<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Бизнес</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/biznes</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Tue, 12 May 2026 12:12:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан қой етін 14 елге, ал сиыр етін 8 мемлекетке экспорттайды ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-koj-etin-14-elge-al-siyr-etin-8-memleketke-eksporttajdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-koj-etin-14-elge-al-siyr-etin-8-memleketke-eksporttajdy</guid>
                <description>Еліміз жаңа нарықтарды бағындыруға ниетті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан өткен жылы жалпы 84 мың тонна ет экспорттады. Бұл 2024 жылға қарағанда 43 пайызға артық. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы вице-министрі Аманғали Бердалин Үкімет отырысынан кейінгі брифингте айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Қазақстандық еттің сапасы жақсы екені өздеріңізге белгілі. Қазақстан қой етін 14 елге, сиыр етін 8 мемлекетке экспорттайды. Бұл ретте ешқандай бәсекелестік көріп отырған жоқпыз. Көрші елдерге көлік логистикасы тұрғысынан бізден ет сатып алған тиімді. Себебі логистика баға белгілеуде маңызға ие», – деді вице-министр тілшілердің сауалына берген жауабында.


Аманғали Бердалиннің айтуынша, Қазақстан жаңа нарықтарды ашуға ниетті.


«Біз бәсекелестіктен қорықпаймыз. Біз жыл сайын жаңа нарықтар ашамыз. Биыл Оңтүстік Корея, Жапония, Түркия нарықтарын ашқымыз келеді. Еттің көп көлемін Өзбекстанға, Тәжікстанға және басқа да елдерге жеткізіп отырмыз. Былтыр жалпы алғанда 84 мың тонна ет экспортталды. Бұл 2024 жылға қарағанда 43 пайызға көп», – деп атап өтті Ауыл шаруашылығы вице-министрі.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 12:12:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/wGrqcIuD.png"   type="image/png"   length="9605902"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Фитнес-индустрия күйрей бастады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/fitnes-industriya-kujrej-bastady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/fitnes-industriya-kujrej-bastady</guid>
                <description>Тек клиенттері ғана емес, бизнесі де қатты «арықтап», азып барады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жыл қорытындысында фитнес-клубтар көрсеткен қызметтердің көлемі 79 млрд 699,5 млн теңгені құрады. Соманың басым бөлігі немесе 56 млрд 407,9 млн теңгесі тікелей халықтың шығысына тиесілі. Яғни, қазақстандықтар жұмыс берушілері мен корпоративтік бағдарламалардың қатысуынсыз, фитнес үшін негізінен өз қалтасынан шығындалған.

Біраз бұрын ірі компаниялар, банктер, мұнай мен құрылыс алпауыттары, басқасы топ-менеджерлер мен құнды қызметкерлерге қымбат фитнес-клубтарға отбасылық абонементтер сыйлауды бекзат дәстүр санайтын еді. Бұл «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған» бай-бақуатты замандағы корпоративтік эстетиканың ажырамас бөлігі еді: лауазыммен бірге маман белгілі бір ортаға, инфрақұрылымға және өмір салтына қол жеткізетін.

Ол кезде фитнес-клубтар бай-бағыланның нақты бір кланы мен әлеуметтік тобына тиесілі ететін орта еді. Бүгінде бұл модель өткеннің еншісінде қалып бара жатқандай. 2025 жылы компаниялар фитнес-орталықтардың қызметін небәрі 23,2 млрд теңгеге сатып алған.

Өңірлердегі жағдай тіпті қызық. Статистика көрсеткендей, ауылдық жерлерде фитнес-индустрия жоқтың қасы. Өткен жыл бойы онда көрсетілген қызмет көлемі небәрі 540,8 млн теңгені құрады. Оның үстіне бұл соманың басым бөлігі (352,6 млн) жұмыс берушілердің шығысы. Демек, ауыл халқы фитнес үшін отбасы бюджетін жұмсауға дайын емес, бірақ жекелеген кәсіпорындар қызметкерлерін ауылда ұстап қалу үшін бұрынғыдай, олардың спорттық инфрақұрылымға қолжетімділігін қаржыландыруды жалғастырған.

Әрине, 80 миллиард теңгеге жуық табыс әлдекімді тамсандыруы да мүмкін. Бірақ бәрі салыстыруда танылады ғой: елдегі барлық фитнес-орталықтардың бәрі жабылып жүріп, бір жылда тапқан пайданы 1 ірі банк немесе құрылыс холдингі қанжығалап жүр.

Егер осы табысын саланың дәуірлеп, дүркіреп тұрған заманымен салыстырсақ, бұрынғысының тырнағына да татымайтын көрінеді. 2010-шы жылдар басында-ақ индустрия жүз миллиардтан астам айналымға еркін шығатын. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, шырқау шегіне жеткен шағы 2023 жылға тұспа-тұс келіпті: ол кезде ЭҚЖЖ (ОКЭД) бойынша тек фитнесті ғана емес, SPA мен демалысты ұйымдастыру қызметтерін де қамтыған бұл сала бір жылда 813 млрд 194 млн теңге табыс тапқан! Ал, 2024 жылы-ақ нарықтың бұл көрсеткіші 704,5 миллиардқа дейін құлады. Содан бері қарқынды түрде құлдырап келеді.

Гантельдер тікелей эфирде: селфи-адамдар шапқыншылығы

Елорда тұрғыны Марғұлан бір кездері «фитнес-клубтың кестесімен» өмір сүріпті. Күн сайын таңертең немесе кешкісін Астананың сол жағалауында панорамалық терезелері бар ғимаратқа асығатын. Оны мақпалдай жұмсақ жарығы, киім ауыстыратын бөлмелердегі қымбат парфюм жұпары, ресепшндегі кофе, мамыражай атмосфера тартушы еді. Фитнес-орталық ол кезде «деңгейлес адамдардың клубы еді» деп еске алды.

«Зал ішінде, СПА-да, тіпті гардеробта мүсіні мінсіз, күлкісі аппақ сымбатты қыздар жұмыс істейтін еді. Оларға қарап-ақ көңіл тояттайтын. Жаттықтырушылар – TikTok-тағы «фитоняштар» емес, есімі мен беделі бар тұлғалар болатын. Оның бірі тіпті Қазақстан құрамасын жаттықтырып, әлем чемпиондарын дайындаған. Сәлемдесіп, оның қолын алып тұрып, қайратын, қуатын, алдыңда нағыз кәсіби маман тұрғанын түсінетінсің. Жаттығудан кейін – сауна, SPA, бассейн. Белгілі бизнесмендер, спортшылар, шенеуніктер келетін. Ешкім жасырын суретке түсіріп алуға тырыспайтын, айғайлап сөйлемейтін, әлеужеліге видео салмайтын. Бәрі өзгенің ар-ұжданын құрметтейтін. Тіпті ол жердегі парасатты тыныштықтың өзі маған қымбат еді», – дейді Марғұлан.

Содан кейін пандемия келді, саланы сынаққа салды, есіктерге жаппай қара құлып ілді. Бір жылдан кейін залдар қайта ашылды, бірақ мүлдем басқа шындық орнады. Клиенттер ағыны үшін жанталас, күрес басталды. Таяуда ғана таңдаулы топтарға иек артып келген премиум клубтардың өзі кенеттен «бір абонемент бағасына екеуін сатып алыңыз!» сияқты акциялар өткізе бастады.

Маркетологтар осының арқасында келушілер ағынының күрт өскені туралы әдемі графиктермен қожайынды қуантып, «бағаны демократияландыру – бизнесті кеңейтудің жолы» деп сендірген болса керек. Бірақ жаңа клиенттермен жаңа мінез-құлық ережелері де келді.

«Кездейсоқ адамдар пайда болды. Жаттығу үшін емес, танысу үшін келетін қыз көбейді. Олар үстіне бір құты арзан әтірді құйып тастағандай «аңқып» жүреді. Жеңілтек жігіттер де қаптап, өз мінезінен де ауыр гантелдердің жанында сторис түсіретін болды. Біреуі тренажерге отырып алып, 20 минут бойы телефонын шұқылады. Біреуі айналасындағы адамдарды декорация ретінде пайдаланып, TikTok түсіреді. Бірде мен өзімді біреудің ролигінен байқап қалдым: әлдебір блогерсымақ «мотивациялық контент» түсіріпті. Әрине, ешкім де менен рұқсат сұраған жоқ. Сол кезде нық түсіндім: клубта мән қалмады», – дейді ол.

Айына бірнеше мың долларға түсетін кәсіби бапкерлердің орнын біртіндеп біліктілігі күмәнді жаттықтырушылар басқан. Марғұлан оның бірі кеуде мен арқаға арналған жаттығуларды шатастырғанын, екіншісі «жеке жаттығу» кезінде телефоннан өзгенің нұсқаулығын қарағанын аңдап, түңіліпті.

Персонал да өзгерді. Егер бұрын әрбір клиенттің атын біліп, күлімсіреп қарсы алса, енді ресепшндегілер «неге келдің?» дегендей, жеккөрінішін әрең тыйып, тісінің арасынан жауап беруі мүмкін. Киім ауыстыру бөлмелері лас, шулы бола бастады. Саунада жиналған жұрт қауқылдасып, алған қарыздарын, тіккен бәсін, кімнің кімнен ажырасқанын және басқа өсек-аяңды талқылайтын болды.

Ескі таныстарының жоғала бастағаны да Марғұланның қабырғасына батыпты. Бірі аз шоғыр адам ғана кіре алатын жабық жеке клубқа кеткен, екіншісі жаттығуды мүлдем тәрк еткен. Мәселе қаржыда емес, ортадан айрылуда еді. Премиум сервисті сатып алатын адамдар, әдетте, жай ғана тренажер үшін ақша төлемейді: оны үйінде де орната алады. Олар атмосфераны, болжамдылықты, жайлылықты және айналасын ығай мен сығай қоршағанын қалайды. Бұл жоғалса, бизнес-моделдің өзі күйрейді.

Бүгінде Марғұлан таунхауста тұрады. Төменде оның жеке залы жабдықталған. Жақсы тренажерлер, өзіне қажетті салмақтағы гантелдер, жүгіру жолы және басқа керектінің бәрі тұр. Төл саунасы бар. Ешкім ортадан килігіп, TikTok түсірмейді. Ешкім кедергі жасамайды. Кейде жалғызсырап, іші пысса, достарын шақырады екен.

«Бизнесмендер фитнесті жалпыға қолжетімді ете отырып, көп ақша табамыз деп ойлады. Мүмкін ниетіне жеткен шығар. Бірақ бағамен бірге олар қалғанның бәрін де арзандатып жіберді. Бұрынғы ауан, адам, деңгей жоқ. Не дейін... менің миллиондарымнан олар айырылды», – деп қорытты кейіпкеріміз.

Элита иісі: төгілген тер әлдеқайда қымбат тұрған кез

Танымал фитнес-залдар желісінің менеджері Марат Ғабдуллин Дубайда өткен конференциядан оралған: мұндай дағдарысты жағдай тек бізде ғана емес, жаһандық көлемде болып жатыр деген байламға келіпті.  Оның тұжырымдауынша, дүниежүзінде бұрынғы дәстүрлі сән-салтанатқа деген сұраныс төмендеуде, тиісінше, премиум-клубтар алған бағытын өзгертуге мәжбүр.

«Ауқатты клиенттер ендігі жерде қымбат клубқа мүше екенін айтып, биік мәртебесін паш етуге ұмтылмайды. Бүгінде олар жаттығуды дербестендіруді (персонализация), биохакингті, тар форматтар мен үйдегі жаттығуларды таңдайды», – деді сарапшы.

Фитнес-индустрия тым ұзақ уақыт бойы денсаулықты емес, сыртқы жарқыл мен табыстылықтың «әдемі декорациясын» басты орынға қойып келді. Бірақ қазіргі тренд сән-салтанатпен мақтанудан денсаулық пен тиімділікке қарай ауысуда. Бұл элиталық клубтарды клиенттерді ұстап қалу үшін озық технологияларды енгізуге итермелейді.

Нарық қатысушыларының пікірінше, талғамның өзгеруіне мынадай негізгі себептер әсер еткен:


	Дербестендіру мен тиімділік: үлкен залдар орнына клиенттер бутик-студияларды, жеке жаттықтырушыны, сондай-ақ тамыр соғысы мен ағза өзгерістерін бақылайтын биометриялық бағдарламаларды таңдайды. Енді интерьер емес, нақты нәтиже маңызды.
	Уақытты үнемдеу: сапалы тренажер-жабдықпен үйде жаттығу немесе жаттықтырушымен онлайн жұмыс істеу қаншама уақытты жолда босқа жоғалтып, клубқа барудан гөрі тиімдірек болуда.
	Денсаулыққа екпін түсіру: табысты адамдарға тек бұлтылдаған бұлшықетті өсіру жеткіліксіз. Олар енді ұзақ өмір сүруді, ұйқы сапасын арттыруды, ми жұмысын жандандыруды, стресті азайтуды және энергия сақтауды таңдайды. Фитнес медицина мен профилактикалық күтімнің (preventive care) бір бөлігіне айналуда.
	Ұсыныстың шамадан тыс көптігі: фитнес нарығы қайта форматталып, бағасын барынша арзандатып, әрбір адамға қолжетімді болуға ұмтылуда. Салдарынан эксклюзивтіліктен жұрдай бола бастады. Мысалы, бір жаттығу бағдарламасын барлық клиентіне таңатын біліксіз фитнес-жаттықтырушы көбейген.


Ал премиум сегмент масс-маркетке айналған жерге баруды қор санайды, мұндай трансформацияны ауыр қабылдайды. «Арзанның дәмі татымас» деген ата-бабамыз. Көптеген фитнес-зал шынымен де қолжетімді бола түсуде. Бірақ бұл ұзаққа созылмайды. Кейін біразы жабылып тынады.

Нарық арып барады: фитнес-амбициялар дефляциясы 

Әрине, Қазақстанда барлық элиталық фитнес-клубтар толығымен жабылып, жойылады деуге әлі ерте. Олар бейімделуге мәжбүр: бай клиенттеріне форманы қалпына келтірудің жеке, бірегей маршруттарын, биохакингті, оңашалықты (жеке сектор бөледі), медициналық сүйемелдеуді, дербестендірілген бағдарламаларды және қазіргі қала өміріндегі ең қымбат ресурс – өз уақытын барынша үнемдеуді ұсынады.

Сонымен қатар, кәсіпкерлер фитнес-клубтардың аса табысты бизнес болудан қалғанын мойындайды. Мүмкін, Ұлттық статбюро деректеріндегі нарықтың күрт қысқаруы осымен байланысты шығар. Көптеген фитнес-зал декларациясында пайдаға емес, шығынға батқанын көрсетіп жатыр.

Индустрия көп жыл бойы тұрақты түрде кеңею бизнес-моделімен өмір сүрді: жаңа клубтар ашты, жаңа франшизалар сатты, жаңа шаршы метрлерді сатып алды. Енді оның бәрін оңтайландыруға мәжбүр.

Сарапшылардың мәліметінше, фитнес-клубтардың маржиналдылығы (таза табысы) жыл сайын орта есеппен 2%-ға төмендеп келеді. Бүгінде саладағы таза пайда шамамен 14%-ды құрайды. Тіпті бизнесін жауып, қалған ақшасын депозитке салса, көбірек табар еді.

«Жылдан жылға маржиналдылық айтарлықтай төмендеуде. Дегенмен, жаттығу залдарын жаппай жабу туралы мәселе көтеруге ерте. Біз соңына дейін шыдаймыз. Тіпті 5–10% болса да – пайданың аты пайда. Фитнес-клуб – бұл адам факторымен тығыз байланысты бизнес. Егер дамымасаң, жаңа бағдарламалар ұсынбасаң, тренажерлерді үнемі жаңартпасаң, тұрақты клиенттердің өзі кетіп қалады. Бұл – тоқтаусыз инвестиция құюды талап ететін сала», – деді Фитнес-индустрия операторлары қауымдастығының президенті Ольга Киселева.

«Т-Бизнес секреты» Ресейде де премиум фитнес-клубтардың беделі қатты құнсызданып кеткеніне назар аудартты. Олардың клиенттерін баға саясаты емес, артылған үмітті ақтамауы үркітті.

Басылым жариялаған әлеуметтік зерттеу көрсеткендей, премиум фитнес-орталық қызметтерін пайдаланушылардың көпшілігі негізгі проблемалар ретінде келесі факторларды атаған:


	тренажерлерге және киіну аймақтарындағы кезектер;
	жаттығу кеңістігінде селфи жасау және видеоға түсіру;
	залда телефонмен қатты сөйлесу, шу, хаос;
	ауа температурасының тұрақсыздығы («не суық, не қапырық»);
	тазалықтың уақытылы қамтамасыз етілмеуі («тренажерлер жиі сүртілмегендіктен үнемі тер сасып тұрады»);
	персоналдың қосымша қызметтерді тықпалап, мазалауы;
	логистиканың ойластырылмауы (мысалы, спа-орталықтың не саунаның басқа ғимаратта немесе басқа қабатта орналасуы).


Міне, осындай «ұсақ-түйектердің» өзі жинала келе, премиум сервис сезіміне соққы береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 09:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/5uqvLpL0.png"   type="image/png"   length="2065944"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Түркиядан Қытайға Қазақстан арқылы алғашқы жүк пойызы аттанды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/turkiyadan-kytajga-kazakstan-arkyly-algashky-zhuk-pojyzy-attandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/turkiyadan-kytajga-kazakstan-arkyly-algashky-zhuk-pojyzy-attandy</guid>
                <description>Орта дәліз бағыты бойынша алғаш рет Түркиядан Қазақстан арқылы Қытайға кері контейнерлік тасымал ұйымдастырылды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жоба «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ-ның еншілес ұйымы «KTZ Express» АҚ-ы мен түркиялық Pasifik Eurasia Lojistik Dış Ticaret A.Ş. компаниясының бірлесуімен жүзеге асырылды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Контейнерлік пойыз Транскаспий халықаралық көлік бағыты арқылы Измир – Ақтау порты – Алтынкөл станциясы – Чэнсян бағытымен жүріп өтті. Соңғы нүкте Қытайдың Фуцзянь провинциясында орналасқан.

Пойыз құрамында тұрмыстық тоңазытқыштар тиелген 50 қырықфуттық контейнер болған.


– Қазақстан аумағындағы Ақтау порты мен Алтынкөл станциясы арасындағы транзиттік уақыт 83 сағатты құрады.Жобаны іске асыру Орта дәліздің шығыс бағыттағы, яғни Түркия мен Еуропадан Қытайға жүк тасымалдауда тиімді әрі бәсекеге қабілетті бағыт ретінде сұранысы артып келе жатқанын көрсетті, –делінген ҚТЖ таратқан ақпаратта.


Мамандардың мәліметінше, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Түркия арасындағы жүк тасымалы көлемі 34 пайызға өскен.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 08 May 2026 22:12:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/t2nca0U4.png"   type="image/png"   length="2135229"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Айыппұл мал саласына да жетті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/endi-malyna-en-salmagandardyn-ajyppul-toleuine-tura-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/endi-malyna-en-salmagandardyn-ajyppul-toleuine-tura-keledi</guid>
                <description>Ведомство басшысының сөзінше, малына ен тақпағандар енді айыппұл арқалайды. Құжатсыз мал сатып, делдал болғандарға да «қара бұлт» үйірілмек.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан қай саланы болса да жүйелеуге бағыт алғаны белгілі. Енді кезекті реформа төрт түлікке де ауды. Бұдан былай ауылдағы ағайынның бәрі қолындағы малын тіркетіп, ен салып отыруға мәжбүр болмақ.

Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров таяуда малды тіркеу талаптарына қатысты бірқатар өзгерістер болатынын мәлімдеді. Ведомство басшысының сөзінше, малына ен тақпағандар енді айыппұл арқалайды. Құжатсыз мал сатып, делдал болғандарға да «қара бұлт» үйірілмек.

Министрдің баяндамасына зер салсақ, мал төлдеген соң бір аптадан асырмай құлағына ен ілу керек. Әйтпесе иесіне 30 мың теңге айыппұл салынады. Тіркеу жеңіл болуы үшін «Төрт түлік» атты қосымша әзірленбек. Ал қағаз-құжатсыз, ветеринариялық анықтамасыз малды сатып алып, базарға апарып сататын делдалдарға «қылмыстық жауапкершілік» қарастырылмақ.

Ұлттық статистика бюросының дерегінше, елде жыл басында ірі қара мал басы 8,2 млн-ға жетіп, алдыңғы жылмен салыстырғанда 2,4%-ға көбейген. Қой мен ешкі саны – 20,6 млн бас, жылқы – 4,6 млн бас, түйе – 294 мың басты құраған. Бірақ жауаптылар шындығында мал саны бұдан да көп болуы мүмкін деп ойлайды. Себебі тіркелмеген төрт түлік көп секілді.


«Малды тіркеу үшін мемлекет тарапынан барлық жағдай жасалды. Дәлірек айтқанда, идентификациялық бирка, чип қойылады. Малды уақытында тіркей алмайтын себептер бар. Мәселен, мал дәрігері шалғай елді мекендерді аралап жүрем дегенше біраз уақыт өтеді. Өйткені бір ауылда ветеринар ұқыпты істесе, екінші ветеринар өз ісіне салғырт қарауы мүмкін. Одан кейін тіркеген күннің өзінде төл қыста суыққа тоңып, жазда ыстыққа күйіп, шығын болып жатады. Осындай жағдайдың бәрін бірізділендіріп отыру қажет», – «Қазақтың ақбас тұқымының республикалық палатасы» мүшесі Қуаныш Серғазыұлы.


Қазір елімізде малға жалған құжат жасатып, жоқ төлді тіркегені үшін екі заң аясында жауапкершілік қаралады. Қылмыстық кодекстің 190-бабы, яғни, «алаяқтық» тармағы, ал жалған құжат жасау бойынша 385-баппен қаралады. Тіпті, қылмысы дәлелденсе, 3-7 жыл бас бостандығынан айырылып, мүлкін тәркілеу көзделіп қойған. Бұл әсіресе ірі шаруаларға қатысты.

2023-2026 жылдар аралығында Қарағанды облысында жалған құжат жасап, жоқ малды тіркеп, 253 млн теңге субсидия алғандар ұсталған. Ал былтыр Солтүстік Қазақстан облысында кооператив басшысы 50 млн теңгеге жалған есеп жасап, малдың санын көбейтіп көрсеткен. Осыған ұқсас жағдай биыл да туындап, құжат жүзінде жоқ малды тіркеп, жалған бухгалтерлік құжатпен 2,5 млрд теңгені қолды еткен ұйымдасқан топ ұсталып, 30 адам жазаға тартылыпты. Демек, сала жемқорлықтан адам емес.


«Кей фермерлер малдың санын көбейтіп, төлін уақытында тіркемейді. Малдың бәрін дер кезінде тіркеп, базаға енгізудің артықшылығы бар. Егер мал тіркелсе, сол өңірге, ауданға, ауылға қанша вакцина, қаржылай көмек керек екені анықталады. Мысалы, көктемде мың бас қой тіркелмесе, күзде мың бас екпе жетпей қалады деген сөз. Соның салдарынан олқылық кетіп, ауру-сырқау малдың саны көбейіп, шаруашылық шығынға бата бастайды. Сондықтан әр фермер осыны ескеруі керек», – дейді Абай облысына қарасты «Кәсіподақтар орталығы» төрағасы Қуаныш Сүлейменов.


Жалпы, бұл реформаның түп-төркінінде малдың ауру-сырқаудан таза болуы жатқан секілді. Себебі қазір нарықта сатылып жатқан ет-сүт өнімдері көп, алайда оның тазалығын, адам өміріне қауіпсіз болары түгелдей бақылауда емес. Кейде сауда орындарына жеткізілетін етке қатысты сертификаттардың да күмән тудыратыны айтылады. Сондықтан салаға қатаң бақылау керегін жасырмаған абзал.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 08 May 2026 19:34:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/oUZGSWSb.jpeg"   type="image/jpeg"   length="155532"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Серік Жұманғарин бизнестің жаппай жабылу себебін түсіндірді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/serik-zhumangarin-biznestin-zhappaj-zhabylu-sebebin-tusindirdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/serik-zhumangarin-biznestin-zhappaj-zhabylu-sebebin-tusindirdi</guid>
                <description>Вице-премьер бұған салық реформасының ғана әсері бар деген пікірмен келіспеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Парламенттің бірлескен отырысынан кейінгі кулуарда бизнестің жаппай жабылу себебін айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Қазір көптеген бизнестің жабылуына B2B секторына қатысты салық реформасының қатаң талаптары себеп. Ал B2C секторына бұл өзгерістер айтарлықтай әсер еткен жоқ. Мейрамхана, қоғамдық тамақтану орындары мен үй жанындағы дүкен иелері жаңа өзгерістерге қуанып отыр. Өйткені олар үшін лимиттер артып, салық органдарымен қарым-қатынасы жақсара түсті. Шамамен 300 мың кәсіпорын B2B секторында жұмыс істеді. Соның 71 пайызы нөлдік декларация тапсырған, яғни табысын мүлде көрсетпеген. Тағы 164 мың кәсіпорынның тек бір ғана клиенті болған. Сондықтан мұндай кәсіпорындардың жабылып, қиындыққа тап болуы – заңды құбылыс. Бұл – салық және бюджет реформасының нәтижесі», – деді вице-премьер.


Серік Жұманғарин қалған кәсіпорындар бизнес бастағанда белгілі бір тәуекелдерді ескермеуі мүмкін деп отыр.

Ұлттық экономика министрінің айтуынша, тұтынушылық несиелеу көлемінің азаюы да қызмет көрсету саласымен жұмыс істейтін шағын және орта бизнеске әсер етіп отыр.


«Тұтынушылық несиелеу қарқынының баяулауы да компанияларға әсер етеді. Өйткені сатылым тоқтайды. Себебі негізгі сатып алушы – халық, олар негізінен несие есебінен сатып алып отырды. Сондықтан мұндай өзгерістердің салдарын жан-жақты бағалау қажет»,  – деп атап өтті Премьер-министрдің орынбасары.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 08 May 2026 15:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/OAT77NDa.jpg"   type="image/jpeg"   length="75579"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әлемдік мұнай қорына қатысты қорқынышты болжам жасалды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/alemdik-munaj-koryna-katysty-korkynyshty-bolzham-zhasaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/alemdik-munaj-koryna-katysty-korkynyshty-bolzham-zhasaldy</guid>
                <description>Ең ірі инвестициялық банктердің бірі Goldman Sachs жер-жаһандағы мұнай қоры күрт азайғанын айтып, дабыл қақты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазір Ормуз бұғазы арқылы жеткізілетін мұнай көлемі шектеулі саналатындықтан, оның сарқылуы тіпті алаңдатады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Турасын айтқанда, қоймалардағы мұнайдың жалпы әлемдік қоры тек 101 күндік тұтынуға жететіні жайлы дерек бар. Аталған көрсеткіш мамыр айының соңына қарай 98 күнге дейін төмендеуі ықтимал. 

Банктің бағалауынша, мұнай өнімдерінің әлемдік қоры АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысына дейінгі 50 млн доллардан қазіргі күні 45 млн долларға дейін қысқарды. 

Goldman Sachs дерегінше, жалпы әлемдік қор осы жазда ең төменгі операциялық деңгейге жетуі екіталай, бірақ кейбір аймақтарда және кейбір өнімдер бойынша мұнай қорының азаюы мен жеткізілім шығындары алаңдаушылық тудырып отыр. 

S&amp;P талдаушылары сұраныстың төмендеуіне қарамастан сәуір айында мұнай қоры тәулігіне орта есеппен 6,6 млн баррельге төмендегенін айтып, «бұл – бақылау жүргізудің бүкіл тарихында рекордтық ең үлкен екінші төмендеу» деп нақтылады.

Жаза кеткен жөн, мұнайға сұраныстың күрт төмендеуі коронавирус пандемиясы кезінде ғана тіркелді.

Ал Financial Times негізгі әсерді әзірге көбіне Азия елдері сезінсе де, АҚШ-тағы бензин қоры жазғы демалыс маусымының шыңында тарихи төмен деңгейге жетуі мүмкін екенін жасырмайды. 

Бұған дейін АҚШ-та мұнай бағасы 80%-ға қымбаттап, бензин рекордтық көрсеткішке жеткенін жаздық.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 06 May 2026 16:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/63Vyheni.jpg"   type="image/jpeg"   length="208227"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Орталық Азияда жүгеріні терең өңдейтін ең ірі зауыт Түркістанда іске қосылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ortalyk-aziyada-zhugerini-teren-ondejtin-en-iri-zauyt-turkistanda-iske-kosylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ortalyk-aziyada-zhugerini-teren-ondejtin-en-iri-zauyt-turkistanda-iske-kosylady</guid>
                <description>Зауытта 26 түрлі өнім шығатын болады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл туралы Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Түркістан облысында «Қазкрахмал» зауытының құрылысы жалғасуда. Құны 35 млрд теңгені құрайтын бұл кәсіпорын еліміздегі алғашқы әрі Орталық Азиядағы жүгеріні терең өңдеп, жоғары қосылған құны бар өнім шығаратын ең ірі кешен болмақ.



Жоба өңдеу өнеркәсібін дамытуға және өңір экономикасын әртараптандыруға бағытталған. Екі кезеңді қамтитын жобаның алғашқысында астықты қабылдау, кептіру және сақтау үшін базалық инфрақұрылым құрылды.

Қазіргі уақытта пайдалануға берілген. Екінші кезең барысында терең өңдеу өндірістік кешенінің құрылысы қарқынды жүргізілуде.


«Зауыт толық іске қосылғаннан кейін жылына 150 мың тоннаға дейін жүгері өңдеп, 26 түрлі өнім шығаратын болады. Олардың қатарында тағамдық глюкоза, мальтозалы шәрбат, жүгері майы, крахмал және құрама жем бар. Өндіріс қалдықсыз цикл қағидаты бойынша ұйымдастырылып, тек ГМО-сыз табиғи шикізат қолданылады. Басты мақсат – тұрақты шикізат базасын қалыптастыру. Осыған байланысты өңірде жүгері егіс алқаптарын ұлғайту жұмыстары жүргізілуде. Жаңа алқаптар Түркістан облысының Шардара, Жетісай және Мақтаарал аудандарында игерілуде», – делінген хабарламада.


Кәсіпорынның технологиялық жарақтандырылуы 80% деңгейінде автоматтандырылған.



Зауыт өнімдері Қазақстанның ішкі нарығына, сондай-ақ Азия мен Еуропа елдеріне экспортқа шығарылады. Жүгері крахмалы, шәрбаттар және басқа да өнімдер түрлі өнеркәсіп салаларында кеңінен қолданылады, бұл кәсіпорынның экспорттық әлеует күшейтеді.

Болашақта зауыт қуатын жылына 300 мың тоннаға дейін арттыру және әлемнің 100-ден астам компаниясымен халықаралық әріптестікті тереңдету жоспарланып отыр. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 30 Apr 2026 13:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/enY3K4kw.jpg"   type="image/jpeg"   length="107167"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«АЛМЭКС» меншік құрылымы АХҚО арқылы рәсімделді, бенефициарлар өзгерген жоқ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/almeks-menshik-kurylymy-ahko-arkyly-rasimdeldi-beneficiarlar-ozgergen-zhok</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/almeks-menshik-kurylymy-ahko-arkyly-rasimdeldi-beneficiarlar-ozgergen-zhok</guid>
                <description>Жаңа құрылым қаржылық топтарда қолданылатын үздік тәжірибелерге сай корпоративтік басқаруды жақсартады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«АЛМЭКС» холдингтік тобы» АҚ-ның жалғыз акционері – Almex Holding Limited компаниясы. Ол Астана халықаралық қаржы орталығында тіркелген. Бұл туралы inbusiness.kz сайтына холдингтің баспасөз қызметі хабарлады.

«АЛМЭКС» мәліметінше, түпкілікті бенефициарлық меншік иелері өзгерген жоқ – олар бұрынғыдай Тимур Құлыбаев пен Динара Құлыбаева. Сонымен қатар, меншік құрылымындағы өзгерістер Halyk Bank бенефициарларына әсер етпеген.


«АЛМЭКС» холдингтік тобы» АҚ-ның жалғыз акционері – Астана халықаралық қаржы орталығында тіркелген Almex Holding Limited компаниясы. Түпкілікті бенефициарлар – Тимур Құлыбаев пен Динара Құлыбаева. Меншік құрылымындағы өзгерістер Halyk Bank бенефициарларына ықпал еткен жоқ», – делінген inbusiness.kz-ке берілген түсініктемеде.


Компанияда бұл өзгерістер корпоративтік басқару құрылымын заманауи стандарттарға сәйкестендірумен байланысты екенін атап өтті.


«Өзгеріс корпоративтік басқаруға қатысты және басқару құрылымын ірі қаржылық топтарда қолданылатын тәжірибелерге сәйкестендіруге бағытталған. АХҚО юрисдикциясын пайдалану корпоративтік басқару мен ақпаратты ашудың заманауи стандарттарына сай келеді», – делінген түсініктемеде.


Сондай-ақ, «АЛМЭКС» өкілдері Астана халықаралық қаржы орталығының Қазақстан юрисдикциясы ретінде ағылшын құқығы қағидаттарын қолдана отырып жұмыс істейтінін және холдингтік құрылымдар үшін платформа ретінде пайдаланылатынын еске салды.


«АХҚО – Қазақстан Республикасының юрисдикциясы, онда ағылшын құқығы қағидаттары қолданылады және ол халықаралық тәжірибеге сәйкес холдингтер үшін платформа ретінде пайдаланылады», – деп атап өтті компания.


Холдингте «АЛМЭКС» холдингтік тобы Halyk Bank-тің мажоритарлық акционері мәртебесін сақтап қалатыны айтылды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Wed, 29 Apr 2026 22:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Y5TJ1E3B.webp"   type="image/webp"   length="51750"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақ мұнайының сатылмауы немістерге энергетикалық дағдарыс тудырады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazak-munajynyn-satylmauy-nemisterge-energetikalyk-dagdarys-tudyrady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazak-munajynyn-satylmauy-nemisterge-energetikalyk-dagdarys-tudyrady</guid>
                <description>Германияда керосин тапшылығына деген алаңдаушылық күшейе түсті.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оған «Дружба» құбырының жабылуы тікелей әсер етіп отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

BILD басылымы Германия билігі Ормуз бұғазының бұғатталуы жағдайында мұнай, бензин және авиациялық керосин қорын бақылауға алғанын жазады. Осы мақсатта Ұлттық қауіпсіздік кеңесі жанынан Экономика министрлігінің мемлекеттік хатшысы Франк Ветцель жетекшілік ететін дағдарыс штабы құрылған. Қазір елде авиаотын қорының көлемі де талқыланып жатыр.

Германияда жыл сайын 4,5 млн тонна керосин өндіріледі. Бұған қоса ел сырттан 6,1 млн тонна импорттайды, ал 1,4 млн тоннасын экспортқа шығарады. Сондай-ақ, ақпан айының соңына қарай өнеркәсіптік қоймаларда 300 мың тонна керосин сақталған. Мұнай қорын сақтау одағы басқаратын мемлекеттік резерв көлемі шамамен 1,1 млн тонна деп бағаланады. Жалпы есепте бұл 10,6 млн тоннаны құрайды. Ал елдің жылдық тұтынуы 9,2 млн тонна болғандықтан, қағаз жүзінде шамамен 1,4 млн тонналық қор бар.

Десе де, басты қауіп 1 мамырдан бастап Қазақстан мұнайының «Дружба» құбыры арқылы жеткізілуі тоқтауы мүмкін деген ақпараттан туындайды. Бұл ең алдымен Берлин мен Бранденбург жерін, сондай-ақ Шведт қаласындағы мұнай өңдеу зауытын қамтиды. Аталған кәсіпорында мұнай өңделіп, оның бір бөлігі Берлин әуежайына арналған керосинге айналдырылады. 


– Құбырдың жабылуы қазіргі энергетикалық дағдарысты одан әрі ушықтырады. Жауапты тұлғалар бұл сценарийді алдын ала қарастырып, Шведтке мұнайды басқа көздерден жеткізу жоспарын әзірлеп қойған шығар деп күтуге болады, – деді ifo институтының президенті, профессор Клеменс Фюст BILD-ке берген пікірінде.


Бұған дейін «Немістер қазақ мұнайын сатып ала алмайтын болды» деген тақырыпта мақала жариялаған едік.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 27 Apr 2026 14:28:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/1efFdelk.jpg"   type="image/jpeg"   length="239382"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мұнайы Еуропаға «Дружба» құбырын айналып өтетін бағытпен жеткізілмек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-munajy-europaga-druzhba-kubyryn-ajnalyp-otetin-bagytpen-zhetkizilmek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-munajy-europaga-druzhba-kubyryn-ajnalyp-otetin-bagytpen-zhetkizilmek</guid>
                <description>Бұл туралы Ресей тарапы мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Германияға &quot;Дружба&quot; құбыры арқылы жеткізіліп келген қазақстандық мұнай көлемі 2026 жылғы 1 мамырдан бастап басқа логистикалық бағыттармен тасымалданады. Бұл туралы Ресейдің вице-премьері Александр Новак айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты ТАСС агенттігіне сілтеме жасап.


«Расында да, 1 мамырдан бастап бұған дейін «Дружба» құбыры арқылы Германияға тасымалданып келген қазақстандық мұнай көлемі басқа логистикалық бағыттарға жіберіледі. Бұл қазіргі техникалық мүмкіндіктерге байланысты қабылданды», – деді Александр Новак журналистердің сауалына берген жауабында.


Оның сөзінше, қара алтын ағындарын қайта бағыттау мәселесіне Ресейдің Энергетика министрлігі мен «Транснефть» компаниясы жауапты.

Айта кету керек, бұған дейін Сыртқы істер министрінің орынбасары Ресейдің Қазақстан мұнайын Еуропаға жеткізуді тоқтатуына қатысты ақпаратқа пікір білдіргенін жазғанбыз. ҚР Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов «Достық» бағыты бойынша мұнай транзиті болмайтынын мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 23 Apr 2026 12:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/6sAWECSk.jpg"   type="image/jpeg"   length="129835"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ресей Қазақстан мұнайының Германияға экспортын тоқтатады: СІМ пікір білдірді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/resej-kazakstan-munajynyn-germaniyaga-eksportyn-toktatady-sim-pikir-bildirdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/resej-kazakstan-munajynyn-germaniyaga-eksportyn-toktatady-sim-pikir-bildirdi</guid>
                <description>Қазақстан бұл мәселені Мәскеумен талқылауы мүмкін.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сыртқы істер министрінің орынбасары Әлібек Бақаев Ресейдің Қазақстан мұнайын Еуропаға жеткізуді тоқтатуына қатысты ақпаратқа пікір білдірді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Егер ондай ақпарат расталса, ресми түрде жарияланса, онда біздің Мәскеудегі елшілігіміз бұл мәселені Ресей тарапымен талқылайды. Мамандар, дипломаттар, сарапшылардың деңгейінде талқыланады. Бір шешімге келген кезде ресми түрде жарияланады», – деді вице-министр Мәжіліс кулуарында.


Тілшілер «Ресейдің әрекеті заңды ма?» деп нақтылады.


«Соның бәрін сарапшылар шешеді. Тарихи жағынан қарасақ, бізде Ресей тарапымен әрқашан да ауызбіршілік болып, бір ортақ шешімге келген едік. Сондықтан осы мәселе туындаса, оның шешімі табылады деген ойдамын», – деді Әлібек Бақаев.


Журналистер бұл жағдайда Қазақстан Ресейге нота жариялауы мүмкін бе деп сұрады.


«Нота дегеніміз жалпы дипломатиялық қарым-қатынаста пайдаланылатын құжат. Мәселе нотада емес. (...) Керек болатын болса, нота да жолданады», – деп атап өтті спикер.


Айта кету керек, бұған дейін Ресейдің қазақ мұнайын «Достық» арқылы тасуды доғаратыны туралы ақпарат түрлі БАҚ-тың басты тақырыбына айналғанын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 14:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/e9uQKwO3.jpg"   type="image/jpeg"   length="123140"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Qazaq Oil жанармай құю станциялары желісінің қызметкерлері «Таза Қазақстан» бастамасын қолдады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/qazaq-oil-zhanarmaj-kuyu-stanciyalary-zhelisinin-kyzmetkerleri-taza-kazakstan-bastamasyn-koldady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/qazaq-oil-zhanarmaj-kuyu-stanciyalary-zhelisinin-kyzmetkerleri-taza-kazakstan-bastamasyn-koldady</guid>
                <description>Qazaq Oil жанармай құю станциялары желісінің 5 мыңнан астам қызметкері бүкіл ел бойынша ауқымды сенбілік өткізді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Qazaq Oil жанармай құю станциялары желісінің ұжымы Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» экологиялық бастамасына қосылды. Компания қызметкерлері акция аясында бүкіл ел бойынша 400-ден астам нысанда сенбілік ұйымдастырды. 



Жанармай құю станцияларының қызметкерлері өз бекеттерінің аумағындағы жұмыс аймақтары мен маңайдағы учаскелерді тазалады. Компанияның хабарлауынша, мұндай шараларға қатысу бір реттік акция емес, тазалықты сақтауға бағытталған жүйелі жұмыстың бір бөлігі.

Qazaq Oil компаниясының Астана және Павлодар облысы бойынша филиал директоры Диас Жұмағазиннің сөзінше, «Таза Қазақстан» бастамасын қолдау компанияның күнделікті жұмысының жалғасы іспеттес.


«Бүгін республика бойынша 400-ден астам жанармай құю станциясында компаниямыздың қызметкерлері сенбілікке шықты. Тазалық – біздің ұстанымымыз әрі жұмысымыздың маңызды негізінің бірі. Күн сайын біздің станцияларымызға мыңнан астам клиент келеді. Біз оларға жайлылық пен тәртіптен тұратын жоғары деңгейдегі қызмет көрсетуге ұмтыламыз», – деді ол.


Желі клиенттері бұл бастамаға оң қолдау білдірді. Жүргізушілер Qazaq Oil-ды жанармайдың сапасы үшін ғана емес, жоғары деңгейдегі қызмет көрсетуі мен тазалығы үшін де таңдайтынын жеткізді.

Компания экологиялық шараларға қатысу бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің көрінісі және қоршаған ортаға қамқорлық мәдениетін қалыптастыруға қосқан үлесі екенін атап өтті.


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 20 Apr 2026 10:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Secii755.jpeg"   type="image/jpeg"   length="373796"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда компаниялар жаппай жабылып жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kompaniyalar-zhappaj-zhabylyp-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kompaniyalar-zhappaj-zhabylyp-zhatyr</guid>
                <description>Осы жағдайда 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы экономикалық өсім қарқынының төмендеуі әбден қисынды көрінеді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылдың алғашқы тоқсаны республика экономикасының тамыр соғысы жиілеп, демі тарыла бастағанын аңғартқандай. Ұлттық статистика бюросы ұсынған «Қазақстан Республикасындағы субъектілер санының негізгі көрсеткіштері» – жалаң сандардың жиынтығы емес, елдегі іскерлік ортаның бүгінгі хәлінен сыр шертетін шежіре іспетті.

Бір қарағанда бәрі қалыпша, тіпті тамаша сияқты: ресми мәліметтерге сәйкес, 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша елде жалпы саны 550 751 тіркелген заңды тұлға (юрлицо) бар. Сырттай қарағанда, жарты миллионнан асатын компаниялар &quot;армиясы&quot; тау қопарып, тас уатуға қайратты, жұмыла кетсе, кез келген экономиканы туу биікке көтеруге қауқарлы үлкен &quot;армияға&quot;, қуатты күшке ұқсайды. Алайда оның құрылымын талдай бастағанда жағдай басқаша көрінеді: жартысынан астамы «жарамсыз» болып шықты.

Осы ауқымның ішінде 184 906 компания өз қызметін уақытша тоқтатқан. Яғни, сапта бар, бірақ заты жоқ. Тағы 4 103 компания банкроттық және жойылу процесінде. Басқаша айтқанда, «тіркелгендердің» үлкен бір бөлігі – іс жүзінде бизнестің статистикадағы «көлеңкелері», «елесі» ғана.

Статистика мамандары ашық ескертеді: тіркелген заңды тұлғалардың барлығы бірдей жұмыс істеп тұрған жоқ. Олардың көбі тіркелгенімен, нақты қызметке сол бойы мүлдем кіріспеген. Салдарынан, қазіргі уақытта Қазақстанда небәрі 203 233 «жұмыс істеп тұрған» заңды тұлға ғана қалды. Бұл жай ғана статистика емес, бұл іскерлік климатқа қойылған диагноз: тек әрбір үшінші компания ғана аман қалыпты.

Егер салалық құрылымға көз жүгіртсек, күйзелістің жекелеген бір секторға ғана емес, негізгісінің бәріне тамыр жайғаны байқалады. Белсенділіктің төмендеуі, сарапшылар тілінде «кең сипатқа ие» және экономиканың бүкіл басты салаларын қамтиды. Бұл құрғақ сөздердің артында бос қалған сауда залдары, тоқтап тұрған құрылыс нысандары, қаңырап қалған кәсіпорындар жатыр.

Тар жол, тайғақ кешуде көптеген «жауынгерінен» айрылған антилидерлер көшінің басында экономиканың келесі салалары тұр:


	Көтерме және бөлшек сауда – 45 682 заңды тұлғасы қызметін тоқтатқан немесе мүлдем жабылған;
	Құрылыс – 31 271;
	Өзге де қызмет түрлерін ұсыну – 20 075;
	Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет – 11 770;
	Ауыл, орман және балық шаруашылығы – 11 283;
	Өңдеу өнеркәсібі – 10 448;
	Көлік және қоймалау – 8 274;
	Әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласы – 8 127;
	Жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар – 7 556;
	Білім беру – 6 433;
	Ақпарат және байланыс – 6 363;
	Басқа салаларда – әрқайсысында 5 мыңға дейін.


Шағын бизнес те тығырыққа тірелді

Экономикалық ахуалдың ең сезімтал индикаторы саналатын, кез келген өзгеріске тез бейімделетін шағын бизнес сегментінде де жағдай мәз емес.


«2026 жылдың ақпанымен салыстырғанда, наурыз айында тіркелген жеке кәсіпкерлік (ЖК) субъектілерінің саны 2,3%-ға азайды. Ал, өткен жылдың наурызымен салыстырғанда олардың саны бірден 3,6%-ға қысқарды. Сонымен қатар, ағымдағы жылдың өткен айымен салыстырғанда жұмыс істеп тұрған ЖК субъектілерінің саны 2,5%-ға, ал, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 2,6%-ға азайып кетті», – деп хабарлады Ұлттық статистика бюросы.


2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша елде 1 754 076 жеке кәсіпкер тіркелген. Алайда олардың 64 335-і қазірдің өзінде әрекет етпейтіндер қатарында.

Сонымен қатар, былтыр жаңа Салық кодексі қабылданғанда-ақ көптеген дара кәсіпкер жаңа жылға дейін онысын жауып тастауға жүгірді. Нәтижесінде, егер 2025 жылдың 1 сәуірінде Қазақстанда 1 819 033 ЖК жұмыс істесе, содан бергі уақытта тағы 64 957 кәсіпкер қызметін доғарыпты.

Статистикаға сәйкес, Қазақстанда шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары да жабылуда. 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша олардың 865-і қызметін тоқтатқан, тағы 76-сы тарату сатысында тұр. Нарықтан қандай брендтердің кеткені ресми жарияланбады.

Соның салдарынан Қазақстан Республикасында шетелдік заңды тұлғалардың «тіркелген» 3 862 филиалы қалды. Дегенмен, оның ішінде бүгінде тек 2 134-і (!) нақты «жұмыс істеп тұр».

Егер бөлімшелермен шектелмей, шетелдік меншік нысанындағы заңды тұлғалар мен филиалдардың бәрін жиынтық түрде қарастырсақ, онда тіркелген барлық 65 952 субъектінің ішінен қазіргі уақытта тек 49 587-сі ғана белсенді болып қалған. Кәсіпкердің табанына кірген шөңге – экономиканың маңдайына тиген тас. 

Осы ахуал аясында Үкіметтің қаржы-салық қанатындағылардың қуанышты мәлімдемелері «біртүрлі» естіледі. Қаржы министрі Мәди Тәкиев осы аптадағы Үкімет отырысында 2026 жылдың бірінші тоқсанында мемлекеттік бюджеттің кірістері бірден 17%-ға өскенін хабарлады.

Елдің бас қаржыгері жыл басынан бері республикалық бюджетке 4,2 трлн теңге түсімді түсіргендерін жариялады. Бұл жерде санның өзінен оның мәнісі маңыздырақ. Мәди Тәкиев бюджеттің кіріс бөлігіне сыртқы факторлар айтарлықтай әсер еткенін мәлімдеді. Мұнайдың орташа бағасы барреліне 80,6 долларға дейін көтерілгендіктен, экспорттық кеден салығы бойынша қосымша 40,5 млрд теңге түскен екен.

Алайда «теңге бағамының шектен тыс қымбаттауы (долларға шаққанда болжанған 540-тың орнына 497,7 теңгеге дейін) республикалық бюджетке түсетін түсімдерді» 146 млрд теңгеге кемітіп тастапты.


«Осылайша, сыртқы баға конъюнктурасы, соның ішінде бағамдық айырма республикалық бюджет кірістерінің негізгі тежегіші болды. Салықтық және кедендік әкімшілендіруді жетілдіру есебінен қосымша 137,6 млрд теңге түсім қамтамасыз етілді», – деді министр Тәкиев.


Айта кетер жайт, биылғы 26 ақпанда Қаржы министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісіне қатысқан Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин 2026 жылы 4 трлн теңгеден астам салық түсімін қамтамасыз ету міндетін қойған еді.

Сонымен бірге, вице-премьер әкімшілендірудің әділ болуға тиіс екенін нықтап, салық жинауда цифрлық құралдарға сүйенуді және ең бастысы бизнеске артық қысым жасауды болдырмауды жүктеді.

Бизнес борыш батпағына да белшеден батып жатыр. Uchet.kz жариялаған ақпаратқа сәйкес, 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша елімізде бюджетке алым-салығын төлей алмаған 157 мың борышкер бизнес нысаны тіркелген.

Берешектің жалпы сомасы 1,1 трлн теңгеге жетті: оның 557 млрд теңгесі – негізгі салық, 493 млрд теңгесі – өсімпұл (пеня) және тағы 23,5 млрд теңгесі – айыппұлдар.

Микро және шағын бизнес бойынша көрсеткіштер ерекше назар аудартады: олардың арасында жиынтық берешегі 273 млрд теңгені құрайтын 67 157 борышкер бар. Қарыз құрылымы мынадай: 90 млрд теңгесі – өсімпұлдар және 6,5 млрд теңгесі – айыппұлдар. Яғни, кәсіпкерлердің мемлекетке қарызының үлкен бір бөлігін салықшылар есептеген айыппұлдар-өсімпұлдар құрайды.

Әлбетте, биыл мемлекет салықтық рақымшылық жариялап, кәсіпкерлерге біршама жеңілдік жасағандай болды. Соның аясында 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін қордаланған негізгі қарызын 1 сәуірге дейін толық өтегендердің өсімпұлдары мен айыппұлдары, сондай-ақ қосылған құн салығы бойынша тіркеуге кешігіп тұрғаны үшін салынған айыппұлдары есептен шығарылуға тиіс еді.

Алайда әлеужелілер мен құзырлы мекемелерге жолданған арыз-шағымдарында кәсіпкерлердің осы бір титтей игіліктің өзіне қол жеткізе алмай, сан түрлі сылтаумен тауы шағылып жатқанын мәлім етті. Бұл наразылықтың «жаны бар» екенін ресми деректер жанама түрде растап отыр. Жоғарыда айтылған 1,1 триллион теңгелік берешектің бүгінде небәрі 7,7 миллиарды немесе символикалық 0,7% ғана өтелген.


«Бізде «Жаңадан баста» бастамасы іске асырылуда, оның аясында бизнес қазірдің өзінде 11 млрд теңгеге негізгі берешегін өтеді. Бұл ретте 17 мың шағын және микробизнес субъектілері үшін 7,7 млрд теңгенің айыппұлдары мен өсімпұлдары есептен шығарылды», – деді қаржы министрі Мәди Такиев.


Кәсібінен береке кеткен адамның берешегін еселеп өсіру қандай қисынға сыяды? Салық – мемлекеттің ұстыны, бірақ ол кәсіпкердің &quot;қабіріне&quot; айналмағаны жөн. Айыппұлдар арқылы бюджет толтыру болашақты бүгін жеп қоюмен бірдей.

Жасанды интеллект табиғи құлдырауды тоқтата ма?

Экономистер жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін экономикалық өсім динамикасының айтарлықтай төмендегеніне назар аудартып жүр. Жаңсақ пікір емес сияқты. Үкімет отырысында Премьер-министр Олжас Бектенов 2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысында ЖІӨ өсімі небәрі 3%-ды құрағанын мәлімдеді.


«Президент Үкіметтің кеңейтілген отырысында экономиканың сапалы және тұрақты өсімін қамтамасыз етуді тапсырды. Бұл міндет өңдеу өнеркәсібін дамыту, инвестициялық белсенділікті арттыру, өндірістерді технологиялық жаңарту арқылы жүзеге асырылуда. Осы кезеңде ЖІӨ-нің нақты өсімі 3%-ды құрады. Көрсеткіштің шикізаттық емес сектордағы, соның ішінде өңдеуші салалардағы, көлік, құрылыс және саудадағы тұрақты өсім есебінен қамтамасыз етілгенін атап өту маңызды», – деп түсіндірді Бектенов.


Алайда, тек деңгей ғана емес, динамика да маңызды. Салыстырсақ, Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, былтыр, 2025 жылдың бірінші тоқсанында ЖІӨ өсімі нақты мәнде 5,6%-ды құрап, «жаһандық тұрақсыздық жағдайындағы экономикалық өсімнің жоғары көрсеткішіне» қол жеткізген еді. Бірақ биыл неге ЖІӨ өсімінің қарқыны екі есеге жуық құлағаны Үкімет отырысында жария етілмеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 14:04:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/4vWSLVQz.png"   type="image/png"   length="2908036"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қымбаттаған ет үкіметті Ауғанстаннан көмек сұрауға мәжбүр етті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kymbattagan-et-ukimetti-auganstannan-komek-surauga-mazhbur-etti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kymbattagan-et-ukimetti-auganstannan-komek-surauga-mazhbur-etti</guid>
                <description>Өзбекстан біздегі ет бағасының өсуіне ықпал жасады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бәрі де өзбек ағайындарда жыл басында сиыр еті бағасының шығандап кетуінен басталды, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Кабул көмегі және қымбатшылықты басқа да хикаялары

Бәрі де өзбек ағайындарда жыл басында сиыр еті бағасының шығандап кетуінен басталды. Ресми статистикаға сезікпен қараған жергілікті блогерлер «кәуап индексіне» жүгінді: егер бір жыл бұрын бір істік шашлық демократиялық бағамен 25 мың сум (980 теңгедей) тұрса, 2026 жылғы орташа баға 30–45 мың сум (шамамен 1 700 теңге) аралығында құбылуда. Бүгінгі нақты инфляция халық үшін құрғақ пайыздармен емес, қолжетімсіз бола түскен қуырылған еттің хош иісімен өлшенсе керек.


«Көтерме нарық бұл трендті растап отыр: бізде сиыр етінің бір келісінің бағасы 75–108 мың сумға жетті. Базардағы кейбір алыпсатар 155 мыңнан да сатып жатыр. Өткен аптамен салыстырғанда ең төменгі бағалар 7,1%-ға, ал, ең жоғарғы бағалар 2,9%-ға тағы өсті. Бағаның жоғарылауы Ресейдегі жағдаймен байланыстырылады: онда мал індеті тарады деген желеумен фермерлерден 180 мыңнан астам мал тәркіленді. Бұл аз болғандай, Қазақстан РФ-тен тірі мал әкелуге тыйым салып, оның өз аумағы арқылы транзитіне де тыйым қойып тастады», – дейді өзбекстандық блогер Фахрулло Хамидуллаев.


Ол елде ет өнімдерінің жетіспейтінін жасырмады. Соңғы жылдары Өзбекстан бұл тапшылықты импорт арқылы жүйелі түрде өтеп келеді. Осылайша, егер бұрын сырттан тасу тек қосымша тетік саналса, енді азық-түлік теңгерімінің негізіне айналды.

Бұл жерде аймақ елдерінің өзара тәуелділігі заңы іске қосылды: өзбектердің «тәбеті» біздегі тапшылыққа түрткі болды. upl.uz порталы жазғандай, Өзбекстан тарапынан сұраныс ақыры Қазақстандағы бағаның өсуіне әсер еткен. Қазақстандық шенеуніктер азық-түліктің, оның ішінде еттің де едәуір бөлігі Өзбекстанға кетіп жатқанын және бұл ішкі нарықтағы ет бағасының күрт өсуіне тікелей ықпал еткенін мойындады.

ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ербол Тасжүрековтің пікірінше, көрші елдерге, әсіресе Өзбекстанға экспорт өсуде, өйткені қазақстандық өнім мол сұранысқа ие әрі бағасы жөнінен бәсекеге қабілетті. Басқаша айтқанда, арзанға кетіп жатыр. Оның үстіне бұл «жетістіктің» артында біздің өзімізде бағаның өсуі тұрғанын ескерсек, мақтануға тұра ма?


«Жақын маңдағы елдерге, соның ішінде Өзбекстанға экспортымыз қарқынды артып жатыр. Себебі, біздің ет өнімдерімізге деген сұраныс жоғары. Бұл біздің бәсекелі артықшылығымыз», – деді Тасжүреков.


Өзбекстандағы импорт статистикасы бұл көріністі растай түседі. ӨР Ұлттық статистика комитетінің мәліметінше, тек 2026 жылдың бірінші айында республика 70,7 млн долларға ет және субөнімдер сатып алған. Бұл өткен жылғыдан 46,6%-ға көп! 2025 жылдың қорытындысы бұдан да ауқымды: ет импорты 868,8 млн долларлық межеден асып, 2024 жылғы көрсеткіштен 70,6%-ға (!) артық болды. Бұл енді уақытша құбылыс емес, бұл – тұтас халықты шетелдік ет асырайтын жаңа өмір шындығы.

Қош бол, ата кәсіп, азық болған...

Осы ақша ағындарының аясында өзбекстандық мал шаруашылығының құлдырауы туралы әңгімелер мұңды естіледі. Тарихи білімі таяздау кейбір сарапшы «қазақ көшпелі, өзбек отырықшы болған» деп жатады. Шынында, әріге бармағанның өзінде кеңес одағының дәурені аяқталуға таяған тұста Қазақстанда 9,7 млн, Өзбекстанда 11 млн сиыр болыпты.  

Алайда тәуелсіздік жылдары оңтүстік көршінің билігі мал емес, өсімдік шаруашылығына басымдық бергені мәлім. Ауыл кәсіпкері ынталандыруға қарай әрекет етеді: олар мол субсидиялары, жеңілдікті несиелері және мемлекеттік қолдаудың көптеген басқа механизмдері бар, сондай-ақ экономикасы болжамды өсімдік шаруашылығы мен жібек шаруашылығы сияқты табысты сегменттерге ауысуда.

Ал, мал шаруашылығы болса, жүктемесі ауыр, қолдауы шағындау сала болып қалды. Оны айтасыз, Қарақалпақстан сияқты солтүстікке жақын облыстары қыста қажет жемшөпті Қазақстаннан таситын көрінеді.

Фермер Бахтиер Мирзоев (тегі өзгертілді) дала төсінде төрт түлік өрген заманды көне бір аңыз сияқты еске алады: бір кездері тіпті Ташкент облысында да отар-отар қой мен ешкі, табын-табын сиыр жайылып, жайлау пейзажының көркем бір көрінісін тудыратын.


«Улап-шулап, маңырап, мөңіреген малды бала кезде біз де бағып, қуалаушы едік. Тіпті астанада адамдар мал ұстады: сүті, қаймағы, бәрі өздерінен,  ешкімге тәуелді емес еді. Ал, қышлақтарда (ауылда) әрбір аулада дерлік мал ұстайтын. Таңертең өріске өргізеді, кешке ақылды мал еш бақылаусыз-ақ жадында сақталған жолмен қорасына өзі қайтып келеді. Қазір бәрі басқаша. Жер ұстағанның қолында, тістегеннің аузында кетті, билігі барлар бөліп-бөліп алып, меншіктеп қойды. Жайылым қалмай барады. Егер малың байқаусызда біреудің егініне түссе, дереу ішкі істер органдарының өкілдерін шақыртады, ақыры үлкен айыппұлмен аяқталады. Адамдар тәуекелге барғысы келмейді. Мал өсіруде мағына қалмай барады», – дейді Бахтиер Мирзоев.


Науаи облысындағы қышлақтардың бірінің 60 жастағы тұрғыны Лидия Кәрімова мал шаруашылығын ата мирасы санайды. Ол өзі өмір бойы ауылда тұрады және бұрын қалай болғанын жақсы біледі. Оның байламынша, импорттық ет бағаны түсірмейді. Ол тек нарықты тапшылықтан сақтап тұр.


«Қазақстанда жер де көп, мүмкіндік те мол, алайда теледидардан естіп қаламыз: көрші елде мал шаруашылығының, әсіресе ірі қара малдың азайып жатқаны хабарланады. Демек, көршіде сиыр еті тек қымбаттай береді. Етпен бірге бізге инфляциясы да келеді. Өзіміздікін дамыту керек еді. Мен өмір бойы қышлақта тұрамын. Бір кездері таңертең және кешке ауыл маңындағы жолдар өріске бет қойған және одан қайтқан малға толатын, көлік өте алмай қалушы еді. Ауыл осы ырғақпен өмір сүрді. Енді жолдар малдан бос. Жұрт қорада мал ұстағаннан гөрі етті дүкеннен ала салғанды оңай көреді», – дейді Лидия-опа.


Жайылым тапшы, жер ірі ойыншылардың қолында, жем-шөп қымбат. Мұның соңы үй шаруашылығындағы төрт түліктің жойылуына соқтыруда. Салдарынан, етқұмар Өзбекстан оны Үндістан мен Пәкістаннан бастап, Беларусь пен Моңғолияға дейін бүкіл әлемнен тасып жеуге мәжбүр.

Қазақстан болса, өзіндегі ет дағдарысын шаруашылықты дамытумен емес, үйреншікті әдіспен – әкімшілік шектеулер арқылы реттеуге тырысуда. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2025 жылғы 31 желтоқсаннан бастап Қазақстаннан еуразиялық одақ елдеріне және оған кірмейтін басқа мемлекеттерге ет шығару квотамен шектелді. Норма 2026 жылғы 30 маусымға дейін әрекет етеді. Ұзартылуы ықтимал.

Қазақстандық фермерлерге шетелге биыл 20 мың тоннадан аспайтын сиыр етін ғана шығаруға рұқсат берді. Сонымен қатар, ірі қара малды (ІҚМ) экспорттауға мүлдем тыйым салынды.

Қой мен сиыр бірінші класспен ұшады

Енді өзбекстандық ағайынның палауымен бірге ауғанстандық еттен дәм татасыз. Өйткені Өзбекстанға ет жеткізушілер тізіміне Ауғанстан да қосылуда. Әндіжан облысының әкімі Шухратбек Абдурахманов бастаған делегация Кабулға барып, Ауғанстанның уақытша үкіметінің өкілдерімен және жергілікті бизнесмендермен келіссөздер жүргізіп оралды.

Ауыл шаруашылығы, ирригация және мал шаруашылығы министрі Маулави Атаулла Омаримен кездесу барысында тараптар Ауғанстаннан ет өнімдерінің импортын жолға қоюға уағдаласты. Ол үшін тараптардың тиісті мекемелеріне жаңа логистикалық тізбектер құру жүктелді. Өз кезегінде Өзбекстан көршісіне азық-түлік өнімдерін, тұрмыстық техника, автомобильдер, шаруашылық құрал-саймандарын жеткізетін болды.

Ет бағасының өсуі Ташкентті импорт географиясын күрт кеңейтуге итермелеп отыр. Нәтижесінде, осы сәуірдің басында бірер жыл бұрын таңсық көрінетін шешім қабылданды: мемлекет сиыр, қой етін, тіпті тірі малды әуе жолымен тасымалдауға уақытша субсидиялар енгізді.

Президенттің «Халықты азық-түліктің негізгі түрлерімен қамтамасыз етуді қолдаудың қосымша шаралары туралы» қаулысына сәйкес, 2026 жылдың 1 сәуірі мен 1 тамызы аралығында кәсіпкерлердің сиыр және қой етін ұшақпен тасымалдау шығындарының 50%-ы бюджеттен өтеледі. Бірақ ол өнімнің әр келісіне 0,8 доллардан артық берілмейді.

Сонымен қатар, тағы бір қолдау құралы іске қосылды: сәуірден желтоқсанға дейін бизнес импортталатын тірі ірі қара мал құнының 10%-ы көлемінде субсидия алады. Қаражатты бөлумен арнайы құрылған Аграрлық саладағы төлем агенттігі айналысады, деп жазды kun.uz.


«Сіз ұшақпен тек сәнді-салтанатты мейрамханаларға арналған элиталық «мәрмәр» ет қана ұшады деп ойларсыз. Бірақ шындық әлдеқайда қызық. Пәкістандық Лахордан 17 тонна қарапайым қой еті тиелген Boeing жүк ұшағы Ташкентке қонды. Моңғолия мұндай «ет чартерлері» схемаларына баяғыда-ақ қатысып жүр. Неліктен қарапайым ет кенеттен ұшақпен ұша бастады? Өйткені біздің жерүсті логистикамыз, қалыпты транзиттік дәліздер жоқтың қасы. Бұған қоса, ветеринарлық кедергілер фурамен жеткізуді соншалықты күрделі әрі қымбат етіп жіберді. Импорттаушылар үшін авиация экономикалық тұрғыдан тиімді болып шықты», – дейді қоғам қайраткері Бекзод Рустамбеков.


Оның пікірінше, импорттық етті субсидиялаудың орнына жем-шөптің қымбаттығына, жайылымдардың шектелуіне және өзіндік құнының жоғарылығына тап болған жергілікті өндірушіні қолдау керек еді.

Оптимизм – жүгеріде, үміт – генетикада

Әділін айту керек, ел басшылығы мәселенің тереңдігін түсінеді. Президент Шавкат Мирзиеев таяуда ғана үлкен кеңес өткізді. Онда ол мемлекеттік басымдық жалпы макроэкономикалық көрсеткіштерден енді әрбір тұрғынның тұтыну себетінің нақты мазмұнына ауысатынын жариялады. Мемлекет басшысы себеп-салдарлық байланысты нұсқады: ел сыртқы жеткізілімдерге тәуелді болып қала берсе және төл жем-шөп базасын құрмаса, ет бағасының төмендеуіне қол жеткізе алмайды.

Сондықтан Өзбекстан мал шаруашылығына деген көзқарасты түбегейлі өзгертеді. Оң мысал ретінде Мүбәрәк ауданындағы жоба келтірілді: онда жүгері өсіруге 5 мың гектар жер бөлінген. Бұл дұрыс бағыттағы қадам, бірақ жүйелі бетбұрыс үшін тым жеткіліксіз. Яғни, тек «алғашқы қарлығаш». Биылғы жылға арналған міндеттер әлдеқайда ауқымды: жем-шөп үшін қосымша 60 мың гектар жерді игеруге тапсырма берілді. Бұл 350 мың бас малды азықпен қамтамасыз етуге тиіс.

Бұдан бөлек, республика 2025 жылы басталған Моңғолиямен арасындағы стратегиялық келісімді іске асыруды жалғастырады: жоба өзбекстандық малды асылдандыруға бағытталған. Генетикалық қорды жақсарту және мал басын көбейту үшін моңғол елінен 100 мың асыл тұқымды қой мен ешкі сатып алынады.

Алайда әзірге базардағы бағалар көрген жанның көңілін түсіргендей. ӨР Ұлттық статистика комитетінің мәліметінше, наурыз айында сиыр еті жылдық есепте 15%-ға, қой еті 18%-ға қымбаттады. Импорттық белсенділік жоғары деңгейде қалып тұр.

2025 жылы Өзбекстанға сырттан 156,9 мың тонна сиыр еті тасылған, деп хабарлады gazeta.uz. Бұл бір жыл бұрынғыдан 67,1%-ға көп. Себепті тек ұсыныстан ғана емес, сұраныстан да іздеген жөн: Өзбекстанда халық саны жылдам өсуде: жылына 800 мыңнан астам адам қосылады. Әрі туристік дүмпу жалғасты: ӨР-ге шетелден 11,7 млн турист келген, бұл алдыңғы жылдан 47%-ға көп: салада ел аймақтық көшбасшыға айналды.

Әйткенмен, шетелден келетін ет қымбаттап барады: импортталған сиыр етінің құны 366,3 млн-нан 661,2 млн долларға дейін өсті, ал, келісінің орташа бағасы 8%-ға – 3,9 доллардан 4,21 долларға дейін көтерілді.

Осындай динамика қой еті бойынша да байқалады: өткен жылы импорт табиғи мәнде 2,5 есеге жуық – 13,4 мыңнан 33 мың тоннаға дейін ұлғайды. Ақшалай түрде импорт көлемі 26,3 млн доллардан 72 млн долларға дейін өсті. 1 келі еттің орташа бағасы 1,95 доллардан 2,18 долларға дейін шарықтады. Шетелден етпен бірге инфляция импортталады деген осы.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 08:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/DN7i3Aic.jpeg"   type="image/jpeg"   length="304493"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Кореяға экспортталатын мұнайдың нақты көлемі белгісіз болып тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/koreyaga-eksportalatyn-munajdyn-nakty-kolemi-belgisiz-bolyp-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/koreyaga-eksportalatyn-munajdyn-nakty-kolemi-belgisiz-bolyp-tur</guid>
                <description>Энергетика министрлігі мұнай экспортының жекелеген елдер бойынша есебін жүргізбейтінін алға тартты.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сол себепті, биыл Корея Республикасына мұнайдың нақты қанша көлемі жеткізілетіні анықталмаған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– 2025 жылдың қорытындысында Қазақстан мұнайын аталған бағытта жеткізу шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы коммерциялық келісімшарттар аясында жүзеге асырылды. Бұл ретте министрлік мұнай экспортының жекелеген елдер бойынша есебін жүргізбейді. Аталған ақпарат Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің құзыретіне жатады. Министрлік өз кезегінде экспорттық бағыттарды үйлестіруді жүзеге асырады және өндіру мен жеткізудің жалпы теңгерімін қамтамасыз етеді, – деп атап өтті министрлік. 


Ведомство жақында Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтің Корея Республикасының Сауда, өнеркәсіп және ресурстар министрі Ким Чон Кванмен кездесуі барысында энергетика саласындағы екіжақты ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылағанын еске салды. Тараптар өзара іс-қимылды кеңейтуге және энергия ресурстарын жеткізу бағыттарын әртараптандыруға өзара мүдделілік танытатынын растады. 


– 2026 жылға арналған жоспарларға қатысты айтар болсақ, қазіргі уақытта Корея Республикасына мұнай экспортының нақты көлемі айқындалмаған және олар нарық қатысушылары арасындағы коммерциялық келісімдерге, сондай-ақ экономикалық орындылық пен логистикалық мүмкіндіктерді ескере отырып қалыптастырылатын болады. Жалпы, министрлік мұнай экспортын жеткізу географиясын кеңейтуді және шетелдік әріптестермен өзара тиімді ынтымақтастықты дамытуды жүйелі түрде қолдайды. Бұл ретте шаруашылық жүргізуші субъектілердің операциялық қызметіне араласпайды, – деп хабарлады Энергетика министрлігі. 


Жалпы, шикі мұнайды сатып алып, оны әрі қарай экспортқа және ішкі нарыққа жеткізу, дайын мұнай өнімдерін сатып алу мәселелері өзара тиімді шарттар негізінде шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы келіссөздер үдерісіне жатады. «Кәсіпкерлік кодексінің» 18-бабына сәйкес, мемлекеттің кәсіпкерлік субъектілерінің, олардың бірлестіктерінің қызметіне заңсыз араласуына, сондай-ақ аталған бірлестіктердің мемлекет ісіне араласуына және оларға мемлекеттік органдардың функцияларын жүктеуге жол берілмейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Apr 2026 11:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/xX8HKS44.png"   type="image/png"   length="2674421"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Оңтүстік Кореяға 18 млн баррель мұнай жеткізеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-ontustik-koreyaga-18-mln-barrel-munaj-zhetkizedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-ontustik-koreyaga-18-mln-barrel-munaj-zhetkizedi</guid>
                <description>Бұл туралы Reuters хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оңтүстік Корея Президенті әкімшілігінің басшысы Кан Хун Сиктің мәліметінше, Сеул 2026 жылдың соңына дейін жалпы көлемі 273 млн баррель мұнай және 2,1 млн тонна нафты жеткізу туралы келісім жасады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Оның ішінде 18 млн баррель мұнай Қазақстаннан тасымалданатын болады.

Корея тарапы Қазақстанды сенімді серіктес ретінде қарастырады, себебі республикадан экспорт Ормуз бұғазы арқылы өтпейді. Бұл аймақтағы тұрақсыздыққа байланысты энергетикалық қауіпсіздік тұрғысынан маңызды фактор саналады.

Кан Хун Сик Қазақстанға сапары барысында президент Ли Сук Ённың жеке хатын Қасым-Жомарт Тоқаевқа табыстады. Хатта екі ел арасындағы энергетикалық ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға үміт білдірген.

Сеулде қол жеткізілген келісімдер елдің ішкі нарығын тұрақтандыруға көмектеседі деп күтілуде.

Оңтүстік Корея билігінің есебінше, келісілген мұнай көлемі экономиканы 3 айдан астам уақыт қалыпты режимде ұстап тұруға жеткілікті.

Бейбітшілікке қауіп төнген Таяу Шығыстағы жағдайға байланысты Корея баламалы жеткізу бағыттарын іздеуді күшейтті. Осы тұрғыда Қазақстан Сеулдің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі маңызды серіктеске айналды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 15 Apr 2026 16:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/lIKOnqfH.jpg"   type="image/jpeg"   length="34418"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Қарашығанақ газ өңдеу зауытын салу жұмысын жеделдетіп жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/qazaqgaz-karashyganaktagy-gaz-ondeu-zauytynyn-biryngaj-operatory-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/qazaqgaz-karashyganaktagy-gaz-ondeu-zauytynyn-biryngaj-operatory-bolady</guid>
                <description>Астанада Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтың төрағалығымен Қарашығанақ газ өңдеу зауытының құрылысы мәселелері бойынша кеңес өтті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Талқылауға «Самұрық-Қазына» қорының, QazaqGaz, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компанияларының, «ҚМГ Қарашығанақтың» басшылығы және акционерлер қатысты, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Энергетика министрі қуаттылығы жылына 5 млрд м³ дейін газ өңдейтін Қарашығанақ ГӨЗ-ін салу Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы және газ саласын дамытудың 2029 жылға дейінгі кешенді жоспарының негізгі элементі екенін атап өтті.

Жобаның басты мақсаты – ішкі нарықтың тауарлық газға деген өсіп келе жатқан қажеттілігін өтеу және тарихи тұрғыда Орынбор ГӨЗ-іне тәуелді өңдеу қуаттарын әртараптандыру арқылы импортқа тәуелділікті төмендету.

Кездесу барысында Ерлан Ақкенженов жобаның іске асырылу барысы туралы есептерді тыңдады: қазіргі уақытта жобаның экономикалық тиімділігі расталды және Қытайдың CITIC Construction корпорациясымен ынтымақтастықтың базалық принциптері туралы келісімге қол қойылды. FEED (базалық жобалау) кезеңіне дайындық жүріп жатыр, сондай-ақ жер учаскесі, инфрақұрылым және шикізат базасымен қамтамасыз ету мәселелері пысықталуда.

Стратегиялық жобаның бірыңғай операторы болып QazaqGaz ұлттық компаниясы белгіленді. Бұл шешім практикалық іске асыру сатысына жедел өту қажеттілігінен және компанияның ірі газ активтерін басқарудағы ұзақ мерзімді бейінді тәжірибесіне байланысты қабылданды.

Қатысушылар Қарашығанақ жобасының шетелдік акционерлерімен келіссөздер барысына ерекше назар аударды. Министр шикі газды кепілді жеткізу, баға белгілеу (ішкі нарықтың рентабельділігін қамтамасыз ету үшін әділ босату бағасын қалыптастыру) және зауытты кен орнының қолданыстағы инфрақұрылымымен интеграциялау мәселелерін тезірек реттеу қажеттігін атап өтті. Сонымен қатар кеңес барысында газды кәдеге жаратқаны үшін төлем механизмін әділ реттеу мәселесі көтерілді.

Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов келіссөздердің созылуы жобаның белсенді құрылыс кезеңіне өтуіне кедергі келтіріп отырғанын айтты.


«Қазақстан үшін бұл зауыттың маңызы зор, сондықтан жобаның басталу мерзімін шексіз кейінге қалдыруға жол берілмейді. Мемлекетке нәтиже керек. Жоба қарқынды түрде және біздің ұлттық экономикалық мүдделерімізге толық сәйкес іске асырылуы тиіс. Консорциумнан сындарлы және жедел ұстаным күтеміз», – деп қадап айтты Ерлан Ақкенженов.


Кеңес қорытындысы бойынша министр мемлекеттің ұстанымы өзгермейтінін: жоба ұлттық мүдделер үшін барынша тиімді жүзеге асырылуы керек екенін, ал барлық қатысушылармен ортақ мәмілеге келу – жақын болашақтағы басым міндет екенін жеткізді.

Тапсырмалардың орындалуы мен жобаның іске асырылу барысы ерекше бақылауға алынды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 14 Apr 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/pA6oVd5W.jpg"   type="image/jpeg"   length="207353"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Азиядағы тағы бір ел Қазақстаннан мұнай алғысы келеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aziyadagy-tagy-bir-el-kazakstannan-munaj-algysy-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aziyadagy-tagy-bir-el-kazakstannan-munaj-algysy-keledi</guid>
                <description>12 сәуір, жексенбі күні Оңтүстік Кореяның өнеркәсіп министрі Ким Чжон Кван осылай мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оңтүстік Корея Қазақстаннан мұнай жеткізу туралы келісімге жақындап қалды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Reuters агенттігінің жазуынша, өнеркәсіп министрі Ким Чжон Кван Таяу Шығыстағы соғысқа байланысты ел балама энергия көздерін іздеп жатыр.


«Айтарлықтай ілгерілеуге қол жеткіздік, сондықтан келесі аптаның басында нақты көлемдер мен келісімнің егжей-тегжейін жариялай аламыз», – деді министр.


Сеул мұнайдың 70 пайызын Таяу Шығыстан алады. Бүгінде бұл тізбектер үзілген. Соққы тек жанармай бекеттеріне ғана емес, бүкіл мұнай-химия саласына тиді. Дағдарысты елдегі әрбір тұрғыны сезініп жатыр. Жүргізушілер қымбат жанармай сатып алуға мәжбүр. Тіпті киім жуудың өзі арзанға түспей тұр. Химиялық тазалау қызметтерінің бағасы өсті. Мұнайдан өндірілетін құрғақ тазалауға арналған еріткіш – сольвенттің құны екі есе артты.

Айта кетейік, бұған дейін Жапония да мұнайды Қазақстаннан тасуға мүдделі екенін білдірген. INPEX жапон компаниясы Орталық Азияда өндірілетін мұнайдың бір бөлігін елдің ішкі нарығына бағыттауға дайын екенін мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 14:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/GzgOUvW2.jpg"   type="image/jpeg"   length="154066"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Каспий арқылы кабель тартылады: Еуропаға тасымалданатын электр энергиясын кім өндіреді?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kaspij-arkyly-kabel-tartylady-europaga-tasymaldanatyn-elektr-energiyasyn-kim-ondiredi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kaspij-arkyly-kabel-tartylady-europaga-tasymaldanatyn-elektr-energiyasyn-kim-ondiredi</guid>
                <description>Үш мемлекет бұл бағытта бірге жұмыс істейді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сенатта «Әзербайжан, Қазақстан және Өзбекстан арасындағы жасыл энергияны өндіру және беру саласындағы стратегиялық әріптестік туралы келісімді ратификациялау туралы» заң қаралды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Осы жобаның аясында Каспийдің түбінде кабель тартылады. Ол арқылы электр энергиясы тасымалданады. Сол электр энергиясын кім өндіреді? Мысалы, біздің өзімізде дефицит болып отыр ғой. Өзбек тарапында да осы мәселе бар. Әзербайжан оны әрі қарай Еуропаға жіберу үшін электр энергиясы керек қой, сол қайдан шығады? Инфрақұрылым жайы түсінікті, ал бірақ сол электр энергиясының көзі керек қой», – деді Сенат спикері Мәулен Әшімбаев.


Энергетика вице-министрі Санжар Жаркешов бұл күрделі сұрақ екенін айтты.


«Қазіргі уақытта Энергетика министрлігі қуаты 26 ГВт болатын жаңа жобаларды жүзеге асыратын болады. Оның ішінде көптеген жоба жаңартылған көздерге байланысты болады. 26 ГВт ішінде және 2032 жылға дейінгі жаңа жобалардың арасында шамамен 6 ГВт жаңартылатын көздерге байланысты жобалар жүзеге асырылады. Сондықтан жалпы айтқанда біз профициттік деңгейге жететін боламыз. Электр энергиясынан дефицит болмайды. Екіншіден, бұл үш мемлекет қой. Өзбекстаннан жасалатын жобалардан электр энергиясы бірінші Қазақстанға тасымалданады, содан әрі қарай Транскаспий арқылы Әзербайжанға, Еуропаға жеткізілетін болады. Сол себепті біздің болжамымыз бойынша келесі бесжылдық, жетіжылдыққа қарасақ, Өзбекстан мен Қазақстанның жаңартылған көздерден алынатын электр энергетикасы артады», – деді ол.


Оның айтуынша, бұл жобада тек қана жасыл энергетикасы емес, басқа да энергия көздерінен электр энергиясын жеткізуге мүмкіндік пайда болады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 09 Apr 2026 11:23:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/hqt8iuVb.png"   type="image/png"   length="2715190"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Билік пен бизнес қарым-қатынасында жаңа тарау басталуда]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/bilik-pen-biznes-karym-katynasynda-zhana-tarau-bastaluda</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/bilik-pen-biznes-karym-katynasynda-zhana-tarau-bastaluda</guid>
                <description>Бір кездері экономикалық саясаттың «сәнді» құралдарының бірі болған мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) аясындағы бизнеспен серіктестікке деген Үкіметтің ықыласы айтарлықтай суыған сияқты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[О баста мемлекеттік активтерді жекешелендіру және МЖӘ механизмін құру бірден бірнеше міндетті шешеді деп есептелді.

Біріншіден, осы арқылы Yellow Pages қағидатын сақтау, яғни, мемлекеттің экономика мен кәсіпкерлік қызметке қатысуын шектеу және оның экономикадағы үлесін ЭЫДҰ-ның дамыған елдерінің деңгейіне (ЖІӨ-нің шамамен 15%-ы) дейін жеткізу міндеті қойылды.  

Екіншіден, жеке капиталдың, инвестициялардың ағыны, корпоративтік басқару мен заманауи менеджмент жүйелерін енгізу есебінен мемлекеттік кәсіпорындарды сауықтыру көзделді. Осылайша, мемлекет экономикада бірте-бірте шетке ығысып, орнын тиімділігі жоғары жеке кәсіпкерлікке беруге тиіс еді.

Алайда тұжырымдама өмір шындығымен қабыспады. Мемактивтерді жекеге өткізіп, нарықтың «сиқырлы қолымен» бәрін реттемек болған талпыныс бюджеттің бүйірін тескен шығынға айналды.

«Әріптестіктің» астарынан басқа мүдделер қылаң берді. Мысалы, Мәжіліс депутаттарының дерегінше, жекешелендіру бағдарламасы аясында 2017-2020 жылдары кем дегенде 124 мемлекеттік медициналық ұйым жеке қолға тапсырылған. Мемлекеттік клиникалардың көбі 300-500 млн теңгеге, сирек жағдайларда – 1-1,5 млрд теңгеге дейінгі қаржыға сатылып кетті. Бірқатары тіпті сенімгерлік басқару түрінде іс жүзінде «сыйға» тартылған.

Ал, олардың орнына МЖӘ тетігімен жаңадан салынып жатқан медициналық ұйымдар мемлекетке бірнеше жүз (!) миллиард теңгеге түсуде. Мысалы, 2021 жылғы 12 қазанда бекітілген «Дені сау ұлт» әрбір азамат үшін сапалы және қолжетімді денсаулық сақтау» ұлттық жобасы аясында ірі 20 көпбейінді аурухана салу қарастырылған болатын.

Үкіметтің 2023 жылғы 22 қыркүйектегі №828 қаулысымен бұл ұлттық жобаның күші жойылғанына қарамастан, жобалардың бір бөлігі қолға алынып үлгерді. «Қазақстандық МЖӘ орталығының» мәліметінше, жоспарланған медициналық нысандардың жалпы құны шамамен 3 триллион теңгеге бағаланған!

Бұл ретте инвесторлар ол нысандарды салып, жабдықтап, іске қосуға шығындаған барлық қаражатын мемлекеттің кепілдендірілген төлемдері есебінен кері қайтарып алады. Оларға инвестицияларына өтемақы, басқару ақысы, серіктестің пайдасы, сонымен қатар банктік қарыздар бойынша пайыздар төленеді. Сонымен бірге, нысан оның жеке меншігінде қалады. Осыдан сұрақ туындайды: егер барлық қаржылық ауыртпалық пен тәуекел мемлекеттің иығына түссе, инвестордың рөлі тек түскен ақшаны игерумен шектелгені ме?

Мәжілісмендер Түркістандағы 570 орындық 8 қабатты көпбейінді аурухананы мысалға келтірді. Жоба 2019 жылы басталды және өңірлік денсаулық сақтаудың беткеұстары-флагманы ретінде таныстырылды. Ол заманауи жабдықтармен жарақтанады, жоғары технологиялық операциялар жүргізіледі, білікті мамандар үшін 2000-нан астам жұмыс орнын ашады. Инвестор – түріктің YDA Group компаниясы Денсаулық сақтау министрлігі арқылы МЖӘ келісімшартын бекіткен. Жобаның болжамды құны 200 млрд теңгеден асқан, деп жазды 2025 жылдың желтоқсанында Kazinform.

Алайда 2025 жыл аяқталғанда нысан әлі күнге пайдалануға берілмеген екен, құрылыс сатысында болды.


«Министрлік пен инвестор арасында шарт жасалған жоқ. Қазіргі уақытта Денсаулық сақтау министрлігі Түркістан облысының әкімдігімен бірлесіп жобаны одан әрі іске асыру мәселесін пысықтауда», – делінген ҚР ДСМ жауабында.


Сонымен қатар, 2026 жылдың наурызында Түркістан қалалық орталық ауруханасында ұйымдастырылған баспасөз туры барысында басқа дерек жарияланды. Медициналық ұйымның басшысы Гүлмира Ахметова журналистерге биыл бұл ескі аурухана 570 орындық жаңа облыстық көпбейінді ауруханаға көшуге дайындалып жатқанын хабарлады. Солай болса, игі. Қыруар қаржы жұмсалғанда, елдің игілігін көргені маңызды.

Мәжілісмендердің мәліметінше, операциялық шығындарды, инвестордың сыйақысын және несиелер бойынша пайыздарды есепке алғанда, Түркістан қаласындағы көпбейінді аурухананың жиынтық инвестициялық шығындары 480 млрд теңгеге жетуі мүмкін. Оның үстіне, YDA Holding бірден 3 ұқсас көп бейінді аурухана құрылысын Түркістан, Астана және Петропавл қалаларында жүргізуде.

Елеңдетер келесі деректі де Мәжіліс депутаттары жариялады: «Астана медицина университеті» КеАҚ жанындағы 800 орындық Университеттік ауруханаға МЖӘ аясындағы төлемдер 900 млрд теңгеге жетуі мүмкін. Жиынтығында елорда мен Түркістандағы тек осы екі нысан бойынша инвесторға бюджеттен шамамен 1,4 трлн теңге шығынды өтеу туралы сөз болып отыр. Мәжілісмендердің бағалауынша, бұл қаражатқа барлық заманауи талаптарға сай келетін 17 аурухана салуға болар еді.

Мысалы, МЖӘ механизмі мемлекеттік сатып алу процедураларын айналып өту үшін жиі қолданылды. Парламенттің мәліметінше, Алматыда МЖӘ арқылы жолдар мен тротуарлар жөнделген, жаңа жиектас-бордюрлерді жыл сайын ауыстыра берген. «Әріптестер» көгалдандырумен айналысқан, көше жарығын да осы тетікпен жаңартқан.

Ұқсас жағдайлар Көкшетау, Щучинск, Кентау және басқа қалаларда тіркелді. Нарықтық экономиканың алтын қағидасы – тәуекел мен табыс тепе-тең бөлінуге тиіс. МЖӘ-де тәуекел мемлекетке, таза пайда жеке меншікке тиесілі болып шықты.

Тағы бір схема кең таралыпты, компанияның интеллектуалдық меншік құқықтарын сақтау керек дегенді желеу етіп, әкімдіктер ешқандай конкурс өткізбестен онымен МЖӘ шарттарын жасасқан. Яғни, бұл тетік енді «бір көзден сатып алу» үшін қолданылыпты.

Бұл жағдайда әкімдіктер жеке әріптесінің барлық шығындарын бюджеттен өтейді және оған ай сайын бюджет қаражаты есебінен қосымша таза пайда төлейді. Соның кесірінен адам айтса сенгісіз көрініс қалыптасты: мемлекеттік-жекешелік әріптестік деген атпен мемлекет тек әлеуметтік міндеттемелерді ғана емес, сонымен бірге коммерциялық тәуекелдерді де өз мойнына алды. Бұл ретте тіпті жергілікті тұрғындардың инфрақұрылымға қолжетімділігінің базалық мәселелерін де шеше алмайтын жобаларды қаржыландырды.

Президенттің пәрмені бәрін орнына қойды

Қалыптасқан жағдай ел басшылығының назар аударуын талап еткені жасырын емес. Ұзаққа созылған және пайдасы күмәнді тәжірибеге Президент нүкте қойды. 2022 жылғы 21 қаңтарда бизнес өкілдерімен кездесуде ол МЖӘ-ні қайта қарау қажеттігін ашық мәлімдеді.


«Бұл механизм мәні бойынша мемлекеттік сатып алу процедураларын айналып өтудің құралына айналып кетті», – деді Президент.


Ізінше, 2022 жылғы 1 ақпанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі кеңесте Мемлекет басшысы МЖӘ саласында сыбайлас жемқорлыққа қарсы бақылауды күшейту қажеттігін нықтады. Оның пайымдауынша, бұған барлық негіз бар.

Оқиға мұнымен аяқталған жоқ. Тарихи бетбұрыс жасалды: мемлекет активтерді кері қайтара бастады. Мысалы, Оқу-ағарту вице-министрі Асылбек Ахметжановтың мәліметінше, Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 16 қаңтардағы №17 бұйрығы мен жергілікті атқарушы органдардың шешімдері негізінде еліміздің 6 өңіріндегі 13 колледж бизнеске сенімгерлік басқаруға беріліп кетіпті: Павлодар облысында – 4 нысан, Түркістанда – 3, Алматыда – 2, Батыс Қазақстан облысында – 2, Астана қаласында – 1 және Қызылорда облысында – 1 нысан.


«Алайда «Talap» КеАҚ-тың сенімгерлік басқарушылардың қызметіне жүргізген мониторингінің қорытындысында, оқу орындарын дамыту бойынша міндеттемелерін тиісінше орындамауына байланысты 6 колледж жергілікті атқарушы органдардың балансына кері қайтарылды. Бұлар: Талғар агробизнес және менеджмент колледжі, Алматы экономикалық колледжі, Сервис және жаңа технологиялар колледжі, Тереңкөл ауданының аграрлық-техникалық колледжі, Ертіс аграрлық-техникалық колледжі, Қ.Пшенбаев атындағы Екібастұз тау-кен техникалық колледжі», – деп хабарлады Ахметжанов.


Сондай-ақ, мониторинг барысында келесі жүйелі проблемалар анықталды: жеке қолға тапсырылған колледждерде материалдық-техникалық база жаңғыртылмаған және оқу шеберханаларын жабдықтау шаралары жүргізілмеген. Инвестиция тарту төмен деңгейде қалған. Педагогтардың біліктілігін арттыру және олардың өндірісте тағылымдамадан өтуін ұйымдастыру жұмысы жеткіліксіз. Түлектердің жұмысқа орналасу көрсеткіштері тым төмен болған.

Сондықтан Үкімет бизнеспен серіктестікті басқа қағидаттар негізінде «қайта құру» туралы шешім қабылдады. Оқу-ағарту министрлігі активтерді беруге емес, кооперацияның мемлекетке тиімдірек әрі тәуекелі азырақ формаларына басымдық бере бастады.

Бірінші формат – дуалды оқыту, ол 552 колледжде енгізілді: 11 мыңнан астам серіктес кәсіпорын және шамамен 136 мың студент (барлық шәкірттің 35%-ы) сонымен қамтылды.

Екінші тәсіл – «нысаналы тапсырыс» деп аталады. Оның аясында елімізде 40 мың студент кәсіпорындардың тікелей өтінімдері мен тапсырысы бойынша білім алуда. Бітірген соң соларға кепілді түрде жұмысқа орналасады.

Үшінші әдіс – қамқорлық (шефство): 4 мың кәсіпорын 613 колледжді қанатының астына алып, студенттердің практикасы үшін база ұсынады, педагогтерге тағылымдамалар ұйымдастырады және материалдық-техникалық базаны нығайтуға қатысады.

МЖӘ 2.0: нақты инвестиция мен IT басымдығы

Бір қызығы, бұрыннан қордаланған кесір-кесапатына қарамастан, мемлекет МЖӘ-ден біржола бас тартқан жоқ, тек оның қағидатын өзгертті. Ендігі басымдық – бюджет ақшасына көз тіккен құрылыстар емес, жоғары технологиялар мен IT саласы.

Үкіметтің биылғы 10 ақпандағы кеңейтілген отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев МЖӘ тақырыбына қайта оралды, бірақ бұл жолы басқа контексте атады. Ол Үкіметке жетекші компаниялармен бірлесіп, «мемлекет пен жеке әріптестік негізінде Ұлттық мамандықтар трансформациясы орталығын құруды» тапсырды. Ол орталықты мемлекеттік емес компаниялардың консорциумы басқарады. Уәж қисынды көрінеді: өйткені бизнес тезірек бейімделеді әрі нарық талаптарын жақсы біледі.


«Еліміздегі мемлекет пен жеке әріптестік әлеуеті дұрыс игерілмей отыр. Инфрақұрылымдық жобалардың көбі бұрынғыдай тікелей бюджет қаржысына тәуелді. Бюджеттің мүмкіндігі шектеулі. Сондықтан мұндай тәсіл көптеген инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға бөгет болып отыр. Әлбетте, кез келген қаржы құралы сияқты МЖӘ-нің де өз құны бар. Алайда, ол өзін-өзі ақтаса, Үкімет аталған механизмді белсенді қолданғаны жөн», – деген Президент заңнамаға да тиісті өзгеріс енгізілетінін жеткізді.


Демек мемлекеттік-жекешелік әріптестік механизмін құрту емес, қайта жүктеу күтіп тұрғанға ұқсайды. Осы орайда Премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғариннің мәлімдеуінше, Үкімет бұл институттың адамдардың өмір сүру сапасын жақсарту құралы ретіндегі тиімділігін арттыру бойынша жұмыс жүргізуде.


«Механизм әлеуетін толыққанды пайдалану үшін соңғы 3 жылда МЖӘ заңнамасы жаңартылды. Соның ішінде Президенттің МЖӘ-нің жаңа моделіне көшуге қатысты тапсырмасын орындау үшін заңнамаға жобалардың «жоғары маржиналдылығын» төмендетуге, мемлекет пен жеке сектор арасындағы тәуекелдерді теңгерімді бөлуге, жоспарлау сапасын арттыруға және мемлекеттік сатып алу рәсімдерін айналып өту схемалары мен тәжірибесін болдырмауға бағытталған түзетулер енгізілді», – деді Жұманғарин.


Осы түзетулерді іске асыру мақсатында Ұлттық экономика министрлігінің 2025 жылғы 16 маусымдағы №52 бұйрығымен МЖӘ бойынша бюджеттік шығындарды, әлеуметтік және экономикалық тиімділікті, сондай-ақ тәуекелдерді бөлуді бағалауға арналған әдістемелер бекітілді. Бұл МЖӘ жобаларының, соның ішінде цифрлық технологиялар саласындағы жобалардың санынан сапасына көшуге мүмкіндік беріпті.

Вице-премьердің дерегінше, 2026 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша IT саласында жалпы сомасы 538,9 млрд теңгеге 25 МЖӘ шарты жасалған. МЖӘ тетігі арқылы IT саласына тартылған инвестициялардың жиынтық көлемі 202 млрд теңгені құрайды.

Бұдан бөлек, Президенттің тапсырмасы бойынша басымдық бюджеттік қаржыландыруы жоқ МЖӘ жобаларына қарай ауысуда: жеке әріптес салған инвестицияларын мемлекеттің кепілдендірген төлемдерінен емес, нарықта табыс табу, тұтынушылардан төлем алу арқылы қайтарады.

Серік Жұманғариннің мәліметінше, Қазақстанда бүгінде жалпы құны 2 трлн 744,3 млрд теңге болатын 1 106 МЖӘ шарты жасалған. Сонымен бірге, «Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы» АҚ ақпаратына сәйкес, IT саласында жасалған МЖӘ шарттарының 32%-дан астамы немесе 8 жоба бюджеттен қандай да бір төлемдерді талап етпейді. Бұл МЖӘ нысанын құрудан 49 млрд теңгеден астам бюджет қаражатын үнемдеуді қамтамасыз етті.

IT саласындағы мемлекеттің қаржылық міндеттемелері жоқ ірі жобалар қатарында «Күнделік» электронды журналдар мен күнделіктер жүйесін құру және дамыту, жүк әуе тасымалында қағазсыз құжат айналымын енгізу (e-Freight), сондай-ақ әуе жолаушылары туралы деректерді жинау жүйесі аталды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 08 Apr 2026 02:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/gGeGTNu5.jpeg"   type="image/jpeg"   length="81395"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Оңтүстік Корея Қазақстан мұнайына қызығып отыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ontustik-koreya-kazakstan-munajyna-koz-tikti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ontustik-koreya-kazakstan-munajyna-koz-tikti</guid>
                <description>Сеул Таяу Шығыстан жеткізілетін мұнайға тәуелді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оңтүстік Корея президенті әкімшілігінің басшысы Кан Хун Сик мұнай мен нафта жеткізуді қамтамасыз ету мәселесі бойынша Қазақстанға, сондай-ақ Оман және Сауд Арабиясына барады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты жергілікті басылымға сілтеме жасап. 

Сейсенбі күні таңертең Сеулде өткен баспасөз мәслихатында Кан Хун Сик Таяу Шығыстағы ахуал толық тұрақталғанға дейін балама жеткізу бағыттарын қамтамасыз ету шұғыл міндет екенін айтты. 


«Ел экономикасы Таяу Шығыстан импортталатын мұнай мен нафтаға тәуелді. Салдарынан жеткізілім мен сұраныс арасында белгілі бір қиындықтар байқалып отыр», – деді Кан Хун Сик.


Оның сөзінше, былтыр Оңтүстік Корея мұнай импортының 61%-ын және нафта импортының 54%-ын Ормуз бұғазы арқылы алған. Бүгінгі таңда бұл бағыт іс жүзінде жабық тұр.

Белгілі болғандай, Кан Хун Сик аталған үш елге президенттің арнайы елшісі ретінде бармақ. Онымен бірге құзырлы министрліктің өкілдері мен энергетикалық компаниялардың мамандары да сапарлайды.


«Бұған дейін БАӘ-ге барғанымда жасалған 24 миллион баррель мұнайды жеткізуге қатысты келісім қысқа мерзімде энергетикалық белгісіздікті төмендетуге бағытталған еді. Бұл жолғы сапарда ұзақ мерзімді жеткізілім тұрақтылығын қамтамасыз ету мәселесі қаралады», – деді Оңтүстік Корея президенті әкімшілігінің басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 07 Apr 2026 16:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/bhplA1Xv.jpeg"   type="image/jpeg"   length="390911"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әлемде мұнай үшін күрес күшейді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tayau-shygystagy-ahual-opek-elderi-mamyr-ajynda-munaj-ondirisin-arttyruga-kelisti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tayau-shygystagy-ahual-opek-elderi-mamyr-ajynda-munaj-ondirisin-arttyruga-kelisti</guid>
                <description>OPEC+ елдері мамыр айында мұнай өндірісін арттыруға келісті, деп жазады inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ресми мәлімдемеде бұл шешім «нарықтың тұрақтылығын сақтау» мақсатында қабылданғаны айтылды.

Келісім ұйымға мүше 8 ел – Ресей, Сауд Арабиясы, Ирак, БАӘ, Кувейт, Қазақстан, Алжир және Оман қатысқан бейнеконференциядан кейін жарияланды.

Бұған дейін, наурыз айындағы кездесуде ОПЕК+ елдері өндіріс көлемін тәулігіне 206 мың баррельге ұлғайтқан еді. Енді бұл үрдіс жалғасуы мүмкін.

Сарапшылардың айтуынша, бұл қадам Ормуз бұғазы төңірегіндегі жағдайға байланысты. Яғни, ұйым әлемдік нарыққа мұнай жеткізуді арттыруға дайын екенін көрсетіп отыр.

Жалпы жоспар бойынша, ОПЕК+ елдері 2025 жылдың қазан айынан бастап өндірісті біртіндеп көбейтеді. Бұған дейін мұнай бағасын жоғары деңгейде ұстап тұру үшін керісінше шектеулер енгізілген болатын.

Сонымен қатар, ОПЕК болжамынша, 2026 жылы әлемдік мұнайға сұраныс тәулігіне 1,4 млн баррельге өседі.

Айта кетейік, Қазақстан Парламенті Мәжілісі ОПЕК даму қорымен байланысты операцияларға қатысты құжатты да қабылдады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Марья Айдарбаева</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 06 Apr 2026 08:46:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/sA7qzvFn.png"   type="image/png"   length="2447614"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда көліктің тағы бір түріне «тыйым салынды»]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-koliktin-tagy-bir-turine-tyjym-salyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-koliktin-tagy-bir-turine-tyjym-salyndy</guid>
                <description>Ұқсас тыйымды Еуропа елдері де қабылдап жатыр.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Темір тұлпарлардың» кенжесі, інісі іспеттес электровелосипедтер бүгінде еліміздің жаяу жүргінші жолдарын жаулап, тар көшелерін толтырып, қала тіршілігінің ажырамас бөлшегіне айналды.

Алайда жүйткіген жылдамдық пен шектеусіз еркіндікке құмартқан бұл көлік иелерінің қылығы әлеужеліде қызу талқыға түсіп, жол мен қауіпсіздіктің, заң мен тәртіптің таразысына түсуде.

Егер кез келген машина құйғытқан күйі жаяу жүргіншілердің ортасына қойып кетсе, бұл қылмыс, тіпті лаңкестік әрекет деп танылып, жүргізушісіне тиісті жазасы беріліп жатады. Неге онда жауапкершіліктен қозғалтқышы бар, тиісінше жоғары жылдамдықты өрбіте алатын велосипедтер босатылуға тиіс?

Өкінішке қарай, Қазақстан қалаларының көшелерінде электрмен жүретін «великтер» тротуарлармен айдап, біреуді қағып құлатып, біреудің аяғын басып, айналасына жарақат салып жүр. Заң талап еткеніне қарамастан, көбінің нөмірлік белгісі де жоқ.

Жаяу жүргіншінің амандығы мен жүргізушінің жауапкершілігі тоғысқан тұста, жаңа ережелердің қатаң сақталғаны маңызды. Осы орайда әлеуметтік желілерде пікір таластырған қазақстандықтар бұл көлік түріне жүргінші жолымен жүруге рұқсат етілген-етілмегенін білмейтін болып шықты. «Депутаттар электросамокаттарға тротуармен жүруге рұқсат етті ғой, бұларға да сол рұқсат тарайтын болар» деп топшылады біразы.

«24.kz» хабарлауынша, Қазақстанда электровелосипедтердің танымалдылығы тез артып келеді. Пайдаланушылар көліктің бұл түрінің ыңғайлылығын, көп қуат тұтынбайтынын, бірақ кәдімгі көліктей жылдамдықты өрістете алатынын алға тартады. Қос дөңгелектің көмегімен кептелісте уақыт жоғалтпай, көлік-көліктің арасымен, не жол жиегімен діттеген жерге жылдам әрі бөгеліссіз жетуге болады.

Сондықтан электровелосипедтерді тамақ жеткізушілер, өзге де курьерлер жиі тізгіндей бастады. Тіпті кейбір қалада онымен таксилетіп, табыс табуға талпыныстар жасалуда.


«Электровелосипедтердің қуатты модельдері (1000-3000 Вт және одан жоғары) сағатына 50-70 шақырым жылдамдықты бағындыра алады. Ал, кейбір арнайы жиналған (кастомдық) нұсқалары сағатына 100-120 шақырымнан да жоғары жылдамдықпен зымырайды. Жылдамдық деңгейі қозғалтқыштың қуатына, батареяның кернеуіне, жүргізушінің салмағына және жол төсемінің түріне тікелей байланысты», – деп жазылған интернет-дүкеннің сипаттамасында.


Алайда танымалдылықпен бірге кейбір сұрақтар да өзекті бола түсуде: сонымен,  электровелосипедтер тротуарларда жүруге болады ма? Көліктің бұл түрін тіркеу қажет пе? Өйткені 2025 жылы олардың қатысуымен 1 мыңға жуық жол-көлік оқиғасы тіркелген.


«Жазда тротуармен жайбарақат жүру қиын: артымыздан зуылдап не электросамокат, не электровелосипед шыға келгенде зәреміз ұшады. Өздері үнемі асығыс, тез жол бермесең, ақырады, кейде боқтайды. Электровелосипедтердің жылдамдығы тым жоғары, дыбысы естілмейді, бұл әсіресе қарттар мен балалар үшін қауіпті. Оларға жаяу жүргіншілер жолымен жүруге қатаң тыйым салып, тек арнайы жолақтармен жүруге міндеттеу керек», – дейді елорда тұрғыны Азаматхан.


Эко-белсенді Әсем Баймырза электровелосипедтерге көп тиісе бермеген жөн деген пікірде. Тек тентек-телісін тәртіпке түсірген жөн.


«Электровелосипед – қала экологиясы мен кептелісті азайту үшін таптырмас құрал, бірақ қазіргі бетімен кетушілік бұл көліктің абыройын түсіріп тұр. Ережелердің нақтыланғаны жақсы болды, себебі жауапкершілік бар жерде мәдениет қалыптасады. Бірақ тыйыммен бәрін түзетуге болмайды, мемлекет оларға арнап жеке веложолдар салуға тиіс. Егер әркім өз жолымен жүрсе, жаяу жүргінші де, жүргізуші де қауіпсіздікте, көңілі тыныш болады», – деді Баймырза.


Жеткізу қызметінің курьері Руслан мемлекеттің экологиялық таза көлік түрлерін дамытуға жете мән бермей отырғанына ренжулі.


«Біз үшін уақыт – табыс көзі, сондықтан электровелосипед өте тиімді көлік, бірақ қалада веложолдардың тапшылығы бізді тротуарға шығуға мәжбүрлейді. Егер жолдың оң жақ жиегімен жүрсек, көлік жүргізушілері бізді менсінбей, кейде келемеждеп, құласын деп қыспаққа алады. Мәселе тек тыйым салуда емес, қауіпсіз инфрақұрылым жасалуында деп ойлаймын. Мысалы, электровелосипедті қоятын тұрақ жетіспейді. Алдыңғы осындай көлігімді түнде ұрлап кетті», – дейді ол.


Көлік жүргізушісі Владимир тротуарға ешқандай көлік шықпауға тиіс деген пікірде.


«Қуатты модельдердің жылдамдығы сағатына 60-70 шақырымға дейін жетеді, бұл іс жүзінде мопед немесе мотоциклмен тең. Сондықтан оларды міндетті түрде тіркеп, жүргізуші куәлігін талап ету – өте дұрыс шешім. Бірақ олар бізге де қауіп төндірмеуі керек. Жол ережесін білмейтін болса, мұндай жылдамдықпен жалпы жолға шығуы үлкен апаттарға себеп болуы мүмкін», – деді Владимир.


Бұл көліктің еркіндігіне тұсау болар заңның бүгінде барын ұмытпаған абзал: электрлі велосипедтердің жаяу жүргіншілер жолдарына шығуына тыйым салынды. Қалада тек веложолдармен қозғалуы қажет. Әрине, далада, соқпақпен салып ұрып жөнелсе, ешкім қой демейді.

Талапқа салғырт қарап, бұл тыйымды бұзғандардың қалтасына ауыр салмақ түседі: айыппұл мөлшері 2 АЕК-тен (2026 жылы – 8 650 теңгеден) басталып, 50 АЕК-ке (216 250 теңгеге) дейін жетеді.

Бірнеше рет заң бұза берсе, соңы темір торға қамалу немесе жүргізуші куәлігінен айырылу секілді қатал шараларға ұласуы әбден мүмкін. Осындай қатаң шектеулерге қарамастан, электровелосипедке деген халықтың ықыласы еш бәсеңсіген емес. Бүгінде ол тек қатынас құралы ғана емес, тынымсыз курьерлер мен тасымал шеберлерінің нәпақа тауып, табыс еселейтін құралына айналды.

Нарықтың мәліметіне сенсек, соңғы екі жыл ішінде моторы бар велосипедтерге деген сұраныс шамамен 20 есеге артып үлгерген.

Ішкі істер министрлігі қызметкерлерінің ескертуінше, әрбір электровелосипедтің ресми тіркеуден өтуі талап етіледі. Қолында техникалық паспорты, «сәйгүлігінің» нөмірі, сақтандыру полисі және жүргізуші куәлігі жоқ жанның үлкен жолға шығуы – заңсыз.

Бұл талапты аттап өткендерге 40 мың теңгеге жуық айыппұл салынып, көлігі айып тұрағының тар қапасына қамалады.


«Электровелосипедтер де мопедтер сияқты енді міндетті түрде тіркеуге жатады, өйткені олар да осы санатқа жатқызылған. Электровелосипедтердің тротуармен жүруіне рұқсат жоқ. Олар веложолмен, веложолақпен, сондай-ақ жүру бөлігінің оң жақ шетімен жүруге міндетті. Бұл норманы бұзғандар Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 96-бабына сәйкес жауапқа тартылып, 15 айлық есептік көрсеткіш көлемінде айыппұл төлейді», – деді ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің ресми өкілі Ақтоты Боранова.


Өткен жылдың өзінде электровелосипед тізгіндегендер жол ережесін 300-ге жуық мәрте белден басқаны үшін заң алдында жауап берді. Шектеулерге шетін қарау – қозғалыстың әрбір қатысушысының өміріне қауіп төндіретінін ұмытпаған жөн. Жол үстіндегі қауіпсіздіктің алтын діңгегі де, басты кепілі де – тек қана ережеге бағыну.

Айта кету керек, Еуропада да электровелосипедтерге тротуармен жүруге жаппай тыйым салынуда. Бұл туралы LSM.lv басылымы жазды.

Мысалы, 2026 жылғы 24 наурызда, Латвияның министрлер кабинеті Хабарлама министрлігі дайындаған Жол қозғалысы ережелеріне түзетулерді бекітті. Қатаң тыйымның бірі – электровелосипедтердің жүргінші жолдарымен қозғалуына тыйым салу. Жаңа реттеу осы жылдың 1 сәуірінен бастап күшіне енді.


«Микромобильдік құралдарға арналған шектеулер жаяу жүргіншілердің, әсіресе балалардың, қарттардың және қозғалыс функциялары бұзылған адамдардың қауіпсіздігі үшін маңызды. Электросамокаттар тіркеуге қойылып, Еуроодақ нормаларына сәйкес жаңа техникалық сипаттамадағы жапсырмалар жапсыруы шарт. Бұдан бөлек, басқа қозғалыс қатысушыларымен қақтығыстарды, ұрыс-керісті азайту үшін түзетулер роликтер, монодөңгелектер сияқты спорттық және рекреациялық мүкәммалмен қозғалу тәртібін де реттейді», – деп жазды басылым.


Айтпақшы, осы жол жүрісі ережелеріне түзету Еуропада жаңа трендті заңдастырады: автобустарға, өзге қоғамдық көліктерге арналған бағдаршамның «ақ» көзі енгізіледі. Бұл оларға жалпы ағын мен тығыннан тәуелсіз қозғалуға мүмкіндік беріп, қауіпсіздік пен жүйелілікті арттыруға ықпал етеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 05 Apr 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/2yIaFrqh.png"   type="image/png"   length="3062608"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның «жаңа мұнайы» табылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-orasan-zor-kolemde-zher-bajlygy-tabyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-orasan-zor-kolemde-zher-bajlygy-tabyldy</guid>
                <description>Жер асты байлығымен жаһанға танылып, қазынасының біраз бөлігін шикізатпен толтырған Қазақстан жақын арада бұл позициясынан қайта қоймайтыны анық. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Әсіресе, геологиялық барлауға басымдық беріліп отыр. Мәселен, былтырдың өзінде елімізде 17 кен орны ашылған.

Бірақ нарықта бұрынғыға қарағанда сәл өзгешелік байқалады. Мұнай және газ емес, енді сирек кездесетін металлдар «жаңа заман мұнайына айналды».

Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің дерегінше, елдегі жаңа барлау жұмыстары 2 млн 38 мың шаршы шақырымға жетіпті. Ал биыл тағы 100 мың шаршы шақырымды геологиялық картаға түсіру жоспарланған. 20 жоба-сметалық құжат дайындалып, оларды іске асыруға «Ұлттық геологиялық қызмет» АҚ, «Тау-Кен Самұрық» және басқа ұлттық геологиялық барлау компаниялары тартылған.


«Қордың өсімі: алтын – 136,9 мың, күміс – 152 мың, мыс – 74,4 мың, фосфорит 1,3 млн тоннадан астам. Негізгі пайдалы қазбалар бойынша жалпы қор: алтын 2369, мұнай 4,3 млрд тонна, газ 3,8 трлн м³, көмір 33,5 млрд және темір 26,7 млрд тонна. Минералдық-шикізат базасы шамамен 10 мың кен орнын қамтиды, оның ішінде қатты пайдалы қазбалар – 1009, көмірсутектер – 359, 3700-ден астам кең таралған пайдалы қазбалар, 4900-ден астам жерасты суы кіреді», – деп мәлімдеген министрлік.


Сондай-ақ «Ұлттық геологиялық қызмет» АҚ базасында сертификатталған зертханалық кешен құрылуда. Құны 14 млрд теңге болатын жоба 2028 жылы іске қосылмақ. Кешенге зертханалар, қор сақтау қоймалары кіреді.

Жыл басында өткен Орталық коммуни­кация­лар қызметі алаңындағы брифингте Геология комитеті төрағасының міндетін атқарушы Қанат Ерубаев саладағы оң жаңалықтарды айтқан еді. Оның сөзінше, мыс, алтын, сирек жер элементтері және басқа да стратегиялық маңызды ресурстарға жаһандық сұраныс артып отырғанда Қазақстан геологиялық деректердің дәлдігін арттыруға және инвестициялық тартымдылығын күшейтуге басымдық беруде.

Жалпы, алдағы 3 жылда мемлекеттік геологиялық зерттеуге шамамен 240 млрд теңге қарастырылған. Сондай-ақ 2027 жылы алғашқы перспективалы учаскелер аукционға шығарылмақ.

Барлаудың мұншалық белең алуына расымен қажеттілік туып отырғанын жасырмаған абзал. Мысалы, бір ғана Сыр елінде мұнай өндіру 11 жылдың ішінде 3 есеге төмендеген. Өйткені, табиғи қор сарқылып жатыр. Әзірге мамандар «Арал» шөгінді бассейнін зерттеуде. 2024 жылы «Сырдария» шөгінді бассейнін зерттеу жұмыстары басталды. Зерттеу жұмыстары 3 жылға жоспарланған, алдағы жылы бітуге тиіс.

Күні кеше Премьер-министрі Олжас Бектенов Geoscience &amp; Exploration of Central Asia халықаралық геологиялық форумына қатысты. Осы жиында жер қойнауын пайдаланудың Бірыңғай порталын іске қосу жайы айтылды. Кейінгі 3 жылда геологиялық барлауға шамамен 280 млрд теңге жеке инвестиция тартылған.

Елімізде қазір шамамен 10 мың кен орны бар. Ресурстық базаның едәуір бөлігін сирек жер металдары, оның ішінде 2025 жылы ашылған 800 мың тоннаға жуық церий, неодим, иттрий және басқа да элементтердің қоры бар «Құйрықтыкөл» кен орны құрайды.

Осыған дейін барлауға мақсат етілген 2,2 млн шаршы шақырымның 2 млн шаршы шақырымнан астамы зерттеліп үлгерген. Бұған қоса, жер қойнауын геологиялық зерделеуді қаржыландыру 10 есеге ұлғайған, алдағы 3 жылда шамамен 500 млн долларға жетпек.

Ресми ақпарат көздерінде Қазақстандағы сирек кездесетін металл қоры бар 100-ден аса кен орны анықталғаны көрсетілген. Халықаралық деңгейде қызығушылық тудырған элементтердің қатарында вольфрам, молибден, литий, бериллий, ниобий, тантал, германий, галлий бар. Литий электр көліктерінің аккумуляторларын жасауға, электроника өндірісіне, химия өнеркәсібіне, фармацевтикада кеңінен қолданылады. Бұдан өзге бериллий және тантал энергетикалық трансформация мен жоғары технологиялық өндіріс үшін қажет.

Ең пайдалы жағы, осы элементтердің бағасы аспандап тұр. Ашық дереккөздерде калифорний элементінің келісі шамамен – 13,5 трлн теңге. Осмийдің бір келісі – 1,2 млрд теңге болса, родий шамамен 325 млн теңгені құрайды. Қымбат металл қатарында иридий (115 млн), рутений (16,5 млн) рений (2,9 млн) де бар.

Елімізде бар сирек металдардың арасында алғашқы орынды германий алады. Оның бір келісі әлем нарығында 1 млн теңгеден асып жығылады. Оптика, әскери техника және спутниктік байланыс жүйелерінде қолданылады. Ғарыш пен авиация өндірісіне өте қажет бериллийдің бір келісі 700 мың теңгенің шамасында. Ал күнделікті ұстайтын смартфондар мен қолданыстағы компьютерлер өндірісіндегі тантал элементінің бағасы – 225 мың теңге.

Сирек металдар бағасының көтерілуі экспорттан табатын пайданы көбейтері даусыз. Ресми деректерде сирек металдар өндірісінің көлемі 179 млрд теңгеге жеткені жазылған.

Көбіне Қазақстандағы жерасты байлықтары кешенді болып есептеледі. Мысалы, бір кен орнынан тек мыс емес, алтын да, цинк та, вольфрам да, молибден де алуға болады. Геологтардың сөзінше, кеңес кезінде бір элементті ғана игеріп, қалғанына назар аударылмаған. Ал қазір бір жерден бірнеше пайдалы қазбалар тобы шығуы мүмкін. Бірақ бұл да үлкен ғылыми технология көмегімен ғана іске асады. Осы тұсқа келгенде сала шетелдіктерге кіріптар болатын секілді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 04 Apr 2026 09:25:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/bzdSqOmm.png"   type="image/png"   length="7509306"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Енді еліміз машиналарды тек жинақтап-құрастырып қана қоймайды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/sujinshi-endi-elimiz-mashinany-zhinaktap-kurastyryp-kana-kojmajdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/sujinshi-endi-elimiz-mashinany-zhinaktap-kurastyryp-kana-kojmajdy</guid>
                <description>Мұндай маңызды әрі қуанышты жаңалықты Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстан машина жасаушыларының XIII форумында мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның сөзінше, сектордың барлық басты бағытында оң динамика сақталып келеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Яғни, Қазақстанда автокөлік, ауыл шаруашылығы, теміржол және электротехникалық машиналарын жасау жұмыстары бұрынғыдан да қарқынды жолға қойылады. 

Бұдан былай машина бөлшектерін де елімізде жасауға күш салынады. 


– Локализациялау деңгейін арттыру және жоғары қосылған құны бар өнімдер шығару мемлекеттің бұлжымас басымдығы болып қала бермек. Қазіргі кезеңде жинақтап-құрастырудан өзіміздің инженерлік шешімдерді әзірлеуге және ел ішінде жоғары технологиялық активтерді құруға көшу үдерісін жеделдету маңызды, – деді Олжас Бектенов.


Еске салайық, осыған дейін машина жасау саласына құйылған инвестиция көлемі артып, 376 млрд теңгеге жеткені отандық БАҚ-та кеңінен жазылды. 

Негізінен, машина жасау саласындағы өнімдердің экспорты екі есеге ұлғайды деуге болады. 


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 03 Apr 2026 12:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/cnnw56yM.jpg"   type="image/jpeg"   length="181373"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
