<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Новости Казахстана на inbusiness.kz</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/business-guide</link>
        <description><![CDATA[inbusiness.kz – Новости Казахстана на сегодня: важные новости на inbusiness.kz]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Wed, 09 Sep 2026 18:00:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Санжар Тәшкенбай WBC рейтингінде бірден 35-орынға жайғасты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/sanzhar-tashkenbaj-wbc-rejtinginde-birden-35-orynga-zhajgasty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/sanzhar-tashkenbaj-wbc-rejtinginde-birden-35-orynga-zhajgasty</guid>
                <description>Боксшы кәсіпқой рингтегі алғашқы жекпе-жегінен кейін Дүниежүзілік бокс кеңесінің (WBC) рейтингіне енді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық боксшы Санжар Тәшкенбай кәсіпқой рингтегі алғашқы жекпе-жегінен кейін Дүниежүзілік бокс кеңесінің (WBC) рейтингіне енді, деп жазады inbusiness.kz сайты.

WBC жариялаған жаңартылған рейтингте қазақстандық боксшы бірінші ең жеңіл салмақта 35-орынға жайғасты.

Бұл дивизионда WBC тұжырымы бойынша әлем чемпионы атағы жапониялық Сёкити Иватаға тиесілі. Ал рейтингтің алғашқы үштігіне Таиланд өкілі Нокаут Си-Пи Фрешмарт, Доминикан Республикасының боксшысы Эрик Роса және филиппиндік Реджи Суганоб кірген.

Санжар Тәшкенбай кәсіпқой бокстағы дебютін 28 тамызда Астанада өткен бокс кешінде өткізді. Ол филиппиндік Нил Джакамосты төрешілердің бірауыздан шығарған шешімімен жеңді.

10 раундқа жоспарланған жекпе-жек толық өтіп, Тәшкенбай қарсыласын бесінші және сегізінші раундтарда нокдаунға түсірді. Осы жеңістің арқасында қазақстандық боксшы WBA Asia аймақтық чемпиондық белбеуін иеленді. Қазір оның кәсіпқой бокстағы нәтижесі – 1 жеңіс, 0 жеңіліс.

WBC-дің жаңартылған рейтингінде басқа қазақстандық боксшылардың да орындары белгілі болды. Орта салмақта Мейірім Нұрсұлтанов бірінші орнын сақтап қалды. Екінші орта салмақта Бек Нұрмағанбет бір саты жоғарылап, 12-орынға көтерілді. Жартылай ауыр салмақта Әли Ахмедов 28-орында тұр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 18:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/xoEmZXjw.jpeg"   type="image/jpeg"   length="223568"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Алматыда мәнерлеп сырғанаудан Денис Тен Мемориалы өтеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/almatyda-manerlep-syrganaudan-denis-ten-memorialy-otedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/almatyda-manerlep-syrganaudan-denis-ten-memorialy-otedi</guid>
                <description>Сайысқа 25 елден 150-ге жуық спортшы қатысады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[7-10 қазан аралығында Алматыда мәнерлеп сырғанаудан халықаралық турнир – Денис Тен Мемориалы өтеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Биылғы жарысқа 25 елден 150-ге жуық спортшы қатысады. Олар жасөспірімдер, ерлер мен әйелдер арасындағы жекелей сырғанау, сондай-ақ мұздағы би бағдарламаларында бақ сынайды.

Халықаралық турнир Алматыдағы Halyk Arena мұз айдынында ұйымдастырылады.

Айта кетейік, жарыс Қазақстанның мәнерлеп сырғанау тарихында өзіндік із қалдырған, 2014 жылғы Олимпиада ойындарының жүлдегері Денис Теннің құрметіне өткізіледі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 16:54:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/r97i2Cvy.jpeg"   type="image/jpeg"   length="156748"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның паделден Азия ойындарына қатысатын құрамы белгілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-padelden-aziya-ojyndaryna-katysatyn-kuramy-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-padelden-aziya-ojyndaryna-katysatyn-kuramy-belgili-boldy</guid>
                <description>Падель Азия ойындарының бағдарламасына алғаш рет енді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан падел федерациясы Жапонияның Айчи және Нагоя қалаларында өтетін XX жазғы Азия ойындарына қатысатын ұлттық құрамның тізімін жариялады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазақстан намысын байрақты бәсекеде сегіз спортшы қорғайды. Ерлер және әйелдер арасындағы жарыста ел атынан екі жұптан өнер көрсетеді.

Ерлер:


	Евгений Данилов / Тимур Хабибулин
	Родион Пак / Жақас Қозбақ


Әйелдер:


	Альбина Хабибулина / Мария Синицына
	Әйгерім Сүлеймен / Татьяна Гиоргазде


Айта кетейік, падел спорт түрі алғаш рет жазғы Азия ойындарының бағдарламасына енгізіліп отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 16:34:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/qKWoqeFv.jpg"   type="image/jpeg"   length="97272"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әлемдік картада Қазақстанға қатысты қызықты өзгеріс болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/alemdik-kartada-kazakstanga-katysty-kyzykty-ozgeris-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/alemdik-kartada-kazakstanga-katysty-kyzykty-ozgeris-boldy</guid>
                <description>Алайда абыржымаңыз: мемлекетіміздің аумақтық тұтастығына ешқандай қатер төніп тұрған жоқ.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Үйреншікті әлемдік географиялық атластарда көзбояушылық орын алып келіпті. Сарапшылардың түсіндіруінше, егер классикалық Меркатор проекциясын күні кеше ғана жаңадан бекітілген, әрі тең шамалы «Equal Earth» жүйесімен салыстырсақ, Қазақстан бұрынғы карталарда шынайы өлшемінен екі еседей үлкен болып көрсетіліп келіпті, деп жазды inbusiness.kz тілшісі.

Бұл «жаңсақтықты» БҰҰ Бас ассамблеясы түзетті. Жаңа жаһандық карталарда осылай өзгеріс жасалғанымен, мемлекеттің шын мәніндегі территориялық аумағы бұлжымас күйінде қалады: бірде-бір шаршы километр жері жоғалып кетпейді.

Ауданы 2 миллион 724,9 мың шаршы шақырымды құрайтын Қазақстан жаһандық мемлекеттер рейтингінде құрметті 9-шы орнында қалады. Оның географиялық координаттары солтүстік ендіктің 40°36′ пен 55°26′ аралығында, сондай-ақ шығыс бойлықтың 46° пен 87° аралығында жатыр. Дәл осы экватор сызығына қатысты ендік орналасуы ескі карталардағы визуалды бұрмаланушылыққа негіз болыпты.

Мұның мәнісін түсіну үшін мынаны елестету керек: мамандар еттің нанын жайғандай, глобусты тақтай бетінде түзетуге тырысып жатыр делік. Бұл ретте олардың алдына ешқандай деформацияға жол бермеу жүктелген. Бірақ мұны жүзеге асыру мүмкін емес: картографтар бұрмаламауға қанша тырысса да, мемлекеттердің аумағын созуға немесе контурларды аяусыз сығуға мәжбүр болады. Өйткені Жер жазық-жайпақ емес, домалақ.

Сонау орта ғасырда, 1569 жылы жасалған Герард Меркатордың глобустық проекциясы әу бастан теңіз навигациясы, яғни, кемелердің адаспай, анық қозғалуы үшін жасалған еді. Оның соған дейін болған өзге дүниежүзілік карталардан басты артықшылығы – бұрыштар мен бағыттардың қатаң сақталуында.

Соның арқасында кез келген кеменің теңіздегі қозғалыс-маршруті картада мінсіз түзу сызық түрінде сызылады. Басты кемшілігі сол, экватордан алыс қонған мемлекеттердің аумағы созыла түседі.

Нәтижесінде, Қазақстан, АҚШ, Ресей сияқты алып елдердің аумақтары әлемдік картада шектен тыс ұлғайтылып көрсетілген. Неге? БҰҰ ғалымдарының түсіндіруінше, Қазақстанға қатысты осындай ауқымды бұрмаланудың феномені оның ұзындығымен байланысты: ел батыстан шығысқа қарай 3 000 шақырымнан астамға, ал, солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен 1 700 шақырымға құлаш ұрып жатыр. Сондықтан оңтүстік шекараларда коэффициент 1,7 деңгейінде сақталса, елдің жүрегінде 2,25-ке жетеді, ал солтүстікте үшке қарай шығандайды.

Әрине, бүкіл елдің территориясы картада біркелкі түрде үш есеге ұлғайып кетпейді. Қазақстан үлкен аумақты алып жатыр және ендік диапазонның кең өрісін қиып өтеді. Тиісінше, Қазақстан үшін GIS-есептеуде шамамен 2,26–2,27 есе болатын орташа коэффициент қолданылады.

Нәтижесінде, Меркатор елдің жалпы аумағын бір мезгілде ұлғайтып қана қоймай, аумақты ендік бойынша біркелкі емес созады. Equal Earth проекциясы бұл географиялық әділетсіздікті жояды. Проекция тең шамада жасалған: карта түзу үшін ауданның бұрмалану коэффициенті 1,0-ге тең ретінде алынған. Ал, әрбір елдің аумағы құрлықтың жалпы аумағына сәйке келтіріліп, әрқайсысы лайықты, дұрыс үлесін иеленеді.



дереккөзі: community.openstreetmap.org

Нәтижесінде, Меркатордан Equal Earth-ке өткен кезде Қазақстанның аумағы визуалды түрде шамамен 56%-ға «азаяды». Бірақ әлгінде айтылғандай, республика физикалық тұрғыдан бірде-бір шаршы шақырымын жоғалтпайды. Оның әлемдік картадағы кескіні тым артық гиперболизацияның жойылуына байланысты кішірейеді.

Планетаның жаңа геометриясы және әлемдегі резонанс

Классикалық картографияның тарихи проблемасы Меркатордың қателігінде емес, халықаралық қоғамдастықтың навигациялық құралды өзге мақсаттарда пайдаланып келгенінде жатыр. Мемлекет экватордан қаншалықты алыс болса, оның аумағы да соншалықты үлкейтіледі.

Салдарынан, үйреншікті глобустарда шағын Гренландия алып Африкамен теңестірілген. Шын мәнінде қара континент Трамптың есіл-дертіне айналған бұл аралдан шамамен 14 есе үлкен! Әділдік қайда?

Оған балама ретінде Equal Earth инновациялық проекциясын 2018 жылы картографтар Боян Шаврич, Том Паттерсон және Бернхард Дженни жасап шықты. Авторлар алдына өршіл мақсат қойылды: әлемдегі мемлекеттер аумақтарының шынайы арақатысын визуалды үйлесімділікпен анықтап, өзара біріктіру.

Енді міне, ғалымдар байыптаған осы тұжырымдамалық әділдікті БҰҰ Бас ассамблеясы 2026 жылғы 4 қыркүйекте қолдады. Африкалық Того мемлекеті бастамашы болған және Африка одағының қуатты қолдауын иеленген тарихи қарарды 164 мемлекет, соның ішінде Қазақстан да қолдады.

Тек АҚШ қана қарсы дауыс берді. Тағы 6 мемлекет қалыс қалуды жөн көрді. Құжат ұсынымдық сипатқа ие: ол ғасырлар бойы сынақтан өткен Меркаторды заңнан тыс деп жарияламайды. Сонымен бірге жаңа Equal Earth жүйесін «баламасыз стандарт» ретінде таңбайды. Тек саналы картографиялық әралуандық дәуірін ашып отыр.

Жаңа жүйені неге кейбір ел мақұлдамады?

Атластардағы ауқымды өзгерістер жаһандық терең теңгерімсіздіктерді әлемге әшкереледі. Бұған дейін оған көбісі мән бермей келген екен. Нәтижесінде, әділдік қалпына келіп, Equal Earth картасында Африка құрлығының өлшемі күрт өсті. Оның орнына Солтүстік Америка, Еуропа, Ресей, Қытай мен Қазақстан визуалды түрде кішірейтілді. Бұдан бөлек, Латын Америкасы, Оңтүстік Азия және Океания әлемдік картадан өздеріне тиесілі лайықты орындарын алды.

Того сыртқы істер министрі Роберт Дусси трансформация философиясын ықшам түрде пайымдады: «Карталар ешқашан бейтарап болған емес. Әділ кескін географияны емес, адам санасын өзгертеді», – деді ол.

Қарардың теңавторы рөлін атқарған Франция болса, Меркатор проекциясында «АҚШ, Ресей және Қытай Африка, Латын Америкасы немесе Оңтүстік-Шығыс Азиямен салыстырғанда пропорционалды емес үлкен болып көрінетінін», «Гренландия Африка сияқты негізсіз үлкен болып кеткенін» мәлімдеді. Францияның сыртқы істер министрі Жан-Ноэль Барро: «Картаны ауыстыру, әрине, әлемнің өзін өзгертпейді. Бірақ бұрмаланған кескінді түзету – бұл шындықтың актісі», – деп нықтады.

Жаңа жаһандық карта Трамп әкімшілігінің ашуын туғызды. АҚШ өкілі Ярина Ференцевич бастаманы сынға алып, Американың картадағы ауқымының төмендетілуін «идеологиялық шабуыл» деп атады. Ол БҰҰ халықаралық қауіпсіздіктің нақты мәселелерін шешудің орнына, «ұсақ-түйектерге алаңдап отыр» деп мәлімдеді.

Бұдан бөлек, Эстония, Грузия, Литва, Молдова, Сербия және Украина дауыс беруден дипломатиялық түрде қалыс қалуды жөн көрді. Бұл демарштың себебін олардың атынан Украина делегациясы түсіндірді. Өйткені жаңа картада Қырым Украинадан ажыратып тасталған және бейтарап түспен боялған.

Украина өкілі Андрей Мельник елдің қарар жобасында қозғалған негізгі қағидаттарға және дүниежүзілік картада әділдіктің орнауына тіпті де қарсы емес екенін мәлімдеді. Бірақ олар басып алынған аумақтардың басқа бояумен бейнеленуімен келіспейді. Бұл БҰҰ Бас ассамблеясының «2014 жылы Қырымды заңсыз аннексициялау әрекетін мойындамауға» қатысты тиісті қарарларына қайшы келеді, деп еске салды Киев.

Қалай болғанда, мәселенің прагматикалық жағын назардан тыс қалдыруға болмайды. Әлем жаңа картаны қабылдады. Әйтсе де теңіз-мұхиттардағы навигация, маршрут-бағыттарды белгілеу және дәл бұрыштарды анықтау сол бұрынғыдай толығымен Меркатор негізінде жүзеге асырыла береді. Жаңа Equal Earth картасы балабақша, мектеп, университеттердегі оқыту сияқты білім беру мақсаттарына, сондай-ақ макроэкономикалық статистикаға және жаһандық талдауға пайдаланылады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 15:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/pT1W8aW0.jpg"   type="image/jpeg"   length="71161"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандық мәнерлеп сырғанаушылар жасөспірімдер арасындағы Гран-при кезеңінде өнер көрсетеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-manerlep-syrganaushylar-zhasospirimder-arasyndagy-gran-pri-kezeninde-oner-korsetedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-manerlep-syrganaushylar-zhasospirimder-arasyndagy-gran-pri-kezeninde-oner-korsetedi</guid>
                <description>Қазақстан құрамасы бәсекенің төрт санатының барлығында бақ сынайды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық мәнерлеп сырғанаушылар Түркияның Анкара қаласында өтетін жасөспірімдер арасындағы Гран-при сериясының төртінші кезеңіне қатысады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жарыс 17-19 қыркүйек аралығында Ümitköy Ice Skating Complex мұз айдынында өтеді.

Жасөспірімдер арасындағы сайыста Никита Козлов бәсекеге түссе, жекелей  сында қыздар арасында Сафия Абаева ел намысын қорғайды.

Жұптық сайыста Қазақстан атынан Василианна Шелестова мен Абай Садықов өнер көрсетеді. Ал мұздағы биде ел намысын Ева Шелаева мен Иван Соловьев қорғайды.

2026/27 жылғы маусымдағы жасөспірімдер арасындағы Гран-при сериясы жеті кезеңнен тұрады. Анкарадағы жарыстан кейін бәсеке Грузияның Батуми, Словенияның Любляна және Польшаның Гданьск қалаларында жалғасады.

Серияның финалы 10-13 желтоқсан аралығында Қытайдың Чунцин қаласында өтеді.

Жасөспірімдер арасындағы сайыста Никита Козлов ел намысын қорғаса, қыздар арасындағы жекелей сында Сафия Абаева мұз айдынына шығады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 15:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/7dTxq6QR.jpg"   type="image/jpeg"   length="126518"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[700 млн теңге қарыз: «Астана» футболшылары жалақыларын ала алмай жүр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/700-mln-tenge-karyz-astana-futbolshylary-zhalakylaryn-ala-almaj-zhur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/700-mln-tenge-karyz-astana-futbolshylary-zhalakylaryn-ala-almaj-zhur</guid>
                <description>Футболшылар берешек өтелгенге дейін ҚПЛ матчтарына қатыспайтынын ескертті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Астана» футбол клубындағы қаржылық қиындық ушығып, негізгі құрам ойыншылары ресми матчтарға қатысудан бас тартты. Футболшылар клуб пен оның құрылтайшысынан кемінде үш айлық берешекті өтеуді талап етіп отыр, деп жазады inbusiness.kz сайты 1bol.kz спорт порталына сілтеме жасап.

Команда мүшелері клуб басшылығы мен «Туризм және спорт индустриясын қолдау қоры» корпоративтік қорына ұжымдық өтініш жолдаған. Құжатта жиналған қарыздың мөлшері ойыншылар үшін қолайсыз деңгейге жеткені айтылған.

Футболшылар берешек өтелгенге дейін Қазақстан Премьер-лигасының қалған матчтарына қатыспайтындарын ескерткен.

Инсайдер Эльдар Аманбаевтың мәліметінше, клубтың футболшылар алдындағы қарызы шамамен 700 миллион теңгеге жеткен. Алайда «Астана» басшылығы бұл соманы ресми түрде растаған жоқ. Клуб берешектің бар екенін мойындағанымен, оның нақты көлемі мен қашан өтелетінін ашып айтпады.

«Астана» өзінің ресми мәлімдемесінде негізгі құрамдағы бірқатар ойыншы алдындағы жекелеген келісімшарттық міндеттемелердің орындалмағанын және футболшылардан ұжымдық өтініш түскенін растады.


&quot;Клуб басшылығы футболшылардың ұстанымына түсіністікпен қарайды. Қалыптасқан қаржылық қиындықтарға қарамастан, футболшылар мен жаттықтырушылар штабы ұзақ уақыт бойы өздерінің кәсіби міндеттерін толық орындап, жаттығу үдерісіне және ресми матчтарға қатысып, алаңда «Астана» ФК мен Қазақстан астанасының намысын абыроймен қорғап келеді.

Клуб команда мүшелерінің сабырлылығын, жауапкершілігі мен кәсібилігін жоғары бағалайды. Қалыптасқан жағдай футболшылардың Клубқа, оның жанкүйерлеріне және спорттық мақсаттарына деген адалдығына күмән келтірмейді&quot;, – делінген мәлімдемеде.


Қазір басшылық құрылтайшымен бірге қаржылық жағдайды тұрақтандыру және қарызды өтеу жолдарын қарастырып жатыр. Дегенмен клуб берешекті жабудың нақты кестесін жариялаған жоқ. Қаржы дағдарысының неден туындағаны да ресми мәлімдемеде көрсетілмеді.

Сонымен қатар «Астана» Қазақстан чемпионатынан шықпайтынын және 2026 жылғы маусымды толық аяқтайтынын хабарлады. Негізгі құрам алаңға шығудан бас тартқан жағдайда командаға жастар, резерв және клуб сапында ойнауға құқығы бар басқа футболшылар тартылуы мүмкін.

Бұл жағдай елордалық клуб үшін маусымның ең жауапты кезеңінде туындап отыр. «Астана» 23 матчтан кейін 45 ұпай жинап, ҚПЛ кестесінде үшінші орында келеді. Команда көш басындағы «Ордабасыдан» 10, екінші орындағы «Қайраттан» 9 ұпайға қалып тұр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 13:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/8AZ8merI.jpg"   type="image/jpeg"   length="1097913"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мұнай қорларынан инфрақұрылымға дейін: Қазақстан болашақ ұрпаққа қалай инвестиция салады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/munaj-korlarynan-infrakurylymga-dejin-kazakstan-bolashak-urpakka-kalaj-investiciya-salady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/munaj-korlarynan-infrakurylymga-dejin-kazakstan-bolashak-urpakka-kalaj-investiciya-salady</guid>
                <description>Егеменді байлық әдетте елдің дағдарыс кезеңдеріне төтеп беруге мүмкіндік беретін резервтердің мөлшерімен өлшенеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дегенмен, болашақ ұрпақ үшін тек қаржылық есепшоттарда қалған сома ғана маңызды емес. Олар мұраға алатын елдің жағдайы мен осы жинақтар да маңызды: мектептер мен ауруханалардың сапасы, коммуналдық желілердің, жолдардың, энергетиканың және басқа да негізгі инфрақұрылымның жағдайы, деп жазады inbusiness.kz сайты Еureporter зерттеуіне сілтеме жасап.

Қазақстан үшін бұл мәселе ерекше маңызға ие. Табиғи ресурстардан түсетін кірістер елге айтарлықтай қаржылық жастық құруға мүмкіндік береді. Ұлттық қор шикізат кірістерінің бір бөлігін жинақтайды және екі негізгі функцияны орындайды: болашақ ұрпақ үшін активтерді сақтауға бағытталған жинақ функциясы және мемлекеттік бюджеттің әлемдік тауар нарықтарындағы ауытқуларға осалдығын азайтуға арналған тұрақтандыру функциясы. 2026 жылдың ортасына қарай қордың шетел валютасындағы активтері 65.5 миллиард долларға жеткенін атап өткен жөн. 

Егеменді байлық басқаша жұмыс істейді

Егеменді байлық қорларын басқарудың бірыңғай жаһандық моделі жоқ. Мемлекеттер ұрпақтар арасындағы жинақтар, фискалдық тұрақтандыру және жинақталған капиталды дамуға орналастыру арасында әртүрлі тепе-теңдік сақтайды. Дегенмен, халықаралық тәжірибе бұл мақсаттардың бір-біріне қайшы келмейтінін көрсетеді.

Норвегия егеменді байлықты басқарудың ең тәртіпті үлгілерінің бірін ұстанады. Оның фискалдық ережесі қаражатты алуды Үкіметтің зейнетақы қорының күтілетін нақты кірісімен үйлестіреді, сонымен бірге ірі экономикалық күйзелістерге жауап ретінде фискалдық саясатты қолдану икемділігін сақтайды. 

Тұрақтандыру функциясы Чилиде одан да айқын көрінеді. Экономикалық және әлеуметтік тұрақтандыру қорынан қаражат экономикалық дағдарыс кезеңінде бірнеше рет пайдаланылды. 2009 жылы қаражатты алу шамамен 9.28 миллиард долларға жетті, сонымен қатар 2019-2021 жылдары айтарлықтай қаражат бөлінді. 

Басқа елдер де шикізат кірістерін тек ұзақ мерзімді жинақ көзі ретінде ғана емес, сонымен қатар экономикалық дамудың катализаторы ретінде де пайдаланады. Кувейттің тәжірибесі мысал бола алады, мұнда бұл міндеттер болашақ ұрпақтар үшін капиталды сақтауға бағытталған Болашақ ұрпақтар қоры мен инвестициялық портфолиосы энергетика, өнеркәсіп, көлік және логистика, денсаулық сақтау және инфрақұрылымды қамтитын Бас резервтік қор арасында бөлінген. Бұл модель Кувейтке ұлттық байлықтың бір бөлігін болашақ ұрпақтар үшін сақтауға, ал екінші бөлігін елдің экономикалық әлеуетін кеңейтетін және ұзақ мерзімді өсудің негізін қалайтын активтерге айналдыруға мүмкіндік береді. 

Егеменді байлығының бастауы Қазақстанның байлығына ұқсас Әзірбайжан Мемлекеттік мұнай қорынан алынған ресурстарды Баку-Тбилиси-Карс теміржолы, Оғыз-Габала-Баку сумен жабдықтау жүйесі және ірі мұнай мен газ тасымалдау бастамаларына үлестік қатысу сияқты ұлттық маңызы бар ірі жобаларды қаржыландыру үшін пайдаланды. 

Бұл модельдердің ешқайсысын басқа ел механикалық түрде көшіре алмайды. Дегенмен, олар бірге егеменді байлықты басқарудың «жинақтау» мен «жұмсау» арасындағы екілік таңдауға негізделмегенін көрсетеді. Одан да маңыздысы - ұлттық капитал ұлт үшін ең үлкен ұзақ мерзімді кіріс әкелетін нысан.

Қаржылық капиталдан ұлттық капиталға дейін

Ұлттық қордан жиналған қаражат болашақ ұрпақтың мүддесі үшін тікелей пайдаланылуда. 2024 жылдан бастап Қазақстанда «Балаларға арналған ұлттық қор» бағдарламасы жұмыс істейді: әрбір жас қазақстандыққа жыл сайын қордың инвестициялық табысының бір бөлігі бөлінеді, ал 18 жасқа толғаннан кейін жинақталған қаражатты білім алуға немесе тұрғын үй жағдайын жақсартуға пайдалануға болады. Бұл бағдарлама активтерді іс жүзінде пайдалану кезеңіне енді. 2024 жылдың ақпаны мен 2026 жылдың 1 тамызы аралығында 338 000-нан астам жас қазақстандық төлемдер алды, олардың жалпы сомасы шамамен 67.8 миллион АҚШ долларын құрайды.

Сонымен қатар, кәмелетке толмағандарға тиесілі қаражат Ұлттық қордың активтерінде қалады және олар ересек жасқа толғанға дейін инвестицияланады. 

Қазақстан табиғи ресурстардан айтарлықтай кіріс жинаған көптеген экономикаларға таныс міндетке тап болып отыр: ұлттық байлықтың қандай бөлігі қаржы активтерінде қалуы керек және қай бөлігін ішкі капиталға айналдыру тиімді.

Жақын арада Қазақстан Ұлттық қор активтерінің бір бөлігін жалпыұлттық маңызы бар ірі инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға бағыттауды жоспарлап отыр. 2027 жылы бұл мақсаттарға 4 миллиард доллардан астам қаражат, ал 2028 және 2029 жылдары жыл сайын 3 миллиард доллардан сәл астам қаражат бөлу жоспарлануда.

Бірнеше сарапшылардың пікірінше, мұндай шешімнің экономикалық негіздемесі жай ғана қаржыландырудан тысқары. Қаражат ұзақ мерзімді әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымға бағытталған кезде ұлттық байлық жоғалып кетпейді. Оның өмір сүру формасы жай ғана өзгереді.

Ағымдағы тұтынуға бөлінген қаражат бюджет циклімен бірге мерзімі бітеді. Мектеп, аурухана, коммуналдық желі, жол немесе энергетика нысаны экономикада қалады және ондаған жылдар бойы жұмыс істейді.

Дәл осы себепті инфрақұрылымға инвестициялар пайдалану шығындарын жабудан түбегейлі ерекшеленеді. Қаржылық капиталдың бір бөлігі ел ішінде физикалық және адами капиталға тиімді түрде айналады.

Мұндай тәсіл жобаны іске асыру кезеңінен бастап экономикалық пайда әкеледі. Құрылыс материалдарға, жабдықтарға, көлікке, жобалау және монтаждау жұмыстарына сұранысты тудырады, отандық кәсіпорындарға тапсырыстар береді және ел ішінде қосымша құнды жасайды. Нысандар пайдалануға берілгеннен кейін тағы бір, әлдеқайда тұрақты әсер басталады. Жылу және сумен жабдықтау жүйелерін жаңғырту олардың сенімділігін арттырады, шығындарды азайтады және қымбат апаттық жөндеу қажеттілігін азайтады. Жолдар аймақтық байланысты күшейтеді. Энергетикалық инфрақұрылым қолданыстағы өндірісті кеңейту және жаңа өнеркәсіптік қуаттарды іске қосу үшін кедергілерді жояды.

Денсаулық сақтау мен білім беруге инвестициялар ерекше орын алады. Қазіргі заманғы ауруханалар, емханалар және білім беру мекемелері әлеуметтік инфрақұрылымды да, адами капиталға тікелей инвестицияларды да білдіреді. Медициналық көмекке қолжетімділік, денсаулық сақтау жағдайы, білім беру сапасы және жұмыс күшінің біліктілігі еңбек өнімділігімен және экономиканың ұзақ мерзімді әлеуетімен тікелей байланысты. Барлық әлеуметтік инфрақұрылым көлік немесе энергетикалық инфрақұрылым сияқты ұлттық капиталдың элементі болып табылады және оның кірістілігі мен тиімділігі кез келген жеке жобаның құрылыс мерзімінен әлдеқайда асып түседі.

Кейінге қалдырылған әзірлеменің құны

Жинақталған капиталды пайдалану мүмкіндік құнын тудырады. Дегенмен, инвестицияларды кейінге қалдыру мүмкіндік құнын да тудырады. Көлік желілерінің жеткіліксіз қуаттылығы, энергия тапшылығы, коммуналдық жүйелердің тозуы және мектептер мен медициналық мекемелердің тапшылығы бүгінгі таңда шығындарды тудырады. Жаңғырту неғұрлым ұзақ кейінге қалдырылса, экономика мен халық бұл шығындарды соғұрлым ұзақ көтереді.

Сондықтан, инфрақұрылымның даму қарқыны айқын экономикалық құндылыққа ие. Егер қажетті нысан он жылдан кейін емес, бүгін ашылса, ел экономикалық және әлеуметтік кірісінің қосымша жылдарын алады.

Сонымен қатар, инфрақұрылымның әлеуметтік және экономикалық әсерлері бір-бірінен ажырамас. Сенімді коммуналдық желілер, заманауи денсаулық сақтау, білім беру, көлік және энергетика бір мезгілде өмір сүру сапасын арттырады және жеке экономикалық қызметтің өркендеуі үшін орта жасайды.

Қазірдің өзінде жұмыс істеп тұрған резерв

Ұлттық қордың ресурстарын стратегиялық басымдықтарды шешу үшін пайдалану Қазақстан үшін жаңа тәжірибе емес. Қордың экономикаға ең қажет болған кезде қосымша ресурстарды ұсыну мүмкіндігі елдің экономикалық тұрақтылығының негізгі факторы ретінде бірнеше рет қызмет етті.

2008-2009 жылдардағы әлемдік қаржы дағдарысы кезінде қаржы секторын тұрақтандыруға, жылжымайтын мүлікке, шағын және орта бизнеске және агробизнес секторына қолдау көрсетуге 10 миллиард доллар жұмсалды (8). 2015-2017 жылдары қосымша 9 миллиард доллар алынды. 2020-2021 жылдардағы пандемия кезінде Ұлттық қордан аударымдар экономикалық тұрақтылықты сақтауға және азаматтарды қолдауға көмектесті. Осылайша, жинақталған резервтің болуы мемлекетке алдын ала әрекет етуге, яғни ауыр экономикалық салдардың алдын алу үшін қосымша ресурстарды қажет жерлерге жедел бағыттауға мүмкіндік берді.

Ірі қаржы резервінің болуы Қазақстанға сыртқы күйзеліс кезеңдерінде тек ағымдағы бюджет кірістеріне сүйенбей, қосымша қаржыландыру көзімен жүруге мүмкіндік берді.

Бүгінде қорды пайдалану принципі емес, тапсырманың сипаты өзгеріп жатыр. Бұрын жинақталған ресурстар негізінен жаһандық күйзелістердің әсерін азайтуға қызмет еткен. Енді капиталдың бір бөлігі ұзақ мерзімді дамуды тежеуі мүмкін инфрақұрылымдық кедергілерді жоюға арналған.

Бұл егеменді қордың рөлін кеңейтеді: қолайлы кезеңдерде жинақталған ресурстар тек дағдарыс туындағаннан кейін ғана емес, сонымен қатар алдағы жылдарға экономиканың тұрақтылығы мен әлеуетін арттыратын активтерді құру үшін де пайдаланылады.

Болашақ ұрпақтың есебі

Түптеп келгенде, бұл стратегияның табысы Ұлттық қордан алынған қаражат көлемімен емес, олармен жасалған активтердің құнымен және олардың экономика мен азаматтарға тигізетін жалпы әсерімен өлшенеді.

Бұл бағалау критерийлерін түбегейлі өзгертеді. Егер бір доллар тұратын қаржылық актив өнімділікті арттыратын, бизнес шығындарын төмендететін, адами капиталдың сапасын арттыратын және ондаған жылдар бойы жаңа жеке инвестициялар үшін жағдайлар жасайтын инфрақұрылымға айналдырылса, ұлттық байлықтың құрылымы сапалық өзгеріске ұшырайды.

Сондықтан алдағы жылдардағы басты мәселе Ұлттық қордың ресурстарын пайдалану емес, Қазақстан өз кезегінде жасайтын активтердің сапасы. Болашақ ұрпақ үшін сақталған қаржы капиталы мен оның орнына құрылған отандық экономиканың құны арасындағы дәл тепе-теңдік бүгінгі шешімдердің негізгі мұрасы болып қала береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 12:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/YFqwSAgh.jpg"   type="image/jpeg"   length="720874"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дональд Трамп енді ойын кейіпкеріне айналды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/donald-tramp-endi-ojyn-kejipkerine-ajnaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/donald-tramp-endi-ojyn-kejipkerine-ajnaldy</guid>
                <description>Ақ үйдің ресми X парақшасы АҚШ президентін танымал The Legend of Zelda: Ocarina of Time ойынының стилінде бейнелейтін қысқа ролик жариялады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Осылайша, Трамп бұл жолы саяси мәлімдемесімен емес, видеоойын кейіпкері ретінде жұрт назарын аударды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Видео «The Legend of Trump: Make America Great Again» деген атаумен басталады. Кадрларда 3D ойын кейіпкеріне ұқсатып жасалған Трамп Ақ үйге кіріп, ғимарат ішінде түрлі әрекеттер жасап, соңында Сопақ кабинеттегі үстел басында жұмыс істеп отырғаны көрсетіледі.

Видеоның соңында «Президент Трамп Американы қайтадан ұлы ету үшін аянбай еңбек етіп жатыр» деген мазмұндағы жазу пайда болады.

Роликтің жариялануы да кездейсоқ уақытқа түспеген. Бір күн бұрын, 8 қыркүйекте, Nintendo The Legend of Zelda сериясының 40 жылдығына арналған арнайы Direct таныстырылымын өткізіп, Ocarina of Time ремейкіне қатысты жаңа материалдарын көрсетті. Осыдан кейін-ақ Ақ үйдің дәл осы ойынның стиліндегі роликті жариялауы әлеуметтік желіде қызу талқылана бастады.

Жаңа Zelda стиліндегі роликке қатысты әзірге Nintendo тарапынан ресми түсініктеме жарияланғаны туралы ақпарат жоқ. Дегенімен, әлеуметтік желі қолданушылары компаниядан Ақ үйдің өз туындыларын пайдалануына қатысты пікір білдіруді талап етіп жатыр.

Осылайша, Трамп әкімшілігінің цифрлық насихатында видеоойын эстетикасы біртіндеп жиі көріне бастаған. Бұл жолы АҚШ президенті виртуалды әлемге кіріп, өзін Zelda кейіпкері ретінде көрсеткен.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 12:26:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/nu2aWf3h.jpg"   type="image/jpeg"   length="135343"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде фастфуд жарнамасына шектеу қойылуы мүмкін]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-fastfud-zharnamasyna-shekteu-kojyluy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-fastfud-zharnamasyna-shekteu-kojyluy-mumkin</guid>
                <description>Заңнамалық ұсыныстар әзірленді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Денсаулық сақтау министрлігі балаларға арналған фастфуд жарнамасын шектеу бойынша нормалар ұсынды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Министрлік балаларға арналған фастфуд, тәтті сусындар және құрамында қант, тұз бен қаныққан майлар мөлшері жоғары басқа да өнімдердің жарнамасын шектеу бойынша заңнамалық ұсыныстар әзірледі.

Бұған дейін Мемлекет басшысы Үкіметке фастфудтың агрессивті жарнамасы мәселесін қарастыруды тапсырған болатын. Президент мұндай жарнаманың зиянды әдеттердің қалыптасуына ықпал ететінін, денсаулық сақтау жүйесіне түсетін жүктемені арттыратынын және елдің еңбек әлеуетіне кері әсер ететінін атап өтті.

Заңнамалық бастамалардың негізгі мақсаты – балалардың тағамдық талғамына маркетингтік ықпалды азайту және ерте шақтан бастап дұрыс тамақтану әдеттерін қалыптастыруға ықпал ету. Азық-түлік өнімдерінің жарнамасы балалар мен жасөспірімдерге айтарлықтай әсер етеді. Олар жарқын қаптамаға, әлеуметтік желілер, блогерлер арқылы жарнамалауға және басқа да маркетингтік құралдарға көбірек бейім келеді.


«Министрлік құрамында тұз, қант, қаныққан және трансмайлар мөлшері жоғары тамақ өнімдерінің жарнамасын теле- және радиоарналарда, әлеуметтік желілерде, сыртқы жарнама құралдарында шектеу бойынша заңнамаға өзгерістер енгізу жөнінде ұсыныстар әзірледі. Аталған ұсыныстарды іске асыру мақсатында осы шектеулердің реттеушілік әсерін талдауды әзірлеу жұмыстары басталды», – деді ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық көмекті ұйымдастыру департаментінің директоры Гүлнар Сәрсембаева.


Зерттеу деректеріне сәйкес 6-9 жас аралығындағы балалардың 23%-ында артық дене салмағы бар, ал 6%-ы семіздікке шалдыққан. Сонымен қатар жасөспірімдердің 17,5%-ы энергетикалық сусындарды апта сайын тұтынады.

Қазақстанда 21 жасқа толмаған адамдарға энергетикалық сусындарды сатуға тыйым салынған. 2025 жылғы қыркүйектен бастап білім беру ұйымдарында жаңа тамақтану стандарты қолданысқа енгізілді. Ол рациондағы қант пен тұз мөлшерін азайтуды, сондай-ақ көкөністер, жемістер және сүт өнімдерінің үлесін арттыруды көздейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 11:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/3KmV0m7Z.jpg"   type="image/jpeg"   length="179577"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Алтын допқа» үміткер ТОП-30 футболшы анықталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/altyn-dopka-umitker-top-30-futbolshy-anyktaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/altyn-dopka-umitker-top-30-futbolshy-anyktaldy</guid>
                <description>Тізімде аталған жүлденің 8 дүркін жүлде иегері Лионель Месси де бар. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Осылайша, France Football басылымы 2026 жылғы «Алтын допқа» үміткер 30 футболшының есімін жариялап отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Аргентиналық шабуылшы Месси бұл марапатқа екі жылдық үзілістен соң қайта ұсынылып отыр. Ол өткен маусымда «Интер Майами» мен Аргентина құрамасы сапында 49 матч өткізіп, 75 голдық нәтижеге қол жеткізді. Әрі ұлттық құрамасымен 2026 жылғы әлем чемпионатының финалында доп тепті. 

Басты үміткерлер қатарында Усман Дембеле, Килиан Мбаппе, Харри Кейн, Эрлинг Холанд, Ламин Ямаль және Родри бар.

2026 жылғы «Алтын допқа» ұсынылған футболшылардың толық тізімі:


	 Усман Дембеле;
	  Джуд Беллингем;
	  Пау Кубарси;
	  Марк Кукурелья;
	  Луис Диас;
	  Бруну Фернандеш;
	  Эрлинг Холанд;
	  Габриэл Магальяйнс;
	  Харри Кейн;
	  Ашраф Хакими;
	  Хвича Кварацхелия;
	  Ламин Ямаль;
	  Маркиньос;
	  Садио Мане;
	  Килиан Мбаппе;
	  Лаутаро Мартинес;
	  Лионель Месси;
	  Нуну Мендеш;
	  Жоау Невеш;
	  Майкл Олисе;
	  Виллиан Пачо;
	  Хулиан Киньонес;
	  Деклан Райс;
	  Родри;
	  Ферран Торрес;
	  Дайо Упамекано;
	  Винисиус Жуниор;
	  Витинья;
	  Фабиан Руис;
	  Вильям Салиба.


Ал 5 дүркін «Алтын доп» иегері Криштиану Роналду үміткерлер қатарында жоқ. Португалиялық футболшы бұл марапатқа 2022 жылдан бері ұсынылмай жүр. 

«Алтын допты» табыстау рәсімі 26 қазан күні Лондонда өтеді. Салтанатты кеш жүлденің алғашқы иегері Стэнли Мэтьюздің құрметіне алғаш рет Ұлыбритания астанасында ұйымдастырылмақ. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 10:09:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/zz2OQylA.jpg"   type="image/jpeg"   length="97963"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде жылжымайтын мүлік мәмілелерін рәсімдеу тәртібі өзгерді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-zhylzhymajtyn-mulik-mamilelerin-rasimdeu-tartibi-ozgerdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-zhylzhymajtyn-mulik-mamilelerin-rasimdeu-tartibi-ozgerdi</guid>
                <description>Жаңа талап «Нотариат туралы» заңның 54-бабында бекітілген.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[8 қыркүйектен бастап Қазақстанда жылжымайтын мүлікке қатысты мәмілелерді нотариалды куәландыру тәртібі өзгерді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Енді мемлекеттік тіркеуге жататын мүлікті иеліктен шығару және кепілге беру туралы шарттар жылжымайтын мүлік орналасқан жердегі нотариуста куәландырылуы тиіс.

Тиісті өзгерістер 2026 жылғы 8 шілдеде қабылданған заңмен енгізілді. Оған сәйкес, мемлекеттік тіркеуге жататын жылжымайтын мүлікті иеліктен шығару және кепілге беру туралы шарттар мүлік орналасқан жерде куәландырылуы қажет.

Құжат шілде айында жарияланып, 60 күнтізбелік күн өткен соң, яғни 2026 жылғы 8 қыркүйекте күшіне енді.

Жылжымайтын мүліктің орналасқан жері нотариустың тиісті нотариаттық әрекетті жүзеге асыра алатын аумағын айқындайды. Заңның 20-бабына сәйкес, нотариаттық округ бір облыстың, республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың аумағын қамтиды.

Сонымен қатар «Нотариат туралы» заңның 21-бабына да өзгерістер енгізілді. Енді нотариустың аумақтық қызмет шекарасы сақталуға тиіс нотариаттық әрекеттер тізіміне заңның 54-бабында көзделген әрекеттер де тікелей енгізілді. Нотариаттық кеңседен тыс жерде нотариаттық әрекеттер жасауға да тек тиісті нотариаттық округ шегінде рұқсат етіледі.

Нотариус Карина Төлепова жаңа талаптың азаматтарға іс жүзінде қалай әсер ететінін түсіндірді.


– Енді жылжымайтын мүлікті сату, сыйға тарту немесе кепілге беру кезінде тек сол нысан орналасқан қаладағы немесе өңірдегі нотариусқа жүгінуге болады. Мысалы, Алматыдағы пәтерге қатысты мәміле Алматыдағы нотариуста, ал Шымкенттегі үйге қатысты мәміле Шымкенттегі нотариуста рәсімделуі керек. Мұндай мәмілені басқа қаладағы нотариус арқылы рәсімдеу енді мүмкін емес, – деп түсіндірді нотариус.


Осылайша, жылжымайтын мүлік иесі мен мәміленің екінші тарабы нотариусты таңдаған кезде нысанның орналасқан жерін ескеруі қажет.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 08:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/AB6O1RwF.jpg"   type="image/jpeg"   length="56721"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Астанаға келген туристер саны 12%-ға артты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/astanaga-kelgen-turister-sany-12-ga-artty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/astanaga-kelgen-turister-sany-12-ga-artty</guid>
                <description>Бұл туралы Астана қалалық әкімдігі хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылдың алғашқы үш айында Астанаға 352 мың турист келді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 12%-ға көп, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Қалаға келген туристердің 68 мыңы – шетелдік қонақтар. Сонымен қатар ірі халықаралық, мәдени және іскерлік іс-шаралар елордаға турист тартудың маңызды факторларының біріне айналып отыр.

2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша Астана қонақ үйлері көрсеткен қызмет көлемі былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 21%-ға өсті.

Қала қонақтарының ыңғайлылығы үшін елордада 129 жаяу жүргінші көрсеткіші және Visit Astana ресми туристік порталына бағыттайтын QR-кодтары бар 93 ақпараттық пилон орнатылған. Порталдан Астана, қаланың көрікті жерлері мен туристік нысандары туралы қажетті ақпарат алуға болады.

Сондай-ақ қалада 2 туристік-ақпараттық дүңгіршек пен 5 Taxi Point терминалы жұмыс істейді. Астанамен өз бетінше танысқысы келетін туристер үшін 8 тілдегі аудиогидпен жабдықталған Red Bus экскурсиялық автобусы қатынайды.


– Қазір елордада туристер бара алатын 100-ден астам нысан бар. Қала қонақтарына экскурсия өткізетін 140-тан астам кәсіби гид жұмыс істейді. Сонымен қатар қолжетімді туризмді дамытуға ерекше назар аударылып, 5 инклюзивті туристік маршрут әзірленді, – делінген хабарламада.


Өткен жылы Астана ТМД елдері арасында Еуропалық қолжетімді туризм желісінің (ENAT) алғашқы мүшесі атанды.

Елордада іскерлік және оқиғалық туризм де белсенді дамып келеді. 2026 жылдың жеті айында қалада 957 іс-шара өткізілген. Әкімдік мәліметінше, бұл көрсеткіш өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 30%-ға артқан. 2025 жылдың жеті айында 858 іс-шара ұйымдастырылған.

Биыл Астанада бірқатар ірі халықаралық іс-шара өтті. PGL Astana 2026 турниріне шамамен 25 мың адам қатысып, оның онлайн-аудиториясы 50 млн көрерменнен асты.

Comic Con Astana 2026 іс-шарасына шамамен 76 мың адам келген. Оның 12 мыңға жуығы – туристер.

Ал, Automechanika Astana көрмесіне 15 мыңнан астам адам қатысып, оған 45-тен астам елдің өкілдері келген. Eurasian Book Fair халықаралық кітап көрмесі 15 елдің өкілдерін жинады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 08:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/C3NZK4YU.jpg"   type="image/jpeg"   length="109436"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандықтар автонесие алуды азайтты, себебі талаптары қиындады ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktar-avtonesie-aludy-azajtty-sebebi-talaptary-kiyndady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktar-avtonesie-aludy-azajtty-sebebi-talaptary-kiyndady</guid>
                <description>Елімізде автонесиеге сұраныс күрт төмендеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда бірнеше жыл қатарынан қарқынды өскен автонесиелеу нарығы баяулай бастады. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында автонесие алуға берілген өтінімдер саны 9%-ға, ал берілген қарыз көлемі 24%-ға азайды.

Мұндай деректер Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының (ҚҚҚ) 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы автонесиелеу нарығына жасаған шолуында келтірілген, деп жазады inbusiness.kz сайты Kazinform агенттігіне сілтеме жасап.

Сарапшылардың бағалауынша, бірнеше жылдық қарқынды өсімнен кейін автонесиелеу нарығы түзету кезеңіне өтті. Бір жыл бұрын автонесиеге берілген өтінімдер саны 50%-дан астам өссе, биыл қаңтар-маусым аралығында 9%-ға төмендеген.

ҚҚҚ мұны нарықтың біртіндеп қанығуы, қатаң ақша-несие шарттары, банктердің сақтыққа негізделген несие саясаты, сондай-ақ автодилерлердің акциялары мен маркетингтік бағдарламаларының азаюымен байланыстырады.

Автонесие мөлшерлемесі 24,4%-ға жетті

Нарықтағы елеулі өзгерістің бірі – несие құнының қымбаттауы. Бір жыл ішінде автонесиелер бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме 18,8%-дан 24,4%-ға дейін өсті.

Сарапшылардың пікірінше, бұған қаржы тарту құнының өсуімен қатар сұраныс құрылымының өзгеруі де әсер етуі мүмкін. Төлем қабілеті жоғары сатып алушылардың бір бөлігі бұған дейін дилерлердің субсидияланған бағдарламаларын пайдаланып, көлік сатып алған болуы ықтимал. Соның нәтижесінде қазіргі сұраныстың басым бөлігін стандартты несие шарттарын пайдаланатын қарыз алушылар қалыптастырып отыр.

Мақұлданған өтінімдердің үлесі де 17,6%-дан 16,8%-ға дейін төмендеді. Жалпы бөлшек несиелеуде бұл көрсеткіш 28,8%-дан 25,3%-ға дейін азайған.

ҚҚҚ сарапшылары банктердің несие беруге сақтықпен қарауын халықтың нақты табысының небәрі 0,1%-ға өсуімен және макропруденциялық реттеудің күшеюімен де байланыстырады.

Берілген автонесие көлемі 24%-ға азайды

Бірінші жартыжылдықта автокөлік сатып алуға мақұлданған өтінімдер саны 13%-ға азайып, 449,7 мыңға дейін төмендеді. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 68%-ға өскен болатын.

Ал нақты берілген автонесиелер көлемі одан да айтарлықтай қысқарды. Алты айда 886,6 млрд теңгенің автонесиесі берілді. Бұл былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 24%-ға аз. Салыстыру үшін, жалпы бөлшек несие беру көлемі осы кезеңде 3,6%-ға төмендеген.


– Осылайша, бұған дейін бөлшек несиелеудің негізгі драйверлерінің бірі болған автонесиелеу қазір оның баяулауына әсер ететін факторлардың біріне айналды, – дейді сарапшылар.


Жаңа бөлшек қарыздардағы автонесиелердің үлесі де 2025 жылдың қорытындысындағы 13,2%-дан биылғы бірінші жартыжылдықта 9,9%-ға дейін төмендеді.

Автонесие отбасылық бюджетке көбірек салмақ түсіре бастады

Пайыздық мөлшерлемелердің өсуі автокөлік сатып алушылардың борыштық жүктемесіне де әсер етті. Автонесие бойынша ай сайынғы төлемнің орташа жалақыға арақатынасы 24,7%-дан 30,6%-ға дейін өскен. Дегенмен бұл көрсеткіш 50% шекті деңгейден әлі де айтарлықтай төмен.

Сарапшылар орташа несие сомасының азаюы қарыз құнының өсуін өтей алмағанын атап өтті. Бұл автонесиелеу нарығының пайыздық мөлшерлемеге сезімтал екенін көрсетеді.

Мерзімі өткен берешек үлесі өсті

Нарықтағы белсенділіктің төмендеуіне және несие құнының қымбаттауына қарамастан, автонесие портфелінің сапасы әзірге салыстырмалы түрде тұрақты.

Мерзімі өткен автонесие берешегінің үлесі 2,7%-дан 3%-ға дейін өсті. Алайда бұл жалпы бөлшек несие нарығындағы 4,4% көрсеткіштен төмен.

Сарапшылардың пікірінше, проблемалық берешектің салыстырмалы түрде төмен деңгейде сақталуына автонесиенің кепілмен берілуі және қарыз алушыларға қойылатын қатаң талаптар ықпал етеді.

Жаңа несие беру көлемінің қысқаруына байланысты автонесие портфелінің өсімі де баяулады. Бірінші жартыжылдықта портфель 5,2%-ға ұлғайды. Бір жыл бұрын өсім 23,2% болған.

Соған қарамастан автонесиелер халықтың жалпы қарызында айтарлықтай үлеске ие. Олардың үлесіне бөлшек несие портфелінің 16,3%-ы тиесілі. Берешектің 90%-дан астамы 5-20 млн теңге аралығында шоғырланған.



Қазақстанда автомобиль өндірісі екі есеге жуық артты

Несие нарығындағы белсенділік төмендегенімен, Қазақстанда автомобиль өндірісі айтарлықтай өсті. Биылғы бірінші жартыжылдықта елде 138,7 мың автомобиль шығарылған. Былтыр осы кезеңде 69,8 мың көлік өндірілген еді.

Сарапшылардың пікірінше, отандық автомобильдер ұсынысының артуы жылдың екінші жартысында нарықты қолдайтын факторлардың біріне айналуы мүмкін.

Автонесие алған бірегей қарыз алушылар саны да өсіп келеді, алайда өсім қарқыны баяулаған. Алты айда олардың қатары 66 мың адамға артты. Бір жыл бұрын өсім 80 мың адам болған.

ҚҚҚ сарапшылары жаңа сатып алушыларды тарту әлеуеті сақталғанын, бірақ несие құнының жоғары болуы мен халықтың төлем қабілетінің шектеулілігі бұл үдерісті баяулатып отырғанын атап өтті.

Үшінші тоқсанда банктер автонесиеге сұраныстың біршама қалпына келуін күтеді. Бұған банктер мен автодилерлердің серіктестік бағдарламаларының қайта жандануы, пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялау және ақша-несие шарттары жұмсарған жағдайда қарыз ресурстары құнының төмендеуі ықпал етуі мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/lKCLqOYu.jpg"   type="image/jpeg"   length="118271"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет басшысы Дүниежүзілік кеден ұйымының Бас хатшысымен кездесті  ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-duniezhuzilik-keden-ujymynyn-bas-hatshysymen-kezdesti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-duniezhuzilik-keden-ujymynyn-bas-hatshysymen-kezdesti</guid>
                <description>Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ақордада Дүниежүзілік кеден ұйымының Бас хатшысы Иэн Сондерспен кездесу өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Дүниежүзілік кеден ұйымымен еліміздегі кеден заңнамасын жетілдіру және кедендік әкімшілендіру тиімділігін арттыруға қатысты ынтымақтастық маңызды рөл атқаратынын атап өтті.  

 

Президент Қазақстан Еуразиядағы көлік қатынасын нығайтуға және жүк тасымалына қолайлы жағдай жасауға көп күш-жігер жұмсап жатқанын айтты. Сондай-ақ «ақылды шекара» моделін дәйекті түрде дамытып келе жатқанын, кеден рәсімдерін оңтайландыру үшін цифрлық шешімдер кеңінен қолданылатынын жеткізді.

Иэн Сондерс Дүниежүзілік кеден ұйымы мен Қазақстан арасындағы қарым-қатынас қарқынына жоғары баға беріп, еліміз кедендік әкімшілендіру ісін жетілдіруде, заманауи цифрлық шешімдерді енгізуде және тиісті органдардың институционалдық құзыретін нығайтуда елеулі табысқа жеткеніне тоқталды.

Президент пен Ұйым жетекшісі 30 жылдан аса уақыт бойы табысты ілгерілеп келе жатқан өзара тиімді ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға бейіл екенін растады. Бұдан бөлек, әлемдік саудадағы сын-қатерлер мен үдерістер жайында пікір алмасып, сауда-экономикалық байланыстарды кеңейту және Орталық Азия өңірінің көлік-логистика әлеуетін арттыру перспективасына айрықша назар аударды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Сымбат Айдархан</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 18:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/1s6Ax8uL.jfif"   type="image/jpeg"   length="163935"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Ұлттық олимпиада комитетінің әлеуметтік желідегі парақшалары әлемдік рейтингте топ жарды ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-ulttyk-olimpiada-komitetinin-aleumettik-zhelidegi-parakshalary-alemdik-rejtingte-top-zhardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-ulttyk-olimpiada-komitetinin-aleumettik-zhelidegi-parakshalary-alemdik-rejtingte-top-zhardy</guid>
                <description>IRIS Sport ұйымы зерттеу жүргізді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Ұлттық Олимпиадалық комитетінің әлеуметтік желідегі парақшалары Италияда өткен 2026 жылғы қысқы Олимпиада кезінде ҰОК-тер мен олимпиадалық құрамалар арасында ең жоғары нәтижелердің біріне қол жеткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

IRIS Sport ұйымы ANOC Social Media Dashboard жобасы аясында жүргізген зерттеуге сәйкес, Қазақстан ҰОК-нің Instagram желісіндегі жарияланымдардың орташа белсенділігі бойынша бірінші орынға шықты. Әр жазбада орта есеппен 24 583 белсенділік тіркелген. Бұл – рейтингке енген Ұлттық Олимпиадалық комитеттер арасындағы ең үздік көрсеткіш.

Қазақстан ҰОК әлеуметтік желілердің жалпы тиімділігі бойынша да жоғары нәтиже көрсетті. Жарияланымдарға аудиторияның қатысу деңгейін көрсететін Engagement Rate көрсеткіші 118,9 пайызды құрап, комитет рейтингке енген ҰОК-тер арасында төртінші орын алды. Зерттеуге енген барлық платформаларды қоса есептегенде, бір жарияланымда орта есеппен 1,26 мың белсенділік тіркелген.

Олимпиада ойындары кезінде Қазақстанға қатысты есепке алынған әлеуметтік желілердің жалпы аудиториясы 7,78 млн жазылушыға жетіп, 112 мың адамға (+4,05 пайыз) артты. Жарияланымдар жалпы 9,25 млн белсенділік жинаса, бейнематериалдар 34,1 млн рет қаралған. Бұл нәтижеге көп материал жарияламай-ақ қол жеткізілді. Жарияланған материалдар саны бойынша АҚШ, Италия, Жапония, Ұлыбритания және Франция құрамалары көш бастады. Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан ҰОК-нің нәтижесі ең алдымен жарияланымдардың тиімділігін және олардың аудиторияны белсенді әрекетке ынталандыра алғанын көрсетеді.

IRIS Sport зерттеуіне сәйкес, Олимпиада-2026 кезінде көрерменнің спортшылар туралы материалдарға көбірек қызығушылық танытқаны анықталды. 


«Біз үшін әлеуметтік желідегі белсенділік бойынша жоғары нәтиже көрсетіп, қатарынан екінші Олимпиада ойындарында да үздіктер қатарында болу өте маңызды. Парижде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Қазақстан ҰОК бұл көрсеткіш бойынша екінші орын алған еді. Ал 2026 жылғы Олимпиаданың нәтижесі бойынша бірінші орынға көтерілдік. Бұл атқарылып жатқан жұмыстың жүйелі екенін және ең бастысы, қазақстандықтардың ұлттық құрамаға деген қызығушылығы өте жоғары екенін көрсетеді. Біздің жанкүйерлеріміз өте белсенді. Олар спортшыларымызды бақылап, қолдау білдіреді, пікір қалдырады, жарияланымдармен бөліседі және құрамамен бірге олардың ең жарқын сәттерін бастан өткереді», – деді ҰОК PR және маркетинг департаментінің директоры Гүлназ Шукенова.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 16:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/ty94o1IH.jpeg"   type="image/jpeg"   length="321615"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның Азия ойындарына қатысатын ауыр атлеттері белгілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-aziya-ojyndaryna-katysatyn-auyr-atletteri-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-aziya-ojyndaryna-katysatyn-auyr-atletteri-belgili-boldy</guid>
                <description>Қазақстан құрамасы Азия ойындарында 10 ауыр атлетпен сынға түседі.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан ауыр атлетика федерациясы Жапонияның Аичи-Нагоя қаласында өтетін 2026 жылғы Азия ойындарына қатысатын спортшылар құрамын жариялады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Құрлықтық додада Қазақстан атынан ерлер арасында:


	60 келіге дейін – Өтепберген Әлиев;
	65 келіге дейін – Сайрамкез Ақмолда;
	75 келіге дейін – Бексұлтан Айтбай;
	85 келіге дейін – Алексей Чуркин;
	95 келіге дейін – Нұрғиса Әділетұлы өнер көрсетеді.


Әйелдер арасында:


	57 келіге дейін – Екатерина Алякина;
	69 келіге дейін – Арай Нұрлыбекова;
	77 келіге дейін – Аянат Жұмағали;
	86 келіге дейін – Айғаным Жанболат;
	86 келіден жоғары – Любовь Ковальчук ел намысын қорғайды.


2026 жылғы Азия ойындары 19 қыркүйек пен 4 қазан аралығында Жапонияда өтеді.

Бұған дейін Қазақстанның Азия ойындарына қатысатын боксшылар тізімін жазған едік.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 14:53:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/m0ooJyyY.jpeg"   type="image/jpeg"   length="426717"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның Азия ойындарына қатысатын боксшылары белгілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-aziya-ojyndaryna-katysatyn-boksshylary-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-aziya-ojyndaryna-katysatyn-boksshylary-belgili-boldy</guid>
                <description>Қазақстан құрамасының сапында алты ер боксшы және бес әйел спортшы өнер көрсетеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан бокс федерациясы Жапонияның Аичи-Нагоя қаласында өтетін 2026 жылғы Азия ойындарында ел намысын қорғайтын ерлер құрамасын жариялады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Құрама сапына алты боксшы енді:


	55 келіге дейін – Махмұд Сабырхан;
	60 келіге дейін – Оразбек Асылқұлов;
	70 келіге дейін – Төрехан Сабырхан;
	80 келіге дейін – Сабыржан Аққалықов;
	90 келіге дейін – Нұрбек Оралбай;
	90 келіден жоғары – Айбек Оралбай.


Бұған дейін Қазақстан атынан бақ сынайтын әйелдер құрамасы да белгілі болған. 

Олар: 


	51 келіге дейін Алуа Балқыбекова;
	54 келіге дейін Назым Қызайбай;
	60 келіге дейін Виктория Графеева;
	65 келіге дейін Аида Әбікеева;
	75 келіге дейін Наталья Богданова.


2026 жылғы Азия ойындарының ашылу салтанаты 19 қыркүйекте өтеді. Бокс жарыстары 21 қыркүйекте басталады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 13:44:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/s6XNMtRH.jpg"   type="image/jpeg"   length="438637"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дастан Сәтпаев «Челсиге» оралатын болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/dastan-satpaev-chelsige-oralatyn-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/dastan-satpaev-chelsige-oralatyn-boldy</guid>
                <description>Өкінішке қарай, бұл ауысу уақытша әрі жарақатын емдету үшін ғана. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Осылайша, Қазақстан құрамасының шабуылшысы жарақатынан айығу кезеңінде «Бернлиден» Лондонның «Челси» клубына уақытша келмек, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Жаза кеткен жөн, 18 жастағы футболшы Англия Чемпионшипінің төртінші турында «Мидлсброға» қарсы өткен кездесуде жарақат алған еді. Негізгі құрамда алаңға шыққан Дастан Сәтпаевтың 81-минутта жайсыздыққа байланысты ауыстыруды сұрағаны спортсүйер қауымға белгілі. 

Артынша қазақстандық шабуылшының санының артқы бұлшықетін жарақаттап, бірнеше аптаға қатардан шығып қалды. 

Д.Сәтпаев 2026/27 жылғы маусымның соңына дейін Чемпионшип клубында жалға алу негізінде доп тебуі тиіс. Жарақатынан толық айыққаннан соң шабуылшы «Бернли» сапына қайта қосылады. 

Қазақстандық ойыншы биыл «Бернлидің» 4 кездесуіне қатысып, оның үшеуін негізгі құрамда бастады. «Мидлсброға» қарсы ойында ол команданың үздік футболшысы атанып, арнайы жүлдеге ие болды. 

Дастан Сәтпаев «Челсимен» 2033 жылға дейін келісімшарт жасасқан. Лондондық клуб оны 2026/27 жылғы маусымда тәжірибе жинақтауы үшін «Бернлиге» жалға берген болатын.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 12:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/IgBbSHA3.jpeg"   type="image/jpeg"   length="72744"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Барыс» ҚХЛ-дің жаңа маусымын ірі жеңіспен бастады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/barys-khl-din-zhana-mausymyn-iri-zhenispen-bastady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/barys-khl-din-zhana-mausymyn-iri-zhenispen-bastady</guid>
                <description>Келесі ойынды астаналық ұжым тағы да өз айдынында өткізеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Құрлықтық хоккей лигасының жаңа маусымын астаналық «Барыс» сәтті бастады. Өз алаңында «Сибирь» клубын қабылдаған елордалықтар 7:1 есебімен жеңіске жетті, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Ойынның бірінші кезеңінде небәрі бір шайба соғылды. «Барыс» сапынан Всеволод Логвин көзге түсті.

Ал, екінші период астаналық клуб үшін нәтижелі болды. Айдын иелері «Сибирь» қақпасына бес гол соғып, жанкүйерлерін қуаныш сыйлады. Алдымен Дінмұхамед Қайыржан көзге түссе, артынша Джастин Бэйли екі шайба, Семен Симонов пен Чейз Эванс Приски бір-бір шайбамен қанжығасын майлады.

Үшінші кезеңде «Барыс» ойыншысы Пиллон Гаррет таблодағы көрсеткішті 7:0-ге жеткізген. Матч бітуге алты минуттай уақыт қалғанда ресейліктер сапынан Даниил Валитов бір гол соғып, матчтағы соңғы нүктені қойды.

Астаналық ұжымның келесі қарсыласы – «Салават Юлаев» (Уфа).
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 11:57:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/W7JBKXvB.jpg"   type="image/jpeg"   length="886025"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жұмыс істеймін деген адамға жұмыс әрдайым табылады – Премьер-министр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhumys-istejmin-degen-adamga-zhumys-ardajym-tabylady-premer-ministr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhumys-istejmin-degen-adamga-zhumys-ardajym-tabylady-premer-ministr</guid>
                <description>Жыл басынан электрондық биржа порталында 845 мың бос жұмыс орны жарияланған.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жыл сайын елімізге 300 мың шетел азаматы жұмыс істеуге келеді. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Жалпы еңбек нарығындағы жағдай қалай болып жатыр? Қанша вакансия бар? Қандай тенденциялар байқалады?», – деп сұрады Премьер-министр Олжас Бектенов.


Министрдің сөзінше, жыл басынан бері жұмыс берушілер электрондық биржа порталында 845 мың бос жұмыс орындарын жариялады. 


«Оның 432 мыңы – жұмысшы мамандықтар. Жалпы азаматтарымыз 60-70 пайызға дейін портал арқылы жұмыс табады, бірақ 30-40 пайыздай жұмыс орнына адам табылмайды. Сол себептен жұмыс берушілер уақытылы толтыру үшін шетелдік жұмысшыларды тартады. Жыл сайын біздің елімізге 300 мыңдай шетел азаматы жұмыс істеуге келеді», – деді Асқарбек Ертаев. 



«Бір миллионға жуық жұмыс орны бар. Яғни, жұмыс істеймін деп жүрген адамға жұмыс әрдайым табылады», – деді Премьер-министр.


Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі елде жұмыс істеймін деген адамға жұмыс бар екенін айтты.


«Жұмыс тоқтап қалмасын деп мыңдаған мамандарды шетелден алып келуге мәжбүрміз, солай ма? Оны дұрыстап халыққа түсіндіру керек. Елімізде «жұмыс жоқ» деген сөз болмауы керек», – деді Үкімет басшысы Олжас Бектенов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 11:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/kS07bbNO.jpg"   type="image/jpeg"   length="332670"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бәріміз Президенттің жоғары сенімін ақтауымыз керек – Бектенов]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/barimiz-prezidenttin-zhogary-senimin-aktauymyz-kerek-bektenov</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/barimiz-prezidenttin-zhogary-senimin-aktauymyz-kerek-bektenov</guid>
                <description>Үкімет отырысы өтті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Олжас Бектенов Үкіметтің жұмысы озық қарқынмен жүруі керек екенін баса айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жаңа Конституция заңды күшіне еніп, мемлекетіміз саяси және экономикалық жаңғыруға қадам басқан тарихи кезеңде еліміздің одан әрі әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ету үшін бәріміз жан-жақты шараларды қабылдауға міндеттіміз, деді Үкімет басшысы.


«Барлық бағыт пен салалар бойынша Мемлекет басшысы қойған міндеттерді жүйелі әрі кешенді түрде жүзеге асыру қажет. «Заң мен Тәртіп» және «Таза Қазақстан» конституциялық қағидаттары әрдайым биік тұруы тиіс. Үкіметтің жұмысы кешенді шараларды қабылдай отырып, озық қарқынмен жүруі керек. Қазір толық жауапкершілікті мойнымызға алып, нақты нәтижелерге қол жеткізу үшін қажетті шешімдерді жедел қабылдайтын уақыт. Бәріміз Президенттің жоғары сенімін толығымен ақтауымыз керек», – деді Олжас Бектенов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 10:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/3iSfgY76.jpeg"   type="image/jpeg"   length="500348"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елена Рыбакина алғаш рет US Open турнирінің ширек финалына шықты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elena-rybakina-algash-ret-us-open-turnirinin-shirek-finalyna-shykty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elena-rybakina-algash-ret-us-open-turnirinin-shirek-finalyna-shykty</guid>
                <description>Теннисші егер финалға шықса, әлемнің бірінші ракеткасы атанады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық теннисші Елена Рыбакина карьерасында алғаш рет US Open турнирінің ширек финалына шықты, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Төртінші айналымда әлемдік рейтингте екінші орында тұрған Рыбакина Жапония өкілі Наоми Осакамен кездесті. Қазақстандық теннисші АҚШ ашық чемпионатының екі дүркін жеңімпазын 6:1, 6:4 есебімен ұтты. Матч 1 сағат 6 минутқа созылды.

Рыбакина алғашқы сетте қарсыласына бір ғана гейм берді. Екінші кезең тартысты өткенімен, шешуші сәттерде сенімді ойнап, кездесуді екі сетте аяқтады.

Матч барысында қазақстандық спортшы жеті эйс жасап, бір рет қос қателік жіберді. Ол сегіз брейк-пойнттың үшеуін пайдаланып, өз геймін қарсыласына бірде-бір рет берген жоқ.

Бұл – Рыбакинаның US Open жарысындағы алғашқы ширек финалы. Осылайша, ол мансабында «Үлкен дулыға» санатындағы төрт турнирдің де үздік сегіз ойыншысының қатарына еніп үлгерді.

Ширек финалда Рыбакина Қытай теннисшісі, Париж Олимпиадасының чемпионы Чжэн Циньвэньмен кездеседі. Қытайлық спортшы төртінші айналымда польшалық Ига Швентекті жарыстан шығарған.

Рыбакина Чжэннен басым түссе, қарсыластарының нәтижесіне қарамастан, алғаш рет әлемнің бірінші ракеткасы атанады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 10:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/5K8uc1aK.jpg"   type="image/jpeg"   length="86973"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Трамп Нью-Мексиконың атауын «Жаңа Америка» деп өзгертуді ұсынды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tramp-nyu-meksikonyn-atauyn-zhana-amerika-dep-ozgertudi-usyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tramp-nyu-meksikonyn-atauyn-zhana-amerika-dep-ozgertudi-usyndy</guid>
                <description>АҚШ президенті  бұл бастамасын Truth Social желісінде жариялап, көптеген адам мұны қолдайтынын мәлімдеді. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дональд Трамп пікірінше, жаңа атау әлдеқайда беделді әрі әдемі естіледі, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Осылайша, ол Нью-Мексико штатының атауын New America – “Жаңа Америка” деп өзгертуді ұсынған.  Десе де, Нью-Мексико губернаторы Мишель Лухан-Гришэм оның ұсынысын бірден жоққа шығарды.


– Бұл атау Америка Құрама Штаттары пайда болмай тұрып-ақ бізбен бірге болған, – деді губернатор Fox News арнасына берген сұхбатында. 


Ол Трампты “жанармай бағасының қымбаттауынан жұрттың назарын басқа жаққа бұруға тырысып отыр” деп айыптады.

Трамп болса, өз ұсынысын Нью-Мексиконы “сайлауды бұрмалау фактілері көп штаттардың бірі” деп санайтынымен түсіндірді.

Ақ үй тіпті Нью-Мексико атауындағы Mexico сөзінің сызылып, орнына America жазылған суретті де жариялады. Америкалық БАҚ-тың мәліметінше, бұл идея алғашында интернеттегі әзіл ретінде пайда болған.

Бұл Трамптың географиялық атауларға қатысты алғашқы бастамасы емес.

Бұған дейін ол АҚШ мемлекеттік органдары үшін Мексика шығанағын «Америка шығанағы», Онтарио көлін «Америка көлі» деп атауды ұсынған. 

 Сондай-ақ, Ормуз бұғазын «Трамп бұғазы» деп өзгерту туралы пікірін де ашық айтқан еді. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 09:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/Qsn6YnRF.jpg"   type="image/jpeg"   length="169057"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен Қытай жүргізуші куәліктерін өзара тануға уағдаласты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-kytaj-zhurgizushi-kualikterin-ozara-tanuga-uagdalasty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-kytaj-zhurgizushi-kualikterin-ozara-tanuga-uagdalasty</guid>
                <description>Тараптар бірлескен жұмыстың алдағы бағыттарын талқылады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан мен Қытай қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастықты кеңейтеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Polisia.kz-ке сілтеме жасап.

7 қыркүйекте Ішкі істер министрі Ержан Саденов Бейжіңге жұмыс сапарымен барып, «Орталық Азия – Қытай» форматындағы ішкі істер және қоғамдық қауіпсіздік министрлерінің кездесуіне қатысты. Жиында өңірлік қауіпсіздік, трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа, есірткінің заңсыз айналымына, киберқылмысқа және басқа да қазіргі заманғы қатерлерге қарсы іс-қимыл мәселелері талқыланды.



Сапар аясында Ержан Саденов ҚХР қоғамдық қауіпсіздік министрі Ван Сяохунмен екіжақты кездесу өткізді. Тараптар Қазақстан мен Қытай арасындағы қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастықтың өзекті мәселелері мен бірлескен жұмыстың алдағы бағыттарын талқылады.


«Екіжақты кездесу нәтижесінің бірі – Қазақстан Үкіметі мен Қытай Үкіметі арасында «Қорғас» халықаралық шекара маңы ынтымақтастығы орталығының аумағында қауіпсіздік пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету туралы келісімге қол қойылуы. Құжатқа қол қою арқылы «Қорғас» халықаралық шекара маңы ынтымақтастығы орталығы аумағында қауіпсіздікті қамтамасыз етудің құқықтық тетіктерін қалыптастыру бойынша ұзақ уақыт жүргізілген бірлескен жұмыс аяқталды. Келісім екі елдің құзыретті органдарының өзара іс-қимыл тәртібін айқындайды. Бұл құқық бұзушылықтардың алдын алуға, туындайтын қатерлерге жедел ден қоюға және халықаралық орталық аумағында азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді», – делінген министрлік таратқан ақпаратта.


Екіжақты келіссөздердің тағы бір нәтижесі – Қазақстан мен Қытай азаматтарының ұлттық жүргізуші куәліктерін өзара тану және алмасу жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілуі.

Бұл екі ел азаматтары үшін тиісті рәсімдерді жеңілдетіп, өзара сапарларға қолайлы жағдай жасауға мүмкіндік береді.

Айта кету керек, бұған дейін қазақстандықтарға Қытайда өз жүргізуші куәлігін пайдалануға рұқсат берілетінін жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 09:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/ypz6IAcH.jpg"   type="image/jpeg"   length="132179"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Отандық ғалымдар гектарынан 35 тоннаға дейін өнім беретін картоп сортын шығарды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/otandyk-galymdar-gektarynan-35-tonnaga-dejin-onim-beretin-kartop-sortyn-shygardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/otandyk-galymdar-gektarynan-35-tonnaga-dejin-onim-beretin-kartop-sortyn-shygardy</guid>
                <description>Бұл туралы ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық ғалымдар жоғары өнімділігімен және бірқатар ауруларға төзімділігімен ерекшеленетін «Айтхожин» атты жаңа отандық картоп сортын шығарды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Жаңа сорт Қазақ жеміс-көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты мен М.Ә.Айтхожин атындағы Молекулалық биология және биохимия институты ғалымдарының бірлескен еңбегінің нәтижесінде әзірленді.

Зерттеудің негізгі мақсаты – Қазақстанның топырақ-климаттық жағдайларына бейімделген, жоғары өнімді, ауруларға төзімді және шаруашылыққа қажетті қасиеттері бар жаңа картоп сортын шығару. Ғалымдар дәстүрлі селекция әдістерін заманауи биотехнологиялық және молекулалық-генетикалық тәсілдермен ұштастырған.

Көпжылдық зерттеулер барысында картоптың перспективалы селекциялық материалдары кешенді бағаланды. Мамандар олардың өнімділігін, пісіп-жетілу мерзімін, түйнектерінің морфологиялық және тауарлық сапасын, ауруларға төзімділігін және басқа да маңызды қасиеттерін зерттеген.

Нәтижесінде құнды қасиеттер кешенімен ерекшеленетін перспективалы генотип іріктеліп, «Айтхожин» атты жаңа сорт ретінде ұсынылды.

Жаңа картоп ерте пісетін және жоғары өнімді сорттар тобына жатады. Оның өнімділігі гектарына 35 тоннаға дейін жетеді. Түйнектері сары түсті, домалақ-сопақша пішінді, көзшелері аз әрі ұсақ. Кескен кезде қараймайды. Құрамындағы крахмал мөлшері 14,1-18,3%, ал С дәрумені 21,1-24,3 мг% деңгейінде.

Сорттың маңызды ерекшеліктерінің бірі – картоптың мозаикалық X вирусына (PVX) төзімділігі. Сонымен бірге ол альтернариоз бен фузариоздық солу ауруларына салыстырмалы түрде төзімді.

Жаңа сортты шығару кезінде екі ғылыми ұйымның зерттеу бағыттары өзара сабақтастырылды. Қазақ жеміс-көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында селекциялық жұмыстар жүргізілсе, М.Ә.Айтхожин атындағы Молекулалық биология және биохимия институтында молекулалық-генетикалық зерттеулер орындалды.


– Бұл сорт – бірнеше жыл бойы зерттеу жүргізіп, тиімді шешімдерді іздеген ғалымдар ұжымының бірлескен еңбегінің нәтижесі. Селекциялық зерттеулер мен молекулалық-генетикалық жұмыстар бірін-бірі толықтырып, ғылыми нәтижені нақты селекциялық жетістікке жеткізуге мүмкіндік берді, – дейді жаңа сорт авторларының бірі, М.Ә.Айтхожин атындағы Молекулалық биология және биохимия институтының 3-курс докторанты Меруерт Қошмағамбетова.


Зерттеуші ауыл шаруашылығы ғылымында 15 жылдан астам уақыт еңбек етіп келеді. Оның ғылыми бағыты картоп және көкөніс селекциясы, тұқым шаруашылығы мен биотехнология мәселелерін қамтиды.

«Айтхожин» сортын әзірлеу ғалымның «Инновациялық әдістер негізінде аурулардан сауықтырылған картоп сорттарының бастапқы тұқым шаруашылығын жүргізу» тақырыбындағы докторлық диссертациясымен де сабақтас.

Жаңа сорт авторларының қатарында Д.С.Шарипова, Ж.А.Тоқберенова, К.О.Шәріпов, О.В.Карпова, М.Ж.Қошмағамбетова, Б.Ж.Сейтмұратов, Е.С.Қойбағаров, Р.Қ.Балғабаева және ресейлік селекционер-ғалым Е.П.Шанина бар.

Сортқа «Айтхожин» атауы Қазақстандағы молекулалық биология ғылымының қалыптасуына зор үлес қосқан академик Мұрат Әбенұлы Айтхожиннің ғылыми мұрасына құрмет ретінде берілген.

Қазіргі уақытта ғалымдардың келесі міндеті – «Айтхожин» сортын мемлекеттік сортсынаққа ұсыну және оны селекциялық жетістік ретінде құқықтық қорғау рәсімдерінен өткізу.

Одан кейін жаңа отандық сортты өндіріске енгізу, еліміздің тұқым шаруашылықтарын жоғары сапалы бастапқы тұқымдық материалмен қамтамасыз ету және отандық картоп тұқым шаруашылығының тұрақты дамуына ғылыми негіз қалыптастыру жоспарланып отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 08:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/qXc83LH0.jpg"   type="image/jpeg"   length="30158"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
