетаньяхуға француздардың өз достарының жеріне басып кіруді өзіне төнген тікелей қауіп деп қабылдайтыны туралы сигнал береді.

Жан-Люк Меланшон БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінен Израилді ресми айыптауды және әскерін дереу шығаруға мәжбүрлеуді талап етті. Сондай-ақ саясаткер Макронға жолдаған жеке хатында Израилдің агрессиясын тоқтату үшін БҰҰ аясында халықаралық коалиция құрып, Ливанға халықаралық бітімгершілік күштерін енгізуді ұсынды.

Тарихи тамырлар: Франция неге Ливан жағында?

Францияның ең құрығанда, дипломатия айдынында Ливан тағдырына бұлайша жанұшыра араша түсуге тырысуы кездейсоқтық емес. Бұл байланыстың тарихы төркіні тереңде жатыр. Францияның Ливанға араласуы 19-шы ғасырдан бастау алады. Ол кезде француздар бұл аймақтың стратегиялық географиялық орналасуына және мұндағы христиан қауымдастықтарының, әсіресе Франциямен ежелден байланысы бар марониттердің болуына байланысты үлкен қызығушылық танытқан болатын. Осы қауымдастықтарды қорғауды, сондай-ақ Таяу Шығыстағы өз ықпалын кеңейтуді қалады.

Бірінші Дүниежүзілік соғыстың соңында Осман империясы ыдырағаннан кейін, Ұлттар Лигасы 1920 жылы Францияға Ливан мен Сирияны басқару мандатын берді. Француз мандатының бұл кезеңі 1943 жылға дейін, яғни Ливан тәуелсіздік алғанға дейін созылды. Осы кезеңде Франция қазіргі Ливанның қалыптасуында шешуші рөл атқарды. Олар 1920 жылы оның қазіргі шекараларын айқындаған Ұлы Ливан мемлекетін құрды, ал, 1926 жылы Ливанға алғашқы Конституциясын беріп, қазіргі Ливан республикасының негізін қалады.

Француз мандаты елеулі саяси, білім беру және инфрақұрылымдық өзгерістер әкелді. Ол заманауи институттарды дамытуға көмектесті, француз құқықтық жүйесін енгізді және француз тілін білім беру мен басқарудың негізгі тіліне айналдырды.

Дегенмен, француз билігі тек игіліктер ғана әкелді деуге болмайды. Көптеген ливандықтар өздерін «екінші сорттағы адам» сезінді, сондықтан үлкен автономияға, тіпті тәуелсіздікке ұмтылғанды. Сол үшін жазаланды, көптеген шиеленістер, көтерілістер орын алып тұрды. 1920–1930 жылдары тәуелсіздікті талап еткен бірнеше көтерілістер мен қозғалыстар болды.

Француз мандатының аяқталуына жаһандық оқиғалар, әсіресе, Екінші дүниежүзілік соғыс әсер етті. 1940 жылы Франция фашистік Германияның қол астына түсті және отар елдеріне ықпалынан айрылды. 

Әйтсе де, Франция Ливанмен достық қарым-қатынасын бұзбай, сақтап келеді. Ливандағы 1975–1990 жылдардағы алапат азаматтық соғыс аяқталғаннан кейін Франция бұл елді қалпына келтіруде белсенді рөл атқарды. Сондай-ақ Франция 2006 жылғы Израилмен болған соғыстан кейін Ливанды қайта түлетуге күш салды. Бүгінде француз тілі Ливанның бүкіл аумағында халықаралық қарым-қатынас тілі ретінде кеңінен қолданылады және орта білім беру бағдарламасына кіреді.

Екі елдің саяси элитасы да тонның ішкі бауындай етене араласып кеткен. 2007–2012 жылдары Франция Ұлттық жиналысында ливан текті Анри Джибраэль (Социалистік партия мүшесі) және Эли Абуд (Халықтық қозғалыс үшін одақ мүшесі) екі депутат болды. Франция Үкіметі құрамына Өнеркәсіп, энергетика және электронды экономика министрі ретінде ливандық Эрик Бессон кірді.

Франция үшін Ливан – жат өлке емес, өз тарихының бір бөлшегі. Дәл сол себепті Таяу Шығыста әділдік тапталып, әлсізі зорлыққа ұшыраған заманда Париж халықаралық құқықты, гуманизмді, тәуелсіздік пен жердің тұтастығын сақтауды талап етіп, шырылдап жүр. Бірақ қазіргі әлемде кез келген сөздер қару «қадірлі» болып тұрғандай.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақыт Көмекбайұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 03 Jun 2026 08:07:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/0ilrgRnV.jpeg"   type="image/jpeg"   length="245039"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Иран билігі президент Пезешкианның отставкаға кететіні туралы ақпаратты теріске шығарды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/iran-biligi-prezident-pezeshkiannyn-otstavkaga-ketetini-turaly-akparatty-teriske-shygardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/iran-biligi-prezident-pezeshkiannyn-otstavkaga-ketetini-turaly-akparatty-teriske-shygardy</guid>
                <description>Бұл ақпарат шетелдік БАҚ-тың кезекті «ойыны» деп аталды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Иран президенті әкімшілігі коммуникациялар жөніндегі департаменті басшысының орынбасары Мехди Табатабаи президент Масуд Пезешкианның қызметінен кеткені туралы ақпаратты жоққа шығарды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Анадолы агенттігіне сілтеме жасап. 

Табатабаидің мәлімдемесі X әлеуметтік желісінде тараған ақпараттарға жауап ретінде жасалды. Ол ел президенті Масуд Пезешкиан халыққа қызмет етуден бас тартпайтынын атап өтті. Сондай-ақ ол президенттің отставкаға кеткені туралы хабарларды шетелдік кейбір бұқаралық ақпарат құралдарының кезекті «ойыны» деп атады.

Мехди Табатабаи Иран халқы бірлік пен ынтымақтан айнымайтынын жеткізді. Ирандықтардың ұлттық тұтастығын бұзуға бағытталған әрекеттер кезекті рет сәтсіз аяқталатыны айтылды.

Иран үкіметінің ақпараттық кеңесінің басшысы Эльяс Хазрати де БАҚ-та тараған Масуд Пезешкианның президенттік қызметінен кететіні туралы хабарлардың шындыққа жанаспайтынын мәлімдеді. Бұл туралы «Риа Новости» агенттігі жазды.


«Соңғы айларда кейбір шетелдік БАҚ президенттің қызметінен кеткені туралы қауесетті бірнеше рет таратты. Бұл ақпарат шындыққа сәйкес келмейді және бұған дейін де талай мәрте теріске шығарылған», – деді Хазрати.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 09:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/99spH89j.jpg"   type="image/jpeg"   length="233983"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Түркі әлемін біріктіретін Зангезур дәлізі міндетті түрде салынатын болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/turki-alemin-biriktiretin-zangezur-dalizi-mindetti-turde-salynatyn-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/turki-alemin-biriktiretin-zangezur-dalizi-mindetti-turde-salynatyn-boldy</guid>
                <description>Бұл туралы Әзербайжан президенті Ильхам Әлиев айтты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ол XXXI Баку энергетикалық форумының ресми ашылу салтанатында осындай сүйінші жаңалығын жеткізген, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Әзербайжанның мемлекеттік БАҚ-тары елдің теміржол және автомобиль инфрақұрылымына инвестиция салып, жаңа көлік дәліздерін ашып жатқанын жазды. 


– Шығыс-Батыс дәлізінің тағы бір тармағына айналатын Зангезур дәлізі АҚШ президенті, Армения премьер-министрі және менің арамызда 2025 жылғы 8 тамызда Ақ үйде қол қойылған құжатқа сәйкес міндетті түрде салынады, – деді Ильхам Әлиев.


Ол сонымен қатар әлемнің қазба отынынсыз өмір сүре алмайтынын айтты.


– Барлығымыз климатты жақсартып, планетаны сақтап қалғымыз келеді. Бәріміз экологиялық тұрғыдан қолайлы ортада өмір сүрсек дейміз. Бірақ бүгін біз өте прагматикалық әрі шынайы болуымыз керек. Болашақты энергетикалық қауіпсіздік тұрғысынан жоспарлап, сонымен қатар жаңартылатын энергия көздеріне инвестиция салуымыз қажет, – деді Әзербайжан президенті. 


Президент энергетикалық саясаттың арқасында Әзербайжанның енді шетелге инвестиция салып жатқанын мақтанышпен айтты. 


– Осыдан 30 жыл бұрын біз инвесторларды тартатынбыз. Қазір өз инвестицияларымызды шетелге бағыттап отырмыз. Бүгінде біздің SOCAR мемлекеттік мұнай компаниясы Таяу Шығыс, Африка және Орталық Азия елдеріне инвестиция салып жатыр. Бұл география алдағы уақытта кеңейе береді, – деді ол.


Ильхам Әлиев осы күні Әзербайжанның энергетикалық кабельдер тарту мәселесі бойынша серіктестерімен тығыз ынтымақтастық орнатып отырғанын жасырмады. Қара теңіз энергетикалық кабелі Әзербайжаннан Грузияға, одан әрі Қара теңіз арқылы Румынияға, Мажарстанға және басқа да елдерге дейін тартыла түспек. 

Тағы бір айта кетерлігі, Әзербайжан-Грузия-Түркия-Болгария бағытындағы құрлықтық электр жеткізу желісі жобасы да іске асырылып жатыр. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 09:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/egy1o3yI.png"   type="image/png"   length="1413823"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[АҚШ Ормуз бұғазы арқылы 70 кеменің өтуіне құпия түрде көмектескен]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aksh-ormuz-bugazy-arkyly-70-kemenin-otuine-kupiya-turde-komektesken</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aksh-ormuz-bugazy-arkyly-70-kemenin-otuine-kupiya-turde-komektesken</guid>
                <description>Бұл туралы The New York Times басылымы хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Соңғы 21 күнде АҚШ әскери күштері Иран бақылауындағы Ормуз бұғазы арқылы шамамен 70 сауда кемесінің қауіпсіз өтуіне жасырын қолдау көрсеткен, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Басылымның мәліметінше, кемелердің көбі қозғалыс бағытын жасыру үшін орналасқан жерін көрсететін транспондерлерін сөндіріп отырған.

Алайда бұл көрсеткіш өңірдегі шиеленіс басталғанға дейінгі тасымал көлемімен салыстырғанда әлдеқайда төмен. Қақтығысқа дейін Ормуз бұғазы арқылы тәулігіне 100-ден астам сауда кемесі өтсе, қазіргі таңда бұл сан күніне шамамен үш кемеге дейін қысқарған.

Сарапшылар мұны аймақтағы қауіпсіздік тәуекелдерінің артуымен және халықаралық тасымалдаушылардың сақтық шараларын күшейтуімен байланыстырады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 01 Jun 2026 11:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/hKH5ooBs.jpg"   type="image/jpeg"   length="4717239"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Көрші елде ең ұзын тоннель пайдалануға беріледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/korshi-elde-en-uzyn-tonnel-pajdalanuga-beriledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/korshi-elde-en-uzyn-tonnel-pajdalanuga-beriledi</guid>
                <description>Бұл туралы елдің Көлік және коммуникациялар министрлігі хабарлаған.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қырғызстанда 1 маусымнан қараша айына дейін «Солтүстік – Оңтүстік» балама автожолы уақытша қозғалыс үшін ашылатын болды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Аталған қадам өз кезегінде туристік маусым кезінде жолды уақытша пайдалану қолданыстағы автожолдарға түсетін жүктемені азайтуға мүмкіндік бермек. Дей тұрғанымен, жүргізушілерге көлік құралдарының осьтік жүктемесі 11,5 тоннадан аспауы тиіс екені ескертіліп отыр. 

Жобаның маңызды нысандарының бірі – Көк-Арт асуы астынан өтетін тоннель. Ұзындығы 3890 метр болатын нысан – Қырғызстандағы ең ұзын тоннель. Оның ені – 10-14 метр, биіктігі 8,6 метр болса, жолдың жүру бөлігі – 8,5 метр. Сондай-ақ, екі жағынан жаяу жүргіншілерге арналған өткелдер қарастырылған.

Тоннель теңіз деңгейінен 2521 метр биіктікте орналасқан және толық пайдалануға дайын тұр. Қауіпсіздік мақсатында әр 300 метр сайын апаттық эвакуация шығатын жолдар салынған. Негізгі тоннельмен қатар, ені 4 метр болатын арнайы эвакуациялық жерасты дәлізі де жүргізілген.

Жалпы ұзындығы 433 шақырымды құрайтын «Солтүстік – Оңтүстік» автожолының шамамен 200 шақырымы бұрын жол болмаған аумақтар арқылы салынған. Жоба аясында екі эстакадалық көпір мен ең ұзын тоннель тұрғызылды.

Министрлік мәліметінше, жол толық пайдалануға берілгеннен соң Жалал-Абад пен Балықшы қалалары арасындағы жол жүру уақыты қазіргі 13 сағаттан шамамен 6 сағатқа дейін қысқармақ. 

Қазіргі уақытта жолдың кейбір учаскелерінде көшкін мен селден қорғайтын инженерлік нысандардың құрылысы жалғасуда. Осыған байланысты жол әзірге маусымдық режимде пайдаланылады. Жоба толық 2028 жылы аяқталып, сол жылы пайдалануға беріледі. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 01 Jun 2026 10:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/Y8Y0b7pq.jpeg"   type="image/jpeg"   length="133067"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Макрон АҚШ пен Иранды жедел мәмілеге келуге шақырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/makron-aksh-pen-irandy-zhedel-mamilege-keluge-shakyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/makron-aksh-pen-irandy-zhedel-mamilege-keluge-shakyrdy</guid>
                <description>Ормуз бұғазын ашу қажеттігі туралы да айтылды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Франция президенті Эммануэль Макрон АҚШ пен Иран арасында келісімге тезірек қол жеткізуге шақырды. Сондай-ақ Ормуз бұғазы арқылы кеме қатынасын халықаралық құқыққа сай қайта бастау қажеттігі туралы да айтылды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Синьхуа агенттігіне сілтеме жасап. 

Макрон әлеуметтік желіде Сауд Арабиясының мұрагер ханзадасы әрі Премьер-министрі Мұхаммед бен Сальман Әл Саудпен, Оман сұлтаны Хайсам бен Тарек Әл Саидпен, Біріккен Араб Әмірліктерінің президенті шейх Мухаммед бен Заид Әл Нахайянмен және Мысыр президенті Абдель Фаттах ас-Сисимен келіссөздер жүргізгенін хабарлады. Белгілі болғандай, Франция басшысы шетелдік әріптестерінің барлығына бірдей үндеу жеткізген. Ол АҚШ пен Иранның жедел келісімге келуі қажеттігін баса айтқан.

Франция президентінің сөзінше, атысты тоқтату режимін қамтамасыз ету және халықаралық құқыққа сай Ормуз бұғазындағы қозғалысты жандандыру маңызды. Осыдан кейін Иранның ядролық және зымырандық бағдарламалары мен аймақтағы тұрақтылық сияқты мәселелерде жан-жақты әрі ұзақмерзімді келісімге қол жеткізу үшін келіссөздер жалғасуы тиіс. 

Эммануэль Макрон Францияның Ормуз бұғазы арқылы кемелердің қауіпсіз өтуін қамтамасыз етуде, соның ішінде Ұлыбританиямен бірге жетекшілік ететін көпұлтты бастама аясында өз рөлін атқаруға дайын екенін білдірді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 01 Jun 2026 09:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/NxrjLqT6.jpg"   type="image/jpeg"   length="164497"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Францияда ПСЖ-ның Чемпиондар лигасындағы жеңісінен кейін 400-ден астам адам ұсталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/franciyada-pszh-nyn-chempiondar-ligasyndagy-zhenisinen-kejin-400-den-astam-adam-ustaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/franciyada-pszh-nyn-chempiondar-ligasyndagy-zhenisinen-kejin-400-den-astam-adam-ustaldy</guid>
                <description>Жанкүйерлер отшашулар мен жарық-сигналдық ракеталарды іске қосқан.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Францияның әр өңірінде футбол жанкүйерлері мен полиция арасында қақтығыстар болып, нәтижесінде 400-ден астам адам ұсталды. Тәртіпсіздіктерге Париждің «Пари Сен-Жермен» (ПСЖ) клубының Чемпиондар лигасының финалында жеңіске жетуі себеп болған. Финалдық кездесу Будапештте өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты ВВС басылымына сілтеме жасап.

Париждегі автобус, теміржол және қала маңындағы көлік қозғалысына кедергі келтірген тәртіпсіздіктердің алдын алу үшін мыңдаған полиция қызметкері жұмылдырылды. Қала орталығында полиция жиналған жұртты тарату үшін көзден жас ағызатын газ қолданды.

Алдын ала мәлімет бойынша, тәртіпсіздіктер кезінде 6 көлік, 2 кәсіпорынның мүлкі және бір автобус аялдамасы бүлінген. Франция Ішкі істер министрлігі жексенбі таңына дейін 416 адамның ұсталғанын хабарлады. Оның 280-і Парижде қолға түскен.

Мұндай жағдай өткен жылы да тіркелген еді. Сол кезде ПСЖ Чемпиондар лигасын алғаш рет жеңіп, мерекелеу барысында болған қақтығыстар салдарынан 2 адам қаза тапқан. Биыл Францияның Ішкі істер министрі Лоран Нюньестің айтуынша, құқық қорғау органдары мұндай жағдайға жақсырақ дайындалған. Соған қарамастан, 7 полиция қызметкері жарақат алған. Министр болған оқиғаларды «мүлдем жол беруге болмайтын әрекет» деп бағалады.

Францияның саясаткері Марин Ле Пен әлеуметтік желіде: «Футбол клубының жеңісі жаппай тәртіпсіздікке ұласатын ел – тек Франция ғана. Тек Францияда ғана адамдар жеңіс кешінде зорлық-зомбылықтан қорқып, үйлерінен шықпай отыруға мәжбүр», – деп жазды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 31 May 2026 14:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/Zw1V5csy.png"   type="image/png"   length="53106"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Сарапшылар нарықта бензин тапшылығы қаупі барын жариялады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/sarapshylar-narykta-benzin-tapshylygy-kaupi-baryn-zhariyalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/sarapshylar-narykta-benzin-tapshylygy-kaupi-baryn-zhariyalady</guid>
                <description>​Көрші елде АИ-95 бензинінің бағасы литрі үшін 100 рубльге (660 теңгеге) жуықтады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ресейдегі отын нарығында бағаның биікке шарықтауының негізгі себептері анықталды, бұлар: Украинаның ұшқышсыз ұшақтарының шабуылдары, РФ мұнай өңдеу зауыттарының (МӨЗ) басым бөлігінің лажсыздан жөндеуге жабылуы, сондай-ақ туристік және саяжай маусымы кезіндегі дәстүрлі жоғары сұраныс.

Ресейде МӨЗ-дердің мәжбүрлі «демалыс маусымы» басталды

Reuters агенттігінің хабарлауынша, РФ-тың еуропалық бөлігінде соққыға ұшырамаған бірде-бір ірі МӨЗ қалмады. Соғыс басталғалы Украина қарсыласының мұнай өңдеу инфрақұрылымына 170-тей шабуыл жасады.

Тек 2025 жылдың өзінде Украина Қарулы күштері ресейлік МӨЗ-дерге 88 соққы берсе, 2026 жылдың алғашқы бес айында-ақ бұл көрсеткіш 50-ге жетті. Ең көп соққыға Рязань және Саратов МӨЗ-дері душар болған: әрқайсысына 15 шабуылдан тиесілі. Екі кәсіпорын да РФ-тың еуропалық бөлігіндегі ең ірі зауыттар. Рязань МӨЗ-і жыл сайын шамамен 17 миллион тонна мұнай өңдейді және қуаттылығы бойынша Омбы және Кириши зауыттарынан кейін 3-орынды иеленеді. Саратов МӨЗ-і жылына шамамен 7 миллион тонна мұнай өнімдерін шығарады.

Басқа зауыттар да елеулі шығынға тап болды: Краснодар өлкесіндегі Афипский, Ильский және Туапсе МӨЗ-дерінің әрқайсысына 12 соққыдан жасалды. Олардың өндірістік қуаты Саратов зауытымен деңгейлес – жылына 7-9 миллион тоннадай. Самара облысындағы Сызрань МӨЗ-і қатарынан 11 рет шабуылға ұшырады.


«Орталық Ресейдегі барлық дерлік ірі МӨЗ-дер соңғы апталарда Украина дрондарының соққыларынан кейін өндірісті жаппай тоқтатуға немесе қатты қысқартуға мәжбүр болды», – деп жазды Reuters. 


«Вот Так» басылымы да таяуда Пермь МӨЗ-іне жасалған шабуылдардан кейін РФ-тың еуропалық бөлігінде соққыға жығылмаған ірі мұнай зауыттары қалмағанына назар аудартты. Оның мәліметінше, жылына 10 миллион тоннадан астам қуаты бар зауыттардың ішінде шабуыл аймағынан тыс тек Орал жақтағы Омбы және Ангар МӨЗ-дері ғана қалған. Ресейде былтыр барлығы 33 мұнай өңдеу зауыты болған еді.

Шабуылдар саны бойынша 2025 жыл рекордтық болды, алайда 2026 жылдың алғашқы 5 айында-ақ Украина бүкіл 2024 жылдың көрсеткішінен асыруға шақ тұр. Бұған дейін Reuters Украинаның соққылары Ресейдің мұнай өңдеу қуаттылығының 40%-ына дейінгісін істен шығарғанын жариялаған болатын. Өз кезегінде Bloomberg ресейлік МӨЗ-дерде мұнай өңдеу көлемі сонау 2009 жылдан бергі ең төменгі деңгейге – тәулігіне 4,69 миллион баррелге дейін құлағанын тіркеді.


«Жұмысын толық немесе ішінара тоқтатқан МӨЗ-дердің жиынтық қуаттылығы жылына 83 миллион тоннадан асады немесе тәулігіне шамамен 238 000 тоннаны құрайды. Агенттіктің анонимді дереккөздерінің мәліметінше, бұл Ресейде шығарылатын бүкіл бензиннің 30%-дан астамын, дизелдің шамамен 25%-ын құрайды», – деп мәлім етті DW.


Осы жазда РФ жанармай құю станциялары бос қалуы мүмкін

Дрондардың МӨЗ-дерге соққыларынан кейін тәуелсіз ЖҚС (жанармай құю станциясы) желілері бензин тапшылығына тап болды. «Новая газета Европа» басылымының мәліметінше, РФ-тағы отын саудасының шамамен 40%-ын қамтамасыз ететін бұл желілер қорын толықтыруда үлкен қиындыққа тап болуда. 

Басылымның байламынша, мұнай трейдерлері мен ЖҚС менеджерлерінің кәсіби чаттарында «дүрбелең басталды». «92-ші бітті, 95-ші жоқ! Бензин тасушы көліктер ВЛПДС-та (Володарск сызықтық-өндірістік диспетчерлік станциясында) босқа тұр. Отын құймай жатыр», – делінген хабарламалардың бірінде.

Мәскеу мен Мәскеу облысынан, сондай-ақ Сібірден келген екі тәуелсіз ЖҚС желісінің менеджерлері журналистерге мамыр айында мұнай өнімдерін сатып алу мүмкін болмай қалғанын жария етті: «Отын атымен жоқ!». 25 мамырдағы жағдай бойынша ең ірі отын тораптарында бензин «тек тапсырыспен» босатылады. Сонымен қатар, бұл ауыр ахуал тек бензинге ғана емес, дизель отынына да қатысты болып отыр. Ал, ол РФ-та ішкі тұтыныстан артық өндіріліп, қалғаны экспортқа шығарылатын.

Дереккөздердің мәліметінше, тәуелсіз ЖҚС желілері мамырда украиналық «беспилотниктердің» МӨЗ-дерге шабуылы күрт үдегенге дейін сатып алған бензин қалдықтарын сатып тауысуда. Нарық қатысушыларының болжамынша, жазда Ресейде бөлшек сауда бағасы еселеп өсуі мүмкін. Көтерме сауда нарығында АИ-92 құны мамырдың аяғына қарай ақпанмен салыстырғанда 25-27%-ға өсіп үлгерген.

Ресейлік ЖҚС-тардағы баға жүргізушілердің әмиянын босатып, жүйке жүйесіне салмақ салуда. РФ-тың бірқатар аймақтарында ең өтімді АИ-95 маркалы бензиннің құны литріне 100 рубльдік үш таңбалы көрсеткішке таяп қалды. auto.ru/mag басылымының журналистері автокөлік шығындарына қатысты төбе шашты тік тұрғызатын статистиканы жариялады. Бензин бағасы картасы келесідей:

• Қиыр Шығыс федокругі: абсолютті антирекорд – мұндағы орташа баға литріне 89,84 рубльге дейін шығандады.

• Мурманск облысы: 85 рубль көрсеткішімен «күміс» жүлде иеленді.

• Камчатка өлкесі: 80,57 рубль.

• Саха Республикасы (Якутия): 80,35 рубль.

• Магадан облысы: 80,33 рубль.

• Чукотка автономды округі: меже «79 рубльден сәл жоғары» белгісінде тұр.

Маңызды жайт, бұлар тек «орташа көрсеткіштер» ғана. Шалғайдағы жанармай құю станцияларында таблодағы нақты цифрлар бұл шектен әлдеқашан асып кеткен. Салыстырсақ, Қазақстанда отын бұдан шамамен екі есе арзанға түседі.

Кеше ғана миллиардер едің... Мұнай алпауыттары қалай тіленшіге айналды?


«Мұнай зауыттарына жасалған соққылар – Ресейдің мұнай-газ кірістерін азайтуға және ел ішінде отын тапшылығын тудыруға бағытталған Украина стратегиясының бір бөлігі. Украина Президенті Владимир Зеленский мұндай шабуылдарды Кремльді келіссөздер үстеліне отыруға мәжбүрлеуді мақсат еткен Киевтің «алысқа сілтейтін санкциялары» деп бірнеше рет атады», – деп жазды The Moscow Times.


Алайда Кремль МӨЗ-дерге соққылар салдарынан отын тапшылығының туындау қаупін көріп тұрған жоқ, деп хабарлады «Интерфакс». 


«Кейбір аудандарда өндіріс қысқаруы мүмкін. Бұл маусымдық профилактикалық жұмыстармен де байланысты. Бірақ тұтастай алғанда, бүкіл отын балансы есептелген және қажетті өтеу жүйесіне ие», – деді Президенттің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков. Ол энергетика министрлігі проблеманы тұрақты бақылауда ұстап отырғанын жеткізді.


Өз кезегінде РФ Энергетика министрлігі отын нарығындағы жағдайдың тұрақты екенін мәлімдеді. Ведомствоның баспасөз қызметі РБК-ға түсіндіргендей, ішкі нарық тұрақтылығын сақтап тұр және толық бақылауда. 


«Қазіргі кезде нарық жеңіл мұнай өнімдерінің қорларымен жеткілікті дәрежеде қамтамасыз етілген. Сала сұраныстың маусымдық өсу кезеңін штаттық режимде өтуге дайын», – деп мәлімдеді ведомство.


Отын нарығында болып жатқан дүмпулер экономикадағы тектоникалық өзгерістерге алып келді. Енді бюджет олардың бизнесін субсидиялауда.

Мұнайшылар Үкіметке нақты талаппен жүгінді. Отын демпфері деп аталатын тетікті нөлге түсіруге мораторий енгізу. Билік бұл үндеуге құлақ асты. Шолушы Валерия Доброваның хабарлауынша, жоғарыдан реакция көп күттірген жоқ. Президент Путин жарлыққа қол қойды: оған сәйкес былтырғы 1 қазаннан бастап бензин мен дизель бойынша отын демпферін төлеу үшін ауытқу шегі бұдан былай ескерілмейді.

Бұл нені білдіреді? Мұнай компаниялары әлемдік нарықта баға қанша құбылса да (өссе де), бюджеттен миллиардтаған өтемақы алуын жалғастыра береді. РФ Энергетика министрлігі бұл қадамды құтқару шарасы деп атауға асықты. Шенеуніктердің сендіруінше, мұндай шешім екі міндетті орындау үшін өте маңызды: компанияларды шығынға батып, банкрот болудан қорғау үшін мұнай секторына берілетін өтемақыны сақтап қалу және ел ішіндегі ЖҚС-тарда бағаны тұрақтандыру.

Қазақстан дағдарыстан ең көп пайда көрушіге айналуы мүмкін

Бұл ретте көршіде түпкі тұтынушы да зардап шегуде. CUPPER компаниясының бас директоры (CEO) Инесса Стеклованың сөзіне және автосервистердің мәліметтеріне сүйенсек, соңғы 1,5-2 жылда РФ-та бензин сапасы қатты нашарлаған, соның салдарынан көлік қозғалтқыштарының бұзылу саны 2 есеге жуық артқан.

Отынның жаппай тапшылығы туындай қалса, Ресей Беларусь пен Қазақстаннан бензин импорттау мүмкіндігін қарастыруда. Бұл осы елдердің нарықтарында қысым тудырып, салмақ түсіруі ғажап емес. Алайда ҚР Энергетика министрлігі республикада отын тапшылығының белгілері әзірге байқалмайтынын мәлімдеп отыр.


«Энергетика министрлігі ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді дизель отынымен қамтамасыз етуді жалғастыруда. Жеткізілім бекітілген кестеге сәйкес жүзеге асырылады. Жыл басында Энергетика және Ауыл шаруашылығы министрліктері егіс науқанын жүргізу үшін 402 мың тонна дизель отынын жеткізу кестесін бекітті. Жеткізілімдер ағымдағы жылдың 1 ақпаны мен 30 маусымы аралығындағы кезеңде жүзеге асырылады. Түпкілікті құнын өңірлік операторлар айқындайды және литріне 281 теңгені құрауы мүмкін. Бұл орташа бөлшек сауда бағасынан 49 теңгеге немесе 15%-ға төмен», – деп хабарлады Энергетика министрлігі.


Ресей нарығының ұзаққа созылған дағдарысы аясында Қазақстанның күн тәртібі мен жоспары мүлдем басқаша және ол өшуге емес, өсуге құрылған. Республика тек төмен бағаны ұстап қана қоймай, экономиканың нақты секторын көтеретін қуат-қарымын көрсетуде. 

Бұл ретте дәл біздің Қазақстан Ресейдегі отын күйзелісінен ең көп пайда көретін тарапқа, бенефициарға айнала алады. Өйткені Беларусьтің мұнай өңдеудегі мүмкіндіктері шектеулі: қазіргі зауыттары шамасының шегінде жұмыс істеп тұр. Әрі қолданыстағы халықаралық санкцияларға байланысты жаңа МӨЗ салу жобасын жүзеге асыра алмай келеді.

Ал Қазақстан, керісінше, мұнай өңдеу секторын кеңейтуде. 2026 жылғы 20 мамырда қуаттылығы жылына 10 млн тонна болатын төртінші ірі МӨЗ құрылысына дайындық ресми түрде бастау алды. Жобаның алдын ала техникалық-экономикалық негіздемесін (АТЭН) әзірлеу қолға алынып, ол іс жүзінде іске асыру сатысына өтті. Тапсырыс беруші – «Самрук-Қазына» қорының еншілес құрылымы болып табылатын «SK Ondeu» компаниясы. Жобаның аяқталу мерзімі әзірге жарияланған жоқ.

Оның үстіне Қазақстан мұнайды терең өңдеу дәрежесін арттыруды жалғастыруда. Елдегі мұнай өнімдерінің негізгі түрлерін өндіру алға қарай үлкен серпіліс жасады: 2025 жылдың қорытындысында қолданыстағы үш МӨЗ-дегі өңдеу тереңдігінің орташа көрсеткіші 87,4%-дан 90%-ға дейін өсті. Бұл ілгерілеушілік жеңіл мұнай өнімдерінің үлесін 70-79%-дан 75-81%-ға дейін ұлғайту есебінен қамтамасыз етіліпті.

Бұдан бөлек, 2025 жылдың қорытындысында 2024 жылға қарағанда Қазақстанда мұнай өнімдерінің негізгі түрлерін өндірудің өсімі тіркелді: бензин шығару 5,7 млн тоннаға жетті (өсім 107%), ал, дизель отынын өндіру 6,1 млн тоннаға дейін ұлғайып, 116%-ға өсті.

Бірақ Астана қол жеткізген нәтижелерге тоқмейілсіп, тоқтап қалмақ емес. Жоспарда – қара алтынды өңдеу тереңдігін ғаламат 94%-ға жеткізу көзделген. Бұл өршіл межеге жұмыс істеп тұрған МӨЗ-дерді ауқымды модернизациялау және қуаттылығын кеңейту арқылы қол жеткізу жоспарлануда. Ал, басты көзір – заманауи зауыт салу.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 31 May 2026 09:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/X0QdCbBy.jpeg"   type="image/jpeg"   length="344523"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ақ үй аумағында UFC турнирі үшін ерекше аренаның құрылысы басталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ak-uj-aumagynda-ufc-turniri-ushin-erekshe-arenanyn-kurylysy-bastaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ak-uj-aumagynda-ufc-turniri-ushin-erekshe-arenanyn-kurylysy-bastaldy</guid>
                <description>Бұған дейін Трамп туған күніне орай UFC жұлдыздары төбелесетінін және ондағы билеттер бағасын жазған едік.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл іс-шара бір жағынан Америка тәуелсіздігінің 250 жылдығы аясында өтпек, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Осылайша, Ақ үй алдындағы оңтүстік көгалда UFC аренасының құрылысы салынып жатыр. 

UFC Freedom 250 аталған іс-шараны 14 маусым күні АҚШ көшбасшысы Дональд Трамптың 80 жылдық мерейтойына қарсы өтеді деп жоспарлаған. UFC аталған жобаға шамамен 60 миллион доллар жұмсауды көздеген. 

Сәуірде ғана Трамп БАҚ өкілдеріне рингте 4500 жанкүйерге орын болатынын айтты. Мұнан бөлек, 100 мыңға жуық адам жекпе-жекті Ақ үйдің оңтүстігінде орналасқан Эллипсте орнатылған «үлкен экрандарда» көре алады. 


– Мен көптеген ірі іс-шараға қатыстым. Бірақ, ешқайсысы Ақ үйдің алдында өткен UFC жекпе-жегі сияқты қызығушылық тудырған жоқ, – деген Трамп Сопақ кеңседе эмоциясын жасыра алмай. 


Турнир аясында 6 жекпе-жек өтеді деп жоспарланып отыр. Негізгі чемпиондық титул үшін екі жекпе-жек ұйымдастырылады. Бразилиялық Алекс Перейра UFC-дің ауыр салмақтағы уақытша титулы үшін француз Сирил Ганмен, грузин Илья Топурия жеңіл салмақтағы қазіргі уақытша чемпион Джастин Гейтджимен кездеседі.

Жаза кеткен жөн, Ақ үй бұрын спорттық іс-шаралар мен ойын-сауық жарыстар өткізген. Десе де, UFC шоуы – оның аумағында өтетін алғашқы кәсіби спорттық іс-шара.

Дональд Трамп UFC басшысын жақын досы деп санайды және осы спорт түрінің жанкүйерлерін өзінің саяси электоратының қатарына қосады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 28 May 2026 10:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/L8CYD2Cp.jpeg"   type="image/jpeg"   length="176880"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жалақыдан барлық алым-салықты алып тастағанда, қалтада не қалатыны анықталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhalakydan-barlyk-alym-salykty-alyp-tastaganda-kaltada-ne-kalatyny-anyktaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhalakydan-barlyk-alym-salykty-alyp-tastaganda-kaltada-ne-kalatyny-anyktaldy</guid>
                <description>Статистика көрсеткендей, ТМД елдері ең дарынды жастары мен интеллектуалды элитасынан ары қарай айрылып жатыр: бұл тұрғыдағы көші-қон үрдісі тоқтатар емес. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Көш көлігін сайлағандардың шебінде өршіл кәсіпкерлер, жоғары білікті IT мамандары, мықты инженерлер және қазіргі заманда көп сұранысқа ие өзге де мамандық иелері бар.

Осы бір орасан зор ақыл-ой тасқынын негізінен, дамыған елдер, соның ішінде Еуропа өзіне магниттей тартып тұр. Бүгінде бүкіл адамзат жоғары табысты, бас айналар мансаптық перспективаны және уайымсыз болашақты уәде еткен технологиялық дүмпу мен жасанды интеллект бәйгесіне бас қойды, деп жазды inbusiness.kz сайты.

Алайда, туған жерімен қоштасып, алысқа аттануды қалағандарды елде қалатын кейбір адам: «Еуропа үкіметтері тапқан табысыңның жартысынан көбін тартып алады!» деген суық стереотиппен шошытып, райынан қайтаруға тырысып жатады. Шынында солай ма? Еуропадағы және Түркиядағы салықтар сонша қорқынышты ма, әлде бұл жай ғана аңыз ба?

100 мың еуро: қиялдағы байлық пен қалтадағы қатал шындық

Euronews Business сарапшылары жаңа ғана жарияланған талдауында 100 000 еуро табыстан қай елде қанша алым-салық алып қойылатынын егжей-тегжейлі есептен шықты.  

Бір анығы, Еуропа құрлығында барлығына ортақ, бірыңғай салық жүйесі жоқ. Әр мемлекет қалағанынша салық салады: бір мемлекетте үдемелі прогрессивті шкала үстемдік құрса (көп тапқан сайын мемлекетпен көбірек бөліс!), басқа елдерде табыс салығының бірқалыпты, бай мен кедейге ортақ ставкасы қолданылады.

Бұған қоса, қолға тиетін түпкілікті сомаға азаматтың отбасылық жағдайы, үйінде қанша адамның жұмыс істейтіні және асырауындағы бала саны тікелей әсер етеді. Көптеген еуропалық елдерде бұл факторлар салық шегерімдерін алуға және Үкіметке төленетін міндетті салықтың көлемін заңды түрде азайтуға мүмкіндік береді.

Дегенмен, сарапшылар: «бойдақ, бала-шағасы жоқ, соқа басы ғана бар маман жылына 100 мың еуро табады» деген ең қарапайым базалық сценарийді қарастырып отыр. Бұл жағдайда қолға тиетін таза ақшасы ол адамның тұратын мемлекетіне қарай қатты ерекшеленетіні анықталды.

Еуропаның 31 елін – ЕО мүшелерін, сондай-ақ одаққа кірмейтін Ұлыбритания, Швейцария, Норвегия мен Түркияны қамтыған бұл зерттеу көрсеткендей, салық салынғанға дейінгі 100 мың еуро жалақыдан қалатын таза табыс Бельгияда тым мардымсыз болып шықты: 50 750 еуро ғана. Яғни, маманның тапқан-таянғанының жартысын мемлекет жұмсап қояды.

Ал, Болгарияда сондай жоғары жалақылы жұмыс таба алған сирек маман шалқып өмір сүреді екен: мемлекетпен толық есептескен соң қомақты 86 930 еуро қалтасына түседі.

Сонымен, тамыры тікелей Көк түрікпен байланысып жатқан, төркіні татарлар болып келетін Болгария (бұлғарлар) елі – барлық мемлекеттік шегерімдерден кейін маманға 85 мыңнан көп таза қаржы қалдыратын құрлықтағы жалғыз жомарт ел болып шықты! Өз халқына және мигранттарға деген осы мәрттігінің арқасында ол еуропалық рейтингте көш бастап тұр.

Одан кейінгі орындарға 74 400 еуромен Эстония, 72 800 еуромен Чехия, 72 500 еуромен Мальта, 70 500 еуромен Швейцария және 70 300 еуромен Кипр жайғасты. Шын мәнінде, бұл елдердің қай-қайсысында да қызметкерлер өздерінің 100 мың еуролық «кір табысының» (gross salary) кем дегенде 70 мыңын өзінде сақтап қала алады.

Жоғары білікті, қымбат кадрлар үшін нағыз фискалдық жерұйыққа айналған елдің бірі – Ұлыбритания. Мұнда маманның қолына 69 900 еуро (салыққа дейінгі табыстың тура 70%-ға жуығы) тиеді. Бұл – Еуропа экономикасын алға сүйреген локомотивтер – «Үлкен бестік» ішіндегі ең үздік, ең биік көрсеткіш. Испания (€64 200) мен Франция (€63 000) орташалар сапынан табылды. Ал, Германия (€57 900) мен Италия (€56 700) өз мамандарына ең жұтаң таза табысын ғана қалдыратын сараңдығы, қытымырлығы мен қаталдығы үшін алыптардың бестігінің соңында салпақтап келеді.

Жоғары жалақылы маманға қай елде тұру тиімсіз?

Салықпен сыққаннан кейін есепшотта ең аз ақша қалдыратын елдер – Бельгия, Дания және Швеция. Дәл осы себепті жалпы рейтингтің ең терең түбіне Бельгия (50 750 €) табан тіреді.

Одан сәл ғана жоғарыда солтүстіктің қос алыбы жайғасқан: атағы жер жарған әйгілі «скандинавиялық социализм» арзанға түспейді екен. Сондықтан Дания маманның жыл бойы шелектеп тер төгіп тапқан 100 мың еуросынан небары 51,5 мыңын, Швеция – тек 52 мың еуросын қалдырады. Жоғары жалақылы азаматтардың табысының үлкен бөлігін аяусыз тартып алатын елдердің сапын сондай-ақ Аустрия (54 200), Словения (55 060) және Грекия (56 615 еуро) толықтырды.

Ең қызығы, Солтүстік Еуропаның өз іші де ала-құла. Мысалы, Норвегия (€66 900) мен Финляндия (€62 200) даниялық көршісіне қарағанда әлдеқайда жұмсақ әрі ізгі көрінеді. Ал, Ирландия (€64 000) мен Түркияда (€63 200) еңбек ететіндер 100 мың еуролық жылдық табысының үштен екісіне де жетпейтін бөлігін ғана місе тұтуға мәжбүр.

Бұдан келесідей байлам жасауға болады:

• Дамушы Шығыс Еуропа – капитал жинақтаудың таптырмас алаңы саналады. Мұнда жұмыс істейтіндер өз табысының басым бөлігін әмиянында сақтап қалады. Жергілікті үкіметтер шетелдік кәсіби мамандарды салық салудың баршаға бірдей ставкасымен, салықтың ең жоғарғы шегінің төмендігімен және әлеуметтік сақтандыру жүйесіне төленетін ең аз жарналармен өздеріне еліктіруде.

• Бай әрі дамыған Батыс пен Солтүстік Еуропа – әлеуметтік жауапкершілікті басты орынға қояды. Мұндағы асқақ табысқа ие жұмыскерлер мен байлыққа белшесінен батқан менеджерлер прогрессивті салықтың қыспағына тап болады, әлеуметтік қорларға ірі көлемде міндетті аударымдар аударуға мәжбүрленеді және өзге де толып жатқан алымдармен аяусыз жүктеледі. Нәтижесінде, Бельгия, Дания, Германия, Аустрия, Франция, Швеция мен Нидерландыда салық жүктемесі шарықтап тұр. Стереотипке сүйеу болатындар да солар.

Салықтардан кейін 100 000 еуродан ең көп сома қай елде қалады:

1. Болгария – 84,930 €

2. Эстония – 74,400 €

3. Чехия – 72,800 €

4. Maльта – 72,500 €

5. Швейцария – 70,500 €

6. Кипр – 70,300 €

7. Ұлыбритания – 69,900 €

8. Словакия – 67,855 €

9. Норвегия – 66,700 €

10. Венгрия – 66,500 €

11. Латвия – 64,300 €

12. Испания – 64,200 €

13. Ирландия – 64,000 €

14. Түркия – 63,100 €

15. Франция – 63,000 €

16. Финляндия – 62,200 €

17. Люксембург – 61,500 €

18. Хорватия – 61,000 €

19. Литва – 60,500 €

20. Нидерланды – 60,500 €

21. Польша – 60,250 €

22. Румыния – 58,500 €

23. Германия – 57,700 €

24. Португалия – 57,000 €

25. Италия – 56,700 €

26. Грекия – 54,615 €

27. Словения – 55,000 €

28. Аустрия – 54,200 €

29. Швеция – 52,000 €

30. Дания – 51,900 €

31. Бельгия – 50,750 €

Алшаң баса өмір сүр: армандағы жалақыны ұсынатын елдер

Еуропалық еңбек нарығы – біртұтас емес, керісінше, терең экономикалық қайшылықтар мен жіктеуден «тоқылған» үлкен құрақ көрпеге ұқсайды. ЭЫДҰ-ның (Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының) жариялаған «Taxing Wages 2026» атты зерттеуі Кәрі құрлық пен Түркиядағы орташа жалақы деңгейінің әр елде әрқалай құбылатынын, өзара айырмашылықтың орасан зор екенін паш етті. Континенттің бай атыраптары мен кедей аймақтарының арасындағы құзды құрдым тым терең көрінеді.

Әлгінде 100 мың еуродан әр елде қанша алым-салық ұсталатыны талданды. Алайда жұмыскерлердің басым көпшілігі бұдан бірнеше есе аз жалақы алатыны белгілі. Сондықтан құрлық елдерінің қайсысында «орташа жылдық жалақының» көлемі қандай екенін талдаған жөн.

Бұл көрсеткіштер еріксіз жаға ұстатады: Түркиядағы орташа жылдық жалақы өте төмен (18 590 еуро) болса, Швейцарияда қиял жетпес 107 487 еуроға дейін барады екен. Альпінің ар жағындағы республика бүкіл Еуропа бойынша салық салынғанға дейінгі орташа табыс 100 мың еуролық психологиялық межеден асқан жалғыз мемлекет.

Тізімнің екінші сатысына 85 950 еуро нәтижесімен құйтақандай Исландия жайғасты. Ал, тікелей Еуропалық Одақтың мүшелері арасындағы даусыз, абсолютті көшбасшы – 77 844 еуро көрсеткішімен жалпы үштікті түйіндеген Люксембург болды. Еуропалық ауыр салмақты алыптардың үздік бестігі тобына 71 961 еуромен Дания және 69 028 еуромен Нидерланды да енді.

Егер Еуропа экономикасын өрге сүйреген «Үлкен бестігін» бағаласақ, мұнда Германияның (орташа жылдық жалақы 66 700 еуро) ахуалы көш ілгері. Ізінен Ұлыбритания (65 340 еуро) өкшелей басып келеді.

Қалған үш алыптың ісі кері кеткенге ұқсайды: Францияда орташа табыс 45 964 еуроны, Италияда – 36 594 еуроны, Испанияда – 32 678 еуроны ғана құрады. Басқаша айтқанда, неміс немесе ағылшын жұмысшысы испандық әріптесінен тура 2 есе көп жалақы алады!

Көшбасшылар мен аутсайдерлердің бел ортасында Аустрия (63 054 еуро), Бельгия (62 348), Ирландия (60 258), Финляндия (55 462) және Швеция (50 338 еуро) орналасты.

Еуропалық Одаққа мүше 9 ел қатарынан орташа жылдық табыстың 30 мың еуролық мардымсыз шегінен де аса алмай қалды. Яғни, жұмысшылары кедей күйде. ЕО ішіндегі ең төменгі жалақы Словакияда тіркелді – 19 590 еуро. Венгрия – 21 257 еуро, Латвия – 21 321 еуро, Чехия – 23 685 еуро, Португалия – 24 254 еуро және Польша – 24 490 еуро көрсеткішімен тіпті 25 мыңдық белеске де көтеріле алмай, күйкі тірліктің күйін кешуде.

Эстония (25 603), Грекия (26 563), Литва (28 474) бұл психологиялық межені еңсергенімен, отыз мыңдық биіктікке бәрібір қол жеткізе алмады. Номиналды есепте рейтингтің ең жоғарғы шыңдарын дәстүрлі түрде Солтүстік пен Батыс Еуропа мемлекеттері иеленсе, Оңтүстік пен Шығыс Еуропа елдері тізімнің ең соңында шоғырланып қалыпты.

Теңсіздіктің «үш киті» және төлем қабілеті рейтингі

Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) беделді сарапшылары елдер арасындағы мұндай жер мен көктей айырмашылықтың іргесін қалаған 3 негізгі факторды атады: экономиканың ішкі құрылымы мен еңбек өнімділігі, қоғамдық институттардың (соның ішінде кәсіподақтар мен ұжымдық шарттардың) пәрмені, сондай-ақ елдегі жалпы баға.

Жоғары қосылған құны бар салаларға – ең алдымен қаржы секторы мен инновациялық-технологиялық индустрияларға басымдық берген елдер қашанда өз мамандарына ақшаны аямай төлей алады.

Бірақ атаулы-номиналды көрсеткіштер – бұл тек сыртқы жылтырақ, әдемі қасбет қана! Егер табыстарды «төлем қабілетіне», яғни, жалақының қымбатшылықпен арақатысына қарай есептесе, мүлдем бөлек, қайран қалдырарлық көрініс орнайды.

Төлем қабілетінің теңдігі (ТҚТ) – бұл мемлекеттер арасындағы баға алшақтығын жою үшін әртүрлі валюталардың шынайы сатып алу қабілетін таразылайтын бірегей жүйе. Еуро бойынша жаңа деректердің әлі жарияланбағанына байланысты, ЭЫДҰ сарапшылары бұл рейтингті АҚШ долларымен ұсынуды жөн көрді.

Міне, осы ТҚТ тетігін іске қосқанда, салық төлегенге дейінгі орташа жылдық жалақы Словакиядағы 38 118 доллардан бастап, Швейцариядағы 106 532 долларға дейінгі аралықта құбылатыны әшкереленді. Германия 93 985 долларлық көрсеткішпен, Люксембург – 93 203 доллармен және Нидерланды – 92 905 доллармен 90 мың долларлық белесті еркін бағындырды. Ал, Дания (88 454) мен Норвегия (87 722) сәл артта қалса да, көшбасшыларға ілесе алды.

Орташа жалақыны ТҚТ бойынша қайта есептегенде ең үлкен жетістікке кенелгендер – Түркия мен Германия болып шықты.

Ішкі нарығындағы тауарлар мен қызметтердің бүкіл Еуропаға қарағанда өте арзандығының арқасында, Түркия бұл рейтингте бірден 9 сатыға жоғарылап, ең соңындағы орыннан 18-орынға бір-ақ секірді!

Германия да бұл рейтингте 5 сатыға көтеріліп, 2-ші орынға жайғасты. Исландия және Эстония, керісінше, өздерінің артықшылықтарын уыстан шығарып алып, тиісінше 9-шы және 25-ші орындарға құлдилады.

Пайымдай келе, өзге елден бақ іздеген ақыл-ой элитасы релокация үшін ел іздегенде атаулы табыстың алдамшы биіктігі мен жергілікті салық саясатының қатал тезі арасындағы алтын тепе-теңдікті іздеуге мәжбүр. Бұл мәселедегі соңғы нүктені тек адамның өз ішкі құндылықтары мен өмірлік басымдықтары ғана қоя алады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 28 May 2026 08:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/abWGSEfg.jpeg"   type="image/jpeg"   length="135142"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ресейліктердің өсіп-өркендеу жолына түскен Қазақстанға деген құрметі ерекше – Путин]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/resejlikterdin-osip-orkendeu-zholyna-tusken-kazakstanga-degen-kurmeti-erekshe-putin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/resejlikterdin-osip-orkendeu-zholyna-tusken-kazakstanga-degen-kurmeti-erekshe-putin</guid>
                <description>Қазақстанға мемлекеттік сапары қарсаңында Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путиннің мақаласы «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланды, деп жазады inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Республика­сына мемлекеттік сапарым қарсаңында Ресей-Қазақстан қарым-қатынастарының қазіргі жай-күйіне және оның келешегіне қатысты ойларымды ортаға салғанды жөн көрдім.

Ресей мен Қазақстанның арасында мызғымас достық, тату көршілік және өзара тиімді қарым-қатынас берік орныққан. Бұған ортақ тарихымыз, халықтарымыздың тығыз сабақтасқан мәдениеті мен тағдыры арқау болып отыр. Екі елдің стратегиялық серіктестігі мен одақтастығы өзара құрмет пен сенім қағидатына негізделген. Біздің осындай ынтымақтастығымыз бүкіл Еуразия аумағындағы бейбітшілікті, тұрақтылықты және әлеуметтік-экономикалық дамуды қамтамасыз етудің маңызды факторы саналады.

Біздің қуатты әрі өсіп-өркендеу жолына түскен Қазақстанға деген құрметіміз ерекше. Елдеріңіздің экономикасы қарқынды дамып жатыр. Халық жаппай қолдаған тиімді ­саяси жүйе қалыптасты. Күні кеше Қазақстанда заман талабына сай келетін, елдің келешегін айқындайтын жаңа Конституция қабылданды. Республика азаматтарының басым көпшілігі осы құжатты қолдап дауыс берді. Сол арқылы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың мемлекеттік институттарды нығайту, елді жан-жақты жаңғырту және әлеуметтік-экономикалық, рухани тұрғыдан дамыту жолындағы бастамаларын қолдайтынын көрсетті. Осы ауқымды реформаның бәрі табысты жүзеге асырылып, мемлекетті күшейтуге және халықтың әл-ауқатын арттыруға ықпал етеді деп сенемін.

Біз Қасым-Жомарт Кемелұлымен шынайы әрі достық қарым-қатынас орнаттық. Кездесулеріміз бен сұхбаттарымыз әрдайым бүкпесіз, нәтижелі өтеді. Біз екі елдің барлық саладағы өзара тиімді байланыстарын бекемдей түсуге мүдделіміз.

Әрине, біз экономика саласына айрықша көңіл бөлеміз. Себебі Ресей мен Қазақстан – ірі сауда серіктестері. Елдеріміз бірнеше жыл қатарынан экспорт пен импорт көлемінің жоғары деңгейін тұрақты сақтап келеді. Алыс-берістің басым бөлігін ұлттық валюта арқылы жүзеге асырып жатырмыз. Ресейдің Қазақстан экономикасына салған капиталының жалпы көлемі – шамамен 30 миллиард доллар. Ал Қазақстандағы шетелдік капиталы бар заңды тұлғалардың 40 пайыздан астамы – ресейлік серіктестермен бірлесіп құрған компаниялар. Республикада Ресей инвесторларының қатысуымен 70-ке жуық ірі жоба іске асырылып жатыр. Соның ішінде автокөлік құрастыру, ауыр машина жасау, химия өнеркәсібі және басқа да технологиялық салаларға қатысты тың жобалар бар. Соның арқасында қазірдің өзінде 60 мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылды.

Екі елдің энергетика саласындағы ынтымақтастығы да қарқынды дамып келеді. Қазақстанның әлемдік нарыққа бағытталған мұнай экспортының 80 пайыздан астамы Каспий құбыр консорциумы (КҚК), яғни Ресей аумағы арқылы өтеді. Республиканы энергиямен тұрақты қамтамасыз ету үшін «Газпром» компаниясының қатысуымен ұлттық газ тасымалдау инфрақұрылымын оңтайландыруды және кеңейтуді жоспарлап отырмыз. Сонымен қатар, Ресейдің бизнес өкілдері Қазақстандағы серіктестеріне баламалы және «таза» энергетика саласына қажетті бірегей әзірлемелер мен технологияларды ұсынып отыр.

Ұзақ мерзімге арналған екіжақты серік­тестігіміздің тағы бір маңызды бағыты – «бейбіт атом» саласындағы ынтымақтастық. Қазақстан алғашқы атом электр стансасын салуға кірісті. Осы өте ауқымды жобаға «Росатом» мемлекеттік корпорациясы атса­лысып жатыр. Былтыр Алматы об­лысындағы Балқаш көлінің маңын­да орналасқан АЭС алаңында инже­нерлік жұмыстарды бастау рәсімі өтті.

Аса маңызды табиғи ресурстарды өндіру және өңдеу саласындағы екіжақты ынтымақтастық нығайып келеді. Бұл үрдіс елдеріміздің ұзақ мерзімге арналған технологиялық және шикізаттық тәуелсіздігін нығай­туға тікелей ықпал ететін болады.

Ресейдің ірі IT компаниялары шығарған инновациялық бағдар­лама­лық өнімдер Қазақстан нарығында жоғары сұранысқа ие болып отыр. Біз ең ­заманауи, яғни жасанды интеллектіге негізделген цифрлық платформалар мен шешімдерді өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, логистика мен көлік, мемлекеттік және муниципалдық басқару, салық салу, білім беру және медицина сияқты салаларға енгізу үшін күш біріктіріп, бірлескен жобаларды жүзеге асырып жатырмыз.

Биыл ғарышты игеру жолында күш жұмылдырып, маңызды қадам жасадық. 30 сәуірде «Бәйтерек» кешенінен орта сыныпты «Союз-5/Сұңқар» Ресей-Қазақстан озық зымыраны алғаш рет көк жүзіне жол тартты. Бұл оқиға Юрий Гагариннің Байқоңыр ғарыш айлағынан жердің төменгі орбитасына жасаған тарихи сапарының 65 жылдығымен тұспа-тұс келді. Мұның символдық мәні зор.

Географиялық тұрғыдан ұтымды жерде орналасқандықтан, елдеріміздің логистика саласындағы әлеуеті орасан зор. Сондықтан біз «Солтүстік – Оңтүстік» және «Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік дәліздерін дамытуға баса мән береміз.

Әріптестігіміздің тағы бір маңызды саласы – экология және биологиялық әралуандықты қорғау. Қазақстандағы достарымыз Амур жолбарыстарының популяциясын қалпына келтіруге көмек көрсету туралы өтініш айтқан еді. Осыған орай біздің тиісті мекемелеріміз кейінгі бір жыл ішінде нақты жұмыс жүргізді. Хабаровск өлкесінде екі жолбарыс және оның екі күшігі арнайы ауланды. Жануарлардың жағдайы мұқият тексерілген соң «Аэрофлот» рейсімен Қазақстанға жеткізілді. Қазір екі елдің ғалымдары Іле-Балқаш мемлекеттік табиғи қорығында бұл жануарларды жергілікті жерге бейімдеу үшін бірлесе жұмыс атқарып жатыр. Жақын арада жолбарыстар табиғи ортасына оралады.

Өңіраралық және шекара маңын­дағы ынтымақтастық тату көршілік қатынастарымызды нығайтуға айтарлықтай ықпал етіп отыр. Сауда, білім беру, ғылым және мәдениет салалары бойынша 80-нен астам келісім жасалған. Аймақтық форумдар мен көрмелер тұрақты түрде өткізіліп келеді. Түрлі делегациялар және бизнес өкілдері жиі кездесіп тұрады.

Гуманитарлық және білім беру саласындағы байланыс, академиялық-ғылыми ықпалдастық нығайып келеді. Прези­дент Қасым-Жомарт Тоқаев екіжақты ынтымақтас­тықты дамытуға жастардың атсалысуы маңызды екенін бірнеше рет айтты. Мен бұл пікірмен толық келісемін. Себебі жастарымыз Ресей-Қазақстан қарым-қатынасының болашағын айқын­дайды, жетістіктерімізді еселейді және серіктестігімізге тың серпін береді.

Қазір Ресей университеттерінде, соның ішінде Қазақстандағы 8 филиалда 60 мыңнан астам қазақ студенті оқып жатыр. Алдағы оқу жылында Қазақстан азаматтарына арналған үкіметтік квота саны 800-ге дейін артады.

Қазақстанда Ресейдің көптеген жетекші университеттерінің филиалдары, соның ішінде Мәскеу мемлекеттік университеті мен Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтының бөлімшелері жұмыс істеп жатыр. 2025 жылдың қыркүйек айында Ресейде Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филиалы ашылды. Бұл – біздің елімізде бөлімшесін ашқан алғашқы шетелдік жоғары оқу орны. Мұны ерекше атап өткен жөн.

Біз Алматыда «Қазақстан-Сириус» халық­аралық жалпы білім беру мекте­бін және Дарынды балалар мен жасөспірім­дер орталығын салу үшін бірлесіп жұмыс істеп жатырмыз. Осы білім ордаларын 2029 жылы ашуды жоспарлап отырмыз. Сонымен бірге Астанада дәл осындай екінші кешен салу туралы келісімге қол жеткіздік.

Бәріміз Ресей мен Қазақстан халықтарының ортақ тарихына зор құрметпен қараймыз. Әсіресе біз үшін Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің орны ерекше. Елдеріміз жұдырықтай жұмылып, нацизмге қарсы күрескен, зор шығынға ұшырағанына қарамастан, жанқиярлық көрсетіп, бүкіл Еуропаға бейбітшілік орнатқан әкелеріміз бен аталарымыздың ерен ерлігін ешқашан ұмытпайды. Ұлы Жеңістің 81 жылдығына арналған мерекелік іс-шараларға қатысу үшін 8-9 мамырда Мәскеуге арнайы келген Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа шынайы ризашылығымызды білдіреміз.

Қазақстан Президентінің былтыр қараша айында елімізге жасаған мемлекеттік сапары қарсаңында «Российская газета» басылымында «Мәңгілік достық – халықтарымыз үшін жарқын жол» атты мақаласы жарияланған еді. Онда Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев екі елдің стратегиялық одақтастығы Еуразиядағы тұрақтылық пен қауіпсіздікті сақтаудың өте маңызды факторы екенін айрықша атап өтті. Сол уақытта, яғни қараша айында Мәскеуде қол қойылған Жан-жақты стратегиялық серіктестік туралы декларацияда қос мемлекеттің халықаралық құқықтың нормаларын, соның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысын сақтай отырып, барынша әділетті көпполярлы әлемдік тәртіп орнатуға мүдделі екені айқын көрсетілді. Ресей мен Қазақстан халықаралық қатынастарды өзара теңдік, барлық мемлекеттердің заңды мүдделері мен олардың мәдени және өркениеттік ерекшеліктерін ескеру қағидаттарына негізделген демократия талаптарына сай дамытуды қолдайды.

Қазіргідей геосаяси тұрақсыздық жағдайында Ресей мен Қазақстан мықтап қолға алған өңірлік ынтымақтастық тетіктерінің мән-маңызы одан сайын арта түскені анық. Мен бұл жерде, ең алдымен, Астанада алдағы күндері кезекті саммиті өтетін Еуразиялық экономикалық одақ туралы айтып отырмын. Бұған қоса Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын, Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымын, Шанхай ынтымақтастық ұйымын, Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңесті, «Ресей-Орталық Азия» форматындағы кездесулерді атап өтуге болады.

Қасым-Жомарт Кемелұлының бастамасымен құрылған Халықаралық орыс тілі ұйымы аясында да көп жұмыс атқарылып жатыр. Қазақстан оған зор үлес қосып келеді. Біз мұны жоғары бағалаймыз. Наурыз айында Мәскеуде өткен министрліктер деңгейіндегі бірінші конференцияда осы бірегей құрылымның жұмысы басталды. Бұл ұйым әлемде орыс тілінің және орыс тілді мәдени-гуманитарлық кеңістіктің рөлін сақтауды көздеп отыр.

Жалпы, Ресей Федерациясы Қазақстан Республикасымен арадағы көпқырлы одақтастық қарым-қатынасты жан-жақты дамытуға қашанда дайын. Алдағы сапар барысында өтетін келіссөздер Ресей-Қазақстан серіктестігін одан әрі нығайтуға тың серпін береді деп сенемін. Осы мүмкіндікті пайдалана отырып, достас Қазақстанның барша азаматына зор денсаулық, бақ-береке тілеймін!
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Wed, 27 May 2026 00:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/9dTJqIpK.jpeg"   type="image/jpeg"   length="149093"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Иорданияда 30 мамырға дейін мерекелік демалыс жарияланды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/iordaniyada-30-mamyrga-dejin-merekelik-demalys-zhariyalandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/iordaniyada-30-mamyrga-dejin-merekelik-demalys-zhariyalandy</guid>
                <description>Елде қос мереке аталып өтеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Иорданияда 25-30 мамырда мемлекеттік демалыс күндері ресми түрде бекітілді. Осы күндер аралығында корольдік тәуелсіздігінің 80 жылдығы мен Құрбан айт мерекесі тойланады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

1946 жылғы 25 мамырда Иордания Ұлыбритания мандаты аяқталғаннан кейін тәуелсіздігін жариялады. 30 мамырға дейінгі демалыс мемлекеттік мекемелерге, ұйымдарға, университеттерге және муниципалитеттерге қатысты болмақ. Осылайша ел бойынша қос мереке кең көлемде аталып өтеді.

Король Абдалла ІІ бүкіл Иордания халқын 80 жылдық Тәуелсіздік күнімен құттықтап, ел тұрғындарына мәтіндік хабарламалар жолдады.


«Құрметті иорданиялық отбасы, Тәуелсіздік күні құтты болсын! Алла сіздерді және біздің мақтанышымыз – Иорданияны қорғап жүрсін», –делінген құттықтауда.


Ел аумағында ресми және халықтық мерекелік шаралар өтіп жатыр. Қалалардың көшелері мен алаңдары мемлекеттік тулармен безендірілген. Сондай-ақ, концерттер, мәдени бағдарламалар және түрлі мерекелік іс-шаралар да ұйымдастырылмақ. Бұдан бөлек ел астанасы Амманда отшашу шоуы өтеді.

Айта кету керек, бұған дейін  Президент Иордания Короліне құттықтау жеделхатын жолдағанын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 26 May 2026 10:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/WiV97WM8.jfif"   type="image/jpeg"   length="132400"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Иран ақыры кемелерге Ормуз бұғазынан өтуді ақылы етті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/iran-akyry-kemelerge-ormuz-bugazynan-otudi-akyly-etti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/iran-akyry-kemelerge-ormuz-bugazynan-otudi-akyly-etti</guid>
                <description>Бұл туралы Иран Сыртқы істер министрлігінің өкілі Эсмаил Багаи айтты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Десе де, Тегеран мұның тек «навигациялық қызметтер» үшін алынатынын мәлім етіп отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Ормуз бұғазы, Парсы шығанағы және Оман теңізінде навигациялық көмек және қоршаған ортаны қорғау шараларын қоса алғанда көрсетілетін қызметтер белгілі бір алым жинауды талап етеді, – деді Багаи апта сайын өтетін брифингте. 


Оның сөзінше, Иран алымдар алуға тырыспайды, бірақ бұғазды басқару мәселесі – жағалаудағы мемлекеттердің құзырында. Багаи сонымен қатар кемелердің Иран мен Оман Ормуз бұғазы арқылы қауіпсіз өтуі үшін хаттама бойынша жұмыс істеп жатқанын және тиісті тетікті құру бойынша консультациялар жүргізіп жатқанын хабарлады.

Иран СІМ өкілі Тегеран мен Маскат бұғазды еркін сауда және қауіпсіз кеме қатынасы үшін пайдалануды қолдайтынын айтты. Бұл ретте акваторияны бақылауды күшейтудің себебі «бұғазды Иранға қарсы әскери агрессия үшін пайдалану» болды. 

Тегеранның мәлімдемелері Парсы шығанағы мен Ормуз бұғазы кеме қатынасы басқармасы (PGSA) БАӘ мен Оман талап ететін сулардың бір бөлігін қамтитын реттеуші аймақтың картасын жариялағаннан кейін бірнеше күн өткен соң жасалды. Жарияланған ережелерге сәйкес, Иран белгілеген аймақ арқылы транзитпен өтетін кемелер алдын ала рұқсат алуы тиіс. 

Жауап ретінде Бахрейн, Кувейт, Қатар, Сауд Арабиясы және БАӘ Халықаралық теңіз ұйымына бірлескен хат жолдаған. Онда кеме компанияларын PGSA-мен байланыс орнатпауға және Иран ұсынған бағыттарды пайдаланбауға шақырған. 

Жаза кетейік, Ормуз бұғазы – әлемдегі ең маңызды энергия ресурстарын жеткізу жолдарының бірі. Ол арқылы әлі де жер-жаһандағы мұнай мен газ саудасының шамамен бестен бір бөлігі өтеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 26 May 2026 10:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/uWZlIOE7.png"   type="image/png"   length="2866685"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Армения Түркия арқылы Еуропамен теміржол байланысын жандандырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/armeniya-turkiya-arkyly-europamen-temirzhol-bajlanysyn-zhandandyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/armeniya-turkiya-arkyly-europamen-temirzhol-bajlanysyn-zhandandyrdy</guid>
                <description>Бұл туралы Армения премьер-министрі Никол Пашинян айтты.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ол әлеуметтік желі парақшасында Ахалкалаки–Карс теміржолының жүк тасымалы үшін толық іске қосылғанын сүйіншілеген, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– Армениядан экспорт пен импорт үшін Ахалкалаки–Карс теміржолы, сонымен қатар Әзербайжан арқылы өтетін теміржол желісі де ашылғанын қуана хабарлаймын. Бұл – біздің елдің экономикалық өміріндегі маңызды оқиға. Түркия мен Грузиядағы серіктестерге алғыс айтамын, – деді Пашинян. 


Оның сөзінше, осы күні Арменияның Ресеймен Грузия аумағы арқылы, сондай-ақ Әзербайжан арқылы теміржол қатынасы бар. Қытаймен Ресей және Қазақстан арқылы байланыс қамтамасыз етілген. Мұнан бөлек, Грузия және Түркия аумақтары арқылы Еуропалық одақпен теміржол қатынасы іске қосылған. 


– Болашақта Армения–Түркия, Армения–Әзербайжан, кейіннен Нахичевань арқылы Армения–Иран теміржолдарының ашылуы күтілуде. Біз бұл оқиғалардың жақын болашақта TRIPP жобасының жүзеге асуы нәтижесінде куәсі боламыз, – деп жазды премьер-министр. 


Кейіннен ол Ширак облысындағы Сарнагбюр елді мекенінде өткен сайлауалды науқан аясындағы сөзінде Гюмри-Акьяка (Түркия) және Ерасх теміржол учаскелерін қайта жаңарту басталатынын жеткізді. 


– Түрік тарапында жұмыстар қазірдің өзінде басталды, теміржол ашылады. Біз де Ерасх торабын жаңартуға кірісеміз. Үкімет мұны өз мойнына алады. Концессиялық келісім болғанына қарамастан, біз қаржы бөліп, жолды жөндеп, қайта қалпына келтіреміз, теміржол қатынасы ашылады, – деді ол. 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 25 May 2026 10:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/XbkAIfNe.png"   type="image/png"   length="2706518"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қытайда су тасқынына байланысты шұғыл әрекет ету режимі іске қосылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kytajda-su-taskynyna-bajlanysty-shugyl-areket-etu-rezhimi-iske-kosyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kytajda-su-taskynyna-bajlanysty-shugyl-areket-etu-rezhimi-iske-kosyldy</guid>
                <description>Құзырлы министрлік тиісті тапсырма берді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ҚХР Су шаруашылығы министрлігі Қытайдың төрт өңірінде – Аньхой, Хэнань, Шэньси провинцияларында және орталыққа тікелей бағынатын Чунцин қаласында су тасқынына байланысты төтенше әрекет етудің төртінші деңгейлі режимін енгізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Синьхуа агенттігіне сілтеме жасап. 

Бұдан бөлек Цзянси, Хубэй және Хунань провинцияларының өңірлерінде де осы деңгейдегі тасқынға қарсы әрекет ету режимі сақталды.

24-27 мамыр күндері Қытайдың оңтүстік-батысындағы шығыс және солтүстік аудандарда, Солтүстік-Батыс Қытайдың шығыс бөлігінде, Хуанхэ өзені мен Хуайхэ өзені аралығындағы аймақтарда, Янцзы өзені мен Хуайхэ аралығындағы өңірлерде, Янцзы өзенінен оңтүстікте орналасқан аймақтардың солтүстік және батыс бөліктерінде қатты жауын-шашын күтіледі. Қауіп деңгейі жоғары кейбір шағын және орта өзендерде су деңгейі тасқын туралы ескерту шегінен асуы ықтимал.

Су шаруашылығы органдарына жауын-шашын мен су деңгейін нақты уақыт режимінде бақылауды күшейтіп, ерте ескертуге қатысты ақпаратты уақытылы жариялап отыру тапсырылды. Министрлік су тасқыны маусымы кезінде су қоймаларының қауіпсіз жұмысын қамтамасыз етуге, шағын және орта өзендердегі тасқындардың алдын алу шараларын күшейтуге, сондай-ақ таулы аймақтардағы лай көшкіні мен сел қаупінің алдын алуға ерекше назар аудару қажет екенін мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 25 May 2026 10:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/C80Oqtad.jpeg"   type="image/jpeg"   length="141737"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Маусым айынан бастап маркетплейстер жаңа төлем жүйесіне көшеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/mausym-ajynan-bastap-marketplejster-zhana-tolem-zhujesine-koshedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/mausym-ajynan-bastap-marketplejster-zhana-tolem-zhujesine-koshedi</guid>
                <description>Онлайн саудадағы «бозторғай жұмыртқалаған» заман тарих қойнына кетіп барады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«5 затқа тапсырыс беріп, біреуін таңдаймын»: бұл схема енді жұмыс істемейді

Маркетплейстер мен бизнес өкілдері бүгінде «онлайн базарлардың» жаңа жұмыс ережелерін талқылап жатыр. Әңгіме негізінен, тауарды толықтай тегін қайтару моделінен біртіндеп бас тарту туралы. Тауарды кері жеткізу шығындарын клиенттерге көбірек жүктеу жоспарлануда. Осылайша, сауда алаңдары нарықты агрессивті жаулау режимінен үнемдеу режиміне орала бастады, деп жазды inbusiness.kz.

Ұзақ жылдар бойы сатып алушылар өзіндік бір цифрлық тұтыну «жәннатында» рахаттана өмір сүрді. Қаласа бір киімнің бес өлшеміне, аяқ киімнің немесе техниканың түр-түріне жай ғана «көру» үшін тапсырыс беруге болатын еді. Одан кейін арасынан тек бір тауарды алып, қалғанынан немесе тіпті барлығынан бас тартуға рұқсат етілді. Маркетплейстердің өзі осы мінез-құлық моделін ұзақ уақыт бойы ынталандырып келді: басты діттегені – кез келген жолмен Қазақстан және басқа елдердің нарығын жаулау еді.

Бұл жағдай әсіресе киім мен аяқ киім сегментінде өнімін сататындардың қабырғасына қатты батыпты: онда кейбір санаттардағы қайтарылған тауар көлемі барлық тапсырыстардың жартысына жуықтады. Салдарынан, логистикалық жүйенің қомақты бөлігі іс жүзінде тауарды сатуға емес, оның қойма, тапсырыс беру пункті және кері бағытта әрлі-берлі тасымалдауға жұмыс істеді. 

Ал әрбір қайтару – бұл қосымшадағы жай ғана «тапсырыстан бас тарту» батырмасы емес. Бұл толыққанды операциялық тізбек:

• тауарды қайтадан орау керек;

• декларациясын, өзге құжаттарын ресімдеу қажет;

• кері тасымалдау керек;

• жай-күйін мамандарға тексерту қажет;

• қоймаға қайтару керек;

• қайтадан сатуға дайындау қажет.

Сарапшылардың мәліметінше, жекелеген жағдайларда, әсіресе, ірі заттарды кері жеткізу шығыны тауардың құнымен теңескен. Мысалы, бағасы қымбат емес, қолжетімді чемоданды тасымалдау сатушыға өнімнің өз бағасымен бірдей қып-қызыл зиян әкелуі мүмкін.

Ірі компаниялар айналым мен бизнесінің ауқымының арқасында бұл шығындарды ішінара өтей алады. Ал шағын бизнес, соның ішінде кішігірім дүкендер, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар және авторлық тауар өндірушілер үшін бұл шығын көтере алмас шоқпарды белге байлағандай болып, адымын аштырмауда. Әсіресе қолөнер сегментінде табыс-маржа жоғары емес, ал, әрбір сәтсіз жеткізілім бірнеше тауарды сатудан түсетін пайданы жоққа шығарады.

Сатып алушылар үшін енді не өзгереді? Бұл ретте интернетте сатып алынған тауардан 7 күн ішінде бас тарту құқығы сақталады. Заңгерлер тұтынушыларды қорғаудың негізгі нормаларын ешкім жоймайтынын еске салды. Дегенмен, егер тиісті шарттар сервис ережелерінде алдын ала жазылған болса, онда маркетплейстер бұдан былай кері қайтару құнын ұстап қалу мүмкіндігіне ие болады, деп жазды «Пруфы».

Тыңшылық гаджет, БАД пен «сұр» импорт: қатаң тыйымға тағы не ілікті

Бірақ өзгерістер мұнымен бітпейді. Маусым айынан бастап ресейлік маркетплейстер, соның ішінде Wildberries пен Ozon кейбір тауарларға тапсырыс беруге мүлдем тыйым салады. Келесі айдан бастап Ресейде тауарлардың жекелеген санаттарының айналымы бойынша қағидалар қатайтылады және бұл ірі маркетплейстердің ассортиментіне міндетті түрде кері әсер етеді.

Позициялардың бір бөлігі ашық саудадан түпкілікті жоғалады, басқалары үшін қосымша шектеулер мен құжаттарға қойылатын қосымша талаптар енгізіледі. Интернет-сауда жөніндегі сарапшы Сергей Вишневский мен тұтынушылар құқығы жөніндегі заңгер Елена Пахомова таяуда маркетплейс сатып алушыларының себеттерінен қандай тауарлар жойылып кетуі мүмкін екенін түсіндірді.

Сергей Вишневскийдің мәліметінше, бақылауды күшейту ең алдымен қауіпсіздікке, медицинаға және арнайы техникалық құралдарға қатысты тауарларды қамтиды. 

Бірнеше тауар санатына тыйым салынады:

• арнайы және әскери құралдарға теңестірілетін құрылғылар;

• лицензияларды, тіркеу куәліктерін талап ететін тауарлар;

• тіркелмеген шетелдік медициналық техникалар;

• таңбалауы (маркировкасы) жоқ тауарлар;

• заңды кодтары жоқ өнімдер;

• РФ қашықтықтан сауда жасау ережелерін бұзатын позициялар.

Бұл сатып алушыларға қалай әсер етеді? 

Сергей Вишневскийдің пікірінше, тұтынушы тап болатын басты өзгеріс – виртуалды сөрелерде бұрын үйреншікті сатылып келген, бірақ жартылай «сұр» импортпен (заңды тауарға қосылып) тасылатын тауарлардан тазарту. 

Бірінші кезекте жасырын бақылауға және тыңдауға арналған арнайы құрал деп танылуы мүмкін гаджеттер, аксессуарлар мен құрылғылар, тіркелмеген шетелдік медициналық бұйымдардың жекелеген түрлері, шығу тегі белгісіз күмәнді «медициналық» аппараттар мен аспаптар, құрамы белгісіз және «барлық ауруды бірден емдейді!» деген ауандағы агрессивті маркетингі бар БАД-тар қысқартуға ұшырауы мүмкін.

Заңгер Елена Пахомованың дерегінше, маусым айынан бастап ресейлік маркетплейстер селлер-саудагерлердің құжаттарын мұқият тексеруге міндетті болады. Ал растау құжаттары болмаған жағдайда – оның тауар карточкаларын бұғаттайды. Сарапшылар қашықтықтан сатуға ресми түрде тыйым салынған өнімдерге ерекше назар аударылатынын ескертті: мысалы, құрамында никотині бар өнімдердің бір бөлігі, қауіпті тұрмыстық химия санатына жататын заттар.

Сарапшылар платформаларға қадағалаушы органдардың қырына ілігіп, айыппұл төлегенше, даулы тауарды саудадан алып тастай салған оңайырақ екенін қаперге салды. Құзырлы құрылымдардың ауқымды тексерістерімен бизнесті тұралатып алғаннан гөрі сауда-саттықтың бір бөлігін құрбан ету тиімдірек.

Заңгерлер сатып алушыларға ерекше тауарлардың мәртебесін: сертификаттардың, тіркеу құжаттарының болуын және өндіруші туралы ақпаратты алдын ала тексеруді, күмәнданған жағдайда – өнім мәртебесі ашық, адал дүкендерге ғана жүгінуді ұсынады.

Бос карточкалар мен жасырын шығындар: маркетплейстердегі бизнес неге азып барады

Ресейлік алаңдар қиын заманды бастан өткеруде. Mpstats («Точка Банкіне» тиесілі) хабарлауынша, Wildberries-тегі нақты саудасы бар селлерлердің үлесі бір жыл ішінде 20%-дан 14%-ға дейін күрт құлдырады. Қалғаны маркетплейсте ештеңе өткізе алмаған және оны жай сөре ретінде пайдаланып, тауарын елге паш етуді місе тұтуға мәжбүр.

2023 жылдан бері алғаш рет сатушылардың жалпы саны да азая бастады. «Точка Банкінің» мәліметінше, 2025 жылы ресейлік маркетплейстердегі сатушылардың саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 5,75%-ға құлдырады. Сауда жасау қиындап барады, делінген зерттеуде. 

Mpstats сарапшыларының есебіне сәйкес, Wildberries-дің топ-500 тауар позициясындағы бір жылда ең құрығанда 1 тауарын сата алған саудагерлердің үлесі 20,33%-дан 13,62%-ға дейін құлады, бұл туралы Forbes хабарлады. 

Талдау маркетплейстегі карточкалар саны бойынша ең ірі 500 тауар тобының іріктемесіне негізделген және өткен жылдың көктемінен 2026 жылдың көктеміне дейінгі кезеңді қамтыпты.

Құжаттан белгілі болғандай, 2025 жылдың 1 сәуірінен 2026 жылдың 1 сәуіріне дейінгі аралықта саудасы бар карточкалардың саны өткен жылғыдан 4,7%-ға – 2,19 миллионнан 2,09 миллионға дейін төмендеді, деп нақтылады сарапшылар. «Саудасы бар карточкалар» немесе «саудасы бар сатушылар» деп, сарапшылар кем дегенде 1 тапсырысты тіркеген карточкалар мен сатушылар саналады.

Бұл ретте әдеттегі тауар топтарындағы азды-кем саудасы бар карточкалардың медианалық үлесі өткен жылға қарағанда екі еседен астамға – 6,02%-дан 2,62%-ға дейін қысқарыпты. Wildberries өзіндегі ассортименттің өскенін – жаңа тауарлар мен карточкалардың пайда болғанын хабарлады. Дегенмен, саудасы бар карточкалардың саны мен нақты тауарын өткізе алған селлерлердің үлесі шынымен де төмендеп жатыр, деп көрсетілген зерттеуде.

Wildberries, әрине, мұндай тұжырыммен келіспейді. РВБ-ның (Wildberries&amp;Russ біріккен компаниясы) баспасөз қызметі Forbes басылымына түсініктемесінде, әлгі сарапшылардың шолуы селлерлер бизнесінің шынайы көрінісін көрсетпейтінін мәлімдеді. Санаттардың шектеулі іріктемесі тек платформаның өзінде ғана бар құпия, әрі егжей-тегжейлі деректерден алшақ екенін, ал, жекелеген тауар карточкаларының немесе тауар тобының динамикасы негізінде ондаған мың сатушының жұмыс нәтижелері туралы қорытынды жасау дұрыс еместігін нықтады компания.

Баспасөз қызметі сондай-ақ, Wildberries-тің бұған дейін жүргізген зерттеуіне сәйкес, маркетплейсте жұмыс істегеніне 1 жыл толғаннан кейін әрбір оныншы сатушы миллион рублден астам табысқа шығатынын мәлімдеді. PRO Wildberries кәсіпкерлерді дамыту орталығының зерттеуі соны көрсеткені туралы бұған дейін, 2024 жылдың наурызында Russian Business басылымы хабарлаған болатын.

Бұл ретте екі тұжырым да шындық болуы мүмкін. Табысты сатушылар байыған үстіне баюда, олар айналымның ауқымды бөлігін өз уысында шоғырландыра алады. Ал, қалғандары біртіндеп ығыстырылып жатыр. Өткен жылы бір сатушыға шаққандағы медианалық табыс 574 500 рублді ғана құрады, деп жазды forbes.ru.

VPN бұғаттау және трафиктің төмендеуі: e-commerce алпауыттары аудиториясынан айрылуда

CNews-тің жазуынша, бизнесін бастағысы келетін жаңадан тіркелген сатушылардың саны шамамен 18%-ға (17,8%) құлады. Егер 2022 жылдың басында шағын және орта сатушылардың үлесі 27–37%-ды құраса, 2026 жылдың басында бұл көрсеткіш 15–28%-ға дейін түскен.


«Маркетплейстардың бағаны мәжбүрлі түрде төмендету, үнемі түрлі акция, жеңілдіктер ұсынуға мәжбүрлеу тәжірибесі селлерлердің қабырғасын қайыстырып отыр. Маркетплейстер мен кәсіпкерлікті дамытудың халықаралық қауымдастығының мәліметінше, сатушылардың үштен біріне 50%-дан асатын ірі жеңілдіктер беруге тура келген. Селлерлердің шығындары өсті, сауда алаңына кіру ақылары жоғарылады, платформалар комиссияларды арттырды», – деп мәлім етті ресейлік «CNews» басылымы.


Тіпті аудитория да болып жатқан жағдайларға кері реакция білдіре бастады. Digital Budget дерегінше, биылғы сәуір айында ресейлік маркетплейстер пайдаланушыларының 10%-на дейінгісінен айрылды. Оларды РФ-та, Қазақстанда және ТМД көлемінде қытайлық «онлайн-базарлар» жаппай ауыстырып жатыр.

Ең күрделі ахуал Wildberries-те тіркеліпті: мобильді құрылғылардан келетін трафик 10%-ға, ал, компьютерлерден кірушілер саны 6%-ға қысқарды, деп нақтылады сарапшылар.

«Коммерсантъ» дереккөзінің хабарлауынша, 2026 жылы Wildberries VPN-трафикті шектеп тастауына байланысты қатты зардап шекті. Оның пайдаланушыларының бір бөлігі Ресейде тыйым салынып, бұғатталған шетелдік ресурстарға еркін кіру әрі анонимділікті сақтау үшін жаппай VPN қолданады. 

Құзырлы құрылымдардан қаймыққан маркетплейстің өзі VPN-і іске қосулы тұрған кезде платформаға кіруге қатаң тыйым салып тастап, өзі отырған бұтақты өзі шапқандай болды. Ресейлік жалғыз маркетплейстағы сауда-саттық пен «ви-пи-ен» беретін қауіпсіздік арасында тұтынушылардың бір бөлігі соңғысын таңдаған. Өйткені өзге сауда алаңдары, соның ішінде қытайлық платформалар VPN-ге қатысты тыйым салмайды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 24 May 2026 13:34:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/zWUY3a8x.png"   type="image/png"   length="1915092"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дональд Трампқа тағы қастандық жасалмақ болып, 21 жастағы жігіт көз жұмды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/donald-trampka-tagy-kastandyk-zhasalmak-bolyp-21-zhastagy-zhigit-koz-zhumdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/donald-trampka-tagy-kastandyk-zhasalmak-bolyp-21-zhastagy-zhigit-koz-zhumdy</guid>
                <description>Оқиға 17-көше мен Пенсильвания авенюінің қиылысында болған.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ Құпия қызметінің мәліметінше, жексенбіге қараған түні белгісіз адам сөмкесінен қару алып, Ақ үйге жақын маңда оқ жаудырған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BBC басылымына сілтеме жасап.

Қауіпсіздік қызметі оған қарсы оқ атып, күдіктіні оқиға орнында көз жұмды. Атыс кезінде кездейсоқ өтіп бара жатқан бір адам жарақат алған.

Америкалық БАҚ деректеріне сүйенсек, күдікті 21 жастағы Насир Бест болған, ол бұған дейін де Құпия қызметпен қақтығысқан. Бұл оқиға Ақ үй корреспонденттері қауымдастығының кешкі асы кезінде болған атыстан бір ай өтпей жатып тіркеліп отыр. Ол іс-шараға сол кезде Дональд Трамп та қатысқан.

CNN тілшілері Ақ үй маңында ондаған атыс дыбысы естілгенін хабарлаған. ABC телеарнасының журналисі Селина Ван X әлеуметтік желісінде Ақ үйдің солтүстік алаңында түсірген видеосын жариялап, онда атысқа ұқсас дыбыстар естілгенін жазған.


«Біз әлеуметтік желіге видео түсіріп тұрған кезде бірнеше ондаған атыс дыбысы естілді. Бізге жедел түрде брифинг бөлмесіне бару бұйырылды», – деп жазды ол.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 24 May 2026 11:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/EXHkd1c3.webp"   type="image/webp"   length="91606"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев Қытай халқына көңіл айтты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-kytaj-halkyna-konil-ajtty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-kytaj-halkyna-konil-ajtty</guid>
                <description>Мемлекет басшысы ҚХР Төрағасына көңіл айту жеделхатын жолдады, деп жазады inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев Қытай Халық Республикасының Шаньси өлкесіндегі көмір шахтасында болған газ жарылысы салдарынан көптеген адамның қаза табуына байланысты Си Цзиньпинге және барша Қытай халқына көңіл айтты.

Президент жарақат алғандардың тез арада сауығып кетуіне тілектестігін білдірді.

Айта кетейік, Қытайдың Шаньси аумағында 22 мамырда көмір шахтасында газ жарылысы болды. Оқиға Чанчжи қаласы маңындағы шахтада тіркеліп, сол сәтте жер астында жүздеген жұмысшы болған.

Алдын ала мәліметтерге сәйкес, жарылыс салдарынан ондаған адам қаза тауып, бірқатар кенші жарақат алды. Құтқару қызметтері дереу оқиға орнына жетіп, іздестіру-құтқару жұмыстарын бастады. Кейбір жұмысшылар әлі де із-түзсіз деп хабарланды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 23 May 2026 20:39:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/3QW8yGph.jpg"   type="image/jpeg"   length="77969"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
