<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Бизнес</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/biznes</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Wed, 22 Apr 2026 14:10:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ресей Қазақстан мұнайының Германияға экспортын тоқтатады: СІМ пікір білдірді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/resej-kazakstan-munajynyn-germaniyaga-eksportyn-toktatady-sim-pikir-bildirdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/resej-kazakstan-munajynyn-germaniyaga-eksportyn-toktatady-sim-pikir-bildirdi</guid>
                <description>Қазақстан бұл мәселені Мәскеумен талқылауы мүмкін.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сыртқы істер министрінің орынбасары Әлібек Бақаев Ресейдің Қазақстан мұнайын Еуропаға жеткізуді тоқтатуына қатысты ақпаратқа пікір білдірді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Егер ондай ақпарат расталса, ресми түрде жарияланса, онда біздің Мәскеудегі елшілігіміз бұл мәселені Ресей тарапымен талқылайды. Мамандар, дипломаттар, сарапшылардың деңгейінде талқыланады. Бір шешімге келген кезде ресми түрде жарияланады», – деді вице-министр Мәжіліс кулуарында.


Тілшілер «Ресейдің әрекеті заңды ма?» деп нақтылады.


«Соның бәрін сарапшылар шешеді. Тарихи жағынан қарасақ, бізде Ресей тарапымен әрқашан да ауызбіршілік болып, бір ортақ шешімге келген едік. Сондықтан осы мәселе туындаса, оның шешімі табылады деген ойдамын», – деді Әлібек Бақаев.


Журналистер бұл жағдайда Қазақстан Ресейге нота жариялауы мүмкін бе деп сұрады.


«Нота дегеніміз жалпы дипломатиялық қарым-қатынаста пайдаланылатын құжат. Мәселе нотада емес. (...) Керек болатын болса, нота да жолданады», – деп атап өтті спикер.


Айта кету керек, бұған дейін Ресейдің қазақ мұнайын «Достық» арқылы тасуды доғаратыны туралы ақпарат түрлі БАҚ-тың басты тақырыбына айналғанын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 14:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/e9uQKwO3.jpg"   type="image/jpeg"   length="123140"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Qazaq Oil жанармай құю станциялары желісінің қызметкерлері «Таза Қазақстан» бастамасын қолдады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/qazaq-oil-zhanarmaj-kuyu-stanciyalary-zhelisinin-kyzmetkerleri-taza-kazakstan-bastamasyn-koldady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/qazaq-oil-zhanarmaj-kuyu-stanciyalary-zhelisinin-kyzmetkerleri-taza-kazakstan-bastamasyn-koldady</guid>
                <description>Qazaq Oil жанармай құю станциялары желісінің 5 мыңнан астам қызметкері бүкіл ел бойынша ауқымды сенбілік өткізді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Qazaq Oil жанармай құю станциялары желісінің ұжымы Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» экологиялық бастамасына қосылды. Компания қызметкерлері акция аясында бүкіл ел бойынша 400-ден астам нысанда сенбілік ұйымдастырды. 



Жанармай құю станцияларының қызметкерлері өз бекеттерінің аумағындағы жұмыс аймақтары мен маңайдағы учаскелерді тазалады. Компанияның хабарлауынша, мұндай шараларға қатысу бір реттік акция емес, тазалықты сақтауға бағытталған жүйелі жұмыстың бір бөлігі.

Qazaq Oil компаниясының Астана және Павлодар облысы бойынша филиал директоры Диас Жұмағазиннің сөзінше, «Таза Қазақстан» бастамасын қолдау компанияның күнделікті жұмысының жалғасы іспеттес.


«Бүгін республика бойынша 400-ден астам жанармай құю станциясында компаниямыздың қызметкерлері сенбілікке шықты. Тазалық – біздің ұстанымымыз әрі жұмысымыздың маңызды негізінің бірі. Күн сайын біздің станцияларымызға мыңнан астам клиент келеді. Біз оларға жайлылық пен тәртіптен тұратын жоғары деңгейдегі қызмет көрсетуге ұмтыламыз», – деді ол.


Желі клиенттері бұл бастамаға оң қолдау білдірді. Жүргізушілер Qazaq Oil-ды жанармайдың сапасы үшін ғана емес, жоғары деңгейдегі қызмет көрсетуі мен тазалығы үшін де таңдайтынын жеткізді.

Компания экологиялық шараларға қатысу бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің көрінісі және қоршаған ортаға қамқорлық мәдениетін қалыптастыруға қосқан үлесі екенін атап өтті.


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 20 Apr 2026 10:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Secii755.jpeg"   type="image/jpeg"   length="373796"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда компаниялар жаппай жабылып жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kompaniyalar-zhappaj-zhabylyp-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kompaniyalar-zhappaj-zhabylyp-zhatyr</guid>
                <description>Осы жағдайда 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы экономикалық өсім қарқынының төмендеуі әбден қисынды көрінеді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылдың алғашқы тоқсаны республика экономикасының тамыр соғысы жиілеп, демі тарыла бастағанын аңғартқандай. Ұлттық статистика бюросы ұсынған «Қазақстан Республикасындағы субъектілер санының негізгі көрсеткіштері» – жалаң сандардың жиынтығы емес, елдегі іскерлік ортаның бүгінгі хәлінен сыр шертетін шежіре іспетті.

Бір қарағанда бәрі қалыпша, тіпті тамаша сияқты: ресми мәліметтерге сәйкес, 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша елде жалпы саны 550 751 тіркелген заңды тұлға (юрлицо) бар. Сырттай қарағанда, жарты миллионнан асатын компаниялар &quot;армиясы&quot; тау қопарып, тас уатуға қайратты, жұмыла кетсе, кез келген экономиканы туу биікке көтеруге қауқарлы үлкен &quot;армияға&quot;, қуатты күшке ұқсайды. Алайда оның құрылымын талдай бастағанда жағдай басқаша көрінеді: жартысынан астамы «жарамсыз» болып шықты.

Осы ауқымның ішінде 184 906 компания өз қызметін уақытша тоқтатқан. Яғни, сапта бар, бірақ заты жоқ. Тағы 4 103 компания банкроттық және жойылу процесінде. Басқаша айтқанда, «тіркелгендердің» үлкен бір бөлігі – іс жүзінде бизнестің статистикадағы «көлеңкелері», «елесі» ғана.

Статистика мамандары ашық ескертеді: тіркелген заңды тұлғалардың барлығы бірдей жұмыс істеп тұрған жоқ. Олардың көбі тіркелгенімен, нақты қызметке сол бойы мүлдем кіріспеген. Салдарынан, қазіргі уақытта Қазақстанда небәрі 203 233 «жұмыс істеп тұрған» заңды тұлға ғана қалды. Бұл жай ғана статистика емес, бұл іскерлік климатқа қойылған диагноз: тек әрбір үшінші компания ғана аман қалыпты.

Егер салалық құрылымға көз жүгіртсек, күйзелістің жекелеген бір секторға ғана емес, негізгісінің бәріне тамыр жайғаны байқалады. Белсенділіктің төмендеуі, сарапшылар тілінде «кең сипатқа ие» және экономиканың бүкіл басты салаларын қамтиды. Бұл құрғақ сөздердің артында бос қалған сауда залдары, тоқтап тұрған құрылыс нысандары, қаңырап қалған кәсіпорындар жатыр.

Тар жол, тайғақ кешуде көптеген «жауынгерінен» айрылған антилидерлер көшінің басында экономиканың келесі салалары тұр:


	Көтерме және бөлшек сауда – 45 682 заңды тұлғасы қызметін тоқтатқан немесе мүлдем жабылған;
	Құрылыс – 31 271;
	Өзге де қызмет түрлерін ұсыну – 20 075;
	Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет – 11 770;
	Ауыл, орман және балық шаруашылығы – 11 283;
	Өңдеу өнеркәсібі – 10 448;
	Көлік және қоймалау – 8 274;
	Әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласы – 8 127;
	Жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар – 7 556;
	Білім беру – 6 433;
	Ақпарат және байланыс – 6 363;
	Басқа салаларда – әрқайсысында 5 мыңға дейін.


Шағын бизнес те тығырыққа тірелді

Экономикалық ахуалдың ең сезімтал индикаторы саналатын, кез келген өзгеріске тез бейімделетін шағын бизнес сегментінде де жағдай мәз емес.


«2026 жылдың ақпанымен салыстырғанда, наурыз айында тіркелген жеке кәсіпкерлік (ЖК) субъектілерінің саны 2,3%-ға азайды. Ал, өткен жылдың наурызымен салыстырғанда олардың саны бірден 3,6%-ға қысқарды. Сонымен қатар, ағымдағы жылдың өткен айымен салыстырғанда жұмыс істеп тұрған ЖК субъектілерінің саны 2,5%-ға, ал, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 2,6%-ға азайып кетті», – деп хабарлады Ұлттық статистика бюросы.


2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша елде 1 754 076 жеке кәсіпкер тіркелген. Алайда олардың 64 335-і қазірдің өзінде әрекет етпейтіндер қатарында.

Сонымен қатар, былтыр жаңа Салық кодексі қабылданғанда-ақ көптеген дара кәсіпкер жаңа жылға дейін онысын жауып тастауға жүгірді. Нәтижесінде, егер 2025 жылдың 1 сәуірінде Қазақстанда 1 819 033 ЖК жұмыс істесе, содан бергі уақытта тағы 64 957 кәсіпкер қызметін доғарыпты.

Статистикаға сәйкес, Қазақстанда шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары да жабылуда. 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша олардың 865-і қызметін тоқтатқан, тағы 76-сы тарату сатысында тұр. Нарықтан қандай брендтердің кеткені ресми жарияланбады.

Соның салдарынан Қазақстан Республикасында шетелдік заңды тұлғалардың «тіркелген» 3 862 филиалы қалды. Дегенмен, оның ішінде бүгінде тек 2 134-і (!) нақты «жұмыс істеп тұр».

Егер бөлімшелермен шектелмей, шетелдік меншік нысанындағы заңды тұлғалар мен филиалдардың бәрін жиынтық түрде қарастырсақ, онда тіркелген барлық 65 952 субъектінің ішінен қазіргі уақытта тек 49 587-сі ғана белсенді болып қалған. Кәсіпкердің табанына кірген шөңге – экономиканың маңдайына тиген тас. 

Осы ахуал аясында Үкіметтің қаржы-салық қанатындағылардың қуанышты мәлімдемелері «біртүрлі» естіледі. Қаржы министрі Мәди Тәкиев осы аптадағы Үкімет отырысында 2026 жылдың бірінші тоқсанында мемлекеттік бюджеттің кірістері бірден 17%-ға өскенін хабарлады.

Елдің бас қаржыгері жыл басынан бері республикалық бюджетке 4,2 трлн теңге түсімді түсіргендерін жариялады. Бұл жерде санның өзінен оның мәнісі маңыздырақ. Мәди Тәкиев бюджеттің кіріс бөлігіне сыртқы факторлар айтарлықтай әсер еткенін мәлімдеді. Мұнайдың орташа бағасы барреліне 80,6 долларға дейін көтерілгендіктен, экспорттық кеден салығы бойынша қосымша 40,5 млрд теңге түскен екен.

Алайда «теңге бағамының шектен тыс қымбаттауы (долларға шаққанда болжанған 540-тың орнына 497,7 теңгеге дейін) республикалық бюджетке түсетін түсімдерді» 146 млрд теңгеге кемітіп тастапты.


«Осылайша, сыртқы баға конъюнктурасы, соның ішінде бағамдық айырма республикалық бюджет кірістерінің негізгі тежегіші болды. Салықтық және кедендік әкімшілендіруді жетілдіру есебінен қосымша 137,6 млрд теңге түсім қамтамасыз етілді», – деді министр Тәкиев.


Айта кетер жайт, биылғы 26 ақпанда Қаржы министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісіне қатысқан Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин 2026 жылы 4 трлн теңгеден астам салық түсімін қамтамасыз ету міндетін қойған еді.

Сонымен бірге, вице-премьер әкімшілендірудің әділ болуға тиіс екенін нықтап, салық жинауда цифрлық құралдарға сүйенуді және ең бастысы бизнеске артық қысым жасауды болдырмауды жүктеді.

Бизнес борыш батпағына да белшеден батып жатыр. Uchet.kz жариялаған ақпаратқа сәйкес, 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша елімізде бюджетке алым-салығын төлей алмаған 157 мың борышкер бизнес нысаны тіркелген.

Берешектің жалпы сомасы 1,1 трлн теңгеге жетті: оның 557 млрд теңгесі – негізгі салық, 493 млрд теңгесі – өсімпұл (пеня) және тағы 23,5 млрд теңгесі – айыппұлдар.

Микро және шағын бизнес бойынша көрсеткіштер ерекше назар аудартады: олардың арасында жиынтық берешегі 273 млрд теңгені құрайтын 67 157 борышкер бар. Қарыз құрылымы мынадай: 90 млрд теңгесі – өсімпұлдар және 6,5 млрд теңгесі – айыппұлдар. Яғни, кәсіпкерлердің мемлекетке қарызының үлкен бір бөлігін салықшылар есептеген айыппұлдар-өсімпұлдар құрайды.

Әлбетте, биыл мемлекет салықтық рақымшылық жариялап, кәсіпкерлерге біршама жеңілдік жасағандай болды. Соның аясында 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін қордаланған негізгі қарызын 1 сәуірге дейін толық өтегендердің өсімпұлдары мен айыппұлдары, сондай-ақ қосылған құн салығы бойынша тіркеуге кешігіп тұрғаны үшін салынған айыппұлдары есептен шығарылуға тиіс еді.

Алайда әлеужелілер мен құзырлы мекемелерге жолданған арыз-шағымдарында кәсіпкерлердің осы бір титтей игіліктің өзіне қол жеткізе алмай, сан түрлі сылтаумен тауы шағылып жатқанын мәлім етті. Бұл наразылықтың «жаны бар» екенін ресми деректер жанама түрде растап отыр. Жоғарыда айтылған 1,1 триллион теңгелік берешектің бүгінде небәрі 7,7 миллиарды немесе символикалық 0,7% ғана өтелген.


«Бізде «Жаңадан баста» бастамасы іске асырылуда, оның аясында бизнес қазірдің өзінде 11 млрд теңгеге негізгі берешегін өтеді. Бұл ретте 17 мың шағын және микробизнес субъектілері үшін 7,7 млрд теңгенің айыппұлдары мен өсімпұлдары есептен шығарылды», – деді қаржы министрі Мәди Такиев.


Кәсібінен береке кеткен адамның берешегін еселеп өсіру қандай қисынға сыяды? Салық – мемлекеттің ұстыны, бірақ ол кәсіпкердің &quot;қабіріне&quot; айналмағаны жөн. Айыппұлдар арқылы бюджет толтыру болашақты бүгін жеп қоюмен бірдей.

Жасанды интеллект табиғи құлдырауды тоқтата ма?

Экономистер жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін экономикалық өсім динамикасының айтарлықтай төмендегеніне назар аудартып жүр. Жаңсақ пікір емес сияқты. Үкімет отырысында Премьер-министр Олжас Бектенов 2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысында ЖІӨ өсімі небәрі 3%-ды құрағанын мәлімдеді.


«Президент Үкіметтің кеңейтілген отырысында экономиканың сапалы және тұрақты өсімін қамтамасыз етуді тапсырды. Бұл міндет өңдеу өнеркәсібін дамыту, инвестициялық белсенділікті арттыру, өндірістерді технологиялық жаңарту арқылы жүзеге асырылуда. Осы кезеңде ЖІӨ-нің нақты өсімі 3%-ды құрады. Көрсеткіштің шикізаттық емес сектордағы, соның ішінде өңдеуші салалардағы, көлік, құрылыс және саудадағы тұрақты өсім есебінен қамтамасыз етілгенін атап өту маңызды», – деп түсіндірді Бектенов.


Алайда, тек деңгей ғана емес, динамика да маңызды. Салыстырсақ, Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, былтыр, 2025 жылдың бірінші тоқсанында ЖІӨ өсімі нақты мәнде 5,6%-ды құрап, «жаһандық тұрақсыздық жағдайындағы экономикалық өсімнің жоғары көрсеткішіне» қол жеткізген еді. Бірақ биыл неге ЖІӨ өсімінің қарқыны екі есеге жуық құлағаны Үкімет отырысында жария етілмеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 14:04:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/4vWSLVQz.png"   type="image/png"   length="2908036"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қымбаттаған ет үкіметті Ауғанстаннан көмек сұрауға мәжбүр етті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kymbattagan-et-ukimetti-auganstannan-komek-surauga-mazhbur-etti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kymbattagan-et-ukimetti-auganstannan-komek-surauga-mazhbur-etti</guid>
                <description>Өзбекстан біздегі ет бағасының өсуіне ықпал жасады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бәрі де өзбек ағайындарда жыл басында сиыр еті бағасының шығандап кетуінен басталды, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Кабул көмегі және қымбатшылықты басқа да хикаялары

Бәрі де өзбек ағайындарда жыл басында сиыр еті бағасының шығандап кетуінен басталды. Ресми статистикаға сезікпен қараған жергілікті блогерлер «кәуап индексіне» жүгінді: егер бір жыл бұрын бір істік шашлық демократиялық бағамен 25 мың сум (980 теңгедей) тұрса, 2026 жылғы орташа баға 30–45 мың сум (шамамен 1 700 теңге) аралығында құбылуда. Бүгінгі нақты инфляция халық үшін құрғақ пайыздармен емес, қолжетімсіз бола түскен қуырылған еттің хош иісімен өлшенсе керек.


«Көтерме нарық бұл трендті растап отыр: бізде сиыр етінің бір келісінің бағасы 75–108 мың сумға жетті. Базардағы кейбір алыпсатар 155 мыңнан да сатып жатыр. Өткен аптамен салыстырғанда ең төменгі бағалар 7,1%-ға, ал, ең жоғарғы бағалар 2,9%-ға тағы өсті. Бағаның жоғарылауы Ресейдегі жағдаймен байланыстырылады: онда мал індеті тарады деген желеумен фермерлерден 180 мыңнан астам мал тәркіленді. Бұл аз болғандай, Қазақстан РФ-тен тірі мал әкелуге тыйым салып, оның өз аумағы арқылы транзитіне де тыйым қойып тастады», – дейді өзбекстандық блогер Фахрулло Хамидуллаев.


Ол елде ет өнімдерінің жетіспейтінін жасырмады. Соңғы жылдары Өзбекстан бұл тапшылықты импорт арқылы жүйелі түрде өтеп келеді. Осылайша, егер бұрын сырттан тасу тек қосымша тетік саналса, енді азық-түлік теңгерімінің негізіне айналды.

Бұл жерде аймақ елдерінің өзара тәуелділігі заңы іске қосылды: өзбектердің «тәбеті» біздегі тапшылыққа түрткі болды. upl.uz порталы жазғандай, Өзбекстан тарапынан сұраныс ақыры Қазақстандағы бағаның өсуіне әсер еткен. Қазақстандық шенеуніктер азық-түліктің, оның ішінде еттің де едәуір бөлігі Өзбекстанға кетіп жатқанын және бұл ішкі нарықтағы ет бағасының күрт өсуіне тікелей ықпал еткенін мойындады.

ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ербол Тасжүрековтің пікірінше, көрші елдерге, әсіресе Өзбекстанға экспорт өсуде, өйткені қазақстандық өнім мол сұранысқа ие әрі бағасы жөнінен бәсекеге қабілетті. Басқаша айтқанда, арзанға кетіп жатыр. Оның үстіне бұл «жетістіктің» артында біздің өзімізде бағаның өсуі тұрғанын ескерсек, мақтануға тұра ма?


«Жақын маңдағы елдерге, соның ішінде Өзбекстанға экспортымыз қарқынды артып жатыр. Себебі, біздің ет өнімдерімізге деген сұраныс жоғары. Бұл біздің бәсекелі артықшылығымыз», – деді Тасжүреков.


Өзбекстандағы импорт статистикасы бұл көріністі растай түседі. ӨР Ұлттық статистика комитетінің мәліметінше, тек 2026 жылдың бірінші айында республика 70,7 млн долларға ет және субөнімдер сатып алған. Бұл өткен жылғыдан 46,6%-ға көп! 2025 жылдың қорытындысы бұдан да ауқымды: ет импорты 868,8 млн долларлық межеден асып, 2024 жылғы көрсеткіштен 70,6%-ға (!) артық болды. Бұл енді уақытша құбылыс емес, бұл – тұтас халықты шетелдік ет асырайтын жаңа өмір шындығы.

Қош бол, ата кәсіп, азық болған...

Осы ақша ағындарының аясында өзбекстандық мал шаруашылығының құлдырауы туралы әңгімелер мұңды естіледі. Тарихи білімі таяздау кейбір сарапшы «қазақ көшпелі, өзбек отырықшы болған» деп жатады. Шынында, әріге бармағанның өзінде кеңес одағының дәурені аяқталуға таяған тұста Қазақстанда 9,7 млн, Өзбекстанда 11 млн сиыр болыпты.  

Алайда тәуелсіздік жылдары оңтүстік көршінің билігі мал емес, өсімдік шаруашылығына басымдық бергені мәлім. Ауыл кәсіпкері ынталандыруға қарай әрекет етеді: олар мол субсидиялары, жеңілдікті несиелері және мемлекеттік қолдаудың көптеген басқа механизмдері бар, сондай-ақ экономикасы болжамды өсімдік шаруашылығы мен жібек шаруашылығы сияқты табысты сегменттерге ауысуда.

Ал, мал шаруашылығы болса, жүктемесі ауыр, қолдауы шағындау сала болып қалды. Оны айтасыз, Қарақалпақстан сияқты солтүстікке жақын облыстары қыста қажет жемшөпті Қазақстаннан таситын көрінеді.

Фермер Бахтиер Мирзоев (тегі өзгертілді) дала төсінде төрт түлік өрген заманды көне бір аңыз сияқты еске алады: бір кездері тіпті Ташкент облысында да отар-отар қой мен ешкі, табын-табын сиыр жайылып, жайлау пейзажының көркем бір көрінісін тудыратын.


«Улап-шулап, маңырап, мөңіреген малды бала кезде біз де бағып, қуалаушы едік. Тіпті астанада адамдар мал ұстады: сүті, қаймағы, бәрі өздерінен,  ешкімге тәуелді емес еді. Ал, қышлақтарда (ауылда) әрбір аулада дерлік мал ұстайтын. Таңертең өріске өргізеді, кешке ақылды мал еш бақылаусыз-ақ жадында сақталған жолмен қорасына өзі қайтып келеді. Қазір бәрі басқаша. Жер ұстағанның қолында, тістегеннің аузында кетті, билігі барлар бөліп-бөліп алып, меншіктеп қойды. Жайылым қалмай барады. Егер малың байқаусызда біреудің егініне түссе, дереу ішкі істер органдарының өкілдерін шақыртады, ақыры үлкен айыппұлмен аяқталады. Адамдар тәуекелге барғысы келмейді. Мал өсіруде мағына қалмай барады», – дейді Бахтиер Мирзоев.


Науаи облысындағы қышлақтардың бірінің 60 жастағы тұрғыны Лидия Кәрімова мал шаруашылығын ата мирасы санайды. Ол өзі өмір бойы ауылда тұрады және бұрын қалай болғанын жақсы біледі. Оның байламынша, импорттық ет бағаны түсірмейді. Ол тек нарықты тапшылықтан сақтап тұр.


«Қазақстанда жер де көп, мүмкіндік те мол, алайда теледидардан естіп қаламыз: көрші елде мал шаруашылығының, әсіресе ірі қара малдың азайып жатқаны хабарланады. Демек, көршіде сиыр еті тек қымбаттай береді. Етпен бірге бізге инфляциясы да келеді. Өзіміздікін дамыту керек еді. Мен өмір бойы қышлақта тұрамын. Бір кездері таңертең және кешке ауыл маңындағы жолдар өріске бет қойған және одан қайтқан малға толатын, көлік өте алмай қалушы еді. Ауыл осы ырғақпен өмір сүрді. Енді жолдар малдан бос. Жұрт қорада мал ұстағаннан гөрі етті дүкеннен ала салғанды оңай көреді», – дейді Лидия-опа.


Жайылым тапшы, жер ірі ойыншылардың қолында, жем-шөп қымбат. Мұның соңы үй шаруашылығындағы төрт түліктің жойылуына соқтыруда. Салдарынан, етқұмар Өзбекстан оны Үндістан мен Пәкістаннан бастап, Беларусь пен Моңғолияға дейін бүкіл әлемнен тасып жеуге мәжбүр.

Қазақстан болса, өзіндегі ет дағдарысын шаруашылықты дамытумен емес, үйреншікті әдіспен – әкімшілік шектеулер арқылы реттеуге тырысуда. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2025 жылғы 31 желтоқсаннан бастап Қазақстаннан еуразиялық одақ елдеріне және оған кірмейтін басқа мемлекеттерге ет шығару квотамен шектелді. Норма 2026 жылғы 30 маусымға дейін әрекет етеді. Ұзартылуы ықтимал.

Қазақстандық фермерлерге шетелге биыл 20 мың тоннадан аспайтын сиыр етін ғана шығаруға рұқсат берді. Сонымен қатар, ірі қара малды (ІҚМ) экспорттауға мүлдем тыйым салынды.

Қой мен сиыр бірінші класспен ұшады

Енді өзбекстандық ағайынның палауымен бірге ауғанстандық еттен дәм татасыз. Өйткені Өзбекстанға ет жеткізушілер тізіміне Ауғанстан да қосылуда. Әндіжан облысының әкімі Шухратбек Абдурахманов бастаған делегация Кабулға барып, Ауғанстанның уақытша үкіметінің өкілдерімен және жергілікті бизнесмендермен келіссөздер жүргізіп оралды.

Ауыл шаруашылығы, ирригация және мал шаруашылығы министрі Маулави Атаулла Омаримен кездесу барысында тараптар Ауғанстаннан ет өнімдерінің импортын жолға қоюға уағдаласты. Ол үшін тараптардың тиісті мекемелеріне жаңа логистикалық тізбектер құру жүктелді. Өз кезегінде Өзбекстан көршісіне азық-түлік өнімдерін, тұрмыстық техника, автомобильдер, шаруашылық құрал-саймандарын жеткізетін болды.

Ет бағасының өсуі Ташкентті импорт географиясын күрт кеңейтуге итермелеп отыр. Нәтижесінде, осы сәуірдің басында бірер жыл бұрын таңсық көрінетін шешім қабылданды: мемлекет сиыр, қой етін, тіпті тірі малды әуе жолымен тасымалдауға уақытша субсидиялар енгізді.

Президенттің «Халықты азық-түліктің негізгі түрлерімен қамтамасыз етуді қолдаудың қосымша шаралары туралы» қаулысына сәйкес, 2026 жылдың 1 сәуірі мен 1 тамызы аралығында кәсіпкерлердің сиыр және қой етін ұшақпен тасымалдау шығындарының 50%-ы бюджеттен өтеледі. Бірақ ол өнімнің әр келісіне 0,8 доллардан артық берілмейді.

Сонымен қатар, тағы бір қолдау құралы іске қосылды: сәуірден желтоқсанға дейін бизнес импортталатын тірі ірі қара мал құнының 10%-ы көлемінде субсидия алады. Қаражатты бөлумен арнайы құрылған Аграрлық саладағы төлем агенттігі айналысады, деп жазды kun.uz.


«Сіз ұшақпен тек сәнді-салтанатты мейрамханаларға арналған элиталық «мәрмәр» ет қана ұшады деп ойларсыз. Бірақ шындық әлдеқайда қызық. Пәкістандық Лахордан 17 тонна қарапайым қой еті тиелген Boeing жүк ұшағы Ташкентке қонды. Моңғолия мұндай «ет чартерлері» схемаларына баяғыда-ақ қатысып жүр. Неліктен қарапайым ет кенеттен ұшақпен ұша бастады? Өйткені біздің жерүсті логистикамыз, қалыпты транзиттік дәліздер жоқтың қасы. Бұған қоса, ветеринарлық кедергілер фурамен жеткізуді соншалықты күрделі әрі қымбат етіп жіберді. Импорттаушылар үшін авиация экономикалық тұрғыдан тиімді болып шықты», – дейді қоғам қайраткері Бекзод Рустамбеков.


Оның пікірінше, импорттық етті субсидиялаудың орнына жем-шөптің қымбаттығына, жайылымдардың шектелуіне және өзіндік құнының жоғарылығына тап болған жергілікті өндірушіні қолдау керек еді.

Оптимизм – жүгеріде, үміт – генетикада

Әділін айту керек, ел басшылығы мәселенің тереңдігін түсінеді. Президент Шавкат Мирзиеев таяуда ғана үлкен кеңес өткізді. Онда ол мемлекеттік басымдық жалпы макроэкономикалық көрсеткіштерден енді әрбір тұрғынның тұтыну себетінің нақты мазмұнына ауысатынын жариялады. Мемлекет басшысы себеп-салдарлық байланысты нұсқады: ел сыртқы жеткізілімдерге тәуелді болып қала берсе және төл жем-шөп базасын құрмаса, ет бағасының төмендеуіне қол жеткізе алмайды.

Сондықтан Өзбекстан мал шаруашылығына деген көзқарасты түбегейлі өзгертеді. Оң мысал ретінде Мүбәрәк ауданындағы жоба келтірілді: онда жүгері өсіруге 5 мың гектар жер бөлінген. Бұл дұрыс бағыттағы қадам, бірақ жүйелі бетбұрыс үшін тым жеткіліксіз. Яғни, тек «алғашқы қарлығаш». Биылғы жылға арналған міндеттер әлдеқайда ауқымды: жем-шөп үшін қосымша 60 мың гектар жерді игеруге тапсырма берілді. Бұл 350 мың бас малды азықпен қамтамасыз етуге тиіс.

Бұдан бөлек, республика 2025 жылы басталған Моңғолиямен арасындағы стратегиялық келісімді іске асыруды жалғастырады: жоба өзбекстандық малды асылдандыруға бағытталған. Генетикалық қорды жақсарту және мал басын көбейту үшін моңғол елінен 100 мың асыл тұқымды қой мен ешкі сатып алынады.

Алайда әзірге базардағы бағалар көрген жанның көңілін түсіргендей. ӨР Ұлттық статистика комитетінің мәліметінше, наурыз айында сиыр еті жылдық есепте 15%-ға, қой еті 18%-ға қымбаттады. Импорттық белсенділік жоғары деңгейде қалып тұр.

2025 жылы Өзбекстанға сырттан 156,9 мың тонна сиыр еті тасылған, деп хабарлады gazeta.uz. Бұл бір жыл бұрынғыдан 67,1%-ға көп. Себепті тек ұсыныстан ғана емес, сұраныстан да іздеген жөн: Өзбекстанда халық саны жылдам өсуде: жылына 800 мыңнан астам адам қосылады. Әрі туристік дүмпу жалғасты: ӨР-ге шетелден 11,7 млн турист келген, бұл алдыңғы жылдан 47%-ға көп: салада ел аймақтық көшбасшыға айналды.

Әйткенмен, шетелден келетін ет қымбаттап барады: импортталған сиыр етінің құны 366,3 млн-нан 661,2 млн долларға дейін өсті, ал, келісінің орташа бағасы 8%-ға – 3,9 доллардан 4,21 долларға дейін көтерілді.

Осындай динамика қой еті бойынша да байқалады: өткен жылы импорт табиғи мәнде 2,5 есеге жуық – 13,4 мыңнан 33 мың тоннаға дейін ұлғайды. Ақшалай түрде импорт көлемі 26,3 млн доллардан 72 млн долларға дейін өсті. 1 келі еттің орташа бағасы 1,95 доллардан 2,18 долларға дейін шарықтады. Шетелден етпен бірге инфляция импортталады деген осы.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 08:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/DN7i3Aic.jpeg"   type="image/jpeg"   length="304493"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Кореяға экспортталатын мұнайдың нақты көлемі белгісіз болып тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/koreyaga-eksportalatyn-munajdyn-nakty-kolemi-belgisiz-bolyp-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/koreyaga-eksportalatyn-munajdyn-nakty-kolemi-belgisiz-bolyp-tur</guid>
                <description>Энергетика министрлігі мұнай экспортының жекелеген елдер бойынша есебін жүргізбейтінін алға тартты.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сол себепті, биыл Корея Республикасына мұнайдың нақты қанша көлемі жеткізілетіні анықталмаған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– 2025 жылдың қорытындысында Қазақстан мұнайын аталған бағытта жеткізу шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы коммерциялық келісімшарттар аясында жүзеге асырылды. Бұл ретте министрлік мұнай экспортының жекелеген елдер бойынша есебін жүргізбейді. Аталған ақпарат Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің құзыретіне жатады. Министрлік өз кезегінде экспорттық бағыттарды үйлестіруді жүзеге асырады және өндіру мен жеткізудің жалпы теңгерімін қамтамасыз етеді, – деп атап өтті министрлік. 


Ведомство жақында Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтің Корея Республикасының Сауда, өнеркәсіп және ресурстар министрі Ким Чон Кванмен кездесуі барысында энергетика саласындағы екіжақты ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылағанын еске салды. Тараптар өзара іс-қимылды кеңейтуге және энергия ресурстарын жеткізу бағыттарын әртараптандыруға өзара мүдделілік танытатынын растады. 


– 2026 жылға арналған жоспарларға қатысты айтар болсақ, қазіргі уақытта Корея Республикасына мұнай экспортының нақты көлемі айқындалмаған және олар нарық қатысушылары арасындағы коммерциялық келісімдерге, сондай-ақ экономикалық орындылық пен логистикалық мүмкіндіктерді ескере отырып қалыптастырылатын болады. Жалпы, министрлік мұнай экспортын жеткізу географиясын кеңейтуді және шетелдік әріптестермен өзара тиімді ынтымақтастықты дамытуды жүйелі түрде қолдайды. Бұл ретте шаруашылық жүргізуші субъектілердің операциялық қызметіне араласпайды, – деп хабарлады Энергетика министрлігі. 


Жалпы, шикі мұнайды сатып алып, оны әрі қарай экспортқа және ішкі нарыққа жеткізу, дайын мұнай өнімдерін сатып алу мәселелері өзара тиімді шарттар негізінде шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы келіссөздер үдерісіне жатады. «Кәсіпкерлік кодексінің» 18-бабына сәйкес, мемлекеттің кәсіпкерлік субъектілерінің, олардың бірлестіктерінің қызметіне заңсыз араласуына, сондай-ақ аталған бірлестіктердің мемлекет ісіне араласуына және оларға мемлекеттік органдардың функцияларын жүктеуге жол берілмейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 11:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/xX8HKS44.png"   type="image/png"   length="2674421"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Оңтүстік Кореяға 18 млн баррель мұнай жеткізеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-ontustik-koreyaga-18-mln-barrel-munaj-zhetkizedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-ontustik-koreyaga-18-mln-barrel-munaj-zhetkizedi</guid>
                <description>Бұл туралы Reuters хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оңтүстік Корея Президенті әкімшілігінің басшысы Кан Хун Сиктің мәліметінше, Сеул 2026 жылдың соңына дейін жалпы көлемі 273 млн баррель мұнай және 2,1 млн тонна нафты жеткізу туралы келісім жасады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Оның ішінде 18 млн баррель мұнай Қазақстаннан тасымалданатын болады.

Корея тарапы Қазақстанды сенімді серіктес ретінде қарастырады, себебі республикадан экспорт Ормуз бұғазы арқылы өтпейді. Бұл аймақтағы тұрақсыздыққа байланысты энергетикалық қауіпсіздік тұрғысынан маңызды фактор саналады.

Кан Хун Сик Қазақстанға сапары барысында президент Ли Сук Ённың жеке хатын Қасым-Жомарт Тоқаевқа табыстады. Хатта екі ел арасындағы энергетикалық ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға үміт білдірген.

Сеулде қол жеткізілген келісімдер елдің ішкі нарығын тұрақтандыруға көмектеседі деп күтілуде.

Оңтүстік Корея билігінің есебінше, келісілген мұнай көлемі экономиканы 3 айдан астам уақыт қалыпты режимде ұстап тұруға жеткілікті.

Бейбітшілікке қауіп төнген Таяу Шығыстағы жағдайға байланысты Корея баламалы жеткізу бағыттарын іздеуді күшейтті. Осы тұрғыда Қазақстан Сеулдің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі маңызды серіктеске айналды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 15 Apr 2026 16:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/lIKOnqfH.jpg"   type="image/jpeg"   length="34418"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Қарашығанақ газ өңдеу зауытын салу жұмысын жеделдетіп жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/qazaqgaz-karashyganaktagy-gaz-ondeu-zauytynyn-biryngaj-operatory-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/qazaqgaz-karashyganaktagy-gaz-ondeu-zauytynyn-biryngaj-operatory-bolady</guid>
                <description>Астанада Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтың төрағалығымен Қарашығанақ газ өңдеу зауытының құрылысы мәселелері бойынша кеңес өтті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Талқылауға «Самұрық-Қазына» қорының, QazaqGaz, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компанияларының, «ҚМГ Қарашығанақтың» басшылығы және акционерлер қатысты, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Энергетика министрі қуаттылығы жылына 5 млрд м³ дейін газ өңдейтін Қарашығанақ ГӨЗ-ін салу Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы және газ саласын дамытудың 2029 жылға дейінгі кешенді жоспарының негізгі элементі екенін атап өтті.

Жобаның басты мақсаты – ішкі нарықтың тауарлық газға деген өсіп келе жатқан қажеттілігін өтеу және тарихи тұрғыда Орынбор ГӨЗ-іне тәуелді өңдеу қуаттарын әртараптандыру арқылы импортқа тәуелділікті төмендету.

Кездесу барысында Ерлан Ақкенженов жобаның іске асырылу барысы туралы есептерді тыңдады: қазіргі уақытта жобаның экономикалық тиімділігі расталды және Қытайдың CITIC Construction корпорациясымен ынтымақтастықтың базалық принциптері туралы келісімге қол қойылды. FEED (базалық жобалау) кезеңіне дайындық жүріп жатыр, сондай-ақ жер учаскесі, инфрақұрылым және шикізат базасымен қамтамасыз ету мәселелері пысықталуда.

Стратегиялық жобаның бірыңғай операторы болып QazaqGaz ұлттық компаниясы белгіленді. Бұл шешім практикалық іске асыру сатысына жедел өту қажеттілігінен және компанияның ірі газ активтерін басқарудағы ұзақ мерзімді бейінді тәжірибесіне байланысты қабылданды.

Қатысушылар Қарашығанақ жобасының шетелдік акционерлерімен келіссөздер барысына ерекше назар аударды. Министр шикі газды кепілді жеткізу, баға белгілеу (ішкі нарықтың рентабельділігін қамтамасыз ету үшін әділ босату бағасын қалыптастыру) және зауытты кен орнының қолданыстағы инфрақұрылымымен интеграциялау мәселелерін тезірек реттеу қажеттігін атап өтті. Сонымен қатар кеңес барысында газды кәдеге жаратқаны үшін төлем механизмін әділ реттеу мәселесі көтерілді.

Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов келіссөздердің созылуы жобаның белсенді құрылыс кезеңіне өтуіне кедергі келтіріп отырғанын айтты.


«Қазақстан үшін бұл зауыттың маңызы зор, сондықтан жобаның басталу мерзімін шексіз кейінге қалдыруға жол берілмейді. Мемлекетке нәтиже керек. Жоба қарқынды түрде және біздің ұлттық экономикалық мүдделерімізге толық сәйкес іске асырылуы тиіс. Консорциумнан сындарлы және жедел ұстаным күтеміз», – деп қадап айтты Ерлан Ақкенженов.


Кеңес қорытындысы бойынша министр мемлекеттің ұстанымы өзгермейтінін: жоба ұлттық мүдделер үшін барынша тиімді жүзеге асырылуы керек екенін, ал барлық қатысушылармен ортақ мәмілеге келу – жақын болашақтағы басым міндет екенін жеткізді.

Тапсырмалардың орындалуы мен жобаның іске асырылу барысы ерекше бақылауға алынды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 14 Apr 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/pA6oVd5W.jpg"   type="image/jpeg"   length="207353"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Азиядағы тағы бір ел Қазақстаннан мұнай алғысы келеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aziyadagy-tagy-bir-el-kazakstannan-munaj-algysy-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aziyadagy-tagy-bir-el-kazakstannan-munaj-algysy-keledi</guid>
                <description>12 сәуір, жексенбі күні Оңтүстік Кореяның өнеркәсіп министрі Ким Чжон Кван осылай мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оңтүстік Корея Қазақстаннан мұнай жеткізу туралы келісімге жақындап қалды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Reuters агенттігінің жазуынша, өнеркәсіп министрі Ким Чжон Кван Таяу Шығыстағы соғысқа байланысты ел балама энергия көздерін іздеп жатыр.


«Айтарлықтай ілгерілеуге қол жеткіздік, сондықтан келесі аптаның басында нақты көлемдер мен келісімнің егжей-тегжейін жариялай аламыз», – деді министр.


Сеул мұнайдың 70 пайызын Таяу Шығыстан алады. Бүгінде бұл тізбектер үзілген. Соққы тек жанармай бекеттеріне ғана емес, бүкіл мұнай-химия саласына тиді. Дағдарысты елдегі әрбір тұрғыны сезініп жатыр. Жүргізушілер қымбат жанармай сатып алуға мәжбүр. Тіпті киім жуудың өзі арзанға түспей тұр. Химиялық тазалау қызметтерінің бағасы өсті. Мұнайдан өндірілетін құрғақ тазалауға арналған еріткіш – сольвенттің құны екі есе артты.

Айта кетейік, бұған дейін Жапония да мұнайды Қазақстаннан тасуға мүдделі екенін білдірген. INPEX жапон компаниясы Орталық Азияда өндірілетін мұнайдың бір бөлігін елдің ішкі нарығына бағыттауға дайын екенін мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 14:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/GzgOUvW2.jpg"   type="image/jpeg"   length="154066"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Каспий арқылы кабель тартылады: Еуропаға тасымалданатын электр энергиясын кім өндіреді?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kaspij-arkyly-kabel-tartylady-europaga-tasymaldanatyn-elektr-energiyasyn-kim-ondiredi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kaspij-arkyly-kabel-tartylady-europaga-tasymaldanatyn-elektr-energiyasyn-kim-ondiredi</guid>
                <description>Үш мемлекет бұл бағытта бірге жұмыс істейді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сенатта «Әзербайжан, Қазақстан және Өзбекстан арасындағы жасыл энергияны өндіру және беру саласындағы стратегиялық әріптестік туралы келісімді ратификациялау туралы» заң қаралды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Осы жобаның аясында Каспийдің түбінде кабель тартылады. Ол арқылы электр энергиясы тасымалданады. Сол электр энергиясын кім өндіреді? Мысалы, біздің өзімізде дефицит болып отыр ғой. Өзбек тарапында да осы мәселе бар. Әзербайжан оны әрі қарай Еуропаға жіберу үшін электр энергиясы керек қой, сол қайдан шығады? Инфрақұрылым жайы түсінікті, ал бірақ сол электр энергиясының көзі керек қой», – деді Сенат спикері Мәулен Әшімбаев.


Энергетика вице-министрі Санжар Жаркешов бұл күрделі сұрақ екенін айтты.


«Қазіргі уақытта Энергетика министрлігі қуаты 26 ГВт болатын жаңа жобаларды жүзеге асыратын болады. Оның ішінде көптеген жоба жаңартылған көздерге байланысты болады. 26 ГВт ішінде және 2032 жылға дейінгі жаңа жобалардың арасында шамамен 6 ГВт жаңартылатын көздерге байланысты жобалар жүзеге асырылады. Сондықтан жалпы айтқанда біз профициттік деңгейге жететін боламыз. Электр энергиясынан дефицит болмайды. Екіншіден, бұл үш мемлекет қой. Өзбекстаннан жасалатын жобалардан электр энергиясы бірінші Қазақстанға тасымалданады, содан әрі қарай Транскаспий арқылы Әзербайжанға, Еуропаға жеткізілетін болады. Сол себепті біздің болжамымыз бойынша келесі бесжылдық, жетіжылдыққа қарасақ, Өзбекстан мен Қазақстанның жаңартылған көздерден алынатын электр энергетикасы артады», – деді ол.


Оның айтуынша, бұл жобада тек қана жасыл энергетикасы емес, басқа да энергия көздерінен электр энергиясын жеткізуге мүмкіндік пайда болады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 09 Apr 2026 11:23:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/hqt8iuVb.png"   type="image/png"   length="2715190"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Билік пен бизнес қарым-қатынасында жаңа тарау басталуда]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/bilik-pen-biznes-karym-katynasynda-zhana-tarau-bastaluda</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/bilik-pen-biznes-karym-katynasynda-zhana-tarau-bastaluda</guid>
                <description>Бір кездері экономикалық саясаттың «сәнді» құралдарының бірі болған мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) аясындағы бизнеспен серіктестікке деген Үкіметтің ықыласы айтарлықтай суыған сияқты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[О баста мемлекеттік активтерді жекешелендіру және МЖӘ механизмін құру бірден бірнеше міндетті шешеді деп есептелді.

Біріншіден, осы арқылы Yellow Pages қағидатын сақтау, яғни, мемлекеттің экономика мен кәсіпкерлік қызметке қатысуын шектеу және оның экономикадағы үлесін ЭЫДҰ-ның дамыған елдерінің деңгейіне (ЖІӨ-нің шамамен 15%-ы) дейін жеткізу міндеті қойылды.  

Екіншіден, жеке капиталдың, инвестициялардың ағыны, корпоративтік басқару мен заманауи менеджмент жүйелерін енгізу есебінен мемлекеттік кәсіпорындарды сауықтыру көзделді. Осылайша, мемлекет экономикада бірте-бірте шетке ығысып, орнын тиімділігі жоғары жеке кәсіпкерлікке беруге тиіс еді.

Алайда тұжырымдама өмір шындығымен қабыспады. Мемактивтерді жекеге өткізіп, нарықтың «сиқырлы қолымен» бәрін реттемек болған талпыныс бюджеттің бүйірін тескен шығынға айналды.

«Әріптестіктің» астарынан басқа мүдделер қылаң берді. Мысалы, Мәжіліс депутаттарының дерегінше, жекешелендіру бағдарламасы аясында 2017-2020 жылдары кем дегенде 124 мемлекеттік медициналық ұйым жеке қолға тапсырылған. Мемлекеттік клиникалардың көбі 300-500 млн теңгеге, сирек жағдайларда – 1-1,5 млрд теңгеге дейінгі қаржыға сатылып кетті. Бірқатары тіпті сенімгерлік басқару түрінде іс жүзінде «сыйға» тартылған.

Ал, олардың орнына МЖӘ тетігімен жаңадан салынып жатқан медициналық ұйымдар мемлекетке бірнеше жүз (!) миллиард теңгеге түсуде. Мысалы, 2021 жылғы 12 қазанда бекітілген «Дені сау ұлт» әрбір азамат үшін сапалы және қолжетімді денсаулық сақтау» ұлттық жобасы аясында ірі 20 көпбейінді аурухана салу қарастырылған болатын.

Үкіметтің 2023 жылғы 22 қыркүйектегі №828 қаулысымен бұл ұлттық жобаның күші жойылғанына қарамастан, жобалардың бір бөлігі қолға алынып үлгерді. «Қазақстандық МЖӘ орталығының» мәліметінше, жоспарланған медициналық нысандардың жалпы құны шамамен 3 триллион теңгеге бағаланған!

Бұл ретте инвесторлар ол нысандарды салып, жабдықтап, іске қосуға шығындаған барлық қаражатын мемлекеттің кепілдендірілген төлемдері есебінен кері қайтарып алады. Оларға инвестицияларына өтемақы, басқару ақысы, серіктестің пайдасы, сонымен қатар банктік қарыздар бойынша пайыздар төленеді. Сонымен бірге, нысан оның жеке меншігінде қалады. Осыдан сұрақ туындайды: егер барлық қаржылық ауыртпалық пен тәуекел мемлекеттің иығына түссе, инвестордың рөлі тек түскен ақшаны игерумен шектелгені ме?

Мәжілісмендер Түркістандағы 570 орындық 8 қабатты көпбейінді аурухананы мысалға келтірді. Жоба 2019 жылы басталды және өңірлік денсаулық сақтаудың беткеұстары-флагманы ретінде таныстырылды. Ол заманауи жабдықтармен жарақтанады, жоғары технологиялық операциялар жүргізіледі, білікті мамандар үшін 2000-нан астам жұмыс орнын ашады. Инвестор – түріктің YDA Group компаниясы Денсаулық сақтау министрлігі арқылы МЖӘ келісімшартын бекіткен. Жобаның болжамды құны 200 млрд теңгеден асқан, деп жазды 2025 жылдың желтоқсанында Kazinform.

Алайда 2025 жыл аяқталғанда нысан әлі күнге пайдалануға берілмеген екен, құрылыс сатысында болды.


«Министрлік пен инвестор арасында шарт жасалған жоқ. Қазіргі уақытта Денсаулық сақтау министрлігі Түркістан облысының әкімдігімен бірлесіп жобаны одан әрі іске асыру мәселесін пысықтауда», – делінген ҚР ДСМ жауабында.


Сонымен қатар, 2026 жылдың наурызында Түркістан қалалық орталық ауруханасында ұйымдастырылған баспасөз туры барысында басқа дерек жарияланды. Медициналық ұйымның басшысы Гүлмира Ахметова журналистерге биыл бұл ескі аурухана 570 орындық жаңа облыстық көпбейінді ауруханаға көшуге дайындалып жатқанын хабарлады. Солай болса, игі. Қыруар қаржы жұмсалғанда, елдің игілігін көргені маңызды.

Мәжілісмендердің мәліметінше, операциялық шығындарды, инвестордың сыйақысын және несиелер бойынша пайыздарды есепке алғанда, Түркістан қаласындағы көпбейінді аурухананың жиынтық инвестициялық шығындары 480 млрд теңгеге жетуі мүмкін. Оның үстіне, YDA Holding бірден 3 ұқсас көп бейінді аурухана құрылысын Түркістан, Астана және Петропавл қалаларында жүргізуде.

Елеңдетер келесі деректі де Мәжіліс депутаттары жариялады: «Астана медицина университеті» КеАҚ жанындағы 800 орындық Университеттік ауруханаға МЖӘ аясындағы төлемдер 900 млрд теңгеге жетуі мүмкін. Жиынтығында елорда мен Түркістандағы тек осы екі нысан бойынша инвесторға бюджеттен шамамен 1,4 трлн теңге шығынды өтеу туралы сөз болып отыр. Мәжілісмендердің бағалауынша, бұл қаражатқа барлық заманауи талаптарға сай келетін 17 аурухана салуға болар еді.

Мысалы, МЖӘ механизмі мемлекеттік сатып алу процедураларын айналып өту үшін жиі қолданылды. Парламенттің мәліметінше, Алматыда МЖӘ арқылы жолдар мен тротуарлар жөнделген, жаңа жиектас-бордюрлерді жыл сайын ауыстыра берген. «Әріптестер» көгалдандырумен айналысқан, көше жарығын да осы тетікпен жаңартқан.

Ұқсас жағдайлар Көкшетау, Щучинск, Кентау және басқа қалаларда тіркелді. Нарықтық экономиканың алтын қағидасы – тәуекел мен табыс тепе-тең бөлінуге тиіс. МЖӘ-де тәуекел мемлекетке, таза пайда жеке меншікке тиесілі болып шықты.

Тағы бір схема кең таралыпты, компанияның интеллектуалдық меншік құқықтарын сақтау керек дегенді желеу етіп, әкімдіктер ешқандай конкурс өткізбестен онымен МЖӘ шарттарын жасасқан. Яғни, бұл тетік енді «бір көзден сатып алу» үшін қолданылыпты.

Бұл жағдайда әкімдіктер жеке әріптесінің барлық шығындарын бюджеттен өтейді және оған ай сайын бюджет қаражаты есебінен қосымша таза пайда төлейді. Соның кесірінен адам айтса сенгісіз көрініс қалыптасты: мемлекеттік-жекешелік әріптестік деген атпен мемлекет тек әлеуметтік міндеттемелерді ғана емес, сонымен бірге коммерциялық тәуекелдерді де өз мойнына алды. Бұл ретте тіпті жергілікті тұрғындардың инфрақұрылымға қолжетімділігінің базалық мәселелерін де шеше алмайтын жобаларды қаржыландырды.

Президенттің пәрмені бәрін орнына қойды

Қалыптасқан жағдай ел басшылығының назар аударуын талап еткені жасырын емес. Ұзаққа созылған және пайдасы күмәнді тәжірибеге Президент нүкте қойды. 2022 жылғы 21 қаңтарда бизнес өкілдерімен кездесуде ол МЖӘ-ні қайта қарау қажеттігін ашық мәлімдеді.


«Бұл механизм мәні бойынша мемлекеттік сатып алу процедураларын айналып өтудің құралына айналып кетті», – деді Президент.


Ізінше, 2022 жылғы 1 ақпанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі кеңесте Мемлекет басшысы МЖӘ саласында сыбайлас жемқорлыққа қарсы бақылауды күшейту қажеттігін нықтады. Оның пайымдауынша, бұған барлық негіз бар.

Оқиға мұнымен аяқталған жоқ. Тарихи бетбұрыс жасалды: мемлекет активтерді кері қайтара бастады. Мысалы, Оқу-ағарту вице-министрі Асылбек Ахметжановтың мәліметінше, Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 16 қаңтардағы №17 бұйрығы мен жергілікті атқарушы органдардың шешімдері негізінде еліміздің 6 өңіріндегі 13 колледж бизнеске сенімгерлік басқаруға беріліп кетіпті: Павлодар облысында – 4 нысан, Түркістанда – 3, Алматыда – 2, Батыс Қазақстан облысында – 2, Астана қаласында – 1 және Қызылорда облысында – 1 нысан.


«Алайда «Talap» КеАҚ-тың сенімгерлік басқарушылардың қызметіне жүргізген мониторингінің қорытындысында, оқу орындарын дамыту бойынша міндеттемелерін тиісінше орындамауына байланысты 6 колледж жергілікті атқарушы органдардың балансына кері қайтарылды. Бұлар: Талғар агробизнес және менеджмент колледжі, Алматы экономикалық колледжі, Сервис және жаңа технологиялар колледжі, Тереңкөл ауданының аграрлық-техникалық колледжі, Ертіс аграрлық-техникалық колледжі, Қ.Пшенбаев атындағы Екібастұз тау-кен техникалық колледжі», – деп хабарлады Ахметжанов.


Сондай-ақ, мониторинг барысында келесі жүйелі проблемалар анықталды: жеке қолға тапсырылған колледждерде материалдық-техникалық база жаңғыртылмаған және оқу шеберханаларын жабдықтау шаралары жүргізілмеген. Инвестиция тарту төмен деңгейде қалған. Педагогтардың біліктілігін арттыру және олардың өндірісте тағылымдамадан өтуін ұйымдастыру жұмысы жеткіліксіз. Түлектердің жұмысқа орналасу көрсеткіштері тым төмен болған.

Сондықтан Үкімет бизнеспен серіктестікті басқа қағидаттар негізінде «қайта құру» туралы шешім қабылдады. Оқу-ағарту министрлігі активтерді беруге емес, кооперацияның мемлекетке тиімдірек әрі тәуекелі азырақ формаларына басымдық бере бастады.

Бірінші формат – дуалды оқыту, ол 552 колледжде енгізілді: 11 мыңнан астам серіктес кәсіпорын және шамамен 136 мың студент (барлық шәкірттің 35%-ы) сонымен қамтылды.

Екінші тәсіл – «нысаналы тапсырыс» деп аталады. Оның аясында елімізде 40 мың студент кәсіпорындардың тікелей өтінімдері мен тапсырысы бойынша білім алуда. Бітірген соң соларға кепілді түрде жұмысқа орналасады.

Үшінші әдіс – қамқорлық (шефство): 4 мың кәсіпорын 613 колледжді қанатының астына алып, студенттердің практикасы үшін база ұсынады, педагогтерге тағылымдамалар ұйымдастырады және материалдық-техникалық базаны нығайтуға қатысады.

МЖӘ 2.0: нақты инвестиция мен IT басымдығы

Бір қызығы, бұрыннан қордаланған кесір-кесапатына қарамастан, мемлекет МЖӘ-ден біржола бас тартқан жоқ, тек оның қағидатын өзгертті. Ендігі басымдық – бюджет ақшасына көз тіккен құрылыстар емес, жоғары технологиялар мен IT саласы.

Үкіметтің биылғы 10 ақпандағы кеңейтілген отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев МЖӘ тақырыбына қайта оралды, бірақ бұл жолы басқа контексте атады. Ол Үкіметке жетекші компаниялармен бірлесіп, «мемлекет пен жеке әріптестік негізінде Ұлттық мамандықтар трансформациясы орталығын құруды» тапсырды. Ол орталықты мемлекеттік емес компаниялардың консорциумы басқарады. Уәж қисынды көрінеді: өйткені бизнес тезірек бейімделеді әрі нарық талаптарын жақсы біледі.


«Еліміздегі мемлекет пен жеке әріптестік әлеуеті дұрыс игерілмей отыр. Инфрақұрылымдық жобалардың көбі бұрынғыдай тікелей бюджет қаржысына тәуелді. Бюджеттің мүмкіндігі шектеулі. Сондықтан мұндай тәсіл көптеген инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға бөгет болып отыр. Әлбетте, кез келген қаржы құралы сияқты МЖӘ-нің де өз құны бар. Алайда, ол өзін-өзі ақтаса, Үкімет аталған механизмді белсенді қолданғаны жөн», – деген Президент заңнамаға да тиісті өзгеріс енгізілетінін жеткізді.


Демек мемлекеттік-жекешелік әріптестік механизмін құрту емес, қайта жүктеу күтіп тұрғанға ұқсайды. Осы орайда Премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғариннің мәлімдеуінше, Үкімет бұл институттың адамдардың өмір сүру сапасын жақсарту құралы ретіндегі тиімділігін арттыру бойынша жұмыс жүргізуде.


«Механизм әлеуетін толыққанды пайдалану үшін соңғы 3 жылда МЖӘ заңнамасы жаңартылды. Соның ішінде Президенттің МЖӘ-нің жаңа моделіне көшуге қатысты тапсырмасын орындау үшін заңнамаға жобалардың «жоғары маржиналдылығын» төмендетуге, мемлекет пен жеке сектор арасындағы тәуекелдерді теңгерімді бөлуге, жоспарлау сапасын арттыруға және мемлекеттік сатып алу рәсімдерін айналып өту схемалары мен тәжірибесін болдырмауға бағытталған түзетулер енгізілді», – деді Жұманғарин.


Осы түзетулерді іске асыру мақсатында Ұлттық экономика министрлігінің 2025 жылғы 16 маусымдағы №52 бұйрығымен МЖӘ бойынша бюджеттік шығындарды, әлеуметтік және экономикалық тиімділікті, сондай-ақ тәуекелдерді бөлуді бағалауға арналған әдістемелер бекітілді. Бұл МЖӘ жобаларының, соның ішінде цифрлық технологиялар саласындағы жобалардың санынан сапасына көшуге мүмкіндік беріпті.

Вице-премьердің дерегінше, 2026 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша IT саласында жалпы сомасы 538,9 млрд теңгеге 25 МЖӘ шарты жасалған. МЖӘ тетігі арқылы IT саласына тартылған инвестициялардың жиынтық көлемі 202 млрд теңгені құрайды.

Бұдан бөлек, Президенттің тапсырмасы бойынша басымдық бюджеттік қаржыландыруы жоқ МЖӘ жобаларына қарай ауысуда: жеке әріптес салған инвестицияларын мемлекеттің кепілдендірген төлемдерінен емес, нарықта табыс табу, тұтынушылардан төлем алу арқылы қайтарады.

Серік Жұманғариннің мәліметінше, Қазақстанда бүгінде жалпы құны 2 трлн 744,3 млрд теңге болатын 1 106 МЖӘ шарты жасалған. Сонымен бірге, «Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы» АҚ ақпаратына сәйкес, IT саласында жасалған МЖӘ шарттарының 32%-дан астамы немесе 8 жоба бюджеттен қандай да бір төлемдерді талап етпейді. Бұл МЖӘ нысанын құрудан 49 млрд теңгеден астам бюджет қаражатын үнемдеуді қамтамасыз етті.

IT саласындағы мемлекеттің қаржылық міндеттемелері жоқ ірі жобалар қатарында «Күнделік» электронды журналдар мен күнделіктер жүйесін құру және дамыту, жүк әуе тасымалында қағазсыз құжат айналымын енгізу (e-Freight), сондай-ақ әуе жолаушылары туралы деректерді жинау жүйесі аталды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 08 Apr 2026 02:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/gGeGTNu5.jpeg"   type="image/jpeg"   length="81395"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Оңтүстік Корея Қазақстан мұнайына қызығып отыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ontustik-koreya-kazakstan-munajyna-koz-tikti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ontustik-koreya-kazakstan-munajyna-koz-tikti</guid>
                <description>Сеул Таяу Шығыстан жеткізілетін мұнайға тәуелді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оңтүстік Корея президенті әкімшілігінің басшысы Кан Хун Сик мұнай мен нафта жеткізуді қамтамасыз ету мәселесі бойынша Қазақстанға, сондай-ақ Оман және Сауд Арабиясына барады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты жергілікті басылымға сілтеме жасап. 

Сейсенбі күні таңертең Сеулде өткен баспасөз мәслихатында Кан Хун Сик Таяу Шығыстағы ахуал толық тұрақталғанға дейін балама жеткізу бағыттарын қамтамасыз ету шұғыл міндет екенін айтты. 


«Ел экономикасы Таяу Шығыстан импортталатын мұнай мен нафтаға тәуелді. Салдарынан жеткізілім мен сұраныс арасында белгілі бір қиындықтар байқалып отыр», – деді Кан Хун Сик.


Оның сөзінше, былтыр Оңтүстік Корея мұнай импортының 61%-ын және нафта импортының 54%-ын Ормуз бұғазы арқылы алған. Бүгінгі таңда бұл бағыт іс жүзінде жабық тұр.

Белгілі болғандай, Кан Хун Сик аталған үш елге президенттің арнайы елшісі ретінде бармақ. Онымен бірге құзырлы министрліктің өкілдері мен энергетикалық компаниялардың мамандары да сапарлайды.


«Бұған дейін БАӘ-ге барғанымда жасалған 24 миллион баррель мұнайды жеткізуге қатысты келісім қысқа мерзімде энергетикалық белгісіздікті төмендетуге бағытталған еді. Бұл жолғы сапарда ұзақ мерзімді жеткізілім тұрақтылығын қамтамасыз ету мәселесі қаралады», – деді Оңтүстік Корея президенті әкімшілігінің басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 07 Apr 2026 16:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/bhplA1Xv.jpeg"   type="image/jpeg"   length="390911"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әлемде мұнай үшін күрес күшейді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tayau-shygystagy-ahual-opek-elderi-mamyr-ajynda-munaj-ondirisin-arttyruga-kelisti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tayau-shygystagy-ahual-opek-elderi-mamyr-ajynda-munaj-ondirisin-arttyruga-kelisti</guid>
                <description>OPEC+ елдері мамыр айында мұнай өндірісін арттыруға келісті, деп жазады inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ресми мәлімдемеде бұл шешім «нарықтың тұрақтылығын сақтау» мақсатында қабылданғаны айтылды.

Келісім ұйымға мүше 8 ел – Ресей, Сауд Арабиясы, Ирак, БАӘ, Кувейт, Қазақстан, Алжир және Оман қатысқан бейнеконференциядан кейін жарияланды.

Бұған дейін, наурыз айындағы кездесуде ОПЕК+ елдері өндіріс көлемін тәулігіне 206 мың баррельге ұлғайтқан еді. Енді бұл үрдіс жалғасуы мүмкін.

Сарапшылардың айтуынша, бұл қадам Ормуз бұғазы төңірегіндегі жағдайға байланысты. Яғни, ұйым әлемдік нарыққа мұнай жеткізуді арттыруға дайын екенін көрсетіп отыр.

Жалпы жоспар бойынша, ОПЕК+ елдері 2025 жылдың қазан айынан бастап өндірісті біртіндеп көбейтеді. Бұған дейін мұнай бағасын жоғары деңгейде ұстап тұру үшін керісінше шектеулер енгізілген болатын.

Сонымен қатар, ОПЕК болжамынша, 2026 жылы әлемдік мұнайға сұраныс тәулігіне 1,4 млн баррельге өседі.

Айта кетейік, Қазақстан Парламенті Мәжілісі ОПЕК даму қорымен байланысты операцияларға қатысты құжатты да қабылдады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Марья Айдарбаева</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 06 Apr 2026 08:46:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/sA7qzvFn.png"   type="image/png"   length="2447614"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда көліктің тағы бір түріне «тыйым салынды»]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-koliktin-tagy-bir-turine-tyjym-salyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-koliktin-tagy-bir-turine-tyjym-salyndy</guid>
                <description>Ұқсас тыйымды Еуропа елдері де қабылдап жатыр.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Темір тұлпарлардың» кенжесі, інісі іспеттес электровелосипедтер бүгінде еліміздің жаяу жүргінші жолдарын жаулап, тар көшелерін толтырып, қала тіршілігінің ажырамас бөлшегіне айналды.

Алайда жүйткіген жылдамдық пен шектеусіз еркіндікке құмартқан бұл көлік иелерінің қылығы әлеужеліде қызу талқыға түсіп, жол мен қауіпсіздіктің, заң мен тәртіптің таразысына түсуде.

Егер кез келген машина құйғытқан күйі жаяу жүргіншілердің ортасына қойып кетсе, бұл қылмыс, тіпті лаңкестік әрекет деп танылып, жүргізушісіне тиісті жазасы беріліп жатады. Неге онда жауапкершіліктен қозғалтқышы бар, тиісінше жоғары жылдамдықты өрбіте алатын велосипедтер босатылуға тиіс?

Өкінішке қарай, Қазақстан қалаларының көшелерінде электрмен жүретін «великтер» тротуарлармен айдап, біреуді қағып құлатып, біреудің аяғын басып, айналасына жарақат салып жүр. Заң талап еткеніне қарамастан, көбінің нөмірлік белгісі де жоқ.

Жаяу жүргіншінің амандығы мен жүргізушінің жауапкершілігі тоғысқан тұста, жаңа ережелердің қатаң сақталғаны маңызды. Осы орайда әлеуметтік желілерде пікір таластырған қазақстандықтар бұл көлік түріне жүргінші жолымен жүруге рұқсат етілген-етілмегенін білмейтін болып шықты. «Депутаттар электросамокаттарға тротуармен жүруге рұқсат етті ғой, бұларға да сол рұқсат тарайтын болар» деп топшылады біразы.

«24.kz» хабарлауынша, Қазақстанда электровелосипедтердің танымалдылығы тез артып келеді. Пайдаланушылар көліктің бұл түрінің ыңғайлылығын, көп қуат тұтынбайтынын, бірақ кәдімгі көліктей жылдамдықты өрістете алатынын алға тартады. Қос дөңгелектің көмегімен кептелісте уақыт жоғалтпай, көлік-көліктің арасымен, не жол жиегімен діттеген жерге жылдам әрі бөгеліссіз жетуге болады.

Сондықтан электровелосипедтерді тамақ жеткізушілер, өзге де курьерлер жиі тізгіндей бастады. Тіпті кейбір қалада онымен таксилетіп, табыс табуға талпыныстар жасалуда.


«Электровелосипедтердің қуатты модельдері (1000-3000 Вт және одан жоғары) сағатына 50-70 шақырым жылдамдықты бағындыра алады. Ал, кейбір арнайы жиналған (кастомдық) нұсқалары сағатына 100-120 шақырымнан да жоғары жылдамдықпен зымырайды. Жылдамдық деңгейі қозғалтқыштың қуатына, батареяның кернеуіне, жүргізушінің салмағына және жол төсемінің түріне тікелей байланысты», – деп жазылған интернет-дүкеннің сипаттамасында.


Алайда танымалдылықпен бірге кейбір сұрақтар да өзекті бола түсуде: сонымен,  электровелосипедтер тротуарларда жүруге болады ма? Көліктің бұл түрін тіркеу қажет пе? Өйткені 2025 жылы олардың қатысуымен 1 мыңға жуық жол-көлік оқиғасы тіркелген.


«Жазда тротуармен жайбарақат жүру қиын: артымыздан зуылдап не электросамокат, не электровелосипед шыға келгенде зәреміз ұшады. Өздері үнемі асығыс, тез жол бермесең, ақырады, кейде боқтайды. Электровелосипедтердің жылдамдығы тым жоғары, дыбысы естілмейді, бұл әсіресе қарттар мен балалар үшін қауіпті. Оларға жаяу жүргіншілер жолымен жүруге қатаң тыйым салып, тек арнайы жолақтармен жүруге міндеттеу керек», – дейді елорда тұрғыны Азаматхан.


Эко-белсенді Әсем Баймырза электровелосипедтерге көп тиісе бермеген жөн деген пікірде. Тек тентек-телісін тәртіпке түсірген жөн.


«Электровелосипед – қала экологиясы мен кептелісті азайту үшін таптырмас құрал, бірақ қазіргі бетімен кетушілік бұл көліктің абыройын түсіріп тұр. Ережелердің нақтыланғаны жақсы болды, себебі жауапкершілік бар жерде мәдениет қалыптасады. Бірақ тыйыммен бәрін түзетуге болмайды, мемлекет оларға арнап жеке веложолдар салуға тиіс. Егер әркім өз жолымен жүрсе, жаяу жүргінші де, жүргізуші де қауіпсіздікте, көңілі тыныш болады», – деді Баймырза.


Жеткізу қызметінің курьері Руслан мемлекеттің экологиялық таза көлік түрлерін дамытуға жете мән бермей отырғанына ренжулі.


«Біз үшін уақыт – табыс көзі, сондықтан электровелосипед өте тиімді көлік, бірақ қалада веложолдардың тапшылығы бізді тротуарға шығуға мәжбүрлейді. Егер жолдың оң жақ жиегімен жүрсек, көлік жүргізушілері бізді менсінбей, кейде келемеждеп, құласын деп қыспаққа алады. Мәселе тек тыйым салуда емес, қауіпсіз инфрақұрылым жасалуында деп ойлаймын. Мысалы, электровелосипедті қоятын тұрақ жетіспейді. Алдыңғы осындай көлігімді түнде ұрлап кетті», – дейді ол.


Көлік жүргізушісі Владимир тротуарға ешқандай көлік шықпауға тиіс деген пікірде.


«Қуатты модельдердің жылдамдығы сағатына 60-70 шақырымға дейін жетеді, бұл іс жүзінде мопед немесе мотоциклмен тең. Сондықтан оларды міндетті түрде тіркеп, жүргізуші куәлігін талап ету – өте дұрыс шешім. Бірақ олар бізге де қауіп төндірмеуі керек. Жол ережесін білмейтін болса, мұндай жылдамдықпен жалпы жолға шығуы үлкен апаттарға себеп болуы мүмкін», – деді Владимир.


Бұл көліктің еркіндігіне тұсау болар заңның бүгінде барын ұмытпаған абзал: электрлі велосипедтердің жаяу жүргіншілер жолдарына шығуына тыйым салынды. Қалада тек веложолдармен қозғалуы қажет. Әрине, далада, соқпақпен салып ұрып жөнелсе, ешкім қой демейді.

Талапқа салғырт қарап, бұл тыйымды бұзғандардың қалтасына ауыр салмақ түседі: айыппұл мөлшері 2 АЕК-тен (2026 жылы – 8 650 теңгеден) басталып, 50 АЕК-ке (216 250 теңгеге) дейін жетеді.

Бірнеше рет заң бұза берсе, соңы темір торға қамалу немесе жүргізуші куәлігінен айырылу секілді қатал шараларға ұласуы әбден мүмкін. Осындай қатаң шектеулерге қарамастан, электровелосипедке деген халықтың ықыласы еш бәсеңсіген емес. Бүгінде ол тек қатынас құралы ғана емес, тынымсыз курьерлер мен тасымал шеберлерінің нәпақа тауып, табыс еселейтін құралына айналды.

Нарықтың мәліметіне сенсек, соңғы екі жыл ішінде моторы бар велосипедтерге деген сұраныс шамамен 20 есеге артып үлгерген.

Ішкі істер министрлігі қызметкерлерінің ескертуінше, әрбір электровелосипедтің ресми тіркеуден өтуі талап етіледі. Қолында техникалық паспорты, «сәйгүлігінің» нөмірі, сақтандыру полисі және жүргізуші куәлігі жоқ жанның үлкен жолға шығуы – заңсыз.

Бұл талапты аттап өткендерге 40 мың теңгеге жуық айыппұл салынып, көлігі айып тұрағының тар қапасына қамалады.


«Электровелосипедтер де мопедтер сияқты енді міндетті түрде тіркеуге жатады, өйткені олар да осы санатқа жатқызылған. Электровелосипедтердің тротуармен жүруіне рұқсат жоқ. Олар веложолмен, веложолақпен, сондай-ақ жүру бөлігінің оң жақ шетімен жүруге міндетті. Бұл норманы бұзғандар Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 96-бабына сәйкес жауапқа тартылып, 15 айлық есептік көрсеткіш көлемінде айыппұл төлейді», – деді ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің ресми өкілі Ақтоты Боранова.


Өткен жылдың өзінде электровелосипед тізгіндегендер жол ережесін 300-ге жуық мәрте белден басқаны үшін заң алдында жауап берді. Шектеулерге шетін қарау – қозғалыстың әрбір қатысушысының өміріне қауіп төндіретінін ұмытпаған жөн. Жол үстіндегі қауіпсіздіктің алтын діңгегі де, басты кепілі де – тек қана ережеге бағыну.

Айта кету керек, Еуропада да электровелосипедтерге тротуармен жүруге жаппай тыйым салынуда. Бұл туралы LSM.lv басылымы жазды.

Мысалы, 2026 жылғы 24 наурызда, Латвияның министрлер кабинеті Хабарлама министрлігі дайындаған Жол қозғалысы ережелеріне түзетулерді бекітті. Қатаң тыйымның бірі – электровелосипедтердің жүргінші жолдарымен қозғалуына тыйым салу. Жаңа реттеу осы жылдың 1 сәуірінен бастап күшіне енді.


«Микромобильдік құралдарға арналған шектеулер жаяу жүргіншілердің, әсіресе балалардың, қарттардың және қозғалыс функциялары бұзылған адамдардың қауіпсіздігі үшін маңызды. Электросамокаттар тіркеуге қойылып, Еуроодақ нормаларына сәйкес жаңа техникалық сипаттамадағы жапсырмалар жапсыруы шарт. Бұдан бөлек, басқа қозғалыс қатысушыларымен қақтығыстарды, ұрыс-керісті азайту үшін түзетулер роликтер, монодөңгелектер сияқты спорттық және рекреациялық мүкәммалмен қозғалу тәртібін де реттейді», – деп жазды басылым.


Айтпақшы, осы жол жүрісі ережелеріне түзету Еуропада жаңа трендті заңдастырады: автобустарға, өзге қоғамдық көліктерге арналған бағдаршамның «ақ» көзі енгізіледі. Бұл оларға жалпы ағын мен тығыннан тәуелсіз қозғалуға мүмкіндік беріп, қауіпсіздік пен жүйелілікті арттыруға ықпал етеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 05 Apr 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/2yIaFrqh.png"   type="image/png"   length="3062608"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның «жаңа мұнайы» табылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-orasan-zor-kolemde-zher-bajlygy-tabyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-orasan-zor-kolemde-zher-bajlygy-tabyldy</guid>
                <description>Жер асты байлығымен жаһанға танылып, қазынасының біраз бөлігін шикізатпен толтырған Қазақстан жақын арада бұл позициясынан қайта қоймайтыны анық. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Әсіресе, геологиялық барлауға басымдық беріліп отыр. Мәселен, былтырдың өзінде елімізде 17 кен орны ашылған.

Бірақ нарықта бұрынғыға қарағанда сәл өзгешелік байқалады. Мұнай және газ емес, енді сирек кездесетін металлдар «жаңа заман мұнайына айналды».

Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің дерегінше, елдегі жаңа барлау жұмыстары 2 млн 38 мың шаршы шақырымға жетіпті. Ал биыл тағы 100 мың шаршы шақырымды геологиялық картаға түсіру жоспарланған. 20 жоба-сметалық құжат дайындалып, оларды іске асыруға «Ұлттық геологиялық қызмет» АҚ, «Тау-Кен Самұрық» және басқа ұлттық геологиялық барлау компаниялары тартылған.


«Қордың өсімі: алтын – 136,9 мың, күміс – 152 мың, мыс – 74,4 мың, фосфорит 1,3 млн тоннадан астам. Негізгі пайдалы қазбалар бойынша жалпы қор: алтын 2369, мұнай 4,3 млрд тонна, газ 3,8 трлн м³, көмір 33,5 млрд және темір 26,7 млрд тонна. Минералдық-шикізат базасы шамамен 10 мың кен орнын қамтиды, оның ішінде қатты пайдалы қазбалар – 1009, көмірсутектер – 359, 3700-ден астам кең таралған пайдалы қазбалар, 4900-ден астам жерасты суы кіреді», – деп мәлімдеген министрлік.


Сондай-ақ «Ұлттық геологиялық қызмет» АҚ базасында сертификатталған зертханалық кешен құрылуда. Құны 14 млрд теңге болатын жоба 2028 жылы іске қосылмақ. Кешенге зертханалар, қор сақтау қоймалары кіреді.

Жыл басында өткен Орталық коммуни­кация­лар қызметі алаңындағы брифингте Геология комитеті төрағасының міндетін атқарушы Қанат Ерубаев саладағы оң жаңалықтарды айтқан еді. Оның сөзінше, мыс, алтын, сирек жер элементтері және басқа да стратегиялық маңызды ресурстарға жаһандық сұраныс артып отырғанда Қазақстан геологиялық деректердің дәлдігін арттыруға және инвестициялық тартымдылығын күшейтуге басымдық беруде.

Жалпы, алдағы 3 жылда мемлекеттік геологиялық зерттеуге шамамен 240 млрд теңге қарастырылған. Сондай-ақ 2027 жылы алғашқы перспективалы учаскелер аукционға шығарылмақ.

Барлаудың мұншалық белең алуына расымен қажеттілік туып отырғанын жасырмаған абзал. Мысалы, бір ғана Сыр елінде мұнай өндіру 11 жылдың ішінде 3 есеге төмендеген. Өйткені, табиғи қор сарқылып жатыр. Әзірге мамандар «Арал» шөгінді бассейнін зерттеуде. 2024 жылы «Сырдария» шөгінді бассейнін зерттеу жұмыстары басталды. Зерттеу жұмыстары 3 жылға жоспарланған, алдағы жылы бітуге тиіс.

Күні кеше Премьер-министрі Олжас Бектенов Geoscience &amp; Exploration of Central Asia халықаралық геологиялық форумына қатысты. Осы жиында жер қойнауын пайдаланудың Бірыңғай порталын іске қосу жайы айтылды. Кейінгі 3 жылда геологиялық барлауға шамамен 280 млрд теңге жеке инвестиция тартылған.

Елімізде қазір шамамен 10 мың кен орны бар. Ресурстық базаның едәуір бөлігін сирек жер металдары, оның ішінде 2025 жылы ашылған 800 мың тоннаға жуық церий, неодим, иттрий және басқа да элементтердің қоры бар «Құйрықтыкөл» кен орны құрайды.

Осыған дейін барлауға мақсат етілген 2,2 млн шаршы шақырымның 2 млн шаршы шақырымнан астамы зерттеліп үлгерген. Бұған қоса, жер қойнауын геологиялық зерделеуді қаржыландыру 10 есеге ұлғайған, алдағы 3 жылда шамамен 500 млн долларға жетпек.

Ресми ақпарат көздерінде Қазақстандағы сирек кездесетін металл қоры бар 100-ден аса кен орны анықталғаны көрсетілген. Халықаралық деңгейде қызығушылық тудырған элементтердің қатарында вольфрам, молибден, литий, бериллий, ниобий, тантал, германий, галлий бар. Литий электр көліктерінің аккумуляторларын жасауға, электроника өндірісіне, химия өнеркәсібіне, фармацевтикада кеңінен қолданылады. Бұдан өзге бериллий және тантал энергетикалық трансформация мен жоғары технологиялық өндіріс үшін қажет.

Ең пайдалы жағы, осы элементтердің бағасы аспандап тұр. Ашық дереккөздерде калифорний элементінің келісі шамамен – 13,5 трлн теңге. Осмийдің бір келісі – 1,2 млрд теңге болса, родий шамамен 325 млн теңгені құрайды. Қымбат металл қатарында иридий (115 млн), рутений (16,5 млн) рений (2,9 млн) де бар.

Елімізде бар сирек металдардың арасында алғашқы орынды германий алады. Оның бір келісі әлем нарығында 1 млн теңгеден асып жығылады. Оптика, әскери техника және спутниктік байланыс жүйелерінде қолданылады. Ғарыш пен авиация өндірісіне өте қажет бериллийдің бір келісі 700 мың теңгенің шамасында. Ал күнделікті ұстайтын смартфондар мен қолданыстағы компьютерлер өндірісіндегі тантал элементінің бағасы – 225 мың теңге.

Сирек металдар бағасының көтерілуі экспорттан табатын пайданы көбейтері даусыз. Ресми деректерде сирек металдар өндірісінің көлемі 179 млрд теңгеге жеткені жазылған.

Көбіне Қазақстандағы жерасты байлықтары кешенді болып есептеледі. Мысалы, бір кен орнынан тек мыс емес, алтын да, цинк та, вольфрам да, молибден де алуға болады. Геологтардың сөзінше, кеңес кезінде бір элементті ғана игеріп, қалғанына назар аударылмаған. Ал қазір бір жерден бірнеше пайдалы қазбалар тобы шығуы мүмкін. Бірақ бұл да үлкен ғылыми технология көмегімен ғана іске асады. Осы тұсқа келгенде сала шетелдіктерге кіріптар болатын секілді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 04 Apr 2026 09:25:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/bzdSqOmm.png"   type="image/png"   length="7509306"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Енді еліміз машиналарды тек жинақтап-құрастырып қана қоймайды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/sujinshi-endi-elimiz-mashinany-zhinaktap-kurastyryp-kana-kojmajdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/sujinshi-endi-elimiz-mashinany-zhinaktap-kurastyryp-kana-kojmajdy</guid>
                <description>Мұндай маңызды әрі қуанышты жаңалықты Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстан машина жасаушыларының XIII форумында мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның сөзінше, сектордың барлық басты бағытында оң динамика сақталып келеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Яғни, Қазақстанда автокөлік, ауыл шаруашылығы, теміржол және электротехникалық машиналарын жасау жұмыстары бұрынғыдан да қарқынды жолға қойылады. 

Бұдан былай машина бөлшектерін де елімізде жасауға күш салынады. 


– Локализациялау деңгейін арттыру және жоғары қосылған құны бар өнімдер шығару мемлекеттің бұлжымас басымдығы болып қала бермек. Қазіргі кезеңде жинақтап-құрастырудан өзіміздің инженерлік шешімдерді әзірлеуге және ел ішінде жоғары технологиялық активтерді құруға көшу үдерісін жеделдету маңызды, – деді Олжас Бектенов.


Еске салайық, осыған дейін машина жасау саласына құйылған инвестиция көлемі артып, 376 млрд теңгеге жеткені отандық БАҚ-та кеңінен жазылды. 

Негізінен, машина жасау саласындағы өнімдердің экспорты екі есеге ұлғайды деуге болады. 


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 03 Apr 2026 12:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/cnnw56yM.jpg"   type="image/jpeg"   length="181373"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда Қашағаннан кем емес мұнай кен орны табылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kashagannan-kem-emes-munaj-ken-orny-tabyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kashagannan-kem-emes-munaj-ken-orny-tabyldy</guid>
                <description>Бұл туралы «ҚазМұнайГаз» басқарма төрағасының орынбасары Құрманғазы Есқазиев айтты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астана қаласында өткен геологиялық форумда ол мұндай қазба байлықтың «екінші Қашаған» аталуы мүмкін екенін растады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Оның сөзінше, геологиялық барлаудың негізгі бағыты Қаратон, Қажығали және Жылыой учаскелерін қамтитын «Жылыой карбонат платформасы» болған. 


– Ашылған Қаратон, Қажығали және Жылыой карбонатты массиві Қашаған кен орнының құрылымын қайталайды. Массивтің ресурстық әлеуеті – 4,7 млрд тонна (көмірсутектер). Бұл Қашағанның геологиялық әлеуетімен шамалас. Десе де, Қашаған таяз теңіз аймағында орналасқандықтан, үлкен капиталдық шығынды талап етеді. Ал бұл массив құрлықта орналасқан. Осылайша, капиталдық шығын едәуір төмендейді, – деді Құрманғазы Есқазиев.


Жалпы, Жылыой карбонатты массивінің ресурстық әлеуеті 20 млрд тонна шартты отынға бағаланып келеді. 

Ал Қаратон учаскесінде 5750 метр тереңдікке дейін ұңғыма бұрғыланып, оң нәтиже берген және 5 перспективалы нысан анықталған. 

Компания өкілі Қаратонда табысты нәтиже алынғаннан соң барлау жұмыстары Қажығали учаскесінде кеңейтілетінін сөз етті. Қазіргі уақытта жер қойнауын пайдалану келісімшартын алу бойынша келіссөздер жүргізілуде. 

Жаңа жоба қолданыстағы өнімді бөлу туралы келісімдерге қатысы жоқ және бөлек жүзеге асырылмақ. Жобаға серіктес ретінде басқа компаниялар тартылады, соның арасында «Татнефть» те бар.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 03 Apr 2026 10:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/13g3FMUx.png"   type="image/png"   length="2532075"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жапония Қазақстанның мұнайына көшуге ниетті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhaponiya-kazakstannyn-munajyna-koshuge-nietti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhaponiya-kazakstannyn-munajyna-koshuge-nietti</guid>
                <description>Жеткізілім мерзімі Ормуз бұғазы арқылы өтетін бағыттан ұзағырақ.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жапонияның INPEX мұнай-газ компаниясы Қазақстан мен Әзербайжанда өндірілетін мұнайды енді бірінші кезекте Жапонияның ішкі нарығына жеткізуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Yomiuri Shimbun басылымының хабарлауынша, бұл Ормуз бұғазы маңындағы жеткізілімдермен байланысты алаңдаушылықтың күшеюі себебінен қарастырылып отыр. Қазір Жапония мұнайдың 90%-дан астамын Таяу Шығыс елдерінен импорттайды, сондықтан компания жеткізу көздерін әртараптандыруға ұмтылуда.

Қазақстан мен Әзербайжаннан жеткізілетін мұнайды Қызыл теңіз және Жерорта теңізі арқылы тасымалдауға болатыны айтылған. Қазақстан мен Әзербайжанның мұнайы қасиеттері бойынша Таяу Шығыста өндірілетін қара алтынға ұқсас сенімді балама ретінде қарастырылып отыр. Әзербайжаннан жеткізілім мерзімі 25-50 күн болса, ал Қазақстаннан 35-55 күнге созылады. Бұл Ормуз бұғазы арқылы өтетін шамамен 20 күндік дәстүрлі маршрутқа қарағанда ұзағырақ екені белгілі. Тасымал шығындары артып, жеткізу уақыты ұзарғанымен, Жапония үшін бұл жеткізілімнің тұрақтылығы үшін төленетін баға.

INPEX компаниясының Қазақстандағы Қашаған кен орнында үлесі бар және ол Әзербайжандағы «Азери-Чыраг-Гюнешли» жобасына қатысады. Бұған дейін бұл кен орындарынан өндірілген мұнайдың басым бөлігі споттық келісімдер арқылы Еуропаға жөнелтілетін. Сонымен қатар, Жапония Оңтүстік Америкадан мұнай сатып алу мүмкіндігін кеңейтуді, АҚШ-тан импорт көлемін арттыруды қарастырып жатыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 31 Mar 2026 10:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/WXrUfk8p.png"   type="image/png"   length="5260096"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Трамп Иран мұнайына көз тігіп отыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tramp-iran-munajyna-koz-tigip-otyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tramp-iran-munajyna-koz-tigip-otyr</guid>
                <description>Харг аралы Иранның негізгі мұнай орталығы болып саналады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[АҚШ президенті Дональд Трамп Financial Times газетіне берген сұхбатында Иран мұнайын бақылауына алғысы келетінін мәлімдеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты DW агенттігіне сілтеме жасап. 

Ақ үй басшысы бұл қадамды елдің Венесуэладағы әрекеттерімен салыстырып отыр. 


«Шынымды айтсам, мен Иран мұнайын өз бақылауыма алғым келеді. Алайда АҚШ-та кейбір ақымақ адамдар «неге бұлай істейсің?» дейді. Олар – ақымақтар», – деді Дональд Трамп.


Financial Times жазуынша, бұл АҚШ-тың Харк аралын басып алуы мүмкін екенін білдіреді.

Ирандағы соғысқа байланысты қара алтын бағасы бір ай ішінде 50%-ға өсті. 30 наурыз күні таңертең Азия нарықтарында Brent маркалы мұнайдың бағасы барреліне 116 доллардан асты. Осылайша қақтығыс басталғалы бергі ең жоғары деңгейге жақындаған.

БАҚ-тың жазуынша, Пентагон аймаққа 10 мың әскери қызметкер жіберуді мақұлдаған. Сарбаздар Харк аралын басып алып, кейін бақылауда ұстауы тиіс екені айтылған. 27 наурыздың өзінде өңірге шамамен 3500 америкалық әскери қызметкер, оның ішінде 2200 теңіз жаяу әскері келген. Тағы 2200 теңіз жаяу әскері жолда екені хабарланған. Бұдан бөлек әуе-десант дивизиясы құрамынан да мыңдаған әскери қызметкерді жіберу туралы бұйрық шығарылған.


«Бәлкім біз Харк аралын басып аламыз, олай болмауы да мүмкін. Біздің көп мүмкіндігіміз бар. Бұл біздің Харк аралында біраз уақыт боламыз дегенді білдіреді», – деді АҚШ президенті.


Айта кету керек, бұған дейін Сауд Арабиясы мұнайды Ормуз бұғазын айналып өтетін бағытпен айдай бастағанын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 30 Mar 2026 13:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/rvGzSUmC.png"   type="image/png"   length="1596958"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Сауд Арабиясы мұнайды Ормуз бұғазын айналып өтетін бағытпен айдай бастады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/saud-arabiyasy-munajdy-ormuz-bugazyn-ajnalyp-otetin-bagytpen-ajdaj-bastady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/saud-arabiyasy-munajdy-ormuz-bugazyn-ajnalyp-otetin-bagytpen-ajdaj-bastady</guid>
                <description>Балама бағыт 1981 жылы салынған.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сауд Арабиясы өзінің стратегиялық Шығыс-Батыс мұнай құбырын толық қуатына шығарды. Бұл туралы Bloomberg және Al Arabiya басылымдары жазды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Шөл арқылы өтетін алып құбырмен тәулігіне 7 миллион баррель мұнай айдалады. Бұл – ұзындығы 1200 шақырым болатын магистраль үшін ең жоғары көрсеткіш. Құбыр 1981 жылы Ормуз бұғазын айналып өтетін балама бағыт ретінде салынған.

Жалпы көлемнің шамамен 5 миллион баррелі Қызыл теңіз жағалауындағы Янбу порты арқылы экспортқа жіберіледі, ал қалған бөлігі ел ішіндегі мұнай өңдеу зауыттарына жол тартпақ. 

Десек те, мұнай құбыры Ормуз бұғазы арқылы өтетін теңіз жолын толық алмастыра алмайды. Соған қарамастан қара алтын Парсы шығанағы кен орындарынан тікелей Қызыл теңіз жағалауына жеткізіледі. Ал басқа бағыттар, мәселен, БАӘ-дегі ADCOP құбырының өткізу қабілеті әлдеқайда төмен.

Бұған дейін бұл мұнай құбыры йемендік хуситтер тарапынан дрон шабуылдарының нысанасына айналған. Сондай-ақ, Баб-эль-Мандеб бұғазы маңындағы шиеленіс салдарынан Қызыл теңізге шығу жолы да қауіп-қатерге толы. Бұл ретте техникалық мәселе де бар. Құбырдың қуаты Янбу портынан танкерлерді жылдам тиеу мүмкіндігінен асып түседі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 30 Mar 2026 09:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/c37ExCtW.png"   type="image/png"   length="2698781"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[АҚШ пен Иран қақтығысының Қазақстанға пайдасы бар болып шықты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tayau-shygystagy-kaktygystyn-kazakstanga-pajdasy-bar-bolyp-shykty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tayau-shygystagy-kaktygystyn-kazakstanga-pajdasy-bar-bolyp-shykty</guid>
                <description>Таяу Шығыстан тағы тыныштық кеткенін жаһан жұрты жақсы біледі. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл қақтығыстардың әлемдік экономикаға әсер етіп бастағаны рас. Қазір көптеген халықтар жанармай бағасына алаңдай бастады. Ал осы оқиғалар Қазақстанға қай жағынан әсер етуі мүмкін?  

18 наурыз түнде АҚШ Израильмен келісіп, Иран мен Қатар арасындағы «Оңтүстік Парс» газ орнына соққы жасады. Бірнеше өндіріс нысандары зақымдалды. Негізі аталған кен орны әлемдегі ең ірі газ конденсаты саналады.

Сайып келгенде, осы секілді шабуылдар әлемдік энергетикалық нарық үшін күрделі болып тұр. Әсіресе, Ормуз бұғазы маңындағы жағдай ерекше алаңдайтын хәлде. Жаһандық мұнайдың 20 пайызы тасымалданатын бұл араны Иран бөгеп тастады.

Соның әсерінен міне, кейінгі екі аптада мұнай бағасы өсіп жатыр. Сарапшылар баррелі 150 долларға жететінін болжауда. Әзірге 100 доллардан асты. Ендігі мәселе – бензин мен дизель құны өспек.

Бұл алаңдаушылыққа бірінші болып АҚШ жұртының өзі ұрынды. Қазір елде жанармай бағасы 2 есеге жуық өсті. Нарық заңдылығына сай, жанармай қымбаттаған жерде азық-түлік пен қызмет түрлерінің де бағасы құбылады. Түбінде кәсіпорындарға қысым түседі. Америкалықтар Трампқа артқан үміті осылайша желге ұшуы мүмкін.

Көп өтпей кәрі құрлықтағы жағдай да құбыла бастады. Бұл елдерде де жанармай бағасы 15-20 пайызға қымбаттаған. Тіпті, шетелдерге арзан жанармай іздеп барып, сабылып жатқандар бар. Басқа елдер керісінше бағаны көтермеу үшін шектеу енгізуге әзірленіп отыр.

Енді осы тұста сұрақ туындайды: «Қазақстан не істеуі мүмкін?». Елімізде биыл 1 сәуірге дейін жанармай құнын көтермеуге мораторий енгізілген. Одан кейінгі кезеңдерде баға өсуі мүмкін екенін болжаған сарапшылар болды. Алайда Энергетика министрлігі бағаның лезде өсуіне мүмкіндік бермейтін позициясын әр кез жеткізіп отыр.

Айтпақшы, осы тұста Қазақстандағы жанармай әлем елдерімен салыстырғанда біршама арзан саналатынын айта кеткен жөн. Бізде орта есеппен бір литр сұйық отын 0,509 доллар шамасында тұр.

Дегенмен Таяу Шығыстағы жағдайдың әсері Қазақстанға жағымды тұсынан да көрініс табуы мүмкін. Экономист Сапарбай Жобаев бұны екі тұстан бағалады.


– Таяу Шығыстағы қазіргі ахуал әлемдегі мұнай нарығына тікелей әсер етіп отыр. Мұнайдың бір баррелі 100 доллардан асып тұр. Бірақ қазір біз бұған дейін жасалған форвардтық және фьючерстік келісімшарт негізінде 70-80 доллардан сатып жатырмыз. Ендігі келісімшарттарда баға жоғарылайды. Ол кезде қазақстандық мұнай компанияларының, Ұлттық қордың табысы көбейеді. Яғни, бюджетке қосымша қаражат түсуіне оңай жол ашпақ. Бірақ негізгі мақсат – Ұлттық қор табысын 100 млрд долларға жеткізу. Бұл – бір, – дейді сарапшы.


Сапарбай Жобаевтың пікірінше, екінші тиімділік инвесторлардан болмақ. Өйткені инвесторлардың көбі осындай кезеңде шулы аймақтардан шығып, тыныш аймақтарға инвестиция құяды. Яғни, екінші тұстан Қазақстанның инвестициялық тартымдылығы жақсаруы мүмкін.


– Біз оны да пайдаланып қалуымыз керек. Бірақ Қазақстан мұнайдан түсетін табысты халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту мен инфрақұрылымдық жобаларға жұмсауы тиіс. Бюджеттің қаржысын тиімді пайдалану үшін, үлкен экономикалық кәсіпкерлік жобаларды бюджет емес, бизнесмендер қаржыландырғаны абзал, – дейді С.Жобаев.


Бірақ мәселелер де жоқ емес. Сарапшы елімізге Араб мемлекеттері де инвестиция құйып жүргенін, шиеленіске байланысты солардың біразы тоқтап тұруы ықтимал екенін еске салды. Оның үстіне, Иран – Каспийдің арғы бетіндегі көршіміз. Екіжақты сауда жақсы өсіп келе жатты. Тауар айналымын 1 млрд долларға жеткіземіз деп әрекеттендік.


– Мұнай нарығын сөз еткенде Ресейдің рөлін де айтуымыз керек. Еуропалық елдердің санкциясынан кейін олар мұнай бағасын қолдан арзандатты. Енді олар осы кезеңді пайдаланып, сәл жоғары бағамен сатуы мүмкін. Соның өзі Ресей бюджетінің табысын көбейтеді. Яғни, Ресейдің Украинамен қақтығысына бөлетін қаржысы да еселенеді, – деп түйіндеді Сапарбай Жобаев.


Сонымен, әлем дүрліккен тұста Қазақстан мәселенің «артын бағып» отырған секілді. Мұнай құнының өскені жақсы-ақ, дегенмен қақтығыстар басқа қырынан зиянын тигізуі мүмкін. Ал жанармай жақын арада Қазақстанда да қымбаттайды деп топшылауға әзірге негіз жоқ.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 26 Mar 2026 13:41:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/fEyBBnNg.jpeg"   type="image/jpeg"   length="59939"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Түркияда 400 мыңға жуық электромобиль бар]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/turkiyada-400-mynga-zhuyk-elektromobil-bar</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/turkiyada-400-mynga-zhuyk-elektromobil-bar</guid>
                <description>Бұл туралы TÜİK мәліметтерінен белгілі болды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылғы ақпан айындағы мәлімет бойынша Түркияда тіркелген электромобильдер саны жылдық есепте 92%-ға өсіп, 395 697 бірлікке жетті. Ал гибридті көліктер саны да өсуін жалғастырып, 741 149 бірлікке жеткен, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Анадолы агенттігіне сілтеме жасап.

Түркия Статистика институтының (TÜİK) дерегіне сәйкес, елдегі жалпы тіркелген көліктер саны ақпанда 17 523 423 болды.

Соңғы жылдары электромобильдердің танымалдығы олардың көміртек шығарындыларының аздығымен, энергия тиімділігінің жоғары болуымен және дыбысы төмен болуымен байланысты. Сонымен қатар, зарядтау станциялары инфрақұрылымының дамуы да маңызды рөл атқарды. Нарыққа шыққан ұлттық Togg электромобилі және тұтынушылардың экологиялық таза көліктерге қызығушылығының артуы да оң серпін берді. 

Статистикаға сүйенсек, 2015 жылы Түркияда 565 электромобиль ғана тіркелген болса, 2024 жылы олардың саны 183 776-ға, 2025 жылы 370 591-ге жеткен. 2025 жылғы ақпанда бұл көрсеткіш 206 022 болса, 2026 жылғы ақпанда 92%-ға өсіп, 395 697 болды. Электромобильдердің жалпы тіркелген көліктер арасындағы үлесі 2,3%-ға тең.

Гибридті көліктерге деген қызығушылық та артып отыр. Түркияда алғаш рет мұндай көліктер 2011 жылы тіркеліп, саны тек 23 болған. 2019 жылы олардың саны 13 877-ге, 2023 жылдың соңында 222 328-ге, 2024 жылы – 391 296-ға, ал 2026 жылғы ақпанда 741 149-ға жеткен. Гибридті көліктердің жалпы автопарктағы үлесі 2025 жылы 4%, ал 2026 жылғы ақпанда 4,2%-ға жеткен.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 26 Mar 2026 10:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/wyd9v3mQ.png"   type="image/png"   length="1788907"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қатар Еуропа мен Азияға газ экспорттауда үзілістер болуы мүмкін екенін ескертті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/katar-europa-men-aziyaga-gaz-eksporttauda-uzakka-sozylatyn-uzilister-boluy-mumkin-ekenin-eskertti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/katar-europa-men-aziyaga-gaz-eksporttauda-uzakka-sozylatyn-uzilister-boluy-mumkin-ekenin-eskertti</guid>
                <description>Бұл туралы Al Jazeera телеарнасы хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Qatar Energy компаниясы сұйытылған табиғи газды жеткізу бойынша ұзақ мерзімді келісімшарттарында форс-мажорлық жағдайды жариялап, бүлінген қуатты қалпына келтіруге 5 жылға дейін уақыт қажет екенін ескертті, деп жазады inbusiness.kz сайты «Қазақпарат» агенттігіне сілтеме жасап.

Шектеулер Италия, Бельгия, Оңтүстік Корея және Қытайдағы тұтынушылардың жеткізілімдеріне әсер етеді.

Ақпан айының соңынан бері АҚШ пен Израильдің Иран территориясына жасаған соққылары мен Парсы шығанағы аймағындағы инфрақұрылымға жауап шабуылдарынан кейін энергетикалық нарықтардағы жағдай күрт нашарлады. 

Жаһандық мұнай мен сұйытылған табиғи газ жеткізілімінің маңызды бөлігі өтетін Ормуз бұғазы арқылы тасымалдаудың виртуалды түрде тоқтатылуы қосымша қысым жасады. Бұл энергия бағасының өсуіне әкелді.

Компанияның мәліметінше, &quot;Рас-Лаффан&quot; газ кешеніндегі ереуіл Қатардың экспорттық мүмкіндігін шамамен 17 пайызға қысқартты. Екі сұйытылған табиғи газ зауыты мен бір газ өңдеу нысаны зақымданған. Шығын жылына ондаған миллиард долларға бағаланады. Қалпына келтіру үш жылдан 5 жылға дейін созылады деп жоспарланған.

Жыл сайынғы өндіріс шығындары шамамен 12,8 миллион тонна сұйытылған табиғи газ.

Қатардағы нысанға шабуыл Иран жағалауындағы әлемдегі ең ірі Оңтүстік Парс газ кенішіне жасалған соққыдан кейін көп ұзамай болды. Қатар Сыртқы істер министрлігі энергетикалық инфрақұрылымға соққы беру жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке қауіп төндіретінін және халықаралық құқықты бұзатынын мәлімдеді.

Айта кетейік, бұған дейін Shell мен TotalEnergies Қатар газын жеткізу бойынша форс-мажор жариялаған болатын.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 25 Mar 2026 09:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/yK20NBMN.jpg"   type="image/jpeg"   length="435894"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мұнай өңдеу қуатын екі есеге арттыруды жоспарлап отыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-munaj-salasyn-damytudyn-basym-bagyttaryn-ceraweek-konferenciyasynda-tanystyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-munaj-salasyn-damytudyn-basym-bagyttaryn-ceraweek-konferenciyasynda-tanystyrdy</guid>
                <description>CERAWeek конференциясына Қазақстанның қатысуы елдің халықаралық энергетикалық қауымдастықпен белсенді диалог жүргізуге дайын екендігін білдіреді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Еліміздің жаһандық сын-қатерлер мен геосаяси турбуленттік жағдайында теңдестірілген саясатты ілгерілетуге ұмтылысын растайды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Халықаралық энергетикалық конференция CERAWeek аясында ҚР Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов «Мұнай нарығының жаһандық болжамы: негізгі факторлар мен геосаяси турбуленттік» сессиясына қатысты.

Талқылау барысында ведомство басшысы Қазақстанның мұнай саласының қазіргі жағдайын таныстырды. Елдің жаһандық нарықта сенімді энергия жеткізуші ретіндегі позициясын сақтау атап өтілді.

Министр саланың алдында тұрған негізгі мәселелерді атап көрсетті. Оларға энергетикалық қауіпсіздік, соның ішінде Каспий құбыр консорциумы тұрақты жұмысын қамтамасыз ету мәселелері кіреді.

Ол арқылы Қазақстан мұнайының негізгі бөлігі экспортталады. Бұл маршруттың үздіксіз жұмыс істеуі ұлттық экономика үшін өте маңызды екені ерекше атап өтілді.

Сонымен қатар, Қазақстан экспорт бағыттарын әртараптандыру саясатын жүйелі түрде жүзеге асыруда, оның ішінде Қытайға бағытталған маршруттарды дамыту да қарастырылған. Алайда КҚК экономикалық тиімділігі жоғары және басым тасымалдау арнасы болып қала береді.

Сөз сөйлеу барысында мұнай-газ саласындағы инвестициялық климатты жақсарту мәселелеріне де ерекше көңіл бөлінді. Министр жаңа инвестицияларды геологиялық барлау және көмірсутектерді өндіру саласына тартуға арналған салықтық жеңілдіктерді қарастыратын жақсартылған үлгілік келісімнің жұмыс істеп тұрғанын атап өтті.

Мұнай-химия саласын дамытуға арналған стратегиялық жоспарлар да көрсетілді. Қазақстан мұнай өңдеу қуатын екі есеге арттыруды жоспарлап отыр, бұл тек ішкі нарықты қамтамасыз етіп қана қоймай, Орталық Азия өңірінде мұнай өнімдерін жеткізуші ретіндегі елдің позициясын нығайтуға мүмкіндік береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 25 Mar 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/YmaV4n1y.jpeg"   type="image/jpeg"   length="106038"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Иранға жасалған соққылардан соң мұнай бағасын төмендету мүмкін болмай тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/iranga-zhasalgan-sokkylardan-son-munaj-bagasyn-tomendetu-mumkin-bolmaj-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/iranga-zhasalgan-sokkylardan-son-munaj-bagasyn-tomendetu-mumkin-bolmaj-tur</guid>
                <description>Қазіргі уақытта Brent маркалы мұнай бағасы барреліне 110 долларға жеткен. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Euronews бұл мәселе Ирандағы ең ірі газ кен орны мен тағы бір мұнай объектісіне Израиль жасаған соққыдан кейін туындағанын жазады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Бұл туралы сәрсенбіде Иран мемлекеттік БАҚ-тары да мәлім етті. Олардың жазуынша, елдегі ең ірі газ кен орны «Оңтүстік Парс» және Асалуйедегі мұнай объектісінің зардап шегуінен соң Brent маркалы мұнайдың бағасы 110 долларға дейін көтерілген. 

Америкалық стандартты мұнай WTI бағасы да бой бермей тұр, материал дайындалған сәтте барреліне 98 доллардан сатылған.

Израильдің тағы бір шабуылына жауап ретінде КСИР Персид шығанағындағы бірнеше энергетикалық нысанды заңды мақсат ретінде қайта қарауға алынғанын хабарлады.

Таяу Шығыстағы қақтығыстың одан әрі өршуі мен ұзаққа созылуы энергия инфрақұрылымының зақымдануына әкеліп соқты. Салдарынан әлемдік нарықта бұзылыстар туғызуы мұнай бағасын қайтадан өсіріп жатыр. 

Сауд Арабиясы 13 наурызда өзінің ең ірі мұнай өңдеу зауыты Рас-Танур қайта жұмысын бастағанын растады. 

Сонымен қатар, Трамп әкімшілігі Джонс заңының (жүз жылдан астам уақыт бұрын қабылданған заң, оған сәйкес АҚШ порттары арасындағы жүктерді тек американдық кемелермен, америкалық мүлікпен, американдық туымен және экипажымен тасымалдауға шектеу салатын) 60 күнге уақытша қолданылмайтынын ресми түрде жариялаған болатын. 

Десе де, шиеленістің күшеюі мен мұнай инфрақұрылымына жаңа шабуылдар бағаны төмендетуге еш мүмкіндік бермеген. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 19 Mar 2026 10:09:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/jO50MNgw.png"   type="image/png"   length="1307969"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ақтауда жаңа бу-газ қондырғысы салынатын болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aktauda-zhana-bu-gaz-kondyrgysy-salynatyn-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aktauda-zhana-bu-gaz-kondyrgysy-salynatyn-boldy</guid>
                <description>Үкімет Ақтау бу-газ қондырғысын салу жөніндегі келісімге қол қоюды мақұлдады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Үкімет Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев берген тапсырмаларды жүзеге асыру аясында Ақтау қаласында қуаты 160 МВт болатын бу-газ қондырғысын салу жөніндегі инвестициялық келісімге қол қоюды мақұлдады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Келісім Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі мен «Ақтау энергетика компаниясы» ЖШС арасында жасалады. Тиісті қаулыға Премьер-министр Олжас Бектенов қол қойды.

Ақтау энергетика компаниясы 2024 жылы Қытайдың электр энергиясын өндіретін бес ірі ұлттық компаниясының қатарына кіретін мемлекеттік China Huadian Corporation Ltd. корпорациясымен бірлесіп құрылған.

Жобаның жалпы инвестиция көлемі шамамен 108 млрд теңгені құрайды. Оның 70%-ын қытайлық инвестор, ал 30%-ын қазақстандық тарап қамтамасыз етеді. «МАЭК» ЖШС алаңында салынатын бу-газ қондырғысын пайдалануға беру 2027 жылдың маусымына жоспарланған.

Келісім шарттарына сәйкес, инвестор қазақстандық мамандар үшін 300-ден астам жаңа жұмыс орнын ашуға міндеттеледі. Сонымен қатар, «Электр энергетикасы» мамандығы бойынша қызметкерлерді Қытайдың салалық жоғары оқу орындарында магистратурада оқытуға жыл сайын гранттар беру қарастырылған. 

Бұдан бөлек, қазақстандық кадрлардың біліктілігін арттыруға бағытталған бағдарламаларды жүзеге асыру және үздіксіз білім беру жүйесін енгізу жоспарланып отыр.

Келісім мерзімі аяқталғаннан кейін бу-газ қондырғысы «МАЭК» ЖШС теңгеріміне өтеусіз беріледі.

Естеріңізге сала кетейік, бұған дейін Ақтау энергетика компаниясы «МАЭК» ЖШС-нің қолданыстағы қуаттарын кеңейту жұмыстарын бастаған болатын.

Жалпы, инвестициялар қуат тапшылығын толтыруды қамтамасыз етуге, өңірді электрмен жабдықтау сенімділігін арттыруға және тұтастай алғанда елдің энергия жүйесінің тұрақтылығын нығайтуға мүмкіндік береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Айсана Марат</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 14 Mar 2026 10:12:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/oMstZlq5.png"   type="image/png"   length="2718469"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
