<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Бизнес</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/biznes</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Tue, 18 Aug 2026 17:56:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Шетелде ресейлік туристердің легі күрт азайды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/shetelde-resejlik-turisterdin-legi-kurt-azajdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/shetelde-resejlik-turisterdin-legi-kurt-azajdy</guid>
                <description>Көрші елдің сыртқы туризмі терең әрі жүйелі дағдарысқа килікті.

 

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Шетелге шығуға мүмкіндігі бар ресейлік саяхатшылардың қатары қарқынды түрде қысқаруда. РФ Ұлттық рейтинг агенттігінің (ҰРА) жаңа болжамына сәйкес, 2026 жылдың қорытындысында шетелге бар-жоғы 14 миллион ресейлік қана саяхаттай алады. Бұл тіпті пандемияға дейінгі кезеңнің көрсеткішінен де төмен, деп жазды inbusiness.kz.

Геосаясат, виза және жабық аспан ресейлік туризмді тығырыққа тіреді

Ресейліктер үшін шетелде демалу кеңес кезіндегі сияқты қайтадан «қол жетпес сән-салтанатқа» айналып барады. Ұлттық рейтинг агенттігінің (ҰРА) болжамынша, 2026 жылдың соңына қарай шетелге тек 14 млн РФ тұрғыны ғана шыға алады.

Бұған дейін көршінің нарығы есін жия бастағандай көрінген еді: 2025 жылы сапарлар саны сенімді түрде 15,5%-ға өскен болатын. Алайда енді бұл қарқын күрт тежеліп, бірден 3,5 есеге жуық құлады: өсім қарқыны 4,5%-ға дейін төмендеді, делінген ҰРА есебінде.

Оның сарапшылары қазіргі өмір шындығы мен пандемияға дейінгі тоқ заман арасындағы алшақтық арта түскеніне назар аудартты. 2019 жылы Ресейдің 18 миллион азаматы шетелде тынығып қайтыпты. 2026 жылға болжанған көлем бұл межеден бірден 22,2%-ға азайып қалды. Басқаша айтқанда, 4 миллион ресейлік өз елінен тыс жерде ұзақ күткен демалысын ұйымдастыра алмаған немесе оған қаржысы жетпеген.


«Таяу Шығыстағы дағдарыс пен Ресей экономикасының жалпы нашарлауы салдарынан 2026 жылы сыртқы туризм нарығының өсу қарқыны 15,5%-дан 4,5%-ға дейін баяулауы мүмкін. Нәтижесінде, Ресейден шетелге 14 млн турист аттанады, бұл 2019 жылмен салыстырғанда 4 млн адамға аз. Нарық еуропалық бағыттағы шектеулердің және жаңа бағыттарды дамытуға қажетті әуе флотының жетіспеушілігі кесірінен дағдарысқа дейінгі деңгейіне көтеріле алмай тұр», – деп жазды «Коммерсантъ».


Ресейліктер Дубайдан бас тартып жатыр

ҰРА сарапшыларының пікірінше, Ресейдің туристік саласына жасалған ең ауыр соққылардың бірі – Таяу Шығыстағы дағдарыс болды. АҚШ пен Израилдің Иранға қарсы соғысы және Тегеранның осы аймақтағы америкалық одақтастарды – араб елдерін соққылауы бұл өңірдің аспанының жабылуына соқтырды.

Мұның зардабын БАӘ тартты. 2025 жылдың қорытындысында Біріккен Араб Әмірліктері ресейліктердің арасында Түркиядан кейінгі ең танымал бағыт саналған еді. Ондағы РФ азаматтарының көптігі сонша, блогерлер «Дубайск» деп атай бастады.

Алайда 2026 жылы жағдай күрт өзгерді. РФ Федералдық қауіпсіздік қызметінің мәліметінше, 2026 жылдың қаңтар-маусым айларында ресейліктердің әмірліктерге жасаған сапарларының саны бір жылдық мәнде бірден 48,9%-ға құлдыраған.

Көктемде БАӘ-мен арадағы әуе қатынасына қойылған шектеулер салаға ауыр соққы болып тиді. Бірақ бұл шектеулер алынып тасталғанымен, туристік ағын сол бойы толық қалпына келген жоқ.

ҰРА сарапшылары биылғы жыл қорытындысында осы араб мемлекетіне 1 миллионнан да аз ресейлік келеді деп болжайды. Бұл 2025 жылғы көрсеткіштен 41%-дан астамға төмен.

Маманданған «Туту» сервисі де ұқсас үрдісті тіркеп отыр: қаңтар-тамыз айларында БАӘ-не билет сатып алуға деген сұраныс бірден 31%-ға, ал, Израилге 20%-ға құлаған.


Дегенмен, саяхатшылардың бір бөлігі балама бағыттарға бет бұруда. ҰРА мен АТОР ұйымдары сарапшыларының бағалауынша, ағымдағы жылы ресейліктердің қызығушылығын Вьетнам, Қытай және Мальдив аралдары жайлауда, деп жазды tourdom.ru.


Нақтылағанда, АТОР дерегінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында ресейліктердің жалпы саяхаттарының 7,8%-ы Вьетнамның, тағы 17,1%-ы Қытайдың еншісіне тиді.

Алайда бұл қайта бағдарлану да жалпы ахуалды түзете алмапты. Travelata.ru статистикасы биылғы жылдың қаңтар-тамыз айларында барлық ұйымдасқан ресейлік туристердің 64,1%-ы сол бұрынғыдай екі дәстүрлі бағытты – Түркия мен Мысырды таңдағанын көрсетті.

Айтпақшы, Қазақстан өткен жылы да, биыл да ресейлік туристер арасында ең танымал бағыттардың қатарына кіре алмады.

Ресейліктерге Шенген визасын алу қиындай түсті

Соңғы статистика ресейліктердің жатжұртта демалудан жаппай бас тарта бастағанындай түсінік қалыптастыруы мүмкін. «Өзге елде сұлтандай ләззат алғанша, өз елімде ұлтандай тыныға салайын» деген сияқты.


«Шынында олай емес. Шетелде тыныққысы келетіндер еселеп көбеймесе, еш азаймады. Бірақ бұл үшін ресейліктерде мүмкіндік қалмай барады. Бүгінде сыртқы туристік ағынның қалпына келуіне басты кедергі көп, бастылары – ұшақтардың жетіспеушілігі және РФ азаматтары еркін кіре алатын мемлекеттердің азайғаны. Мысалы, бұрын дербес саяхатшылар Еуропа елдеріне еш кедергісіз, еркін баратын. Бұл бағытта енді ресейлік туристік ағын сап тыйылды. Виза алу қиындады», – дейді «Let’s Fly» туроператорының басқарушы директоры Антон Лаврухин.


Continent Express аналитиктерінің дерегінше, 2026 жылдың алғашқы алты айында Шенген визасына деген сұраныс тағы 9%-ға төмендеген. Ал, ресейліктер арасында ең танымал бағыттар «құрдымға құлады». Италия РФ тұрғындары виза алу үшін берген өтінімдердің 14%-ын, Франция 39%-ын қабылдамай тастады. Испания бағытындағы көрсеткіш бірден 51%-ға құлдырады. Continent Express мәлімдегендей, бұл елдің азаматтары үшін виза беру ережелері қатайтылды, туристерге қойылатын қаржылық талаптар шығандап кетті.

Оның үстіне ресейліктердің «алда жеңілдіктер болар» деп үміттенбеуіне де болады. Еуропалық Одақ талаптарын қатайтуды жалғастыруда. Биылғы 7 шілдеден бастап Словакия ресейліктерге Шенген визасын беруге толықтай тыйым салды. Сондай-ақ өз бетінше саяхаттайтындар арасында танымал «Форум Винского» ресурсын қолданушылар РФ-ке ең жақын елдер – Грекия мен Болгария консулдықтары да жаппай бас тартып жатқанын хабарлады.

Ресейлік туроператорлар Еуропаны Азиямен немесе өзге экзотикалық елдермен алмастыруға тырысуда. Лаврухин мұның мүмкін еместігін қаперге салды. Проблема сол бұрынғыдай: ресейлік әуе компанияларында бос ұшақтар мүлдем жоқ. Ал, қолжетімді әрбір борт үшін қатал күрес жүріп жатыр. Сондықтан сарапшының болжамынша, ресейлік нарық пандемияға дейінгі 18 миллион турист межесіне 2030 жылдан ерте жете алмайды.

Ресейлік әуежайлар жабылып, рейстер жаппай кешігуде

Егер шетелдегі кедергілерді жат мемлекеттер тұрғызып жатса, ішкі көлік дағдарысына Ресейдің өзі кінәлі. Соңғы апталардағы оқиғалар ресейлік жолаушылар үшін нағыз сынаққа айналды.

Украиналық ұшқышсыз ұшу аппараттарының шабуылына байланысты Ресейдің оңтүстігі мен орталығындағы аспан дүркін-дүркін жабылуда: дронның ұшуы қаупі туындаса болды, РФ құзырлы органдары «Кілем жоспарын» енгізеді де, әуежайлардан ұшақтардың ұшуына ондаған сағат бойы тыйым салып тастайды.  

Өткен жұмадан бері ресейлік жолаушылар кезекті көлік коллапсынан зардап шегуде. Мәскеу әуежайларында рейстердің жаппай кейінге қалуы деректері тіркелді. Жолаушылар ұшуды сағаттап күтуде: Дубайға дейінгі рейстер 17 сағатқа, Ыстамбұлға 12 сағатқа дейін кешікті. Внуково әуе қақпасында барлық басты халықаралық бағыттар – Түркия, Мысыр, БАӘ, Грузия, Әзірбайжан және Армения бағыттары дағдарған.

Бір ғана Мәскеуде бір күннің ішінде 100-ден астам рейс кешіктіріліп, ұшақтар амалсыз, беларустік Минскіге, ресейлік Төменгі Новгород пен Саратов, башқұрттық Уфа қалаларына кері бағытталды.

Түркияның Ыстамбұлынан ұшып шыққан Pegasus пен Ajet шетелдік тасымалдаушыларының екі рейсі РФ-қа жете алмай, Литва үстінен кері бұрылуға және ыстамбұлдық Сабихи Гөкчен әуежайына оралуға мәжбүр болды. Ақпарат құралдары «туристердің зәресі ұшқанын» жазуда.

Сочи әуежайындағы жағдай тіпті жаншошырлық. Рейстердің кешігуі бойынша тарихи рекорд орнатылды: кейінге қалдыру 4 күнге дейін жеткен.

Мұнда «Кілем жоспары» соңғы бірнеше тәулік бойы қайта-қайта енгізілуде. Ивановоға бағытталған EO-979 рейсі өткен жұмадан бері қаңтарылып тұрып қалды. Батумиге баруға тиіс WZ-935 рейсі 14 тамыздың орнына екі тәулік өткен соң ғана ұшып кете алды. Әуе компаниялары кешіктірілген рейс жолаушыларын қонақүйлерге орналастыруға мәжбүр. Сочи аэровокзалының өзінде шұғыл түрде 300 қосымша орындық орнатылып, адамдарға жерге жайып ұйықтауы үшін жүздеген кілемшелер таратылды.

Тек 17 тамыздың өзінде Сочиде 113 рейс кешіктірілді – 60-ы ұшуға, 53-і қонуға тиіс еді. Кешігулердің шексіз тізбегі сейсенбіге де ауысты.

Көлік күйзелісі және тоқтаусыз «дрон шабуылы» қаупі аясында туроператорлар да, әуе тасымалдаушылары да алапат шығынға батуда. Салдарынан, шетелдік рейстердің бір бөлігі қысқартылып, РФ саяхатшыларының барар жер, басар тауы тағы да азайды.

Сондықтан туроператорлар курорттық маусымды ресейліктер үшін әдеттегідей әлдеқайда ертерек аяқтауды ойластыра бастады.


«Бізде тамыз айына бәрі дайын. Енді алдағы қыркүйек айына ұшулар жоспарын түзу бойынша жұмыс жүргізілуде. Ары қарай маусымның аяқталу мерзімін сәл бері жылжытуға тура келетін сияқты: қазанның соңында тәмамдалуға тиіс еді, қазан айының басымен аяқтай салуымыз мүмкін», – дейді Anex бас директорының орынбасары Яна Муромова.


Ресейлік сыртқы туризм елдегі экономикалық дағдарыс, шетелдік санкциялық қысым, визалық бұғаттау және әуе тасымалының күйзелісі

арасында қыспақта қалды. Ресейлік азаматтың шетелдік саяхаты күрделі, қымбат әрі алдын ала жоспарлауға келмейтін сипат алды. Соның кесірінен РФ азаматтары шетелге шығудан шынымен қорқатын жағдайға жетуі мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 18 Aug 2026 17:56:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/Ts20gkVQ.jpg"   type="image/jpeg"   length="212909"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан авиаотын сатып алатын ел іздеп жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-aviaotyn-satyp-alatyn-el-izdep-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-aviaotyn-satyp-alatyn-el-izdep-zhatyr</guid>
                <description>Жақында Үкімет 2026 жылы елімізде 450 мың тонна авиаотын тапшы болатынын мәлімдеді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Себебі мұнай өңдеу зауыттарының өндірістік мүмкіндігі шектеулі болып, қажеттіліктің 40 пайызын импорт есебінен жабуға тура келіп отыр.

Энергетика министрлігінің болжамынша, 2026 жылы Қазақстанда 750 мың тонна авиаотын өндіріледі. Алайда сұраныс 1,2 млн тоннаға жететіндіктен, шамамен 450 мың тонна тапшылық импорт есебінен өтелмек. Ал 2030 жылға қарай Қазақстанда авиаотын өндірісі 1,5 млн тоннаға дейін артатыны айтылыпты. Соның нәтижесінде елдің импортқа тәуелділігі едәуір төмендеуге тиіс. Дегенмен бұл болжам ғана, әзірге импорттан бас тарта қояр шама жоқ.

Қазір «ҚМГ-Аэро», PetroChina және қазақстандық логистикалық компаниялар Қытайдағы Душаньцзин мұнай өңдеу зауытынан Jet A-1 авиаотынын жеткізіп жатыр. Негізі елімізге жетіспейтін авиотынның негізгі бөлігі көрші Ресейден сатып алынатын. Отандық авиаотын жолаушылар тасымалы мен Қарулы күштердің қажетіне бағытталады. Кейінгі жылдары Қазақстан арқылы өтетін ұшақтар мен жүк тасымалы көбейіп, шетелдік әуе компанияларына көрсетілетін қызмет көлемі артқан соң, импортталатын авиаотынның негізгі бөлігі осы халықаралық транзиттік рейстерді қамтамасыз етуге пайдаланылып келді.

Жалпы, бұл тақырыптың қозғалуы бекер емес, Орталық Азия елдерінде де жанар-жағармай мәселесі ушығып тұр. Ресейдегі мұнай өңдеу зауыттарына жасалған әуе шабуылдарынан кейін өңірдегі нарық күрт құбылды. Жыл сайын Қазақстан Ресейден 300-400 мың тонна авиотын импорттап отырды. Сарапшылардың пікірінше, Ресей авиациялық отын экспортын шектемегеннің өзінде, Қазақстанда балама тәсілді қарастыру керек. Үкімет әзірге Қытай мен Түрікменстанды авиаотын жеткізетін балама елдер ретінде көріп отыр.

Мұнай және газ саласының сарапшысы Асқар Исмаиловтың сөзінше, Қытайдан келетін импорттың көлемі тым аз.


– Қысқамерзімді перспективада Қазақстан импорттан толық бас тарта алмайды. Ол құрылымдық тапшылықты, МӨЗ-дердің жөндеу кезеңдерін және тұтынудың маусымдық шарықтау кезеңдерін жабу үшін қажет. Алайда импортты энергетикалық қауіпсіздіктің тұрақты негізіне айналдыру да қауіпті. Бұл жағдайда ел әлемдік және сыртқы нарықтағы бағаларға, экспорттық шектеулерге, шетелдік зауыттардың жұмыс жағдайына және көлік-логистикалық факторларға тәуелді болады. Ең оңтайлы шешім – аралас стратегия. Жаңа МӨЗ-дер салу және авиакеросин өндірісінің көлемін, соның ішінде Jet A-1 өндірісін арттыру қажет, – дейді Асқар Исмаилов.


Сарапшы пікірінше, ішкі базалық сұранысты өз өндірісі есебінен толық қамтамасыз ету стратегиялық мақсат болуға тиіс. Ал импорт сақтандырушы және теңгерімдеуші ресурс ретінде қызмет етіп, созылмалы тапшылықты тұрақты түрде жабудың негізгі құралына айналмауы керек. Әйтпесе кез келген МӨЗ-дің тоқтауы, экспортқа қойылатын шектеулер немесе логистикалық іркілістер Қазақстандағы әуе тасымалының құнына және әуежайлардың тұрақты жұмыс істеуіне тікелей кері әсер етпек.

Не импорт, не отандық өндіріс деп біржақты таңдау жасауға болмайтынын авиация саласының сарапшысы Абыл Кекілбай да растап отыр.


– Негізі жолаушыларды тасымылдауға жеткілікті жанармай өзіміздің 3 ірі мұнай өндейтін зауыттан шығарылып жатыр. Бірақ жүк тасымалдаушы, транзиттік ұшақтарды қамтамасыз ету үшін ол жетпейтіні рас. Бірінші кезекте мемлекет алдағы 5-10 жылға авиаотынға деген нақты сұранысты есептеуге тиіс. Оның ішінде тек бүгінгі жолаушылар тасымалы емес, халықаралық рейстердің өсуі, жүк авиациясы, транзиттік техникалық қонулар және Қазақстанның Орта дәліздегі рөлі ескерілуі керек. Содан кейін ғана экономикалық шешім қабылдауға болады: қолданыстағы үш зауытта Jet A-1 өндірісін ұлғайту тиімді ме, қосымша өндірістік қуат қажет пе, әлде белгілі бір көлемді көрші мемлекеттерден тұрақты әрі бәсекелі бағамен импорттау тиімді ме деген сауалдар сараланғаны абзал, – деді маман.


Түптеп келгенде, стратегиялық тұрғыдан Қазақстан базалық қажеттілігін өз өндірісімен қамтамасыз етуі керек. Ал маусымдық тапшылықты, зауыттардың жөндеу кезеңдерін және авиацияның қарқынды өсуінен туындайтын қосымша сұранысты бірнеше мемлекеттен әртараптандырылған импорт арқылы жабуға болады. Алайда Ресей секілді бір ғана мемлекетке тәуелді болу дұрыс емес.

Осы тұста мұнай және газ саласының сарапшысы Асқар Исмаилов Қазақстандағы мұнай өңдеу зауыттары техникалық тұрғыдан ТС-1 отынын да, халықаралық талаптарға сәйкес келетін Jet A-1 отынын да өндіруге қабілетті екенін айтты. Ірі МӨЗ-дердің Jet A-1 өндіруге дайындығын Қазақстанның Авиациялық әкімшілігі де растаған.


– Бірақ МӨЗ-дер өз қалауынша авиакеросин өндірісін жүздеген мың тоннаға лезде арттыра алмайды. Отынның шығымы өңделетін мұнайдың құрамына, технологиялық қондырғылардың конфигурациясына, гидротазалау мүмкіндіктеріне және жалпы өндірілетін өнімдер құрылымына байланысты. Модернизациясыз авиакеросин өндірісін ұлғайту дизель отынын немесе басқа да сұранысқа ие мұнай өнімдері көлемінің азаюына соқтыруы мүмкін, – дейді Асқар Исмаилов.


450 мың тоннаны құрайтын тапшылық – сұраныс пен өндірістік қуат арасындағы алшақтық. Ал мұнай өңдеу зауыттарындағы жоспарлы жөндеу жұмыстары бұл тапшылықты уақытша күшейтеді. Бір қызығы, бастапқыда 2026 жылға авиакеросинді тұтыну көлемі шамамен 1,2 млн тонна, ал өндіріс көлемі 750 мың тонна деңгейінде болады деп күтілген. Кейінірек Энергетика министрлігі 2026 жылы өндірісті шамамен 825 мың тоннаға дейін арттыру ниеті бар екенін мәлімдепті. Демек, Қазақстан ішкі өндірісті аз да болса арттырып жатыр деген сөз. Алайда ол импортқа тәуелділіктен құтқармайтыны анық.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 08:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/4061FCNm.jpg"   type="image/jpeg"   length="129481"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[БҰҰ миссияларында пайдаланылған бронды көліктер Қазақстанда шығарылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/buu-missiyalarynda-pajdalanylgan-brondy-kolikter-kazakstanda-shygarylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/buu-missiyalarynda-pajdalanylgan-brondy-kolikter-kazakstanda-shygarylady</guid>
                <description>Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаев Barys Dynamics компаниялар тобына кіретін Kazakhstan Paramount Engineering кәсіпорнына барды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Кәсіпорын басшысы Айбек Барыс қорғаныс мақсатындағы өнімдерді әзірлеу мен өндірудің толық кезеңін қамтамасыз ететін кәсіпорындар тобының жұмыс нәтижелерін таныстырды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Холдинг құрамына Kazakhstan Paramount Engineering (бронетехника), WSE (электрондық-оптикалық жүйелер, РЛС және байланыс құралдары), WireTech (электроника және электр жүйелері), сондай-ақ Barys Dynamics School инженерлік мектебі кіреді. Бұдан бөлек, холдинг XCMG компаниясымен бірлесіп жүк және арнайы техника зауытын салу бойынша Barys Truck Manufactury стратегиялық жобасын және Қазақстанда жоғары энергетикалық материалдарды өндіру бойынша ASPAN Great Sky жобасын жүзеге асыруда.



Нұрлыбек Нәлібаев заманауи бронедөңгелекті машиналарды дайындаудың толық өндірістік кезеңімен, яғни металл өңдеу мен бронекапсулаларды жасаудан бастап, сынақтар үшін қорытынды құрастыруға дейін танысты. Кәсіпорын Arlan және Alan-2 машиналарын, Barys (4×4, 6×6, 8×8) ББМ тобын және перспективті Terrex–Barys-A 8×8 платформасын шығарады. Зауыттың ағымдағы қуаттылығы жылына 500 бірлікке дейін техника шығаруға мүмкіндік береді. Бүгінгі күнге дейін 400-ден астам машина өндірілді, ал 2028 жылға дейінгі тапсырыс портфелі 224 бірлікті құрайды.

Жеке конструкторлық бюроның құрылуы және 100-ден астам қазақстандық инженерлердің шетелде дайындықтан өтуі маңызды жетістік болғанын атап өткен жөн, бұл елімізде бронетехниканы жобалауда қажетті құзыреттіліктер береді.



Сертификаттау сынақтарымен, әскерлік пайдаланумен және БҰҰ-ның Голан биіктіктеріндегі бейбітшілік миссиясына қатысумен расталған өнімнің беріктігіне ерекше назар аударылды, бұл ретте 10 жылдық пайдалану кезеңінде елеулі ақаулар тіркелмегенін атап өткен жөн.

Сондай-ақ, Премьер-министрдің бірінші орынбасарына роботизацияланған платформалар, жергілікті өндіріс деңгейі 70%-дан асатын байланыс құралдары мен РЛС саласындағы перспективалы әзірлемелер, қорғаныс-өнеркәсіп кешені үшін мамандандырылған электроника шығару жобалары және инженерлік-білім беру орталығының жұмысы таныстырылды.



Кездесу қорытындысы бойынша Нұрлыбек Нәлібаев отандық қорғаныс-өнеркәсіп кешенін дамытудың, жергілікті өндірісті одан әрі кеңейтудің, озық технологияларды енгізудің және еліміздің инженерлік әлеуетін нығайтудың стратегиялық маңыздылығын атап өтті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 09 Aug 2026 10:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/aakynvVt.jpg"   type="image/jpeg"   length="307598"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Балмұздақ сатып алу үшін қанша минут жұмыс істеу керектігі анықталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/balmuzdak-satyp-alu-ushin-kansha-minut-zhumys-isteu-kerektigi-anyktaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/balmuzdak-satyp-alu-ushin-kansha-minut-zhumys-isteu-kerektigi-anyktaldy</guid>
                <description>Вафлилі стақан – табыстың айнасы ретінде: азаматтардың әл-ауқатын балмұздақ порциясымен өлшейміз.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Балмұздақ сатып алу адамға қиындық келтірмейтін ең қарапайым әрі жеңіл сауданың бірі болса керек. Бұл аспан айналып жерге түсердей шыжғырған ыстық күнде еңбектеген баладан еңкейген қарияға дейін өзіне рұқсат ете алатын кішкентай қуаныш.

Алайда, оның құнын жұмыс уақытына шақсаңыз, табыс деңгейі әртүрлі адамдар үшін бұл қарапайым шығынның әрқалай қабылданатыны анық көрінеді, деп жазды inbusiness.kz сайты.

Ләззат құнын жұмыс минуттары арқылы бағалайтын Euronews әдістемесін қолдансақ, 2026 жылғы Қазақстан халқының әлеуметтік-экономикалық әл-ауқаты мен тұрмысының шынайы ахуалын аңғарамыз.

Тәтті үзіліс әдістемесі: десерттің құнын жұмыс уақытымен өлшеу

Есептеудің қисыны да, әдістемесі өте қарапайым: ай сайынғы табыс қалыпты жұмыс уақытына бөлінеді. Бұл еңбектің 1 минутының құнын шығаруға мүмкіндік береді.

Содан кейін балмұздақ бағасы осы минуттық жалақыға бөлінеді. Есептеу барысында ҚР Еңбек кодексінде бекітілген қалыпты жүктемеге сәйкес келетін жұмыс уақытының стандартты ұзақтығы ескерілді: ол айына 160–176 сағатқа тең.

2026 жылдың бірінші тоқсанында Қазақстанның негізгі макроэкономикалық көрсеткіштері келесідей болды:


	орташа айлық атаулы жалақы: 461 486 теңге (еңбектің бір минуты 43,70–48,07 теңге тұрады).
	медиандық жалақы: 331 527 теңге (еңбектің бір минуты 31,40–34,53 теңге тұрады).
	ең төменгі жалақы: 85 000 теңге (еңбектің бір минуты 8,05–8,85 теңге тұрады).


Сонымен қатар, 2026 жылдың жазында қазақстандық дүкендердегі базалық вафлилі стақанның бағасы 325 пен 700 теңге аралығында құбылып тұр. Бұл тәтті өнім бір жыл ішінде шамамен 15–20%-ға қымбаттап шыға келді. Ал, байларға ғана қолжетімді, премиум түрлерінің жалпы баға диапазоны бір данасы үшін 4 600 теңгеге жетеді.

Қазақстандағы еңбектің құны: микро-шығыннан бір жарым сағатқа дейін

Егер ресми орташа жалақыны (461 486 теңге) басшылыққа алсақ, елдегі экономикалық ахуал біршама ауқатты көрінеді әрі еуропалық елдермен салыстыруға келеді:


	айына 160 сағат жұмыс істейтін қазақстандық жұмыскерге 325 теңгелік ең қолжетімді балмұздақ үшін 6,8 минут тер төгуге тура келеді (Германия деңгейі – 7,4 минут, Ұлыбритания – 9,3 минут).
	176 сағат жұмыс кезінде шамамен 7,4 минутты құрайды.
	700 теңге тұратын қымбатырақ өнім тиісінше 14,6 және 16 минуттық жұмысты талап етеді (Франция мен Португалиядағы сияқты).


Нәтижесінде, орташа жалақысы бар адам үшін кәдімгі балмұздақ сатып алу – жеңіл әрі ауыртпалықсыз әдет болып қала береді. Әрине, егер бұл мұзды тәттіні тым жиі сатып алмаса. Өйткені мұндай рахатқа бір рет кенелу үшін бұл қызметкерлер еңбек күнінің небары жетіден он алты минутына дейінгі уақытын ғана жұмсайды.

Алайда орташа жалақы жұмысшылардың көпшілігінің шынайы жағдайын паш ете бермейді. Бұл көрсеткішке жекелеген салалардың жоғары табыстары және басшы лауазымдар – министрлер, әкімдер мен топ-менеджерлердің ыланойран айлығы қатты әсер етеді.

Дұрысырақ көріністі медиандық жалақы көрсетеді: бұл жұмыскерлердің жартысын аз, жартысын – көп алатындар деп бөледі де, өте мол әрі тым мардымсыз алатындарын есепке алмай, ортадағы жалақыны шығарады.

Медиандық жалақысы бар азаматтан (331 527 теңге) арзан балмұздақ алу мынадай уақыт бойы еңбек етуді талап етеді:


	160 сағатта – 9,4 минут жұмыс;
	176 сағатта – 10,4 минут (Бельгия деңгейі).
	700 теңгелік қымбатырақ стақан еңбектің тиісінше 20,3 және 22,3 минутын алады (Грекиямен салыстыруға келеді).


Яғни, медиандық табысы бар қарапайым қызметкер үшін Қазақстандағы базалық балмұздақ орта есеппен 10–22 минуттық жұмыс уақытына «бағаланады».

Ең төменгі жалақы қарапайым десертті құны бір жарым сағатқа жуық қажымас еңбекті қажет ететін қолжетімсіз өнімге айналдырады.

ЕТЖ (85 000 теңге) алушылардан 325 теңге тұратын арзан «мұзды шарикті» сатып алу мынаны талап етеді:


	160 сағатта – 36,7 минут;
	176 сағатта – 40,2 минут тынымсыз жұмыс.


700 теңгелік өнім тиісінше 79,1–87 минутқа (1 сағат 19 минуттан 1 сағат 27 минутқа дейін) түседі. Шын мәнінде, бір рет қана дәм татып, гастрономиялық ләззат алу үшін бұл адамдар күнделікті табысының айтарлықтай бөлігімен қоштасуға мәжбүр болады.

Қазақстан Еуропамен салыстырғанда: баға бірдей, уақыт әр түрлі

Бәрі салыстыруда танылады. Euronews Еуропаның 10 еліндегі балмұздақ бағасы мен табыстарды салыстырды. Қорытындысы маңызды заңдылықты көрсетті: тауардың қолжетімділігі оның бағасымен ғана емес, сондай-ақ табыс деңгейімен де анықталады.

Ең төменгі көрсеткіштер Германияда тіркелді: шамамен 7,42 минут жұмыс. Ұлыбританияда көрсеткіш 9,26 минутты, Бельгияда 11,44 минутты құрады.

Еуроодақтың өзге елдерінде балмұздақ құны:


	Италияда – 13,15 минутқа;
	Францияда – 14,45 минутқа;
	Түркияда – 14,96 минутқа;
	Польшада – 15,09 минутқа;
	Испанияда – 15,17 минутқа;
	Португалияда – 16,59 минутқа;
	Грекияда – 20,86 минутқа барабар.


Грекиядағы жұмысшыға осы тәттінің ұқсас порциясына қол жеткізу үшін Германиядағыға қарағанда үш есеге жуық артық жұмыс істеуге тура келеді.

Еуропада балмұздақтың бір дөңгелегі қанша тұрады?

Euronews дерегінше, 2026 жылы бір шариктің құны төмендегідей құбылды:


	Түркия – шамамен 1,16 еуро (62,5 түрік лирасы);
	Германия – 1,92 еуро;
	Польша – 1,96 еуро;
	Грекия – 2,60 еуро;
	Италия – 2,75 еуро;
	Португалия – 2,75 еуро;
	Испания – 3,25 еуро;
	Бельгия – 3,50 еуро;
	Франция – 3,85 еуро;
	Ұлыбритания – шамамен 4,10 еуро.


Бұл ретте бағалар сатып алынған жеріне қатты тәуелді. Грекияның туристік аудандарында бір шариктің құны 4–6 еуроға жетуі мүмкін. Ал, түріктің туристік аймақтарында, мысалы, Ыстамбұлдың саяхатшыларға тартымды орындарында орташа бағасы 62,5 лира болса, бір порция 100–120 лира тұруы мүмкін.

Десерт экономикасы сыртқы факторларға тәуелді. Грек сүт және сүт өнімдерін өндірушілер қауымдастығының өкілі Панайотис Гликостың мәліметінше, бағалар негізінен энергетикалық ресурстардың қымбаттауына байланысты шамамен 20%-ға өсті. Шикізат компоненттері ғана қарқынды емес, бірқалыпты өсті.

«Балмұздақ индексі» ресми экономикалық көрсеткіш болып табылмайды. Бірақ ол елдегі халықтың әлеуметтік жіктелуінің жарқын индикаторы болып, номиналды баға мен тауардың нақты қолжетімділігі арасындағы айырмашылықты көрсетеді.

Бұл жеңсік ас барлық тұтынушы үшін бірдей бағамен сатылуы мүмкін. Бірақ айына табатын табысына қарай оның құны бәрібір әр адамның қалтасына әртүрлі салмақ салады. Салдарынан, үйреншікті тауарлар тіпті аз ғана қымбаттаса, мұны табысы төмен адамдар бірінші әрі қаттырақ сезеді: олар үшін бағаның өсуі қосымша теңге шығынымен ғана емес, сонымен қатар қосымша жұмыс минуттарымен өлшенеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 05 Aug 2026 08:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/yomzEd4U.jpg"   type="image/jpeg"   length="121224"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Brent мұнайы барреліне 79 доллардан төмен түсті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/brent-munajy-barreline-79-dollardan-tomen-tusti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/brent-munajy-barreline-79-dollardan-tomen-tusti</guid>
                <description>3 тамыз күні таңертең әлемдік мұнай нарығында баға төмендей бастады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Лондондағы ICE биржасында сауда барысында Brent маркалы мұнайдың бағасы 2026 жылғы 13 шілдеден бері алғаш рет барреліне 79 доллардан төмен түсті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Kazinform агенттігіне сілтеме жасап.

Астана уақытымен 20:38-дегі мәлімет бойынша, Brent мұнайының құны 6,03 пайызға төмендеп, барреліне 78,72 долларды құрады.

Астана уақытымен 20:43-те бағаның төмендеу қарқыны біршама баяулап, Brent мұнайы барреліне 78,87 долларға (-5,85%) саудаланды.

Осы уақытта қыркүйек айында жеткізілетін WTI маркалы мұнай фьючерстерінің бағасы да 6,05 пайызға арзандап, барреліне 75,48 долларды құрады.

Айта кетейік, 3 тамыз күні таңертең әлемдік мұнай нарығында баға төмендей бастаған еді. Биржалық сауда қорытындысы бойынша, WTI маркалы мұнайдың құны 5,95 пайызға төмендеп, барреліне 79,63 доллар болды. Ал Brent мұнайы 5,20 пайызға арзандап, барреліне 83,36 доллар деңгейінде саудаланған болатын.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 05 Aug 2026 08:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/mD2JpWvt.jpg"   type="image/jpeg"   length="228389"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ОПЕК+ отырысы қарсаңында мұнай бағасы 90 долларға жуықтады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/opek-otyrysy-karsanynda-munaj-bagasy-90-dollarga-zhuyktady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/opek-otyrysy-karsanynda-munaj-bagasy-90-dollarga-zhuyktady</guid>
                <description>Әлемдік мұнай нарығында баға жоғары деңгейде сақталып отыр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2 тамыздағы жағдай бойынша Brent маркалы мұнайдың бір баррелі шамамен 90 долларға жуықтаса, америкалық WTI маркасының бағасы 84-85 доллар аралығында саудалануда, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Reuters агенттігінің хабарлауынша, нарық қатысушыларының назары бүгін өтетін ОПЕК+ елдерінің кездесуіне ауған. Сарапшылардың пікірінше, альянс қыркүйек айында мұнай өндіру көлемін тәулігіне қосымша 188 мың баррельге арттыру туралы шешім қабылдауы мүмкін. Алайда өндірісті ұлғайту үдерісі қазан айынан бастап уақытша тоқтатылуы ықтимал.

Сарапшылардың айтуынша, мұнай бағасының жоғары деңгейде сақталуына Таяу Шығыстағы геосаяси ахуал, сондай-ақ Ормуз бұғазы мен Қызыл теңіз арқылы жүк тасымалының қиындауы әсер етіп отыр. Логистикалық кедергілер жеткізілімдердің уақытылы жүзеге асуына кедергі келтіріп, нарықтағы ұсыныстың артуын тежеп отыр.

Осыған байланысты сарапшылар ОПЕК+ өндіріс көлемін арттырған күннің өзінде, қосымша мұнайдың әлемдік нарыққа бірден жетпеуі мүмкін екенін айтады. Сондықтан қабылданатын шешімнің мұнай бағасына қысқа мерзімде айтарлықтай әсер ету ықтималдығы төмен.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 02 Aug 2026 09:08:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/dnZAtA5j.png"   type="image/png"   length="3610382"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елдегі кәсіпорындар энергияны ысырап етіп жатқаны мәлім болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/eldegi-kasiporyndar-energiyany-ysyrap-etip-zhatkany-malim-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/eldegi-kasiporyndar-energiyany-ysyrap-etip-zhatkany-malim-boldy</guid>
                <description>Жылдар өткен сайын жаһан елдерінің әл-ауқаты энергия ресурсымен өлшенетінін байқадық. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қай ел үнемді ұмытып, тіршілік көзінің бірі саналатын байлықты ысырап етсе, түбі үлкен дағдарысқа тап болады. Ал Қазақстан осы бағалы ресурсты қалай пайдаланып келеді?

Ең әуелгі айтар жайт: тақырыпқа қатысты энергия тиімділігі мен энергия сыйымдылығы деген терминдер бар. Энергия тиімділігі – белгілі бір жұмысты атқаруға жұмсалатын қуат көлемін кеміте отырып, дәл сондай немесе одан да тәуір нәтижеге қол жеткізу. Қарапайым тілмен айтқанда, аз энергия жұмсап, көп өнім алу. Ал энергия сыйымдылығы – өнім өндіруге қолданылған қуаттың жалпы мөлшері. Қазақстан 2029 жылға қарай жалпы ішкі өнімнің энергия сыйымдылығын 15%-ға төмендетуді мақсат еткені бар. Яғни, экономикадағы кәсіпорындардың энергия шығынын азайту керек.

Халықаралық энергетика агенттігінің шолуы бойынша Қазақстанда ЖІӨ-нің энергия сыйымдылығы әлемдегі орташа көрсеткіштен 1,5 есе, ЭЫДҰ елдерінен 3 есе жоғары. Өндірістегі ескі құрал-жабдықтар, тозған технологиялар шамадан тыс көп қуат жеп, шикізатты текке рәсуа қылады.

2012 жылы «Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру туралы» салалық заң қабылданып, нормативтік база қалыптасты. Мемлекеттік энергетикалық тізілім құрылып, жылына 1,5 мың тонна шартты отыннан артық тұтынатын ірі кәсіпорындарға міндетті энергия аудиті кіргізілді. 2015 жылы энергия аудитін өткізу мерзімдері нақтыланып, «Қазақэнергияүнемдеу» институтының рөлі күшейтілді. Бюджет мекемелеріне мемлекеттік сатып алу арқылы энергия үнемдейтін құрылғылар орнату міндеттелді. 2022 жылы бақылау жүйесі цифрландырыла бастады. Заңға жаңа түзетулер енгізілді. Энергия аудитінің мерзімі бұзылғаны үшін әкімшілік жауапкершілік қатаңдатылды. Сондай-ақ Үкімет «Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын» бекітті.

Әйтеуір осы аралықта аз да болса алға ілгерілеу байқалды. Мемлекеттік энергетикалық тізілімге енген 20 мыңнан астам субъектінің 90 пайыздан астамы энергия аудитінен өтіпті. «ҚазМұнайГаз», ERG кәсіпорындары сияқты алпауыт трансұлттық һәм отандық өнеркәсіп компаниялары ISO 50001 халықаралық стандартына сәйкестендірілген. Бұл өндірістегі басқару үдерістерін оңтайландырып, шығындарды 3-5%-ға азайтуға көмектесіпті. Осылайша, ЖІӨ-дегі энергия сыйымдылығы 2015 жылғы базалық көрсеткіштермен салыстырғанда 11,8 пайыз, кейінгі бес жылда 7,2 пайыз төмендеді.

Дегенмен мәселе аз емес, аудит дегеннен шығады, Халықаралық энергия тиімділігі және тұрақты даму саласының сарапшысы Тегінболат Самұратовтың сөзінше, 2025 жылы елдегі 855 кәсіпорын заң бойынша кемінде бес жылда бір рет энергетикалық аудит жүргізуге міндетті болған. Алайда олардың 184-і, яғни 21,5%-ы бұл талапты мүлде орындамаған.


– Оның үш негізгі себебі бар: аудит жүргізуге қаржының жетіспеуі, өнеркәсіптік энергия тарифтерінің төмен болуына байланысты энергия аудиттің пайдасын ұзақ мерзімде көру және аудиттен жалтарғаны үшін салынатын айыппұлдардың мардымсыз болуы. Бірақ одан да алаңдатарлық көрсеткіш, 2016 жылдан бүгінге дейін 1 725 аудиттік есеп талданған. Олардың шамамен 55%-ы, яғни 944 есеп белгіленген талаптарға сәйкес келмеген. Бұл көптеген кәсіпорынның аудиттен мүлде өтпейтінін ғана емес, тіпті аудит жүргізілген жағдайда да есептердің жартысынан көбі іс жүзінде сапасыз әрі пайдасыз екенін көрсетеді, – дейді маман.


Екіншісі одан да маңызды мәселе – тексеріс жүргізетін аудиторлардың өздері. Қазақстан заңнамасына сәйкес, аудит ұйымында кемінде 4 сертификатталған аудитор болуы қажет. Алайда ресми мәліметтерге сәйкес, тіркелген 200-ден астам аудит ұйымының тек алтауы ғана бұл талапқа сай. Ел бойынша 375 аудитор тіркелгенімен, олардың тек 333-інің сертификаты жарамды, ал тек бесеуі ғана сәйкестікті бағалау органы арқылы толық сертификаттаудан өткен.

Алайда бар кінәні тек кәсіпорындарға жаба беру тағы орынсыз. Себебі елімізде ең көп энергияны кәсіпорындар емес, тұрғын үйлер ысырап етеді. Ұлттық статистика бюросының дерегінше, Қазақстанда 55 мыңға тарта көппәтерлі тұрғын үй бар. Оның ішінде пайдалануға берілгеніне 50 жылдан асқаны – 33 пайыз болса, 25 жылдан асқаны – шамамен 60 пайыз. Жартысынан көбі заманауи жылу қорғау талаптарына сай келмейді. Ондай ғимараттардың тұтыну көрсеткіші ЕО-дағы үйлерге қарағанда 2,5 есе жоғары. Жылуды сақтау қасиеті де нашар. Жертөлелерде автоматтандырылған жылу тораптары атымен жоқ.

Қалай алғанда да, энергия қазіргі заманның ең басты ресурсы десек, қателеспейміз. Сондықтан Қазақстан да бұл байлықты ысырап етпеудің қамын бүгіннен бастап ойланса керек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 31 Jul 2026 16:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/JCC9GDRf.png"   type="image/png"   length="2840546"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[КҚК теңіз терминалы маңындағы екі танкерге дронмен шабуыл жасалды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kkk-teniz-terminaly-manyndagy-eki-tankerge-dronmen-shabuyl-zhasaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kkk-teniz-terminaly-manyndagy-eki-tankerge-dronmen-shabuyl-zhasaldy</guid>
                <description>Ақпаратты Каспий Құбыр Консорциумының баспасөз қызметі таратты.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[КҚК теңіз терминалы маңындағы танкерлерге дронмен шабуыл жасалды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Оқиға 30 шілдеде Мәскеу уақытымен сағат 01:48-де тіркелді.


«Маршалл аралдарының туы астында жүзетін «NIFFOS SIFNOS» танкеріне террорлық шабуыл жасалды. Кеме «Теңізшевройл» ЖШС-нің (Chevron компаниясы) мұнайын тиеу үшін Каспий Құбыр Консорциумының (КҚК) ВПУ-3 қашықтағы тиеу құрылғысында тұрған.

Шабуыл барысында ұшқышсыз ұшу аппараттары (дрондар) танкердің жүк палубасындағы мұнай қабылдау құрылғылары орналасқан аймаққа соққы жасаған. Соның салдарынан өрт шыққан», – деп хабарлады Каспий Құбыр Консорциумының баспасөз қызметі.


Өрт танкер экипажы мен КҚК-ның үш көмекші кемесінің қатысуымен сөндірілді.


«Оқиға салдарынан КҚК қызметкерлері мен мердігер ұйымдардың мамандары арасында зардап шеккендер жоқ. Мұнайдың теңізге төгілуіне жол берілген жоқ. Танкер экипажына медициналық көмек көрсету немесе эвакуациялау қажеттілігі туындамаған. Кеме жүзу қабілетін сақтап қалған, қазір келтірілген залалдың көлемі бағаланып жатыр. Мұнай тиеу уақытша тоқтатылды, алайда мұнай құбырының қалған нысандары қалыпты режимде жұмысын жалғастырып жатыр», – делінген хабарламада.


Сонымен қатар Мэн аралының туы астында жүзетін «MARATHI» танкеріне де шабуыл жасалғаны айтылды. Бұл кеме КҚК терминалына мұнай тиеу үшін бағыт алған болатын.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 30 Jul 2026 11:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/C7M5ookN.jpg"   type="image/jpeg"   length="126162"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда энергетика саласын жаңғыртуға 6,2 трлн теңге бағытталады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-energetika-salasyn-zhangyrtuga-6-2-trln-tenge-bagyttalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-energetika-salasyn-zhangyrtuga-6-2-trln-tenge-bagyttalady</guid>
                <description>2029 жылға дейін 15,7 мың шақырым электр желісі жаңартылып, 27 энергия нысаны салынып, жаңғыртылады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 2029 жылға дейін бұл саланы дамытуға 6,2 триллион теңге қарастырылған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

29 шілдеде Қазақстан Электр энергетикасы қауымдастығының алаңында жиын өтті. Оған ҚР ҰЭМ Табиғи монополияларды реттеу комитетінің өкілдері мен еліміздің аймақтарынан келген энергетика мекемелерінің басшылары мен мамандары қатысты.

Жиынға қатысушылар энергетикадағы жобалар қайдан қаржыландырылады, өтінімдер қалай қаралады және ақша алу үшін кәсіпорындар қандай талаптарды орындауы керек деген сұрақтарды талқылады. Жалпы алғанда, «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 2029 жылға дейін бұл саланы дамытуға 6,2 триллион теңге қарастырылған.

Табиғи монополияларды реттеу комитетінің атынан Стратегиялық талдау және халықаралық интеграция басқармасының басшысы Саягүл Өмірзақова сөз сөйледі. Ол қатысушыларға жобаларды қаржыландыру тәртібін, пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялау тетіктерін және қаржы ұйымдарымен қалай жұмыс істеу керектігін түсіндірді.

Жүйені жаңартуға ақшаны Қазақстан Даму Банкі, екінші деңгейлі банктер, халықаралық қаржы ұйымдары, бюджеттік несиелер мен жеке инвестициялар арқылы тартуға болады. Ал осы Ұлттық жобаның қаржылық операторы болып «Бәйтерек» холдингі белгіленген.

Жиында алынатын несие ақшаның құны мен оның халық төлейтін тарифке қалай әсер ететініне ерекше назар аударылды. Тұтынушылардың қалтасына салмақ түспес үшін несие пайыздарын субсидиялау, яғни арзандату қарастырылған. Сонымен қатар бюджет ақшасы мен нарықтағы несиелерді біріктіру арқылы өңірлердегі жобалардың жылдық қаржыландыру мөлшерлемесін 19 пайыздық деңгейден 13 пайызға дейін төмендетуге мүмкіндік туып отыр.

Табиғи монополияларды реттеу комитетінің мәліметінше, 2026 жылы «Бәйтерек» холдингі табиғи монополия субъектілерінің 625 миллиард теңге болатын 318 жобасын қарап, мақұлдады. Бұл қаражат Қазақстан Даму Банкі, екінші деңгейлі банктер, халықаралық қаржы ұйымдары және әкімдіктердің бағалы қағаздарын сатып алу тетігі арқылы тартылып отыр.

Сондай-ақ жиынға қатысушыларға ЭКСЖ электронды платформасының жұмыс істеу тәртібі түсіндірілді. Бұл жүйеде жобаның басынан аяғына дейінгі барлық кезеңі: өтінім беру мен қаржы тартудан бастап, құрылыс-монтаждау жұмыстары мен нысанды пайдалануға бергенге дейінгі процесс ашық көрінеді. Сонымен қатар платформа арқылы жұмыстың орындалу мерзімі, көлемі және бөлінген қаржының орнымен жұмсалуы қатаң бақыланады.

Энергетика мекемелерінің өкілдері құжаттарды дайындау, қарыз алу шарттары, өтінімдердің қаралуы және қаржылық әрі техникалық операторлармен бірлесіп жұмыс істеуге қатысты көкейінде жүрген сұрақтарын қойды. Сонымен қатар, жобаларды мақұлдау және қаражат тарту кезінде туындайтын тәжірибелік мәселелер де талқыланды.

Электрмен жабдықтау саласындағы Ұлттық жоба аясында 15,7 мың шақырымнан астам электр желісін жөндеу жоспарланған. Екі жылдың қорытындысы бойынша желілердің тозу деңгейі орта есеппен 67 пайыздан 62 пайызға дейін төмендеп, апаттар саны 3,9 пайызға, ал электр қуатының шығыны 0,6 пайызға азаяды деп жоспарланып отыр.

Желілерді жаңартудан бөлек, 2029 жылға дейін 27 энергия өндіруші нысанды салу және жаңғырту жоспарланған. Іске қосылатын қуаттың жалпы көлемі 7 309 МВт.

Кездесу соңында ТМРК өкілдері энергетика мекемелерінің құжаттарды дайындау, қаржыландыру шарттары, пайыздық мөлшерлемеларді субсидиялау және өтінімдерді ЭКСЖ электронды платформасы арқылы өткізуге қатысты сұрақтарына жауап берді.

Жиын қорытындысы бойынша Қазақстан Электр энергетикасы қауымдастығы, Комитет және энергетика мекемелері арасында тікелей жедел байланыс арнасын құру туралы келісімге қол жеткізілді. Осы арна арқылы табиғи монополия субъектілері жобаларды іске асыруға қатысты сұрақтарын жолдап, қаржыландыру, құжат дайындау және жобаларды бекіту бойынша жедел жауап ала алады. Осы арна арқылы мекемелер ЭКСЖ ұлттық жобасына қатысты сұрақтарын қойып, қаржы алу, құжат дайындау және жобаларды мақұлдау бойынша жедел кеңес ала алады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 30 Jul 2026 08:34:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/6ugEIlRr.jpeg"   type="image/jpeg"   length="122010"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жастардың атом саласына қызығушылығы артып келеді – сарапшы]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhastardyn-atom-salasyna-kyzygushylygy-artyp-keledi-sarapshy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhastardyn-atom-salasyna-kyzygushylygy-artyp-keledi-sarapshy</guid>
                <description>АЭС-тің іске қосылуы елдің энергетикалық жүйесін әртараптандыруға мүмкіндік береді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Елімізде алғашқы АЭС үшін кадр даярлаудың ұлттық жүйесі қалыптасу кезеңінде тұр. Бұл туралы Ядролық физика институты бас директорының орынбасары Асхат Бекбаев редакция тілшісіне берген сұхбатында айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

– Қазақстанның алғашқы АЭС-іне қажет мамандарды даярлау қазір қай кезеңде тұр? Жалпы қанша маман қажет болады? Болашақ АЭС-те жұмыс істейтін мамандардың қанша пайызы толықтай елімізде даярланады?

Қазақстанда алғашқы АЭС үшін кадр даярлаудың ұлттық жүйесі қалыптасу кезеңінде тұр. Қазір жоғары оқу орындары мен колледждерде ядролық физика, атом және жылу энергетикасы, электр техникасы, автоматтандыру, материалтану және радиациялық қауіпсіздік бағыттары бойынша мамандар даярлануда. Келесі міндет – осы бағдарламаларды таңдалған реактор технологиясына бейімдеп, АЭС персоналына қойылатын бірыңғай біліктілік талаптарын енгізу.

Алдын ала бағалау бойынша екі энергоблокты пайдалану үшін шамамен 2 мың қызметкер қажет. Оның 1600-ге жуығы жедел және техникалық персонал, 400-ге жуығы жоғары білікті инженерлер мен атом саласының мамандары болады. Тікелей ядролық мамандықтар станция персоналының шамамен 20 пайызын құрайды. Қалған бөлігі – энергетиктер, механиктер, электр техниктері, химиктер, ІТ және автоматтандыру, жөндеу мен қауіпсіздік салаларының мамандары және т.б.

Қазақстан базалық мамандардың басым бөлігін өз ішінде даярлай алады. Алайда елде толық даярланатын қызметкерлердің нақты үлесі реактор технологиясы мен пайдаланушы ұйымның талаптары бекітілгеннен кейін анықталады. Реактор операторлары, ауысым бастықтары және қауіпсіздікке тікелей жауапты персонал технология жеткізушінің арнайы даярлығынан, толық ауқымды тренажердегі жаттығудан және лицензиялаудан өтуге тиіс. Түпкі мақсат – АЭС іске қосылғанға дейін станцияның негізгі персоналын Қазақстан азаматтарынан қалыптастыру.

– Бұл ретте Ядролық физика институтының кадр даярлаудағы негізгі артықшылығы қандай?

Ядролық физика институтының (ЯФИ) басты артықшылығы – мамандарды нақты ядролық қондырғыларда практикалық даярлау мүмкіндігі. Институтта ССР-Қ зерттеу реакторы, критикалық стенд, үдеткіш кешендері, заманауи зертханалар, сондай-ақ радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік пен бұзбай бақылау жөніндегі оқу орталықтары жұмыс істейді.

АЭХА-ның (МАГАТЭ) 2024 жылғы «Жоғары білім беру бағдарламалары шеңберінде зерттеу реакторларында оқу сабақтарын өткізу» компендиумында атом энергетикасы мамандарын даярлау кезінде зерттеу реакторлары мен критикалық стендтердің әлеуетін пайдалану ұсынылады. Қазақстанда мұндай бірегей база ЯФИ-де шоғырланған. Осыған байланысты АЭХА ұсынымдарына сәйкес болашақ АЭС мамандарының практикалық даярлығын бастапқы кезеңде ЯФИ-дың критикалық стендінде, кейін ССР-Қ зерттеу реакторында ұйымдастыру орынды. Бұл нысандарда реактор физикасы, реактивтілікті басқару, нейтрондық өлшеулер, радиациялық және ядролық қауіпсіздік, дозиметриялық бақылау, ядролық материалдарды есепке алу және жабдықтарды бұзбай бақылау бойынша практикалық дағдыларды қалыптастыруға болады. Осылайша, ЯФИ елімізде даярланатын мамандардың теориялық білімін нақты ядролық қондырғылардағы тәжірибемен ұштастыратын негізгі ұлттық база болуға тиіс.

– АЭХА ұсынатын көпсатылы оқыту жүйесі Қазақстанда қалай енгізіліп жатыр?

АЭХА ұсынымдарына негізделген даярлық бірізді бірнеше кезеңнен тұруға тиіс. Алдымен студенттер жоғары оқу орындары мен колледждерде іргелі теориялық білім алады. Одан кейін ЯФИ-дің критикалық стендінде тізбекті реакцияның физикасын, реактивтілікті басқару және қауіпсіздік қағидаларын меңгереді. Келесі кезеңде ССР-Қ зерттеу реакторында өлшеу, радиациялық бақылау және ядролық қондырғыны қауіпсіз пайдалану дағдыларын қалыптастырады.

Бұдан соң мамандар таңдалған реактор технологиясы бойынша вендорлық даярлықтан өтіп, АЭС-тің толық ауқымды тренажерінде жаттығуы қажет. Осылайша, толық оқыту тізбегі «ЖОО немесе колледж – критикалық стенд – зерттеу реакторы – вендорлық даярлық – АЭС тренажері» қағидаты бойынша құрылуы тиіс.

Қазір ЯФИ жоғары оқу орындарымен бірлесіп практикалық сабақтар мен тағылымдамалар өткізіп келеді. Ендігі міндет – бұл жұмысты жекелеген іс-шаралар деңгейінен шығарып, бірыңғай ұлттық оқу бағдарламасына енгізу.

– Қазақстанда атом энергетикасын дамытуда ұлттық кадрларды даярлаудың маңызы қандай? Бұл еліміздің технологиялық тәуелсіздігіне қалай әсер етеді?

Ұлттық кадрлар – АЭС-ті қауіпсіз пайдалану мен саланы ұзақ мерзімді дамытудың негізгі шарты. Технологияны сатып алу жеткіліксіз: Қазақстан оны меңгеретін, қауіпсіздігін бағалайтын, жабдықтың жай-күйін бақылайтын және техникалық шешімдер қабылдайтын өз мамандарына ие болуы керек.

Бұл тұрғыда ЯФИ тек кадр даярлайтын база емес, ұлттық ғылыми-инженерлік құзыреттерді қалыптастыратын орталық ретінде маңызды. Институттың реакторлық физика, материалтану, радиациялық қауіпсіздік және ядролық технологиялар саласындағы тәжірибесі шетелдік ұйымдарға ұзақ мерзімді тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді. Технологиялық тәуелсіздік дегеніміз – барлық жабдықты өзіміз өндіру емес, оны қауіпсіз бағалап, пайдаланып және дамытуға қабілетті болу.

– Қазір ядролық физика, радиациялық қауіпсіздік және атом энергетикасы мамандықтарына жастардың қызығушылығы қандай?

Қазақстанда АЭС салу туралы шешімнен кейін жастардың атом саласына қызығушылығы күшейіп келеді. Бұған саланың стратегиялық маңызы, тұрақты жұмыспен қамту мүмкіндігі және жоғары технологиялармен жұмыс істеу перспективасы әсер етуде.

Дегенмен қызығушылықты нақты кәсіби таңдауға айналдыру үшін жастар саланың практикалық мазмұнын көруі керек. ЯФИ жоғары оқу орындарымен бірлесіп студенттерге зерттеу реакторында, критикалық стендте, үдеткіштерде және зертханаларда тәжірибеден өту мүмкіндігін ұсына алады. Мұндай даярлық мамандықтың беделін арттырып қана қоймай, жастарға өз қабілеті мен кәсіби бағытын дұрыс бағалауға көмектеседі.

– АЭС саласында ІТ, автоматтандыру және жасанды интеллект бағыттарындағы мамандарға сұраныс арта ма?

Қазіргі АЭС – реактор мен турбинадан ғана емес, автоматтандырылған басқару, диагностика, киберқауіпсіздік және деректерді талдау жүйелерінен тұратын күрделі цифрлық кешен. Сондықтан бағдарламашыларға, автоматтандыру инженерлеріне, деректер талдаушыларына, киберқауіпсіздік және жасанды интеллект мамандарына сұраныс сөзсіз артады.

Олардың жалпы ІТ білімімен қатар, ядролық қауіпсіздік мәдениетін және АЭС-тегі технологиялық процестерді түсінуі маңызды. ЯФИ-де дамып жатқан реакторлық процестерді модельдеу, цифрлық мониторинг, радиациялық ахуалды бағалау және жабдықтарды диагностикалау бағыттары осындай пәнаралық мамандарды даярлауға негіз бола алады.

– Атом энергетикасының дамуы еліміздің энергетикалық қауіпсіздігіне қалай әсер етеді?

АЭС – ауа райына тәуелсіз, тәулік бойы тұрақты электр энергиясын өндіретін базалық қуат көзі. Оның іске қосылуы электр энергиясы тапшылығының қаупін төмендетуге, көмір генерациясына түсетін жүктемені азайтуға және елдің энергетикалық жүйесін әртараптандыруға мүмкіндік береді.

Алайда энергетикалық қауіпсіздік станцияны салумен шектелмейді. Оған білікті персонал, сенімді инфрақұрылым, тәуелсіз ғылыми-техникалық сараптама және тұрақты радиациялық бақылау қажет. ЯФИ осы жүйеде АЭС-ті ғылыми-техникалық сүйемелдеу, мамандар даярлау, материалдар мен жабдықтарды зерттеу және қауіпсіздікті бағалау міндеттерін атқара алатын негізгі ұлттық ұйымдардың бірі болуға тиіс.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 27 Jul 2026 15:07:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/r3HYZFFU.png"   type="image/png"   length="2158422"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ташкент маңында жаңа логистикалық хабқа арналған 60 мың шаршы метрлік қойма салынады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tashkent-manynda-zhana-logistikalyk-habka-arnalgan-60-myn-sharshy-metrlik-kojma-salynady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tashkent-manynda-zhana-logistikalyk-habka-arnalgan-60-myn-sharshy-metrlik-kojma-salynady</guid>
                <description>Silkway CA мен China Railway Construction Engineering Group (CRCEG) бірлескен кәсіпорны Ташкент облысындағы көпфункционалды логистикалық орталықтың екінші кезеңін салуға арналған EPC-келісімшартқа қол қойды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жоба аясында жалпы аумағы шамамен 60 мың шаршы метр болатын заманауи қойма кешендері салынады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жаңа нысандарға аумағы 41 472 шаршы метрлік А+ санатындағы қойма және аумағы 18 432 шаршы метрлік көпсекциялы тоңазытқыш қойма кешені кіреді.

Тоңазытқыш қойма көпаймақты температуралық бақылау жүйесімен жабдықталады. Бұл бір мезгілде өнімдерді әртүрлі температуралық режимде, атап айтқанда, терең мұздатудан бастап қысқа мерзімді салқындатуға дейін сақтауға мүмкіндік береді. Сонымен бірге тауар қорын автоматты түрде есепке алу және өнімдерді қоймаға түскен мерзіміне қарай сұрыптау жүйесі көзделген.

Логистикалық орталық құрылысының бірінші кезеңі 2026 жылдың наурыз айында басталды. Ол теміржол инфрақұрылымы, контейнерлік терминал және қойма кешендерін құрудан тұрады.

CRCEG компаниясы – екі кезеңнің де бас мердігері. Бұл технологиялық шешімдердің сабақтастығын сақтауға әрі құрылыстың бірыңғай стандарттарын қолдануға септігін тигізеді. 2027 жылы негізгі құрылыс жұмыстарын аяқтау жоспарланып отыр.

Көпфункционалды логистикалық орталық Ташкент облысы Янгийүл ауданында аумағы 159,4 гектар жерге салынып жатыр.

Silkway Central Asia жобасы Қазақстан мен Өзбекстан үкіметтері арасындағы ынтымақтастық және екі ел президенттері қол жеткізген келісімдер аясында қолға алынып жатыр.

Құрылыстың операторы болып PTC Holding қазақстандық компаниялар тобы мен «Ўзбекистон темир йўллари» АҚ қатысуымен 2025 жылдың наурыз айында құрылған Silkway CA бірлескен кәсіпорны белгіленді.

Жаңа орталық PTC Holding қалыптастырып жатқан көлік-логистикалық нысандар желісінің бір бөлігі болады. Оның құрамына Қазақстан мен Қытай шекарасындағы Dostyk TransTerminal контейнерлік терминалы мен Грузияның Поти портындағы Poti TransTerminal да кіреді.

Аталмыш нысандар Қытай, Орталық Азия, Кавказ және Қара теңізді байланыстыратын халықаралық көлік бағыттарының негізгі учаскелерінде жүктерді өңдеу мен қайта тиеуді қамтамасыз етеді. Ташкент облысындағы жаңа орталықтың іске қосылуы өңірдің қойма және терминалдық мүмкіндіктерін арттырып, оның халықаралық жеткізу тізбектеріндегі рөлін күшейтеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 24 Jul 2026 17:03:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/sLdgHQI1.jpeg"   type="image/jpeg"   length="118205"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандағы Украина елшісі мұнай танкерлеріне жасалған шабуылдарға Киевтің қатысы жоқ екенін айтты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandagy-ukraina-elshisi-munaj-tankerlerine-zhasalgan-shabuyldarga-kievtin-katysy-zhok-ekenin-ajtty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandagy-ukraina-elshisi-munaj-tankerlerine-zhasalgan-shabuyldarga-kievtin-katysy-zhok-ekenin-ajtty</guid>
                <description>Оның айтуынша, Қазақстанның бұл оқиғаға алаңдаушылығын Украина тарапы түсінеді.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дегенмен дипломат қазіргі уақытта шабуылдарды Украина жасағанын дәлелдейтін нақты айғақтар жоқ екенін айтып, Киевке қатысты негізсіз айыптаулардан бас тартуға шақырды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Қазақстандағы Украина елшісі Виктор Майко Каспий құбыр консорциумының Новороссийскідегі теңіз терминалында қазақстандық мұнай тиеп жатқан танкерлерге жасалған шабуылдарға Киевтің қатысы жоқ екенін мәлімдеді.

Виктор Майконың сөзінше, Украина билігі бұған дейін Ресей тарапынан украиналық дрондарды пайдаланып, арандатушылық жасалуы мүмкін екенін ескерткен. Ол Ресейдің радиоэлектрондық күрес жүйелері дрондарды істен шығарып немесе оларды өз бақылауына ала алатынын айтты.

Сондай-ақ елші бұл оқиғаларға қатысты барлық мән-жай мұқият зерттелуі тиіс екенін айтып, арандатушылық нұсқасын да тексеру қажет деп санайтынын жеткізді.

Дипломаттың айтуынша, Украина Қазақстанды, оның азаматтарын, инфрақұрылымы мен экономикалық мүдделерін әскери нысана ретінде қарастырмайды.

Ол Каспий құбыр консорциумының нысандарына немесе Қазақстанның өзге де энергетикалық және экономикалық инфрақұрылымына жасалған кез келген шабуыл Украина мүддесіне сай келмейтінін айтты.

Виктор Майко Қазақстанды Орталық Азиядағы маңызды серіктес әрі достас мемлекет ретінде бағалайтынын, екі ел арасындағы қарым-қатынас өзара сенім мен құрметке негізделе беруі тиіс екенін атап өтті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Jul 2026 10:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/RlHQnWet.jpg"   type="image/jpeg"   length="147832"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Жерге әсер етуі мүмкін»:  Күнде қуатты жарқыл тіркелді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zherge-aser-etui-mumkin-kunde-kuatty-zharkyl-tirkeldi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zherge-aser-etui-mumkin-kunde-kuatty-zharkyl-tirkeldi</guid>
                <description>Табиғи құбылыс 11 минутқа созылған. 

 

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[20 шілдеде Күнде қуаттылығы M2.5 санатына жататын жарқыл тіркелді, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Мамандар оның Жердің геомагниттік жағдайына әсер етуі мүмкін екенін жасырмайды. 

Қолданбалы геофизика институтының мәліметінше, жарқыл Мәскеу уақытымен сағат 17:36-да, ал Астана уақытымен 20:36-да тіркелген.

Мамандардың сөзінше, рентген диапазонында 4489 (S04W22) күн дақтары тобында болған жарқылдың қуаты M2.5 деңгейінде.

M санатындағы жарқылдар қуаты жағынан X санатынан кейінгі екінші орында тұр. Мұндай құбылыстар кей жағдайда Жердің магнит өрісіне әсер етуі мүмкін.

Осыған дейін 22 шілдеде Жерде магниттік дауылдар болуы ықтимал екені хабарланған еді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 21 Jul 2026 10:36:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/emNvQhCv.jpg"   type="image/jpeg"   length="60434"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Алматы қуыршақ театры халықаралық фестивальде Гран-при иеленді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/almaty-kuyrshak-teatry-halykaralyk-festivalde-gran-pri-ielendi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/almaty-kuyrshak-teatry-halykaralyk-festivalde-gran-pri-ielendi</guid>
                <description>«Ортеке» спектаклі Қазан қаласындағы халықаралық фестивальде үздік деп танылды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алматы Мемлекеттік академиялық қуыршақ театры халықаралық сахнада үлкен жетістікке жетті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында театр ұжымы бірнеше беделді фестивальдерге қатысып, Қазақстанның атынан өнер көрсетті.

Театрдың басты жетістігі – Қазан қаласында өткен «Шомбай-fest – 2026» халықаралық қуыршақ театрлары фестиваліндегі жеңісі. Байқау қорытындысы бойынша «Ортеке» спектаклі үздік деп танылып, ұжымға Гран-при жүлдесі табысталды.

Сонымен қатар, Алматы қуыршақ театры Румыниядағы Халықаралық Шекспир фестиваліне қатысып, 2027 жылы өтетін халықаралық театр форумына шақырту алды. Сондай-ақ ұжым «BIKEN FEST» фестивалінде өнер көрсетіп, ТҮРКСОЙ ұйымы ұйымдастыратын халықаралық додаға қатысу мүмкіндігіне ие болды.

Театр өкілдерінің айтуынша, бұл жетістіктер қазақстандық қуыршақ өнерінің халықаралық деңгейдегі беделін арттыра түседі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 20 Jul 2026 16:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/jWSCD9In.jpg"   type="image/jpeg"   length="91958"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Еліміздегі мұнай өңдеу зауыттарының қуаты кезең-кезеңімен ұлғайтылады – Үкімет]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizdegi-munaj-ondeu-zauyttarynyn-kuaty-kezen-kezenimen-ulgajtylady-ukimet</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizdegi-munaj-ondeu-zauyttarynyn-kuaty-kezen-kezenimen-ulgajtylady-ukimet</guid>
                <description>Қазіргі уақытта Қазақстанда 254 электр стансасы жұмыс істейді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Шикізаттық бағыттан терең өңдеуге көшу мақсатында Үкімет 2040 жылға дейінгі мұнай өңдеу саласын дамыту тұжырымдамасын қабылдады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазіргі уақытта Қазақстанда 254 электр стансасы жұмыс істейді. Олардағы жабдықтардың орташа тозу деңгейі 56%. Электр энергиясын өндіру көлемі 63,1 млрд кВт/сағ ішкі тұтыну кезінде 63,1 млрд кВт / сағ. Экономиканың өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін 2035 жылға дейінгі жоспар аясында 26 ГВт-тан астам жаңа электр энергиясын өндіру қуатын іске қосу көзделген. Осы міндеттер шеңберінде Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларында жаңа жылу электр орталықтарын (ЖЭО) салу жұмыстары жүргізілуде. Аталған жобалар бойынша инвесторлар айқындалып, жобалау мен жабдықтарды жеткізуге арналған EPC-келісімшарттарға қол қойылды.

Төмен көміртекті экономикаға кезең-кезеңімен көшу мақсатында жаңартылатын энергия көздерін (ЖЭК) дамыту бойынша жүйелі шаралар қабылдануда. Қазіргі уақытта елімізде жалпы қуаты 3,8 ГВт-тан асатын 172 жаңартылатын энергия көзі нысаны жұмыс істейді.

Олардың құрылымы төмендегідей:
71 жел электр стансасы – жалпы қуаты 2 ГВт;
54 күн электр стансасы – жалпы қуаты 1,4 ГВт;
44 гидроэлектрстансасы – жалпы қуаты 313,68 МВт;
3 биогаз электр стансасы – жалпы қуаты 1,77 МВт.

2026 жылға жалпы қуаты 245,8 МВт болатын жаңартылатын энергия көздерінің 10 жобасын іске қосу жоспарланған. Бүгінгі таңда олардың жалпы қуаты 212 МВт болатын 7 нысаны жүзеге асырылды.

Өткен жылдың қорытындысы бойынша мұнай өндіру көлемі 13,5%-ға өсіп, 99,6 млн тонна болды. 2026 жылға арналған жоспар – 98 млн тонна. 2026 жылғы қаңтар-маусым айларында 45,7 млн тонна мұнай өндіріліп, 8,985 млн тонна мұнай өңделді. Қазіргі таңда еліміздегі 4 жұмыс істеп тұрған битум зауытының жалпы өндірістік қуаты жылына 1,66 млн тоннаға жетті. Бұл көрсеткіш жол құрылысы жұмыстарына қажетті ішкі сұранысты толық қамтамасыз етеді.

Шикізаттық бағыттан терең өңдеуге көшу мақсатында Үкімет 2040 жылға дейінгі мұнай өңдеу саласын дамыту тұжырымдамасын қабылдады. Өткен жылдың қорытындысы бойынша мұнай өңдеу көлемі 18,4 млн тонна болды. 2026 жылы негізгі мұнай өңдеу зауыттарының қуатын арттыру жобаларын іс жүзінде жүзеге асыру басталады: Павлодар мұнай-химия зауытының (МХЗ) қуаты жылына 5,5 млн тоннадан 9 млн тоннаға дейін ұлғайтылады; Шымкент мұнай өңдеу зауытының (ПКОП) қуаты жылына 6 млн тоннадан 12 млн тоннаға дейін жеткізіледі; Атырау мұнай өңдеу зауытының (МӨЗ) қуаты жылына 5,5 млн тоннадан 6,7 млн тоннаға дейін арттырылады. Зауыттарда бекітілген кестеге сәйкес жоспарлы-алдын алу жөндеу жұмыстары жүргізілуде.

Газ саласында өткен жылдың қорытындысы бойынша газ өндіру көлемі 15%-ға өсіп, 68,2 млрд текше метрді құрады. 2026 жылға арналған жоспар – 62,8 млрд текше метр. 2026 жылғы қаңтар–маусым айларында 31,9 млрд текше метр газ өндірілді. Ал биылғы жылға елді мекендерді газбен қамтамасыз ету жоспарлы деңгейі 64,3% болып белгіленді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 20 Jul 2026 08:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/YrKFVFq5.jpeg"   type="image/jpeg"   length="245429"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әлемдегі ең қымбат компаниялар белгілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/alemdegi-en-kymbat-kompaniyalar-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/alemdegi-en-kymbat-kompaniyalar-belgili-boldy</guid>
                <description>Apple компаниясы нарықтық капитализация бойынша Nvidia-ны басып озып, әлемдегі ең қымбат компания мәртебесін қайта иеленді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Компания акцияларының аздап қымбаттауы нәтижесінде Apple-дің нарықтық құны шамамен 4,9 триллион долларға жетті. Ал Nvidia компаниясының капитализациясы 4,8 триллион доллар көлемінде бағалануда.

Сарапшылардың айтуынша, соңғы уақытта технологиялық сектордағы инвесторлар инвестициялық стратегияларын қайта қарастыра бастады. Соңғы айларда жасанды интеллект пен жартылай өткізгіштер саласындағы компаниялардың акциялары айтарлықтай қымбаттағаннан кейін, бірқатар инвесторлар бұл активтерді сатып, қаржысын қайтадан Apple акцияларына бағыттап жатыр.

Apple акцияларының өсуіне HSBC банкінің сарапшыларының оң бағасы да ықпал етті. Банк мамандары компанияның бағалы қағаздарын сатып алуға кеңес беріп, алдағы уақытта олардың құны арта түседі деп болжады.

Бұған жасанды интеллектке негізделген жаңа мүмкіндіктер, жаңартылған Siri, Apple Intelligence платформасының жаңа нарықтарға шығуы және алдағы өнімдер желісі, соның ішінде жиналмалы iPhone-ның таныстырылуы себеп болуы мүмкін екені айтылды.

Компаниялардың алдағы қаржылық нәтижелері де инвесторлар үшін маңызды көрсеткіш болмақ. Apple өзінің тоқсандық есебін 30 шілдеде, ал Nvidia 26 тамызда жариялайды. Сарапшылар әсіресе Apple-дің қызмет көрсету бизнесінің көрсеткіштеріне, Қытай нарығындағы жағдайға және келесі буындағы iPhone үлгілеріне қатысты жаңалықтарға назар аударып отыр.

Алдағы қаржылық есептер қай компанияның әлемдегі ең қымбат компания атағын сақтап қалатынын айқындауы мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 18 Jul 2026 09:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/0dJc9ki1.png"   type="image/png"   length="1707233"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда алғаш рет жылына 25 мың тонна балық жемін өндіретін зауыт салынады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-algash-ret-zhylyna-25-myn-tonna-balyk-zhemin-ondiretin-zauyt-salynady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-algash-ret-zhylyna-25-myn-tonna-balyk-zhemin-ondiretin-zauyt-salynady</guid>
                <description>Қазақстанда алғаш рет экструдирленген балық жемін өндіретін зауыттың құрылысы басталды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің қолдауымен жүзеге асырылып жатқан жобаның өндірістік қуаттылығы жылына 25 мың тоннаны құрайды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Жаңа кәсіпорын аквашаруашылық саласын дамытуға, импортқа тәуелділікті азайтуға және отандық өндіріс әлеуетін арттыруға бағытталған.


– Бүгінде Қазақстанда тауарлық балық өндірісі тұрақты өсіп келеді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша 23 мың тоннаға жуық балық өсірілді, оның шамамен 4 мың тоннасы – форель. 2026 жылы өндіріс көлемін 64,7 мың тоннаға дейін жеткізу жоспарланып отыр, – деп хабарлады Ауыл шаруашылығы министрлігі.


Ведомствоның мәліметінше, еліміздегі балық шаруашылықтарының жылдық жемге деген қажеттілігі шамамен 72 мың тоннаны құрайды. Оның негізгі бөлігі отандық өндіріспен қамтамасыз етілгенімен, жоғары протеинді жем түрлері бойынша импортқа тәуелділік сақталып отыр.

Әсіресе, форель мен бекіре сияқты коммерциялық маңызы жоғары балықтарға арналған жоғары технологиялық жемдер елімізде өндірілмейді.


– Жаңа зауыт аквашаруашылық кәсіпорындарын сапалы өніммен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Жоба отандық аквашаруашылық саласының бәсекеге қабілеттілігін арттырып, азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға және өңірлерде жаңа жұмыс орындарын ашуға үлес қосады, – деп атап өтті министрлік.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 11 Jul 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/p8DUBu3h.png"   type="image/png"   length="2538051"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан билігі Қырғызстанға жанармай беру туралы өтінішті қарастырып жатыр ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-biligi-kyrgyzstanga-zhanarmaj-beru-turaly-otinishti-karastyryp-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-biligi-kyrgyzstanga-zhanarmaj-beru-turaly-otinishti-karastyryp-zhatyr</guid>
                <description>Бұл туралы Үкімет отырысынан кейін өткен баспасөз мәслихатында Энергетика вице-министрі Қайырхан Тұтқышбаев мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Нақты шешім Қазақстанның ұлттық мүддесі ескеріле отырып қабылданады, деп жазады inbusiness.kz сайты Tiek телеграм арнасына сілтеме жасап.

Энергетика вице-министрінің сөзінше, бұл мәселе ішкі нарыққа әсер етпейді. Елімізде ішкі нарықты тұрақты қамтамасыз ету және жанар-жағармайдың заңсыз сыртқа шығарылуына жол бермеу бағытындағы бақылау шаралары жалғасады.

Қайырхан Тұтқышбаев сондай-ақ Ресей тарапынан Қазақстанға жанар-жағармай жеткізуге қатысты ешқандай ресми сұраныс түспегенін айтты.

Айта кетейік, бұған дейін Қырғыз Республикасының Энергетика министрлігі Ресейден импортталатын жанармай тапшылығына байланысты Қазақстан билігінен көмек сұраған болатын. Көршілес елдің Энергетика министрлігі ресми сауалдарды Қазақстаннан бөлек Ресей, Беларусь, Әзербайжан, Өзбекстан және Түрікменстанның тиісті органдарына жолдаған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 07 Jul 2026 11:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/eMBqq8Ib.jpg"   type="image/jpeg"   length="122096"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ресейге жанармай жеткізу: Қазақстан қандай жағдайда келіседі?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/resejge-zhanarmaj-zhetkizu-kazakstan-kandaj-zhagdajda-kelisedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/resejge-zhanarmaj-zhetkizu-kazakstan-kandaj-zhagdajda-kelisedi</guid>
                <description>Тиісті өтініш келіп түскен жағдайда, шешім өзара тиімді коммерциялық талаптар негізінде қабылданады.

 

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі Ресейге жанар-жағармай жеткізу туралы тараған ақпаратқа түсініктеме берді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Министрліктің мәліметінше, Ресей Федерациясынан автомобиль отынын сатып алу жөнінде ресми өтініш түскен жоқ. Алайда мұндай өтініш болған жағдайда, Қазақстан жанар-жағармай өнімдерін өзара тиімді коммерциялық шарттар негізінде жеткізу мүмкіндігін қарастыруға дайын.


– Мұнай өнімдерін жеткізу саласындағы халықаралық келісімдер мен коммерциялық шарттарды жасасу тек жеткілікті бос ресурстық әлеует болған жағдайда ғана мүмкін. Қазақстанның ішкі нарығын толық әрі үздіксіз қамтамасыз ету – сөзсіз басымдық болып қала береді.

Экспорттық жеткізілімдер азаматтар мен ел экономикасының қажеттіліктерін қамтамасыз етуге қауіп төнбеген жағдайда ғана жүзеге асырылуы мүмкін, – делінген ведомство хабарламасында.
 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 02 Jul 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/BX0uGnYY.jpeg"   type="image/jpeg"   length="107977"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Маңғыстау және Атырау облыстары автогазбен толық қамтамасыз етілді – Энергетика министрлігі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/mangystau-zhane-atyrau-oblystary-avtogazben-tolyk-kamtamasyz-etildi-energetika-ministrligi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/mangystau-zhane-atyrau-oblystary-avtogazben-tolyk-kamtamasyz-etildi-energetika-ministrligi</guid>
                <description>Министрлік маусым айына өңірге 19,5 мың тонна сұйытылған мұнай газын бөлді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Еліміздің батыс өңірлеріндегі автогаз нарығындағы жағдайға қатысты ақпараттық кеңістікте тараған хабарламаларға байланысты Энергетика министрлігі мәлімдеме жасады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Министрлік мәліметінше, Маңғыстау және Атырау облыстарына сұйытылған мұнай газын жеткізу тұрақты режимде және өңірлердің ай сайынғы есептік қажеттілігінен жоғары көлемде жүзеге асырылып жатыр.


– Маңғыстау облысы бойынша: облыс әкімдігі мәлімдеген 18 мың тонна қажеттілікке қарамастан, Министрлік маусым айына өңірге 19,5 мың тонна сұйытылған мұнай газын бөлді. Бұдан бөлек, сұраныстың артуын өтеу мақсатында «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ ресурстарынан қосымша 1,5 мың тонна газ бөлінді. Аталған көлем өңірдегі автокөліктерді және транзиттік көліктерді толық қамтамасыз етуге жеткілікті. Газды тиеп-жөнелту күн сайын жалғасып жатыр.

Атырау облысы бойынша: өңірдің есептік қажеттілігі 9 мың тонна. Атырау мұнай өңдеу зауытының жоспарлы профилактикалық жөндеуге тоқтауына байланысты министрлік алдын ала жеткізу бағыттарын қайта қарап, өңірге резервтік көлемдерді жөнелтті. Нәтижесінде маусым айында Атырау облысы 11,6 мың тоннадан астам сұйытылған мұнай газымен қамтамасыз етілді. Қажеттіліктен тыс бөлінген қосымша көлем (2,5 мың тоннадан астам) АМӨЗ жөндеу кезеңінде автокөлік иелерінің қажеттілігін толық өтеуге мүмкіндік береді, – делінген хабарламада.


Сондай-ақ министрлік жергілікті сипаттағы уақытша іркілістердің Қарашығанақ кен орнындағы газ өндіру көлемінің төмендеуімен байланысты екені жөнінде таралған ақпарат шындыққа сәйкес келмейтінін хабарлады. Сонымен қатар кен орнындағы жоспарлы жұмыстар ішкі нарықты жанар-жағармаймен қамтамасыз етуге теріс әсерін тигізбейтінін атап өтті. Отандық тұтынушылар отынмен қалыпты жұмыс режимінде қамтамасыз етілді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 29 Jun 2026 09:24:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/GCqnriKZ.jpg"   type="image/jpeg"   length="136866"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда қайыршылық пен садақа сұраудың жаңа түрі пайда болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kajyrshylyk-pen-sadaka-suraudyn-zhana-turi-pajda-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kajyrshylyk-pen-sadaka-suraudyn-zhana-turi-pajda-boldy</guid>
                <description>Оның соңы азаматтардың қайырымдылық жасаудан жаппай «жиренуіне» соқтыруы мүмкін. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Өмір сахнасындағы өзгеше, оғаш «ойын»

Кешкі уақыт. Шаршаған жұрт тезірек үйіне жетуге асығып, мазасыз, қауырт күй кешуде. Содан Астанадағы «Фермаг» дүкенінің касса алдындағы ұзынсонар кезекте тұрмыз. Кезек – қоғамның кішкентай көрінісі. Онда адамның сабыры да, мейірімі де, мінезі де сыналады.

Асыққан жұрттың ілдәлбалап алға жылжыған тізбегін байсалдылық нышанындай қоңыр костюм киген, «зиялы» бейнелі бір ақсақал кілт тоқтатқандай болды. Ол кәрзеңкесін қотарып, касса алдына аспаздық-кулинария бөлімінің хош иісті нан-тоқаштарын, түрлі-түсті салаттарды және сусынды үйіп тастаған еді. Бірақ төлем жасар мезетте қарттың саусақтары дірілдеп, әр қалтасын абыржи, әрлі-берлі, қайта-қайта тінте бастады. Уақыт ұзап, өзге жұрттың да тыныс алысы жиілей түсті. 


«Айналайын, айыпқа бұйырма, әмиянымды үйде ұмытып кетіппін... Тек мына 500 теңгем ғана бар екен», – деді қария сәлден соң, кінәлі кейіппен ақталып. Ізінше, артында тұрған жасқа жүзін бұрып: «Қарағым, менің орныма төлей салшы!», – деп өтінді.


Үлкеннің сөзін жыға алмайтын қазақы тәрбиенің уызына қанып өскен болса керек, бозбала қысылып-қымтырылып, қипақтағанымен, ұялы телефонын шығарып, QR-кодты сканерлеуге ыңғайлана берген еді. 

Дәл осы кезде залдағы тыныштықты күзетшінің суық та қатқыл дауысы бұзып жіберді: «Ей, қарт, қойсаңызшы осыны! Күн сайын келіп, сатып алушыларды қанап, қалтасын қағуды қашан қоясыз?»

Бұл сөзден қарттың жүзі сұрланып, иығы шөгіп кеткендей болды. Ол үн-түнсіз тек сусынын ғана сатып алып, қалған тағамдарын кассада қалдырған күйі дүкеннен асығыс шығып кетті.

Егде жастағы күзетші жиналған жұрттың таңырқаған көзқарасын сезініп, сөзін жалғады: «Бұл кісі бұрын үлкен бастық болған адам ба, кім білсін, үнемі сынын бұзбай костюм киіп жүреді. Бірақ бір рет өзге біреудің есебінен азық-түлік алудың оңай жолын тапса керек, соны әдетке айналдырыпты. Күнде келіп кәрзеңкені толтырады да, кезекті тежеп осылай қипақтап тұрып алады. Өзі жейтінінің шығынын өзге жанашыр жандарға артады. Бұл әлеуметтік масылдық емей немене? Бұған қалай жол береміз?», – дейді ол ақталып.

Бұл оқиғада біреуді даттауды емес, қоғамдағы күрделі құбылысты аңғарған жөн. Шынында да, соңғы кездері елде тіленшіліктің осындай «жаңа» түрінің белең алып бара жатқаны жөнінде жиі айтылуда. Үлкен қалалардың үлкен дүкендерінде адамның ең асыл құндылығы – жанашырлық пен мейірімділікті өз мүддесіне пайдаланатындар көбейіп бара жатқандай.

Сенім селдіреген жерде мейірім жүдейді

Алматы тұрғыны Әсия «Small» супермаркетінде осындай көңілге күдік ұялатқан теріс құбылысқа кезіккенін хабарлады. 


«Сөрелер арасында тауар теріп жүргенімде, маған жасы үлкен, жүзі сынық бір қарт адам қайрылды. Азық-түлік алуға қаражаты жетпей тұрғанын айтып, көмек сұрады. Көңілім босап кетті. Тарыққан кісіге бей-жай қарай алмадым, бірден келістім. Тележкіге алғашқы қажетті заттар салынғаннан кейін қария тауарларды үсті-үстіне үстей берді. Үлкен кісінің бетін қайтарып, «тоқтаңыз!» деп айтуға батылым бармады», – дейді әйел. 


Ең сорақысы ақысын төлеп, кассадан өтіп, сыртқа шыққанда болыпты. Дүкеннен шыға берісте алдарынан жап-жас жігіт шығып, арбадағы ауыр екі пакетті алып кетіпті. 


«Аң-таң болып қарап тұрсам, ер адам шетелдік қымбат көлікке мініп жатыр. Ал, қарт кері бұрылып, супермаркетке кіріп кетті. Мен болсам, алабұртқан күйде, сан-саққа жүгірген ойдың жетегінде қалдым. Сонда бұл шынымен де тағдыр тауқыметін тартқан жанның мұқтаждығы ма еді, әлде менің ізгілігімді, аңқаулығымды өз пайдасына жаратқан кезекті бір айлакерлік пе?», – дейді Әсия. 


Әрине, бүгінгі қоғамда мұқтаждық маскасын киіп, өзгенің таза ниетін дүниеқоңыздық пен алаяқтықтың құралына айналдырушылардың көбейгені қынжылтады. Алаяқтық адамдардың бір-біріне деген сенімін селдіретіп, шынайы көмекке зәру жандардың несібесіне қиянат жасайды. Ниеттің тазалығы маңызды, бірақ мейірімділіктің де көреген, байыпты болғаны абзал.

Қарағандылық Ренат супермаркетте өзіне бір бойжеткен жүгініп, нан мен майдың ақысын төлеп беруді сұрағанын әңгімеледі. «Түскі асқа талғажу етер ештеңесі қалмаған шығар» деген ізгі ниетпен ол бірден келіседі. 

Алайда, сөрелерді аралағанда әлгі қыздың талғампаздығы оянып: «Мен тек мынадай нан жеймін, майдың да осы түрін ғана аламын», – деп шікәмшілдік таныта бастайды.

«Қарап тұрсам: «Мына колбаса, ірімшікті, сусынды да қосып қой», – деп, кілең қымбат брендтерді бірінен соң бірін кәрзеңкеге тоғытуда. Мұнысы енді шынайы тарығу емес, өзгенің ақкөңілдігін шектен тыс пайдалану емес пе?! Сен шын аш емессің ғой, «тарелочница», тапқан екенсің «лохты» дедім де, кәрзеңкені жерге қойып, кетіп қалдым», – дейді Ренат. 

Шынайы тарыққан жан тағам таңдамай, барға қанағат етер болар? Өзгеден жәрдем сұрағанда иба мен әдептің шегінен шықпау – адамдықтың белгісі.

Аңқаулықты аңду: ақкөңілдерді «тұзаққа» түсіру тәсілі ме?

Threads әлеужелісінде пікір білдірген қазақстандықтар ұқсас оқиғаға тап болғандарын жазуда. «Мен бастапқыда, бұларды аяп, пакет-пакетпен азық-түлік те тасыдым, жаңа киімдерімді де тегін тараттым. Бірақ кейбірі оларды ала сала қопарыстырып, «мынаның маған керегі не?» деп лақтырып, реніш білдірген, сынаған соң қойдым ғой! Біреуі тіпті: «Маған тек қызыл балық әкел!» дейді ұялмай. Жұмыс істейтін менің өзім албырт-ақсерке деген балықтарды сатып ала алмаймын», – деп қапаланады gulf00001 никті пайдаланушы.

«Кеше супермаркет ішінде азық-түлік алып жүрген едім. Қасыма жасы шамамен 30-дардағы, үсті-басы жинақы бір жас жігіт таяды. Дауысы биязы, өзі өте сыпайы екен. «Кешіріңіз, маған мына заттарымның ақысын төлеп бере алмас па екенсіз? Тек нан мен соус қана», – деп өтініш білдірді. Өмірде неше түрлі жағдай болады ғой, қолұшын соза салайын деген ниетпен келістім. Алайда оның таңдауын көргенде таңғалысымды жасыра алмадым. Ол сөредегі ең қымбат нанға (800 теңге) қол созып: «Маған глютені бар өнімдерді жеуге болмайды», – деп өзінше түсіндірді. Содан соң соус іздеуге көшті. Қарапайым кетчуп не майонез емес, гурмандарға арналған, бағасы 3700 теңге тұратын ерекше соусты алды. Сосын еш қымсынбастан: «Жалпы сомасы небары 4 500 теңге болады екен», – дейді бетіме бажырая қарап. Мен оған: «Жоқ! Сау бол, жолыңнан қалма!», – деп, теріс айналып, жөніме жүре бердім», – деп жазды talgatkarim1212.


«Қазіргі тіленшілердің «талғамы» керемет. Тіпті мен өзіме-өзім қимайтын кілең қымбат тауарларды талап етеді. Енді ондай өтініштерге мән бермейтін болдым. Әбден тісқаққан болып алған: кімнің аңқау, ақкөңіл екенін алыстан қарап, бет-жүзіңнен танып, біледі. Таяуда көшеде ұйықтап жатқан адамды оятып, қандай көмек не тамақ керектігін сұрамасым бар ма? Мас екен. «Үйіңе апаршы, уақытша тұра тұрайын. Баспана жалдауға қаржы болмай тұрғаны. Мен боксшымын, бокстауға үйретемін. Бокс-бокс!», – дейді. Жоқ, ондай көмек көрсете алмайтынымды ашық айттым. Спортшы болса, балаларды жаттықтырып, табыс таппай ма?», – дейді new_kokchetav әкімшісі.


Өзге пікір білдірушілер мұндай адамдардың кейбірі табанды түрде чекті талап ететініне, демек, кейін тауарды кері өткізіп, табыс табуы да мүмкін екеніне назар аудартты. 

Әрине, бұл жазбалардың бір парасы – желілік танымалдылықтың соңынан еріп, қаралым мен «лайк» жинау үшін қиялдан туған көркем туынды болуы да әбден мүмкін. Дегенмен жел тұрмаса шөптің басы қимылдамайды. Қоғамдық ортада мұндай жат құбылыстың бой көрсетіп, тамыр жайып бара жатқанын мүлдем жоққа шығаруға болмайды.

Мейірім – адамды адам ететін қасиет. Бірақ мейірім сенімге сүйенеді. Ал сенім қулықтың құралына айналған жерде адамдардың бір-біріне деген ықыласы да жүдей бастайды. Бір адамның айласы ертең шын мұқтаж жанға көрсетілер қайырымдылық көмектің тапшылығына соқтыруы мүмкін.

Бұл оқиғалар – тек жекелеген адамдардың әрекеті емес, қоғамдық сананың дертіндей. Көмекке мұқтаж жанға қол ұшын созу парыз, бірақ мейірімділіктің «саудаға» айналуына жол беру қоғамның іштей іруіне әкеледі. Нағыз қайырымдылық пен жүйелі масылдықтың аражігін ажырата білу бүгінгі саналы қоғамның сын-тегеуріні болса керек. Елдіктің беріктігі тек жанашырлықпен емес, сол жанашырлыққа деген адалдықпен де өлшенеді. Сенім жоғалған жерде мейірімнің де арнасы тарыла түседі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 28 Jun 2026 14:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/NRbsCXc0.png"   type="image/png"   length="1920605"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ескі көлігіңізді лақтырып тастауға асықпаңыз, енді одан табыс табуға болады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/eski-koliginizdi-laktyryp-tastauga-asykpanyz-endi-odan-tabys-tabuga-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/eski-koliginizdi-laktyryp-tastauga-asykpanyz-endi-odan-tabys-tabuga-bolady</guid>
                <description>Кәдеге жарату алымының ережелері түбегейлі өзгеруде, ескі машиналар үшін қомақты жеңілдіктер ұсынылады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық автокөлік иелері үшін тиімді мүмкіндік пайда болды. Енді тозығы жеткен көліктерді айдалаға апарып, жай тастай салмай, оларды жаңа көлік сатып алу кезінде салмақты жеңілдікке айырбастауға болады.

Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағасбаев пен Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев 2026 жылғы 17 маусымда қол қойған бірлескен бұйрық елдегі автонарыққа серпіліс әкелуді мақсат тұтады. Бұл құжат «Қазақстанда экологиялық таза автомобиль көлік құралдарын және олардың құрамдастарын, сондай-ақ өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы техникасын жасап шығаруды ынталандыру қағидаларын» өзгертті.

Бұл реформаның басты мәнісі – кәдеге жаратуға өткізілген көлік үшін берілетін жеңілдік сертификаттарының тәртібін қайта құруында. Жаңа қағидалар 2026 жылғы 18 тамызда, яғни, алғашқы ресми жарияланған күнінен тура 60 күнтізбелік күн өткен соң заңды күшіне еніп, автонарыққа ықпал ете бастайды.

Жеңілдік тетігі қалай жұмыс істейді?

Бәрі де жүйеленген. Құжаттың талабына сәйкес, отандық өндірушілер айына 2 рет операторға арнайы өтінім жолдап отырады. Бұл өтінімдер көлік құрастыру кәсіпорындарының Қазақстан аумағында жасаған экологиялық таза автомобилін немесе өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы техникасын өткізу барысында сатып алушыларға өз есебінен ұсынған жеңілдіктерін мемлекет тарапынан қайта қаржыландырып, өтемақы алу үшін қажет.

Ал, жеңілдіктің өзі кәдеге жаратылған көлік үшін берілетін арнайы сертификат түрінде рәсімделеді. Ондағы сома тек теңгемен көрсетіледі. Бірақ қағидаларда соңғы сатып алушыға берілетін жеңілдікті есептеудің нақты формуласы көрсетілмеген.

Жеңілдік сертификатын пайдаланудың қатаң шарттарын біле жүріңіз:


	уақыт күтпейді: қолданылу мерзімі – берілген сәттен тура 1 жыл. Үлгермесеңіз, сертификат жарамсыз болып қалады.
	қолдан қолға өтеді: үшінші тұлғаларға беруге, сыйға тартуға немесе сатуға жол беріледі, бірақ үш реттен артық емес. Ескеретін жайт, бұл әрекеттер құжаттың жалпы 1 жылдық мерзімін еш ұзартпайды. Яғни, бір ай қалғанда сатып алсаңыз, бір айдан соң қолданыстан шығып қалады.
	шектеулері бар: бір жеңіл автомобильді сатып алу кезінде ең көп дегенде тек 2 сертификаттың сомасын біріктіруге болады, ал, ауыл шаруашылығы техникасының бір бірлігін сатып алғанда – төрт сертификатқа дейін пайдалануға рұқсат.



«ҚР аумағында өндірілген экологиялық таза автомобиль көлік құралын және (немесе) экологиялық таза өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы техникасын сатып алуға жеңілдік бір сатып алынатын автомобиль көлік құралына бір бірлігіне екіден аспайтын жеңілдік сертификаты бойынша не өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы техникасының бір бірлігіне төрттен аспайтын жеңілдік сертификаты бойынша жинақталады», – деп нақтыланған қағидаларда.


Жеңілдік мөлшері қалай анықталады?

Азаматтардың қолдарына көптен күткен сертификат тимес бұрын, мемлекеттік машина мен оператор алдағы әрбір жылға арналған тарифтерді бекітудің мынадай көп сатылы, күрделі алгоритмін жүзеге асыруға тиіс:


	Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі (ӨҚМ) тікелей өндірушілердің ұсыныстарына сүйеніп, экологиялық таза автомобильдер мен ауыл шаруашылығы техникасын өндірудің жоспарын және көлік санаттары бойынша алдағы жылға сұралатын жеңілдіктердің нақты мөлшерін анықтап, операторға жібереді.
	Оператор – «Жасыл Даму» АҚ-ы 10 жұмыс күні ішінде өзінің қаржылық мүмкіндіктерін салмақтай келе, бұл ұсыныстарды жіті талдайды және сұралып отырған жеңілдікті қанша адамға бере алатынын бағамдайды. Сертификаттардың жалпы саны мен жеңілдік мөлшерін дәл есептеп шығып, жобаны қайта бекіту үшін ӨҚМ-ге кері жолдайды.
	Өнеркәсіп министрлігі келесі 10 жұмыс күні ішінде бұл цифрларды зерделеп, біржола келісімнен өткізеді немесе шикі тұстарын түзету үшін ескертулермен бірге операторға кері қайтарады.
	Оператор бекітілген көрсеткіштерді алдағы жылға арналған «Инвестициялық саясатының» арнайы бөліміне енгізеді және бұл құжатын 5 күн ішінде Экология министрлігіне келісуге ұсынады.
	Экология және табиғи ресурстар министрлігі 10 жұмыс күні ішінде «Жасыл Дамудың» инвестициялық саясатын бекітеді.


Міне, тек осы ұзақ тізбек толық аяқталғаннан кейін ғана ескі машинасымен қоштасып, кәдеге жаратуға өткізетін қарапайым қазақстандықтар өз қолына нақты жеңілдік сертификаттарын ала бастайды.

Утильалымның екінші тынысы: ескі-құсқы көліктерді өткізу қағидалары жаңартылды

«Жасыл даму» АҚ ескі көліктерді кәдеге жарату (утилизациялау) бағдарламасын ресми түрде қайта іске қосып, оған жаңа дем берді. Өз ауласындағы немесе гаражындағы темір-терсек көне машинасынан құтылғысы келетін кез келген жанға бұл бағдарламаға қатысуына жол ашық.

Ең бастысы – енді қазақстандықтар үшін тек жеңілдік сертификаттары ғана емес, сонымен бірге ескі машинасының орнына тікелей банктік шотына түсетін нақты ақша алудың бірегей баламасы пайда болды.

«Темір тұлпарыңызды» кәдеге жаратуға өткізгенде сізге мемлекет тарапынан өтемақының екі бірдей нұсқасының біреуін таңдау ұсынылады:


	Ақшалай төлем: сомасы көлігіңіздің ішкі-сыртқы жиынтығына, бөлшектерінің толықтығына тікелей байланысты және төлем 48 000-нан 150 000 теңгеге дейін барады.
	Жеңілдік сертификаты: оның номиналы 315 000-нан 750 000 теңгеге дейін жетеді, ал, егер ауыл шаруашылығы техникасын өткізсеңіз – 2 миллион теңгеге дейін өседі.


Бірақ ақшалай төлемнен айырмашылығы, мұнда екі бірдей «гәпті» ескерген маңызды. Біріншіден, бұл сертификатты тек Қазақстанның өз зауыттарында құрастырылған және тек салондарда сатылатын жаңа экологиялық таза автомобильдер мен арнайы техникаларды сатып алуға жұмсай аласыз. Қолдан не ескісін сатып алуға жарамайды.

Екіншіден, автокөлік иелерінің осы жеңілдікті іске жаратуына тура 12 ай ғана уақыт беріледі. Осы мерзімде пайдаланып үлгермесеңіз, қолыңыздағы сертификат ештеңеге жарамсыз болып қалады.

Бұл ауқымды бағдарлама аясында жеңіл автомобильдерді ғана емес, алып жүк көліктерін, автобустарды, сондай-ақ өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы техникасын – тракторлар мен комбайндарды өткізуге болады. Утилизацияланатын машинаңыздың шыққан жылының немесе жасының ешқандай маңызы жоқ. Алайда оның техникалық күйіне қойылатын талап өте қатал.

Ең жоғарғы соманы немесе максималды номиналдағы сертификатты алу үшін автомобиль толық жиынтықта болуы шарт: оның шанағы (кузов), барлық есіктері, қозғалтқышы, беріліс қорабы (КПП), радиаторы, капоты, багажының қақпағы, қанаттары, доңғалақтары, аккумуляторы, сұйықтықтарға арналған бактары мен пайдаланылған газды шығару жүйесінің бүкіл элементтері өз орнында тұруға тиіс.

Кәдеге жаратылатын машинаның бөлшектері неғұрлым аз болса, қабылдау пунктінде оның құны да соғұрлым төмендеп, арзанға бағаланатынын қаперіңізде ұстаңыз.

2026 жылы Қазақстанда автомобильдерді утилизациялау үдерісі Көлік құралдарын кәдеге жаратудың арнайы мемлекеттік жүйесі аясында жұмыс істейтін уәкілетті қабылдау пункттері арқылы жүргізіледі.

Сондықтан көлік иесі төл машинасын қабылдау пунктіне өз күшімен жеткізуге міндетті: оны өздері алып кетпейді. Пунктте көлік иесі көлікті кәдеге жаратуға қабылдау туралы өтінішті толтыруы және «темір тұлпарының» тиісті құжаттар пакетін өткізуі керек.

Көлік қабылданған соң кәдеге жарату актісі ресімделеді. Осы ресми құжаттың негізінде автомобиль немесе ауыл шаруашылығы техникасы ІІМ органдарындағы тіркеу есебінен біржола шығарылады, деп нақтылады  «МЦФЭР-Главбух» сарапшылары.

Қабылдау пунктіне әкелінген ескі автомобильдің бағасына сол кездегі метал сынықтарының нарықтық құны да әсер етеді. Осындай бағалаудан өткен соң машина бөлшектер мен материалдарға жіктеліп ажыратылады.

Көліктің темір қаңқасы мен басқа да металл элементтері балқыту зауытына жөнелтіледі. Осы үдерістер аяқталғаннан кейін иесінің шотына ақша аударылады немесе қолына сертификат ұстатылады.

Утильалым экономикасы

Бұл жүйенің қаржылық ауқымы мен айналымы еріксіз таңғалдырады: тек соңғы 4 жылдың ішінде ғана Қазақстан кәдеге жарату алымы есебінен бизнес пен бұқарадан 1,13 триллион теңгеден астам қаражат жинаған.

2026 жылы елде утильалымның қайта қаралған, кей жағдайда екі есеге дейін өскен жаңа көрсеткіштері бекітілді. Бұл алымның қымбаттауына АЕК көлемінің өсуі де ықпал етті.

Жалпы, мемлекет жыл сайын бұл алымның мөлшерлемелерін тұрақты түрде индекстеп, көтеріп отырады: олар орта есеппен 15-20%-ға өседі.

Дегенмен, нақты төлейтін утильалым сомасы көліктің шыққан жылы мен оның қозғалтқыш көлеміне тікелей тәуелді: техника неғұрлым ескі әрі қозғалтқышы қуатты болған сайын, оны заңдастырып рәсімдеу қалтаңызды соғұрлым қатты қағады. 

Ағымдағы 2026 жылы кәдеге жарату алымының базалық мөлшерлемесі 50 АЕК болып бекітілді. Бұған әртүрлі коэффициенттер қосылады. Салдарынан, қозғалтқышының көлемі 2 литрге дейінгі бензинді автокөлік үшін иесі шамамен 756 мың теңге төлеуге мәжбүр.

Ал, егер моторының көлемі 3 литрден асып кетсе, бұл сома бірден шарықтап, 2,4 миллион теңгеден асып жығылады. Мұнда жалғыз ғана экологиялық таза электромобильдер үшін жеңілдік жасалды: олар бұл алымды төлеуден заң жүзінде толық босатылған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 27 Jun 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/7jnpJFPz.png"   type="image/png"   length="2476151"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Еуропа нарығына жеткізілген шикі мұнайдың шамамен 13%-ы Қазақстанға тиесілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/europa-narygyna-zhetkizilgen-shiki-munajdyn-shamamen-13-y-kazakstanga-tiesili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/europa-narygyna-zhetkizilgen-shiki-munajdyn-shamamen-13-y-kazakstanga-tiesili-boldy</guid>
                <description>Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздің аса маңызды минералдарды игеру бағытында Еуропаға сенімді серіктес болуға дайын екенін мәлімдеді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан ЕО аса маңызды шикізат ресурстарының тізбесіне қосқан 34 минералдың 21-імен қамтамасыз етуге әзір, деп жазады inbusiness.kz сайты.


– Осы әлеуетті барынша пайдалану үшін біз «офтейк» негізіндегі ынтымақтастық жолын ұсынамыз. Бұл шикізатты өз елімізде өңдеп, қосылған құны жоғары өндіріс тізбегін құруға ықпал етеді. Сирек кездесетін металдар бойынша өңірлік зерттеу орталығының құрылуы – аталған бағыттағы серіктестіктің нәтижесі. Сонымен қатар Қазақстан жаһандық жаңа энергетикалық жүйеге көшу бастамасын ілгерілетуге қашанда ынталы. Өздеріңізге мәлім, еліміз ірі уран өндіруші ретінде әлемдегі сұраныстың 40 пайызға жуығын қамтамасыз етеді. Мұнай мен газдың, көмірдің айтарлықтай қоры бола тұра, біз «жасыл» сутегін өндіру жобасын белсенді түрде қолға алдық. Бұдан бөлек, Қазақстан аумағында литий, никель, ванадий және кобальттың әлі игерілмеген мол қоры бар. Түптеп келгенде, біз серіктестерге өте прагматикалық формула ұсынамыз: яғни стратегиялық ресурстарға қолжетімділікті инвестицияға және технологияға айырбастауға ниеттіміз. Бұл тәсіл Еуропа стандарттарына толық сай келеді, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев. 


Президенттің пікірінше, Қазақстан Еуропалық Одақты қуат көздерімен қамтамасыз ететін сенімді серіктес әрі кепіл ел ретінде стратегиялық позициясын дәйекті түрде нығайтып келеді. 


– Былтыр Еуропа нарығына тасымалданған шикі мұнайдың 13 пайызға жуығы Қазақстанға тиесілі. Біз еуропалық серіктестермен жеткізу көлемін ұлғайту және өңірлік энергетикалық қауіпсіздікті нығайту бағытындағы ынтымақтастықты кеңейтуге әрдайым әзірміз. Осыған байланысты Каспий құбыр консорциумының тұрақты әрі сенімді жұмысын қамтамасыз ету маңызды стратегиялық басымдық болып қала беретінін айтқым келеді, – деді Мемлекет басшысы. 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Wed, 24 Jun 2026 01:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/s8pnLQ03.png"   type="image/png"   length="7557078"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен Еуропалық Одақ 12 миллиард доллардан асатын келісімдерге қол қояды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-europalyk-odak-12-milliard-dollardan-asatyn-kelisimderge-kol-koyady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-europalyk-odak-12-milliard-dollardan-asatyn-kelisimderge-kol-koyady</guid>
                <description>Мемлекет басшысы осы сапар барысында жалпы сомасы 12 миллиард доллардан асатын коммерциялық келісімдерге қол қойылатынын жеткізді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаевтың пікірінше, бұл Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы серіктестіктің тұжырымдамалық тәсілдерді пысықтаудан нақты әрекетке ұласқанын аңғартады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Президент Қазақстанның соңғы жылдардағы экономикалық табысы және аталған нәтижеге жеткізген жүйелі өзгерістер жайында мәлімет берді. 


– Қазақстан экономикасы орнықтылық көрсетіп, жедел дамып келеді. Былтыр ел экономикасының өсімі 6,5 пайызға жетті. Бұл – Халықаралық валюта қоры болжаған жаһандық өсім қарқынынан екі есе жоғары. Ішкі жалпы өнім көлемі 305 миллиард доллардан асты, ал жан басына шаққандағы ІЖӨ 15 мың долларды құрады. Халықаралық валюта қорының болжамы бойынша, биыл ұлттық экономика көлемі 360 миллиард долларға жетеді. Қазіргі уақытта экономикамыздың 40 пайызға жуығын шағын және орта бизнес құрайды. Олар негізгі капиталға салынатын инвестицияның шамамен 70 пайызын қамтамасыз етіп отыр. Бұл жетістіктерге, сайып келгенде, кешенді әрі жүйелі реформалар түрткі болды. Қазақстанда барынша ашық, бәсекеге қабілетті әрі инвесторларға қолайлы экономика құру мақсатында ауқымды саяси және экономикалық жаңғырулар жүргізіліп жатыр. Біз демократиялық институттарды күшейтіп, тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін жетілдірдік, заң үстемдігін орнаттық және адам құқықтарын қорғау аясын кеңейттік. «Заң мен тәртіп» қағидатын мүлтіксіз сақтау ішкі саясатымыздың өзегіне айналды. Таяуда өткен тарихи жалпыұлттық референдум да инвесторлардың құқықтары мен мүдделерін қорғауға арналған заманауи институционалдық база қалыптастыруға септігін тигізді. Ұлттық цифрлық инвестициялық платформа енді инвесторларға «бір терезе» қағидатына сәйкес толыққанды қызмет көрсетеді, ал Инвестициялық кеңес инвестицияға қатысты түйткілді мәселелердің тиімді шешілуін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар біз жаңа ынталандыру тетіктерін енгізе бастадық. Мысалы, Altyn Visa бағдарламасы халықаралық инвесторларға салық және көші-қон мәселесінде едәуір жеңілдіктер береді. Бір сөзбен айтқанда, Қазақстан – саяси тұрақты, макроэкономикалық көрсеткішткері орнықты, экономикасы ашық әрі нарық реформаларына бейіл ел. Ал мұның бәрін инвесторлар ерекше бағалайды, – деді Мемлекет басшысы. 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Wed, 24 Jun 2026 00:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/rcY17zro.jpg"   type="image/jpeg"   length="222078"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Еуропалық Одақ еліміздің ең ірі сауда және инвестициялық серіктесі – Президент]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/europalyk-odak-elimizdin-en-iri-sauda-zhane-investiciyalyk-seriktesi-prezident</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/europalyk-odak-elimizdin-en-iri-sauda-zhane-investiciyalyk-seriktesi-prezident</guid>
                <description>Мемлекет басшысы «Қазақстан – ЕО» дөңгелек үстелінде сөз сөйледі.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Брюссельде Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттер іскерлік орта өкілдерінің қатысуымен «Қазақстан – ЕО» дөңгелек үстелі ұйымдастырылды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Қасым-Жомарт Тоқаев жиынға қатысушылар алдында сөз сөйлеп, Қазақстан мен ЕО арасындағы қарым-қатынас шынайы стратегиялық сипатқа ие болғанын атап өтті.


– Бүгінде Еуропалық Одақ еліміздің ең ірі сауда және инвестициялық серіктесі саналады, оның үлесіне Қазақстанға шетелден тікелей тартылған инвестицияның жартысына жуығы тиесілі. Тек өткен жылдың өзінде екіжақты тауар айналымы 45 миллиард доллардан асты. Бұл жетістік халықаралық деңгейде мойындалды. БҰҰ Сауда және даму ұйымының (ЮНКТАД) дүниежүзілік инвестициялар туралы соңғы есебіне сәйкес, Қазақстан шет елден тікелей инвестиция тарту бойынша Орталық Азияда бірінші орынға ие, сондай-ақ посткеңестік кеңістік пен теңізге шығатын жолы жоқ дамушы елдер арасында көшбасшылықты сақтап келеді. Қазақстанда 4 мыңға жуық еуропалық компания табысты жұмыс істейді. Олардың көбі, әсіресе, Airbus, Polpharma Group, Air Liquide Group, Škoda Group және Alstom секілді компаниялар ондаған жылдардан бері сенімді серіктеске айналды. Сонымен бірге біз еуропалық инвесторлардың жаңа буынын қуана қарсы аламыз. Олардың қатарында Roca Group, Inditex, Maersk, Dewulf және Damen Shipyards Group сияқты танымал компаниялар бар, – деді Президент.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Wed, 24 Jun 2026 00:04:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/1jrFBzg9.jpg"   type="image/jpeg"   length="202649"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
