<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Экономика</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/ekonomika</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Wed, 21 Oct 2026 11:48:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен Өзбекстан кедендік ақпарат алмасады: Отандық кәсіпкерлер үшін не өзгереді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-ozbekstan-kedendik-akparat-almasady-otandyk-kasipkerler-ushin-ne-ozgeredi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-ozbekstan-kedendik-akparat-almasady-otandyk-kasipkerler-ushin-ne-ozgeredi</guid>
                <description>Екі мемлекет кеден саласындағы ынтымақтастықты нығайтуға ниетті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы алыс-беріс көлемі жыл сайын артып жатыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы тауар айналымы мен логистиканың тығыздығы жыл сайын артып келеді. Статистикаға сәйкес, соңғы екі жылда екі елдің арасындағы тауар айналымы 8 млрд долларға дейін өскен екен. Өзара сауда көлемінің өсуі аясында сапалы кедендік реттеу мәселесі өзекті болып отыр. Осы келісімге қол қойылғанға дейін екі елдің арасындағы кедендік өзара іс-қимыл қалай үйлестірілді? Бұрынғы жұмыс форматына байланысты біздің бизнес қандай негізгі мәселелерге тап болды? Қазақстандық кәсіпкерлер өзара іс-қимылдың жаңа форматынан кейін қандай практикалық көмек ала алады?», – деп сұрады Құрылтай депутаты Нұргүл Тау.


Қаржы министрі Мәди Тәкиевтің сөзінше, бірінші келісім 1999 жылы жасалған.


«Одан басқа бізде Өзбекстанмен бірқатар келісімдер бар. Еуразиялық экономикалық одақ, ТМД мемлекеттері арасындағы келісімдер бар. Бұл құжаттармен жұмыс жүргізіліп жатыр. Тиісті келісім біздің өкілдің функциясын анықтайды. Біздің кәсіпкерлерге Өзбекстан тарапынан жаңа өзгерістер болса, соны тез жеткізу, анықтап көрсетуге мүмкіндік береді», – деп атап өтті ведомство басшысы.


Министрдің айтуынша, келісім нәтижесінде бизнестің әкімшілік шығындары азаяды.

Сонымен қатар кәсіпкерлер басқа елдерде заң тұрғысынан қандай өзгерістер болғанынан да хабардар болып отырады.

Айта кету керек, бұған дейін Қазақстан мен Өзбекстан кеден саласындағы ынтымақтастықты нығайтатынын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 21 Oct 2026 11:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/tlZEn3wA.jpg"   type="image/jpeg"   length="189848"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда кәріз желілерінің 50%-дан астамы тозған]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kariz-zhelilerinin-50-dan-astamy-tozgan</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-kariz-zhelilerinin-50-dan-astamy-tozgan</guid>
                <description>Су бұру желілерінің тозу деңгейі 54%-ға жетті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Кәріз-тазарту құрылыстарының орташа тозу деңгейі 65 пайызға тең. Бұл туралы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің төрағасы Бақытжан Жүнісбеков айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазақстанда 2030 жылға дейінгі Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту жөніндегі ұлттық жоба аясында шамамен 5 мың шақырым су құбыры желісін 700 млрд теңгеге жаңғырту жоспарланып отыр.

Сондай-ақ 400 млрд теңгеге 2,8 мың шақырым су бұру желісі жаңартылады. Бұдан бөлек 45 кәріз-тазарту нысанын салу және қайта жаңғыртуға шамамен 800 млрд теңге көзделген.


«Қазір су құбыры желілерінің жалпы ұзындығы 111 мың шақырымды құрайды, оның тозу деңгейі – 38 пайыз. Ал су бұру желілерінің ұзындығы 18 мың шақырым болса, тозу көрсеткіші 54%-ға жеткен. Ұлттық жобаны іске асыру нәтижесінде 2029 жылға қарай су құбыры желілерінің тозуын 33%-ға, су бұру желілерінің тозуын 41%-ға дейін төмендету көзделіп отыр. Биыл бұл көрсеткіштерді тиісінше 37 және 52%-ға дейін азайту жоспарланған», – деді Бақытжан Жүнісбеков Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте.


Ұлттық жоба аясында жалпы құны 356 млрд теңге болатын 146 жоба жүзеге асырылып жатыр.


«Инженерлік желілерді жаңғырту су бұру жүйесіндегі негізгі нысандарды – кәріз-тазарту құрылыстарын жаңартумен қатар жүруге тиіс. Қазіргі уақытта еліміздегі кәріз-тазарту құрылыстарының орташа тозу деңгейі 65 пайызды құрайды. Ұлттық жобаның негізгі міндеттерінің бірі – 45 қаладағы осындай нысандарды жаңғырту», – деді Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің төрағасы.


Айта кетейік, бүгін Алматыда ұлттық жобаны іске асыруға қатысты жиын өтті. Кеңесте жобаны қаржыландыруға екінші деңгейлі банктердің қатысуын кеңейту жайы талқыланды. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 15 Oct 2026 17:25:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/CymuCQfe.png"   type="image/png"   length="2578260"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Қытай-Еуропа бағытындағы жүк тасымалын цифрландыруды ұсынды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/euraziyanyn-biryngaj-kolik-zhujesin-damytu-zhane-tranzitti-100-mln-tonnaga-dejin-ulgajtu-zhosparlanyp-otyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/euraziyanyn-biryngaj-kolik-zhujesin-damytu-zhane-tranzitti-100-mln-tonnaga-dejin-ulgajtu-zhosparlanyp-otyr</guid>
                <description>Астанада халықаралық көлік ынтымақтастығының басымдықтары талқыланды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Қытайдан Еуропаға дейінгі халықаралық көлік дәліздерінде электронды құжаттарды өзара тануды және жүк тасымалы деректерін біріктіру жүйесін енгізуді ұсынып отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Елордада Қазақстанның көлік апталығы аясында көлік-логистика саласының әлеуетін ашу мәселелері талқыланды. Онда теміржол, автомобиль, теңіз және авиациялық көлікті дамытуға, цифрлық шешімдерді енгізуге, халықаралық жүк тасымалдарының тиімділігін арттыруға және салалық кадрларды даярлауға назар аударылды. Шығыс – Батыс, Солтүстік – Оңтүстік маршруттарында және Транскаспий халықаралық көлік бағытында мемлекеттердің өзара іс-қимылын нығайту шаралары қаралды. Бір алаңға 40-қа жуық елден келген сарапшылар жиналды.

2026 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша көлік саласының өсуі 7,2%-ды құрады. Сала көшбасшылар қатарына кіреді. Премьер-министр Олжас Бектенов көлік-логистика саласының ЖІӨ құрылымындағы маңыздылығын және мемлекеттің оның ел экономикасындағы үлесін ұлғайтуға ниетті екенін атап өтті.


«Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев еліміздің көлік-логистика әлеуетін дамытуды стратегиялық басымдықтардың бірі ретінде айқындады. Заманауи көлік инфрақұрылымы халықаралық сауданы кеңейтуге, инвестициялар тартуға, жаңа өндірістер құруға және мемлекеттер арасындағы экономикалық байланыстарды нығайтуға ықпал етеді», – деп атап өтті Үкімет басшысы.


Қазақстан көлік инфрақұрылымын дамыту жөніндегі ауқымды бағдарламаны жүзеге асыруда. Кейінгі 7 жылда 36,3 мың шақырым автомобиль жолы салынып, жөнделсе, 5 жыл ішінде 5 мың шақырым теміржол салынып, жаңғыртылды. Шекара маңындағы, теңіз және әуежай инфрақұрылымы дамып келеді.

Авиациялық қауіпсіздік деңгейі 95,7%-ға жеткізілді. Өткен жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан арқылы өтетін транзиттік тасымал көлемі 18%-ға ұлғайып, 39,1 млн тоннаға жетті. Көлік министрлігінің мәліметінше, 2035 жылы теңіз порттарының өткізу қабілетін 4 есе, флот қуатын 5 есе арттырып, транзиттік тасымал көлемін жылына 100 млн тоннаға жеткізу жоспарлануда.

Премьер-министр қатысушылардың назарын халықаралық логистиканы ұйымдастыру тәсілдерін жетілдіру және Шығыс – Батыс, Солтүстік – Оңтүстік көлік дәліздерінің, Транскаспий бағыты мен болашағы зор Трансауған дәлізінің өзара байланысын нығайту перспективаларына аударды. Мемлекеттердің бірлескен жұмысының маңызды бағыттары – инфрақұрылымды дамыту, логистиканы цифрландыру және тұтас транзитті қамтамасыз ету.

Басымдықтардың қатарында инфрақұрылымдық шектеулер мен әкімшілік кедергілерді жою, «жасыл дәліздерді» және «бір терезе» қағидатын енгізу бар, бұл трансшекаралық тасымалдауды жеңілдетуге, жүктерді жеткізу мерзімдері мен құнын қысқартуға мүмкіндік береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 15 Oct 2026 10:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/irDiN03Q.jpeg"   type="image/jpeg"   length="150027"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда жылдық инфляция баяулады ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-zhyldyk-inflyaciya-bayaulady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-zhyldyk-inflyaciya-bayaulady</guid>
                <description>Өткен айда азық-түлік бағасы айлық мәнде 0,1%-ға арзандады.


 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин жылдық инфляция баяулағанын айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Үкімет Ұлттық Банкпен бірлесіп инфляцияны төмендету бойынша шараларды іске асыруды жалғастырып жатыр.


«Қабылданған шаралардың әсерінен инфляция біртіндеп баяулауды жалғастыруда. Жылдық инфляция биылғы тамыздағы 9,8%-дан қыркүйектің қорытындысы бойынша 9,3%-ға дейін баяулады.  Инфляцияның баяулауына негізгі үлесті азық-түлік тауарларына баға өсу қарқынының төмендеуі ықпал етті. Қыркүйекте азық-түлік тауарларының бағасы айлық мәнде 0,1%-ға төмендеді», – деді Серік Жұманғарин.


Оның сөзінше, инфляцияны тежеу – Үкіметтің халықтың нақты табысын арттыру жөніндегі жұмысының бір бағыты. Инфляцияның баяулауы аясында биылғы екінші тоқсанда халықтың нақты ақшалай табысы бірінші тоқсандағы 0,1%-дан 0,7%-ға дейін өскен.

Айта кету керек, бұған дейін биылғы тоғыз айда бюджетке 19,3 трлн теңге салық түскенін жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 13 Oct 2026 16:07:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/sljTXs7q.jpg"   type="image/jpeg"   length="392926"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Биткоин 3 миллион долларға дейін қымбаттауы мүмкін]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/bitkoin-3-million-dollarga-dejin-kymbattauy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/bitkoin-3-million-dollarga-dejin-kymbattauy-mumkin</guid>
                <description>Әлем жаңа рекордты күтуде: ғаламат өсім үшін не болуы керек? 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Биткоиннің бағасы 3 миллион долларға жетуі ықтимал, бұл – қиял емес, нарықтағы ең ірі ойыншылардың бірінің болжамы.

VanEck зерттеу бөлімінің басшысы Мэттью Сигелдің (Matthew Sigel) жорамалынша, алғашқы криптовалюта 2050 жылға қарай 3 миллион долларлық межеге дейін шарықтауы мүмкін. Алайда бұл үшін Bitcoin бүгінгі үйреншікті, тіпті іш пыстырарлық криптонарықтың тар аясынан шығуға, әлемдік сауда мен мұнай-газ секторындағы энергетикалық есеп айырысудың құралына айналуға тиіс, деп жазды inbusiness.kz.

Бұл мақсатқа дейін әлі талай жол бар. Әзірге әлдеқайда маңызды сұрақ – алдағы бірнеше аптада не болмақ? Биткоин таяуда бағындырған 80 мың доллар белесін ұстап тұра ала ма?

Егер оған қабілеті жетпесе, күзгі құлдырау жаңа шыңырауларға ұласуы мүмкін. Ал, егер биткоин бұл сынақтан сүрінбей өтсе, келесі маңызды меже – Citi банкінің 113 мың долларлық болжамы.

Сарапшылар оптимизмге жаңа негіз тапты

VanEck болжамы ертеңгі күнге емес, «онжылдық экономикалық көкжиекке» бағдарланған. Компания биткоинді доллардың құнсыздануынан қорғану құралдарының бірі ретінде қарастырып отыр.

Мэттью Сигел ұзақмерзімді өсімге ықпал ететін бірнеше факторды атады. Олардың қатарында Bitcoin-нің әлемдік саудада кеңінен қолданылуы, энергетикалық нарықтарға енуі, жас инвесторлардың қызығушылығы және «жекелеген мемлекеттердің», әсіресе авторитарлық режимдердің оған деген ынта-ықыласы бар.

Дегенмен сарапшы ғасыр ортасына дейінгі арман мен таяу болашақтағы нақты перспективаның арасын анық ажыратады. Оның пікірінше, әлдеқайда шынайы болжамды баға – 500 мың доллар.

Мұндай бағамға жетуі үшін биткоин капитализациясының ауқымы алтын нарығы капитализациясының шамамен жартысына жетуі шарт. Сигелдің бағалауынша, бұл қазіргі немесе келесі нарықтық циклде-ақ жүзеге асуы мүмкін.

Инвесторлар мұндай сеніміне не негіз болып отыр? Сарапшылардың бағалауынша, Bitcoin-нің физикалық алтынға қарағанда бір маңызды артықшылығы бар: оны елдер арасында тасымалдау әлдеқайда оңай.

Мысалы, Қазақстаннан тіпті 5 грам болса да, алтын құймаларын алып шығуға қатаң тыйым салынған. Алайда криптовалюталарға ондай тыйым жоқ.

Оның үстіне, цифрлық активтің ірі көлемін бір жерден екінші жерге жеткізу үшін алтындағы сияқты көлік, қойма қажет емес.

Алайда мұның басты кемшілігі де бар: тым құбылмалы. Биткоин бағасы алтынға қарағанда шамамен үш есе қатты «тербеледі». Ол небары бір аптаның ішінде алапат құнсызданып қалуы мүмкін.

Алтын құнын көп жоғалтпайды. Сондықтан институционалдық инвесторлар әдетте тым көп елікпей, портфельдерінің биткоинге тиесілі үлесін төмен деңгейде ұстайды.

Өсімге қосымша серпін-стимулдар да бар. VanEck сарапшыларының байламынша, егер биткоин бағасы елеулі көтерілсе, онда ұзақмерзімді электр энергиясы келісімшарттары бар ірі майнерлер жасанды интеллект жобаларына бағыттап жатқан қуаттарды алда қайтадан Bitcoin өндіруге бұруы мүмкін. Қазіргі 80 мың доллар шығыстарды жабуға ғана жетеді, көп таза пайда бермейді.

80 мың доллар – нарықтың басты табалдырығы

Ғасыр ортасына дейінгі 3 миллион долларлық болжам алып инвесторлардың қызығушылығын тудырғанымен, ағымдағы нарық әлдеқайда қысқа циклдермен өмір сүреді.

Биткоин қазан айына өткен жылғы басты артықшылығынсыз кірді: бір жыл өтсе де, тарихи максимумын жаңартуға қабілетті екенін қайтадан паш ете алмады.

8 қазанда, небары бір күн ішінде биткоинның бағасы 83,5 мың доллардан 80,5 мың долларға дейін құлады. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 45,7 мың долларға аз. Еске сала кетсек, 2025 жылдың қазан айында Bitcoin өзінің тарихи шыңын – 126,2 мың доллар межесін бағындырып еді.

Сондықтан дәл қазір 80 мың доллар деңгейі шешуші мәнге ие. Егер осы меже ұзақ сақталса, сатып алушылар нарықтағы бақылауды өз қолында ұстай алады. Егер баға 85 мың доллардан жоғары бекіп, одан әрі 90–100 мың долларға қарай қозғалса, нарықтағы сенім қайта оралуы мүмкін.


«Ал, 80 мың долларлық деңгейден төмен қарай құлдилау нарыққа мүлде басқа сигнал береді. Мұндай жағдайда сатушылар үшін бағаны ары қарай төмендетуге кеңістік ашылады. Ендеше инвесторлар келесі тұрақты сұраныс деңгейінің қай жерде орналасқанын жанұшыра іздей бастайды. Бұл №1 криптовалютаның ары қарай арзандауына соқтырады», – деп ескертті TradingView.com сарапшылары.


Өз кезегінде Santiment осы аптада, 6 қазанда, бір тәуліктің ішінде криптовалюта биржаларынан 24 073 BTC шығарылғанын жариялады. Бұл – соңғы жеті айдағы ең ірі біркүндік таза әкетілім.

Биржалардағы биткоиннің үлесі жалпы ұсыныстың шамамен 6,5%-ына дейін қысқарды. Нарық үшін бұл ықтимал оң белгі. Себебі, сауда алаңдарына шығарылған криптомонета азайған сайын, жылдам сатылымға шығарылатын Bitcoin көлемі де кемиді. Мұндай жағдай бағаның өсуіне қосымша түрткі болуы ықтимал.

Сонымен қатар нарықтағы сатып алушылардың қарасы әлі де қалың. Bitcoin-нің тәуліктік сауда көлемі 21%-ға өсіп, 31,7 млрд долларға жетті. Биткоиннің нарықтық капитализациясы шамамен 1,6 трлн долларды құрады.

Биткоин 100 мың доллардан аса ма?

Нарыққа тағы бір маңызды бағдарды Citi қаржылық ұйымы ұсынды. Банк биткоин бойынша 12 айлық нысаналы болжамын бұрынғы 82 мың доллардан 113 мың долларға дейін көтерді, деп жазды Reuters.

Бұл болжамның негізінде криптовалюталық ETF-терге қаражат ағынының қайта жандануы және институционалдық сұраныстың сақталуы жөніндегі үміт жатыр.

Қазіргі нарықтың бұрынғы циклдерден маңызды айырмашылығы осында. Bitcoin енді тек бөлшек трейдерлерге тәуелді емес. Оның тағдырына ірі қаржы ағындары көбірек ықпал ете бастады.

Егер ETF арқылы криптонарыққа ақша ағындай құйыла берсе, иеленуге құлшынған сатып алушылардың қысымы бағаны біртіндеп 100 мың доллардан жоғары итермелеуі мүмкін.

Алайда басқа сценарийлер де бар: базалық нұсқасы бойынша Bitcoin 80–90 мың доллар аралығында тұрақтап, нарықтағы көңіл-күй жақсарған жағдайда қайтадан өсуін жалғастыра алады.

Бірақ ескі тәуекелдер жойылған жоқ. АҚШ облигацияларының жоғары кірістілігі инвесторлар үшін криптовалютадан гөрі дәстүрлі құралдарды тартымдырақ етеді. Мұнай бағасының қымбаттауы инфляциялық тәуекелдерді күшейтеді. Ал, АҚШ Федералдық резерв жүйесінің (FRS) қазіргі қатаң әрі агрессивті саясаты инвесторларды тәуекелі жоғары активтерден аулақтатады.

Теріс сценарийде Bitcoin 80 мың доллардан төмен құлдырап, нарықта жаппай сатылым толқыны үдеуі мүмкін. Демек, алдағы екі ай криптовалюталарға салым салған жандар үшін жан тыныштығынан гөрі жүйкеге салмақ түсіретін жайттарды көбейтуі ғажап емес.

Биткоиннің күзгі тағдыры екі күштің текетіресі болғалы тұр. Бір жағында – институционалдық инвесторлардың сұранысы, биржалардағы қордың азаюы және қаржылық жағдайдың жұмсаруына деген үміт. Екінші жағында – валюталардың қымбат құны, майнинг шығынының өсуі, инфляция және тәуекелді активтерге жаңа қысым.

Бұл ретте 3 миллион долларлық болжам әзірге мүлде басқа сценарийдің өрісі. Ол Bitcoin әлемдік қаржы және энергетика жүйесінің толыққанды бөлігіне айналғанда ғана шындыққа айналады.

Айтпақшы, бұл материалдың мақсаты – тек ақпарат беру. Ол инвестициялық кеңес болып табылмайды және қандай да бір активті сатып алуға немесе сатуға шақырмайды. Инвестициялық операциялар туралы шешімді әр оқырман ықтимал тәуекелдерді алдын ала өзі бағалап, лицензияланған қаржылық кеңесшімен немесе брокермен кеңескеннен кейін дербес қабылдауға тиіс.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 09 Oct 2026 08:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/HLOdsE6t.jpg"   type="image/jpeg"   length="261755"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Халықаралық рейтинг агенттіктері Қазақстан экономикасына жоғары баға берді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/halykaralyk-rejting-agenttikteri-kazakstan-ekonomikasyna-zhogary-baga-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/halykaralyk-rejting-agenttikteri-kazakstan-ekonomikasyna-zhogary-baga-berdi</guid>
                <description>Халықаралық қаржы институттары мен рейтингтік агенттіктер Қазақстан экономикасының дамуына қатысты оң болжам жасады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[The World Financial Review Қазақстанның экономикасы туралы мақала жариялады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Басылымның жазуынша, халықаралық бағалаулар ел экономикасындағы тұрақты өсім мен инвестициялық деңгейдегі кредит рейтингіне тоқталды. Мақалада Қазақстанның экономикалық болашағы халықаралық қаржы институттары мен жетекші кредиттік рейтингтік агенттіктердің бағалауларында көрініс тапқаны айтылған. 2026 жылдың қыркүйегінде Еуропалық қайта құру және даму банкі Қазақстан экономикасының өсу болжамын 2026 жылы 4,7% және 2027 жылы 4,5% деңгейінде сақтап қалды. 

Азия даму банкі де оң экономикалық қарқынның жалғасатынын болжап отыр. Бағалауға сәйкес, Қазақстанның жалпы ішкі өнімі 2026 жылы 4,8%-ға, ал 2027 жылы 4,5%-ға өседі. Екі халықаралық институттың бағалаулары бойынша алдағы екі жылда экономикалық өсім 4,5-5% төңірегінде болады.

Қазақстанның тәуелсіз кредиттік рейтингтері де халықаралық инвесторлар үшін қосымша маңызды фактор болып саналады. 2026 жылдың тамызында S&amp;P Global Ratings агенттігі елдің ұзақ мерзімді тәуелсіз рейтингін BBB− деңгейінен BBB деңгейіне дейін көтеріп, болжамды «тұрақты» деп белгіледі. Агенттік жаһандық белгісіздік жағдайында Қазақстан экономикасының орнықтылығын, ауқымды сыртқы резервтерін және мұнайға жатпайтын бюджет тапшылығының одан әрі азаю күтулерін ерекше атап өтті. S&amp;P Қазақстанның нақты жалпы ішкі өнімі 2026 жылы 5,1%-ға, ал орта мерзімді кезеңде 4% шамасында өседі деп болжайды.

Fitch Ratings агенттігі Қазақстанның тәуелсіз рейтингін «тұрақты» болжаммен инвестициялық деңгейдегі «BBB» ретінде растады. Елдің төлем қабілеттілігін қуаттайтын факторлардың арасында агенттік елеулі таза сыртқы активтерді және мемлекеттік қарыздың салыстырмалы түрде төмен деңгейін атайды. Fitch орта мерзімді кезеңде көлік, өңдеу өнеркәсібі және қызмет көрсету салалары экономикалық белсенділікті қолдауды жалғастырады деп болжайды. Бұл бағалаулар Қазақстанның экономикалық даму көрінісін толықтыра түседі: болжамды өсім инвестициялық деңгейдегі кредиттік рейтингпен және ауқымды қаржылық резервтермен ұштасады. Шетелдік компаниялар үшін мұндай көрсеткіштер елдің тәуекелдерін бағалау және ұзақ мерзімді жобаларды жоспарлау кезінде өте маңызды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 08 Oct 2026 10:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/ExeLsVMU.png"   type="image/png"   length="2675569"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жеңілдетілген бизнестің табысы 18,9%-ға өсті ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhenildetilgen-biznestin-tabysy-18-9-ga-osti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhenildetilgen-biznestin-tabysy-18-9-ga-osti</guid>
                <description>Бұл туралы Қаржы министрлігі хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда жеңілдетілген декларация негізіндегі арнайы салық режімін қолданатын кәсіпкерлердің табысы биылғы жылдың бірінші жарты жылында 9,4 трлн теңгеге жетті, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Қаржы министрлігінің мәліметінше, былтырғы сәйкес кезеңде бұл көрсеткіш 7,9 трлн теңге болған. Жұмыспен қамту көрсеткішінде де өсім бар.

Жалдамалы қызметкерлер саны 14,2%-ға артып, 445 мыңнан 509 мың адамға жетті. Еңбекақы қоры 7,2%-ға ұлғайған.

Сонымен қатар жалдамалы жұмыскері жоқ бизнес субъектілерінің саны 30,5%-ға азайды. Декларацияда табысын нөлден 5 млн теңгеге дейін көрсеткен кәсіпкерлердің үлесі үштен бірге төмендеген.


– Алғашқы нәтижелер бизнес пен жұмыспен қамтудың, декларацияланатын кірістердің өсімін көрсетіп отыр. Сонымен бірге жалдамалы жұмыскерлері жоқ кәсіпкерлер мен ең төменгі кірісті декларациялайтын субъектілер азайған. Алынған мәліметтер арнайы салық режиміндегі өзгерістің алғашқы оң нәтижелері туралы айтуға мүмкіндік береді, – деп хабарлады Қаржы министрлігі.


Бұл деректер жаңартылған режим бойынша алғашқы есептіліктің қорытындысында алынған. Кәсіпкерлер биыл тамызда 2026 жылдың бірінші жартыжылдығына арналған декларацияны алғаш рет тапсырды.

Жеңілдетілген декларация негізіндегі арнайы салық режимін жылдық табысы 600 мың АЕК-тен аспайтын және Салық кодексінде белгіленген талаптарға сәйкес келетін дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар қолдана алады.

Бұл режим бойынша жеке немесе корпоративтік табыс салығының мөлшерлемесі – 4%. Жергілікті өкілді органдар оны заңнамада белгіленген шекте төмендетуге немесе ұлғайтуға құқылы.

Салық және есепті кезең – жарты жыл. Аталған режимдегі кәсіпкерлер импортталатын тауарларға және бейрезиденттерге байланысты жағдайларды қоспағанда, ҚҚС пен әлеуметтік салық төлемейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 02 Oct 2026 08:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/ps61Pb68.jpg"   type="image/jpeg"   length="163721"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның сыртқы қарызы қанша екені белгілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/azastanny-syrty-aryzy-ansha-ekeni-belgili-boldy-417974</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/azastanny-syrty-aryzy-ansha-ekeni-belgili-boldy-417974</guid>
                <description>Құрылтайдың жалпы отырысы өтті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Құрылтайдың жалпы отырысында еліміздің сыртқа қарызы қанша екенін айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Қазір біздің сыртқы қарызымыз – 8,4 трлн теңге. Ол жалпы өнімге шаққанда 4,5 пайыз болады. Жалпы халықаралық деңгеймен салыстырғанда ол өте төмен деңгей деп есептеледі. 1 шілдедегі статистиканы алсақ, қазіргі уақытта тіпті мемлекеттің қарызы 20%-ға дейін азайды. Себебі біздің жалпы ішкі өніміміз өсіп жатыр», – деді Серік Жұманғарин Құрылтай депутатының сұрағына берген жауабында.


Оның айтуынша, бүкіл алынған қарыз бақылауда тұр.


«Қазіргі уақытта 1 шілдедегі жағдай бойынша үкіметтің қарызы жалпы ішкі өнімге шаққанда 20 пайызға, ал мемлекеттік қарыз ЖІӨ-ге шаққанда – 20,9%. Біздің индикатор бойынша 32 пайыздан аспауы керек. Сол себепті жағдай өте тұрақты. Біз әлемдегі мемлекеттік үкіметтік қарызы ең төмен мемлекеттердің қатарындамыз», – деді спикер тілшілердің сауалына берген жауабында.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 23 Sep 2026 11:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/fpPWNCTH.jpeg"   type="image/jpeg"   length="76025"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Зейнетақы жинағын жеке компанияға сеніп тапсыру: Салымшылар нені ескеруі тиіс?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zejnetaky-zhinagyn-zheke-kompaniyaga-senip-tapsyru-salymshylar-neni-eskerui-tiis</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zejnetaky-zhinagyn-zheke-kompaniyaga-senip-tapsyru-salymshylar-neni-eskerui-tiis</guid>
                <description>Елде зейнетақы салымдарын инвестициялау мәдениеті пайда болады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда енді зейнетақы жинағын толықтай жеке басқарушы компанияларға аударуға болады. Бұл жағдайда салымшыны қандай негізгі тәуекелдер күтіп тұр? Жалпы алғанда бұл жаңашылдықтың оң және теріс жақтары қандай? Редакция тілшісі осы тақырыпқа қатысты сарапшылардың пікірін білді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Экономист Бауыржан Шурманов бұл бастама нарықта бәсеке қалыптастырып, салымшыға таңдау еркіндігін береді деп отыр.


«Алайда мұндағы басты мәселе – тәуекелді дұрыс бағалау. Ешбір компания салымшыға аса жоғары табыс әкелуге кепілдік бермейді, ал қаржы нарығы кез келген уақытта минусқа кетуі мүмкін. Жеке басқаруға берілген қаражатқа мемлекеттің инфляция деңгейіндегі кепілдігі жүрмейтінін ұмытпаған жөн. Бұл – ойынға салатын артық ақша емес, әркімнің қартайған шағында күн көретін зейнетақысы. Сондықтан бүкіл ақшаны бірден тәуекелі жоғары қоржындарға салу – өте қауіпті қадам. Тәуекелге дайын болған күннің өзінде жинақтың белгілі бір бөлігін ғана бағыттау қажет», – дейді ол.


Осы тұста «Егер жеке басқарушы компания қате инвестиция жасап, шығынға батса немесе банкрот болса, салымшының ақшасын кім және қалай қайтарады?» деген сұрақ туындайды.


«Егер компания банкрот болса, салымшылардың ақшасына қауіп төнбейді, себебі қаржы кастодиан-банктегі арнайы шоттарда сақталады. Ол компанияның жеке активі емес, сот арқылы тартып алынбайды және БЖЗҚ-ға немесе басқа басқарушыға қайтарылады. Ал нарықтағы қате салымдар салдарынан портфель минусқа кетсе, бұл шығынды мемлекет қайтармайды. Егер компанияның табыстылығы белгіленген орташа шектен төмендеп кетсе, олар бұл айырманы өз меншікті капиталы есебінен толтыруға тиіс. Бірақ компанияның өз резерві жетпей қалса, нарықтық шығын тікелей салымшының өз мойнында қалады. Сондықтан инвестициялық табыспен қатар шығынға бату қаупі де бар екенін түсіну шарт», – деп атап өтті сарапшы.


Бауыржан Шурмановтан қарапайым азамат бірнеше ИПБ-ның ішінен ең сенімдісін қалай таңдауы тиіс екенін сұрадық. Оның пікірінше, адамдар уәде етілген жоғары пайызға қызықпай, сабырлы түрде компанияның нақты тарихын қарауы тиіс.


«Ең бастысы – компания соңғы бірнеше жылдағы дағдарыстар мен нарық құлдыраған кезеңдерде капиталды қалай сақтап қалды? Сондай-ақ басқарудағы активтерінің көлеміне және шығынды өз қалтасынан жабуға жететін меншікті капиталының мөлшеріне қарау керек. Мұнымен қоса, компанияның қызметі үшін алатын комиссиясы тым жоғары болмауы және ақшаның нақты қандай қаржы құралдарына салынып жатқаны ашық көрініп тұруы шарт», – деді экономист.


Бұл мүмкіндік негізінен кімдерге тиімді?

Экономист Бауыржан Шурмановтың пікірінше, тәуекелге тек уақыты бар салымшылар ғана белгілі бір деңгейде бара алады.


«Бұл көбіне жинағын көбейтуге әлі 15-20 жылы бар жастар мен орта жастағы азаматтарға қатысты. Нарық уақытша минусқа кеткен күннің өзінде оларда күтуге және қайта өсуден ұтуға уақыт бар. Бірақ оларға да барлық қаражатты тәуекелді бағытқа салуға болмайды, тек бір бөлігін ғана бағыттаған абзал. Ал зейнетке шығуына бірнеше жыл ғана қалған жандарға мүлдем тәуекелге баруға болмайды. Оларда нарықтың қайта көтерілуін күтіп отыратын уақыт жоқ.

Егде жастағы азаматтар үшін мемлекет кепілдік беретін дәстүрлі жүйеде қалған немесе ең құрығанда тәуекелі ең төмен консервативті портфельді таңдаған әлдеқайда дұрыс. Жалпы ереже: жинақтың 100 пайызын беруге құқық бар екен деп, оның бәрін бір күнде алып берудің қажеті жоқ. Алдымен аз ғана бөлігін беріп, компанияның нарықтағы мінезін сынап көру керек», – деп түсіндірді ол.


Әр салымшы таңдауды өзі жасайды

Қаржы саласының Айбар Олжайдың пікірінше, барлығы да салымшының өз қолында.


«Ол ештеңе аудармай-ақ, мемлекетік бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында қала берсе де болады. Олардың табыстылығы қатты төмен деп айтуға болмайды. Сол нарықтың орта табысының консервативтік портфелімен мемлекеттік қор береді. Менің ойымша, зейнетке шығуға 5-6 жыл қалған адамға көбінесе осы мемлекеттік қорда қалған дұрыс-ау. Жаңашылдық тек қана оң жағынан бағаланады. Біріншіден, нарықта толық бәсекелестік пайда болды. Яғни, жекеменшік компаниялардың белгілі бір кластері пайда болады. Ол нарыққа оң серпін береді. Сонымен қатар бізде зейнетақы салымдарын инвестициялау мәдениеті пайда болады. Яғни, адамдар өз таңдауын өздері жасайды», – деп есептейді ол.


Сарапшы жеке басқарушы компанияның жұмысына өте қатаң талаптар қойылатынын айтты.


«Біріншіден, ол өзінің операциялық шығындарына салымшылардан келіп түскен ақшаны пайдалана алмайды. Ол шоттар мүлдем бөлек болады. Мысалы, салымшы қаражатын компанияға аударды, бірақ компания ол ақшаны алып, айлық төлеуге, кеңсенің жалға алу құнын төлеу сияқты қызметтерге жұмсай алмайды. Қаражатты тек қана басқаруға алады, түрлі қаржылық құралдарға салады, сол арқылы табыстылық көрсетеді. Сонда одан табатын табысы – комиссия. Мәселен, қанша ақшаны алып басқарды – соның комиссиясын алады. Әр басқарушы компанияның комиссиясы әртүрлі. Салымшыға да соған қарау керек», – дейді сала маманы.


Банкрот болып кетеді немесе толық шығынға кетеді деген негіз жоқ, өйткені оларда резервте белгілі бір капитал қарастырылады. Ақшасы жоқ компания жайдан-жай басқарушы компания болып, азаматтардың жинақтарын басқара алмайды. Ол бойынша қатаң, пруденциалды өзіндік нормалар бар. Ең сенімдісі – капиталы жоғары, деп есептейді Айбар Олжай.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 10 Sep 2026 08:11:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/rJ2CMtYI.jpg"   type="image/jpeg"   length="62784"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мұнай қорларынан инфрақұрылымға дейін: Қазақстан болашақ ұрпаққа қалай инвестиция салады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/munaj-korlarynan-infrakurylymga-dejin-kazakstan-bolashak-urpakka-kalaj-investiciya-salady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/munaj-korlarynan-infrakurylymga-dejin-kazakstan-bolashak-urpakka-kalaj-investiciya-salady</guid>
                <description>Егеменді байлық әдетте елдің дағдарыс кезеңдеріне төтеп беруге мүмкіндік беретін резервтердің мөлшерімен өлшенеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дегенмен, болашақ ұрпақ үшін тек қаржылық есепшоттарда қалған сома ғана маңызды емес. Олар мұраға алатын елдің жағдайы мен осы жинақтар да маңызды: мектептер мен ауруханалардың сапасы, коммуналдық желілердің, жолдардың, энергетиканың және басқа да негізгі инфрақұрылымның жағдайы, деп жазады inbusiness.kz сайты Еureporter зерттеуіне сілтеме жасап.

Қазақстан үшін бұл мәселе ерекше маңызға ие. Табиғи ресурстардан түсетін кірістер елге айтарлықтай қаржылық жастық құруға мүмкіндік береді. Ұлттық қор шикізат кірістерінің бір бөлігін жинақтайды және екі негізгі функцияны орындайды: болашақ ұрпақ үшін активтерді сақтауға бағытталған жинақ функциясы және мемлекеттік бюджеттің әлемдік тауар нарықтарындағы ауытқуларға осалдығын азайтуға арналған тұрақтандыру функциясы. 2026 жылдың ортасына қарай қордың шетел валютасындағы активтері 65.5 миллиард долларға жеткенін атап өткен жөн. 

Егеменді байлық басқаша жұмыс істейді

Егеменді байлық қорларын басқарудың бірыңғай жаһандық моделі жоқ. Мемлекеттер ұрпақтар арасындағы жинақтар, фискалдық тұрақтандыру және жинақталған капиталды дамуға орналастыру арасында әртүрлі тепе-теңдік сақтайды. Дегенмен, халықаралық тәжірибе бұл мақсаттардың бір-біріне қайшы келмейтінін көрсетеді.

Норвегия егеменді байлықты басқарудың ең тәртіпті үлгілерінің бірін ұстанады. Оның фискалдық ережесі қаражатты алуды Үкіметтің зейнетақы қорының күтілетін нақты кірісімен үйлестіреді, сонымен бірге ірі экономикалық күйзелістерге жауап ретінде фискалдық саясатты қолдану икемділігін сақтайды. 

Тұрақтандыру функциясы Чилиде одан да айқын көрінеді. Экономикалық және әлеуметтік тұрақтандыру қорынан қаражат экономикалық дағдарыс кезеңінде бірнеше рет пайдаланылды. 2009 жылы қаражатты алу шамамен 9.28 миллиард долларға жетті, сонымен қатар 2019-2021 жылдары айтарлықтай қаражат бөлінді. 

Басқа елдер де шикізат кірістерін тек ұзақ мерзімді жинақ көзі ретінде ғана емес, сонымен қатар экономикалық дамудың катализаторы ретінде де пайдаланады. Кувейттің тәжірибесі мысал бола алады, мұнда бұл міндеттер болашақ ұрпақтар үшін капиталды сақтауға бағытталған Болашақ ұрпақтар қоры мен инвестициялық портфолиосы энергетика, өнеркәсіп, көлік және логистика, денсаулық сақтау және инфрақұрылымды қамтитын Бас резервтік қор арасында бөлінген. Бұл модель Кувейтке ұлттық байлықтың бір бөлігін болашақ ұрпақтар үшін сақтауға, ал екінші бөлігін елдің экономикалық әлеуетін кеңейтетін және ұзақ мерзімді өсудің негізін қалайтын активтерге айналдыруға мүмкіндік береді. 

Егеменді байлығының бастауы Қазақстанның байлығына ұқсас Әзірбайжан Мемлекеттік мұнай қорынан алынған ресурстарды Баку-Тбилиси-Карс теміржолы, Оғыз-Габала-Баку сумен жабдықтау жүйесі және ірі мұнай мен газ тасымалдау бастамаларына үлестік қатысу сияқты ұлттық маңызы бар ірі жобаларды қаржыландыру үшін пайдаланды. 

Бұл модельдердің ешқайсысын басқа ел механикалық түрде көшіре алмайды. Дегенмен, олар бірге егеменді байлықты басқарудың «жинақтау» мен «жұмсау» арасындағы екілік таңдауға негізделмегенін көрсетеді. Одан да маңыздысы - ұлттық капитал ұлт үшін ең үлкен ұзақ мерзімді кіріс әкелетін нысан.

Қаржылық капиталдан ұлттық капиталға дейін

Ұлттық қордан жиналған қаражат болашақ ұрпақтың мүддесі үшін тікелей пайдаланылуда. 2024 жылдан бастап Қазақстанда «Балаларға арналған ұлттық қор» бағдарламасы жұмыс істейді: әрбір жас қазақстандыққа жыл сайын қордың инвестициялық табысының бір бөлігі бөлінеді, ал 18 жасқа толғаннан кейін жинақталған қаражатты білім алуға немесе тұрғын үй жағдайын жақсартуға пайдалануға болады. Бұл бағдарлама активтерді іс жүзінде пайдалану кезеңіне енді. 2024 жылдың ақпаны мен 2026 жылдың 1 тамызы аралығында 338 000-нан астам жас қазақстандық төлемдер алды, олардың жалпы сомасы шамамен 67.8 миллион АҚШ долларын құрайды.

Сонымен қатар, кәмелетке толмағандарға тиесілі қаражат Ұлттық қордың активтерінде қалады және олар ересек жасқа толғанға дейін инвестицияланады. 

Қазақстан табиғи ресурстардан айтарлықтай кіріс жинаған көптеген экономикаларға таныс міндетке тап болып отыр: ұлттық байлықтың қандай бөлігі қаржы активтерінде қалуы керек және қай бөлігін ішкі капиталға айналдыру тиімді.

Жақын арада Қазақстан Ұлттық қор активтерінің бір бөлігін жалпыұлттық маңызы бар ірі инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға бағыттауды жоспарлап отыр. 2027 жылы бұл мақсаттарға 4 миллиард доллардан астам қаражат, ал 2028 және 2029 жылдары жыл сайын 3 миллиард доллардан сәл астам қаражат бөлу жоспарлануда.

Бірнеше сарапшылардың пікірінше, мұндай шешімнің экономикалық негіздемесі жай ғана қаржыландырудан тысқары. Қаражат ұзақ мерзімді әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымға бағытталған кезде ұлттық байлық жоғалып кетпейді. Оның өмір сүру формасы жай ғана өзгереді.

Ағымдағы тұтынуға бөлінген қаражат бюджет циклімен бірге мерзімі бітеді. Мектеп, аурухана, коммуналдық желі, жол немесе энергетика нысаны экономикада қалады және ондаған жылдар бойы жұмыс істейді.

Дәл осы себепті инфрақұрылымға инвестициялар пайдалану шығындарын жабудан түбегейлі ерекшеленеді. Қаржылық капиталдың бір бөлігі ел ішінде физикалық және адами капиталға тиімді түрде айналады.

Мұндай тәсіл жобаны іске асыру кезеңінен бастап экономикалық пайда әкеледі. Құрылыс материалдарға, жабдықтарға, көлікке, жобалау және монтаждау жұмыстарына сұранысты тудырады, отандық кәсіпорындарға тапсырыстар береді және ел ішінде қосымша құнды жасайды. Нысандар пайдалануға берілгеннен кейін тағы бір, әлдеқайда тұрақты әсер басталады. Жылу және сумен жабдықтау жүйелерін жаңғырту олардың сенімділігін арттырады, шығындарды азайтады және қымбат апаттық жөндеу қажеттілігін азайтады. Жолдар аймақтық байланысты күшейтеді. Энергетикалық инфрақұрылым қолданыстағы өндірісті кеңейту және жаңа өнеркәсіптік қуаттарды іске қосу үшін кедергілерді жояды.

Денсаулық сақтау мен білім беруге инвестициялар ерекше орын алады. Қазіргі заманғы ауруханалар, емханалар және білім беру мекемелері әлеуметтік инфрақұрылымды да, адами капиталға тікелей инвестицияларды да білдіреді. Медициналық көмекке қолжетімділік, денсаулық сақтау жағдайы, білім беру сапасы және жұмыс күшінің біліктілігі еңбек өнімділігімен және экономиканың ұзақ мерзімді әлеуетімен тікелей байланысты. Барлық әлеуметтік инфрақұрылым көлік немесе энергетикалық инфрақұрылым сияқты ұлттық капиталдың элементі болып табылады және оның кірістілігі мен тиімділігі кез келген жеке жобаның құрылыс мерзімінен әлдеқайда асып түседі.

Кейінге қалдырылған әзірлеменің құны

Жинақталған капиталды пайдалану мүмкіндік құнын тудырады. Дегенмен, инвестицияларды кейінге қалдыру мүмкіндік құнын да тудырады. Көлік желілерінің жеткіліксіз қуаттылығы, энергия тапшылығы, коммуналдық жүйелердің тозуы және мектептер мен медициналық мекемелердің тапшылығы бүгінгі таңда шығындарды тудырады. Жаңғырту неғұрлым ұзақ кейінге қалдырылса, экономика мен халық бұл шығындарды соғұрлым ұзақ көтереді.

Сондықтан, инфрақұрылымның даму қарқыны айқын экономикалық құндылыққа ие. Егер қажетті нысан он жылдан кейін емес, бүгін ашылса, ел экономикалық және әлеуметтік кірісінің қосымша жылдарын алады.

Сонымен қатар, инфрақұрылымның әлеуметтік және экономикалық әсерлері бір-бірінен ажырамас. Сенімді коммуналдық желілер, заманауи денсаулық сақтау, білім беру, көлік және энергетика бір мезгілде өмір сүру сапасын арттырады және жеке экономикалық қызметтің өркендеуі үшін орта жасайды.

Қазірдің өзінде жұмыс істеп тұрған резерв

Ұлттық қордың ресурстарын стратегиялық басымдықтарды шешу үшін пайдалану Қазақстан үшін жаңа тәжірибе емес. Қордың экономикаға ең қажет болған кезде қосымша ресурстарды ұсыну мүмкіндігі елдің экономикалық тұрақтылығының негізгі факторы ретінде бірнеше рет қызмет етті.

2008-2009 жылдардағы әлемдік қаржы дағдарысы кезінде қаржы секторын тұрақтандыруға, жылжымайтын мүлікке, шағын және орта бизнеске және агробизнес секторына қолдау көрсетуге 10 миллиард доллар жұмсалды (8). 2015-2017 жылдары қосымша 9 миллиард доллар алынды. 2020-2021 жылдардағы пандемия кезінде Ұлттық қордан аударымдар экономикалық тұрақтылықты сақтауға және азаматтарды қолдауға көмектесті. Осылайша, жинақталған резервтің болуы мемлекетке алдын ала әрекет етуге, яғни ауыр экономикалық салдардың алдын алу үшін қосымша ресурстарды қажет жерлерге жедел бағыттауға мүмкіндік берді.

Ірі қаржы резервінің болуы Қазақстанға сыртқы күйзеліс кезеңдерінде тек ағымдағы бюджет кірістеріне сүйенбей, қосымша қаржыландыру көзімен жүруге мүмкіндік берді.

Бүгінде қорды пайдалану принципі емес, тапсырманың сипаты өзгеріп жатыр. Бұрын жинақталған ресурстар негізінен жаһандық күйзелістердің әсерін азайтуға қызмет еткен. Енді капиталдың бір бөлігі ұзақ мерзімді дамуды тежеуі мүмкін инфрақұрылымдық кедергілерді жоюға арналған.

Бұл егеменді қордың рөлін кеңейтеді: қолайлы кезеңдерде жинақталған ресурстар тек дағдарыс туындағаннан кейін ғана емес, сонымен қатар алдағы жылдарға экономиканың тұрақтылығы мен әлеуетін арттыратын активтерді құру үшін де пайдаланылады.

Болашақ ұрпақтың есебі

Түптеп келгенде, бұл стратегияның табысы Ұлттық қордан алынған қаражат көлемімен емес, олармен жасалған активтердің құнымен және олардың экономика мен азаматтарға тигізетін жалпы әсерімен өлшенеді.

Бұл бағалау критерийлерін түбегейлі өзгертеді. Егер бір доллар тұратын қаржылық актив өнімділікті арттыратын, бизнес шығындарын төмендететін, адами капиталдың сапасын арттыратын және ондаған жылдар бойы жаңа жеке инвестициялар үшін жағдайлар жасайтын инфрақұрылымға айналдырылса, ұлттық байлықтың құрылымы сапалық өзгеріске ұшырайды.

Сондықтан алдағы жылдардағы басты мәселе Ұлттық қордың ресурстарын пайдалану емес, Қазақстан өз кезегінде жасайтын активтердің сапасы. Болашақ ұрпақ үшін сақталған қаржы капиталы мен оның орнына құрылған отандық экономиканың құны арасындағы дәл тепе-теңдік бүгінгі шешімдердің негізгі мұрасы болып қала береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 12:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/YFqwSAgh.jpg"   type="image/jpeg"   length="720874"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан квазимемлекеттік сектор облигацияларына салық салу тәсілін өзгертеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-kvazimemlekettik-sektor-obligaciyalaryna-salyk-salu-tasilin-ozgertedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-kvazimemlekettik-sektor-obligaciyalaryna-salyk-salu-tasilin-ozgertedi</guid>
                <description>Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда қор биржасынан тыс жасалатын квазимемлекеттік сектор облигацияларымен операцияларға салық салудың бірыңғай тәсілін енгізу ұсынысы қолдау тапты, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Бұл мәселе Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Салық кодексін енгізу жөніндегі жобалық кеңсенің 27-отырысында қаралды.

Қазіргі уақытта Euroclear/Clearstream халықаралық депозитарлық жүйелері арқылы шетелдік инвесторлардың Қазақстанның квазимемлекеттік сектор облигацияларына қолжетімділігін кеңейту мүмкіндігі пысықталып жатыр. Мұндай бағалы қағаздардың негізгі ұстаушылары бейрезиденттер болады деп болжанып отыр.

Алайда қолданыстағы салық заңнамасында Қазақстан қор биржасында сатып алынған бағалы қағаздар кейін биржадан тыс сатылған жағдайда олардың құнының өсуінен түсетін табысқа салық салу мәселесі толық реттелмеген.

Ұлттық банк төрағасының орынбасары Әлия Молдабекованың айтуынша, бейрезидент Қазақстан қор биржасында квазимемлекеттік сектор облигацияларын сатқан жағдайда олардың құнының өсуінен түскен табыс салықтан босатылады.


– Алайда осы бағалы қағаздарды кейіннен Қазақстан қор биржасынан тыс сату кезінде заңнамада дәл осындай тәсіл қарастырылмаған, – деді Әлия Молдабекова.


Бұл мәселе халықаралық депозитарлық инфрақұрылым арқылы жүргізілетін операциялар көлемінің артуына байланысты өзекті болып отыр.

Euroclear/Clearstream жүйелеріндегі бейрезиденттер арасындағы мәмілелер қазақстандық сауда және есеп айырысу инфрақұрылымы арқылы өтпейді. Ал бейрезиденттер мен қазақстандық нарық қатысушылары арасында биржадан тыс, яғни OTC мәмілелері жасалған кезде қор биржалары арқылы ұйымдастырылған нарықтағы операцияларға берілетін салықтық жеңілдік қолданылмайды.

Қазіргі уақытта квазимемлекеттік сектор субъектілерінің айналыстағы теңгелік облигацияларының көлемі шамамен 17,6 трлн теңгені құрайды.

2026 жылдың 8 айындағы мемлекеттік бағалы қағаздар көлеміндегі бейрезиденттердің орташа үлесі 8,1% болғанын ескерсек, олардың квазимемлекеттік сектор облигацияларына салымдарының әлеуетті көлемі шамамен 1,4 трлн теңгеге жетуі мүмкін.

Осылайша, биржалық және биржадан тыс операцияларға қолданылатын салық режимдерінің айырмашылығы шетелдік инвесторлар үшін қосымша кедергі туғызып, халықаралық депозитарлық инфрақұрылым арқылы квазимемлекеттік сектор облигацияларының айналым әлеуетін шектеуі ықтимал.

Талқылау қорытындысында жобалық кеңес мүшелері Қазақстан қор биржасынан тыс жасалатын тиісті мәмілелер кезінде бағалы қағаздар құнының өсуінен түсетін табысты салықтан босату тәсілін жалпы қолдады.

Ұлттық экономика министрлігі Қаржы министрлігімен бірлесіп салық заңнамасына қажетті нақтылауларды пысықтайды. Жұмыс нәтижелері туралы нарық қатысушыларына қосымша ақпарат беріледі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/xBkli68s.jpeg"   type="image/jpeg"   length="377937"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан жаһандағы 100-ге жуық елмен сауда жасасып жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-alemnin-100-ge-zhuyk-elimen-sauda-zhasasyp-zhatkany-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-alemnin-100-ge-zhuyk-elimen-sauda-zhasasyp-zhatkany-belgili-boldy</guid>
                <description>Кейінгі жылдары Қазақстан экономикасы, соның ішінде өзге елдермен алыс-беріс көрсеткіші едәуір өсіп жатқанын аңғаруға болады. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мәселен, Ұлттық статистика бюросы еліміздің сыртқы сауда айналымы биыл алғашқы 5 айда 56,3 млрд долларды құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 4,3%-ға өскенін мәлімдеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Оның жартысынан көбі, 30,4 млрд доллары экспорт еншісінде.

Бұған қарап, Қазақстанның экономикалық стратегиясында негізгі бағыт ретінде қарастырылған экспортты дамыту ісі аз да болса ілгері басып жатқанын байқаймыз. Дегенмен осы тақырыпқа қатысты теріс көзқарастар бары жасырын емес. Көпшілік елімізді тек мұнай, металл, көмірді шикізат күйінде жөнелтетінін алға тартады. Яғни өндірістің жолға қойылмағанын айтушылар бар. Әрине, бұл пікірдің де өз шындығы бар. Бірақ кейінгі деректерді қарасақ, Қазақстан шикізатқа жатпайтын өнімдерді экспорттай бастаған.

Мысалы, жануар және өсімдік тектес өнімдер, сондай-ақ дайын азық-түлік тауарларының экспорты бір жыл ішінде 35,6%-ға өсіп, биыл алғашқы 5 айда 3,6 млрд долларға жеткен. Саланың жалпы экспорттағы үлесі 9%-дан 12%-ға дейін көбейді. Металдар мен олардан жасалған бұйымдардың экспорты да айтарлықтай өсті. Бұл санатты да шикізатқа жатпайтын экспорттың бір бөлігі ретінде қарастыруға болады. Аталған өнімдердің экспорты 22,6%-ға артып, 5 млрд долларға жуықтады. Нәтижесінде олардың экспорт құрылымындағы үлесі 13,6%-дан 16,4%-ға дейін өскен.

Химия және онымен байланысты өнеркәсіп салаларының, соның ішінде каучук пен пластмассалардың өнімдерінің де экспорты артты. Қаңтар-мамыр айларында Қазақстан мұндай өнімдерді 1,9 млрд долларға экспорттады. Тағы 1,2 млрд доллар машиналар, жабдықтар, көлік құралдары, аспаптар мен аппараттарға тиесілі.

Бір қызығы, бұрын елеусіз көрінген шағын өнеркәсіптердің өзі ерекше динамика байқата бастады. Мәселен, тоқыма және тоқыма бұйымдарының экспорты 37,8%-ға өсіп, 174,2 млн долларды құрады. Аяқ киім, бас киім және галантерея бұйымдарының жеткізілімі 12,9%-ға артып, 18,3 млн долларға жеткен. Құрылыс тауарларының экспорты 3,6%-ға өсіп, 41,3 млн долларға барды.

Дегенмен шикізатқа жатпайтын өнімдердің экспорты текке өсіп жатпағанын ескерте кетейік. Ашығын айтқанда, мемлекет бұл шараға көптеген қолдау көрсетіп отыр. Негізгі басымдық қосылған құны жоғары өнімдердің үлесін арттыруға бағытталған. Қаржыландырудан бастап, инвестициялық бағдарламалар арқылы өндірісті ынталантыру, маркетингтік сүйемелдеу, экспорттық талдау, инфрақұрылым және логистика сияқты дамыту шаралары жетерлік.

Бұл жүйеде негізгі рөлді «Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігі» атқарады. Әуелде құрылғанда да басты міндеті шикізатқа жатпайтын тауарлардың экспортын дамыту болатын. Агенттік тек қаржылық қолдау көрсетумен шектелмейді, экспорттық мәмілер жасасып, саудада қазақстандық тараптың мүддесін соғады. Тіпті, қатерлерді де алдын ала болжап, сақтандыру жасайды.

Ең негізгі тетік – экспорттық кредиттік сақтандыру. Осы арқылы қазақстандық компания міндеттерді орындай алмай, қатерге ұрынып жатса немесе саяси себептермен жеткізу ісі тоқтап қалса, залалдың 80 пайызға дейінгі мөлшері өтеледі. Енді ғана жаңа нарықтарға шығып жатқан компанияларға бұл үлкен көмек.

Сөзіміз дәлелсіз болмасын, биыл алғашқы 6 айдың қорытындысы бойынша агенттік отандық өңдеу секторы экспорттаушыларына 418,5 млрд теңге қолдау көрсеткен. Жартысынан көбін шағын және орта бизнес өкілдері алған. Оның 55,3 млрд теңгесі экспорт алдындағы және сауданы қаржыландыруға бағытталған. Ал қаржылай қолдау көрген компаниялардың саны 69-ға жетіпті.

Қазақстанның Даму Банкі жанындағы Аналитикалық порталдың дерегінше, 2025 жылы шикізатқа жатпайтын экспорт көлемі 31,2 млрд долларды құраған. 2020 жылы бұл көрсеткіш 17,5 млрд доллар ғана болғанын ескерсек, 5 жыл ішінде 78% өсім тіркеліп отыр. Ал осы кезеңде елдің жалпы экспорты шамамен 65%-ға артқан. Осыдан-ақ еліміз шикізат ғана экспорттайтын дағдыдан ақырындап арылып, өңделген өнімдер жеткізуге көшіп жатқанын аңғарамыз.

Осы тұста ел экспортының географиялық картасы да кеңейіп жатқанын тілге тиек етейік. Бүгінде шикізатқа жатпайтын тауарларды әлемнің 100-ге жуық еліне жеткізіп отырмыз. Мысалы, былтыр Қытай 8,1 млрд долларға өңделген қазақстандық тауарларды сатып алған. Екінші орында Ресей (6,9 млрд доллар), Үшінші орында Өзбекстан (3,2 млрд доллар). Бұдан кейін Түркия (2,2 млрд доллар) мен Қырғызстан (1,4 млрд доллар) жайғасқан. Алғашқы ондықта Тәжікстан, Ұлыбритания, АҚШ, Ауғанстан мен Жапония да бар.

Қалай алғанда да, бұл салада қуануға болатын жетістіктер мол. Жай бірретік шара емес, ауқымды үдеріс ретінде қабылдауға болады. Тек игі іс әрі қарай жалғасып, көрсеткіштер жыл сайын еселене берсе дейміз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 07 Sep 2026 16:03:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/7ktk2dQF.jpeg"   type="image/jpeg"   length="450034"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның су шаруашылығына 2 жылда рекордтық 677 млрд теңге инвестиция тартылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-su-sharuashylygyna-eki-zhylda-rekordtyk-677-mlrd-tenge-investiciya-tartyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-su-sharuashylygyna-eki-zhylda-rekordtyk-677-mlrd-tenge-investiciya-tartyldy</guid>
                <description>2024-2025 жылдары, яғни министрлік құрылғаннан кейінгі кезеңде инвестиция көлемі алдыңғы екі жылмен салыстырғанда 79%-ға өсті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында Су ресурстары және ирригация министрлігі Қазақстанның су шаруашылығын дамытуға инвестиция тарту жұмыстарын белсенді жүргізіп келеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

2024-2025 жылдары тартылған инвестицияның жалпы көлемі шамамен 677 млрд теңгені құрады. Бұл 2022-2023 жылдармен салыстырғанда шамамен 300 млрд теңгеге көп. Ол кезде су саласын дамытуға 377,9 млрд теңге инвестиция тартылған болатын.

Тартылған инвестициялар ең алдымен су шаруашылығы инфрақұрылымын салуға және жаңғыртуға бағытталып жатыр. Атап айтқанда, халық пен ауыл шаруашылығын тұрақты сумен қамтамасыз етуге қажетті су қоймалары, каналдар, гидротехникалық құрылыстар және басқа да нысандар қамтылған.

Бұл жұмыстар қолданыстағы инфрақұрылымды кезең-кезеңімен жаңартуға және суды жинақтау мен бөлу үшін жаңа қуаттар құруға мүмкіндік береді. Нәтижесінде инвестициялар сумен жабдықтау сенімділігін арттырып, су шығыны көлемін азайтуға және су ресурстарын басқару тиімділігін арттыруға бағытталады.

Инвестициялар есебінен іске асырылып жатқан жобалардың қатарында Ислам даму банкімен бірлесіп Жамбыл, Батыс Қазақстан және Қызылорда облыстарында үш су қоймасын салу, Азия даму банкінің қолдауымен Ақмола облысында Есіл контрреттегішін салу және басқа да ауқымды жобалар бар.


«Инвестициялар су шаруашылығы инфрақұрылымын дамытуға, яғни су қоймаларын, каналдар мен басқа да нысандарды салуға, реконструкциялауға және жаңғыртуға тартылады. Бұл ретте халықаралық ынтымақтастық қаржылық қолдаумен ғана шектелмейді. Ол сондай-ақ заманауи технологияларды енгізуді, саланы цифрландыруды, кадрлық және ғылыми әлеуетті нығайтуды, сондай-ақ озық тәжірибе алмасуды көздейді», – деді Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 22 Aug 2026 10:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/GdMlP3LM.jpg"   type="image/jpeg"   length="321002"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның Түркияға экспорты айтарлықтай өсті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-turkiyaga-eksporty-ajtarlyktaj-osti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-turkiyaga-eksporty-ajtarlyktaj-osti</guid>
                <description>Бұл туралы сарапшылардың мәліметінен белгілі болды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы сыртқы сауда статистикасына сәйкес, Қазақстанның Түркияға экспорты 3,2 млрд долларға жетті. Бұл көрсеткіш 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 94%-ға артық, деп хабарлайды inbusiness.kz  сайты DataHUB-қа сілтеме жасап. 


«Қазіргі көрсеткіш – бірінші жартыжылдық үшін кем дегенде соңғы 12 жылдағы, 2015 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш. Қаңтар-маусымның жалпы көрсеткішіне әсіресе маусым айы елеулі үлес қосты, бұл ай көрсетілген $3,2 млрд соманың 30%-ын қамтамасыз етті. Алайда бір ұсақ-түйекті ескеру керек. Біздің экспортымыз үшін маңызды тауар, мұнай, сыртқы сауда бойынша жалпы деректерге белгілі бір кідіріспен енгізіледі. Бұл кідірісті шамамен үш ай деп бағалауға болады – әйтеуір Ұлттық банк төлем балансын бағалаған кезде осындай мерзімді пайдаланады. Бұл кешеуілдеу статистиканы қалыптастыратын соңғы декларацияларды экспорттаушылар жеткізу аяқталған күннен бастап 90 күн ішінде беретіндігімен байланысты», – делінген хабарламада.


Сарапшылардың айтуынша, жылдың ұқсас кезеңдерінің жиынтық деректері өзара салыстырылуы керек және көрсеткіштердің бір бөлігі кешеуілдеп көрсетілетінін ескеру қажет.


«Мұнайдың бұдан бұрынғы нақты жеткізілімдеріне қатысты бұл ескертуді біз Түркияға қатысты да есімізде ұстауымыз керек. Бұл жағдайда 2026 жылдың қаңтар-маусым айларындағы статистикада шикі мұнай (жылдық көріністе екі еселік өсіммен) шамамен $1,3 млрд деп бағаланады. Бұған қоса $479 млн формалды түрде маусым айының нәтижелерінде көрсетілген. Жеткізілімдер одан бұрын өтуі тиіс болғанына қарамастан, көрсеткіштің өзі кем дегенде 2020 жылдан бері біздің мұнайды Түркияға сату статистикасының кез келген жеке айын алғанда, ең жоғары болып шықты. Егер шикі мұнайды біздің экспортымыздың есептеулерінен мүлдем алып тастасақ – жартыжылдық бойынша «нақты» деректер әлі толық жоқ екенін ескерсек, қаңтар-маусым айларында қазақстандық өнімді Түркияға сатудың жалпы жылдық серпіні де екі есеге жуық болады», –  делінген DataHUB ақпаратында.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 19 Aug 2026 11:34:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/LoM6kQI0.jpg"   type="image/jpeg"   length="79397"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда электр энергиясын жүздеген жылдар бойы көмірден өндірмек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-elektr-energiyasyn-zhuzdegen-zhyldar-bojy-komirden-ondirmek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-elektr-energiyasyn-zhuzdegen-zhyldar-bojy-komirden-ondirmek</guid>
                <description>Қазақстанның ішкі электр және жылу генерациясының 70 пайызын көмірден алып келеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дегенмен түтіні көп «қара алтынға» тәуелділік жақын арада шешіле қояр мәселе емес секілді. 300 жылға жететін кеніші бар еліміз үшін көмірге қатысты жағымды және жағымсыз тұстар жетерлік.

Әуелі айта кетер жайт, көмір өндірісі мен экспорты кейінгі 10 эыл аралықта өте жақсы қарқынмен келеді. Былтыр Нидерланды, Малайзия секілді елдер қазақстандық «қара алтын» сатып алуды көбейтті. Еліміздегі өндіріс 2010-2012 жылдары қатты жанданды, жаһандық дағдарыстың беті қайтып, Ресей мен Украина тарапының сұранысы артты, ақыры еліміздің жылдық өндірісі 120 млн тоннаға таяды. 2013-2016 жылдары Ресейде газдың үлесі артып, кей электр станциялары көмірден бас тартқанда Қазақстан өндірісті 102-105 млн тоннаға төмендетті. Дегенмен 2017-2022 жылдары өз нарығымыздың сұранысы артып, Азия мен Еуропа энергияға тапшы бола бастаған соң қайта 118 млн тоннадан асырдық. Ал кейінгі 3 жыл бойы жылдық өндіріс 105-112 млн тонна арасында ауытқып келеді.

Жалпы, елдегі көмір өндірісі негізгі 4 кен орнына тиесілі: Екібастұз көмір бассейні (жалпы өндірістің 55-60 пайызын алады), Қарағанды көмір бассейні (10-12%), Шұбаркөл кен орны (10-12%) және Қаражыра кен орны (7-8 пайыз). Майкүбенің де деңгейі Қаражырамен шамалас.

Еліміздегі жалпы өндірістің 80%-дан астам үлесі «Богатырь Көмір», ERG, «Qarmet» және «Қаражыра» сияқты саусақпен санарлық ірі өнеркәсіптік топтардың қолында тұрғанын айта кетейік. Дегенмен осы көмір өндіруші кәсіпорындар республикалық және жергілікті бюджеттерді толықтыратын ірі донорлар саналады, елдегі ең үлкен 100 салық төлеуші компаниялардың қатарына енген. Жыл сайын жүздеген млрд теңге бюджетке құяды.

Кейінгі жылдары жаһанда геосаяи ахуалдар ушықты, түрлі шектеулер енді, басқа жолдар ашылды. Соның әсерінен еліміздің көмір экспорты да қайта құрылымдалды. Сауда министрлігінің дерегінше, жыл сайын өндірілетін көмірдің 25-35 миллион тоннасы сыртқы нарықтарға бағытталып келеді. Алайда баға құбылмалы болғаннан кейін табыс та түрленіп тұратыны анық. 2022 жылы Еуропада энергетикалық дағдарыс болды. Сол уақытта «қара алтынның» бір тоннасының бағасы 300-400 долларға жеткен еді. Қазақстан сол жылы 946 млн долларға (39 млн тонна) көмір экспорттаған. Бұл – саладағы ең табысты кезең.

Қазақстан көмірін негізігі сатып алушы ел – Ресей. Жыл сайынғы экспорттың 20-30 пайызын алады. Қазақстандық «қара алтынды» Урал өңіріндегі Троицк және Рефтинский ГРЭС-теріне жеткізеді. Бұдан кейін Еуропалық Одақ елдері – Польша, Латвия, Эстония, Германия, Түркия. 2022 жылы ЕО Ресей көміріне эмбарго салды, осы кезде Қазақстан кәрі құрлыққа премиум сападағы Шұбаркөл мен Қаражыраны жеткізіп бастады. Бұл бағытқа кететін көлем экспорттың 45-50 пайызын алады.

Әйтсе де мәселе жоқ емес, 2025 жылдың басында ЕО-ның 16-пакет санкциялары аясында Ресей порттары арқылы транзитке шектеу қойылды. Еуропаға экспорт уақытша тоқырады. Абырой болғанда Қазақстанның Сауда министрлігі мен Сыртқы істер министрлігі жұмыла жүріп, ЕО-ның 18-пакеті аясында тек қазақстандық шығу тегі бар көмірге Усть-Луга сияқты Ресей порттары арқылы транзитке мүмкіндік алды.

Келесі бағыт –  Орталық Азия, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан елдері. Өзбектер Қазақстан көмірін алуды арттырды, қазір жалпы экспорттың 5 пайызын иемденген. Қытай және Азия-Тынық мұхиты өңірі, Үндістан мен Малайзияны да ұмыт қалдыруға болмайды. Бірақ жолды тағы баға деген түсінік бөгейді. Мысалы, жырақтағы Еуропа немесе Үндістанға 100 млн доллардың көмірін экспорттадық делік. Соның шамамен 60 млн доллары теміржол мен логистиканың шығынына кетеді. Бір ғана көңілге медет болатыны, елімізде өндірудің өзіндік құны төмен.

Қазақстанда көмірдің жалпы ішкі өнімдегі тікелей үлесі шамамен 1,5-2 пайызды құрайды. Бірақ жанама әсері барын ескеріп, «қара алтынға» тәуелді салаларды – электр және жылу энергиясын өндіру, металлургия, теміржол тасымалы қосқанда, сектордың ықпалы 10 пайызға артады. Өнеркәсіпте көмір мұнай-газ бен металл кендерін өндіруден кейінгі 3-ші орында тұр.

Бірақ көмірге келгенде сарапшылар пікірі екіге жарылады. Дәстүрлі ұстанымдағылар көмірді жалғыз энергетикалық кепіл санайды. Жаңартылатын энергия көздеріне лезде көше салу қиын, әрі шығыны мол, сондықтан көмір өнеркәсібін тоқыратпау керегін алға тартады. Ал жасыл экономиканы жақтаушылар «көміртек тұзағы» барын жиі ескертеді. Бұған қоса, ЕО-ның CBAM салығы, халықаралық банктердің көмір жобаларына қаржы бермеуі секілді мәселелер жол тосады. Сондықтан екінші тарап көмір өнеркәсібін субсидиялауды азайтып, қаржыны біртіндеп жасыл технологияларға бағыттау қажетін айтып келеді.

Бұған дейін Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «таза көмір» технологиясын ұсынғанын білеміз. Соның негізінде Үкімет әзірлеген 2030 жылға дейінгі «Көмір генерациясын дамыту» ұлттық жобасы бекітілді. Жобаның бастапқы құны 8 трлн теңгеден асады деп бағаланып отыр. Оның аясында 2030 жылға дейін 7,8 ГВт жаңа энергия көздерін іске қосу жоспарланған, оның ішінде 8 жаңа электр станциясын салу және жұмыс істеп тұрған 11 станцияны жаңғырту бастамасы бар.

Жалпы, бұл жүйе жылу электр орталықтарынан шығатын түтін газдарын көпсатылы тазартудан өткізеді. Қарапайым тілмен айтсақ, станцияда көмір барынша тиімді әрі экологиялық талапқа сай жағылуы шарт, кейін мұржа арқылы сыртқа шығатын зиянды заттар сүзіп алынады. Дегенмен қазір энергетика саласында қолданылып жүрген «таза көмір» ұғымы жалпылама сипатта. Оның нақты үлгісі немесе белгіленген талабы жоқ. Әйтеуір дамыған елдер көмірді жағу технологиясы мен сүзгінің өзіндік моделін әзірлеп, көмір қолданылатын ЖЭС-терде пайдаланып жүргені айтылады.

Қазақстандағы жағдай мүлде бөлек, көп ЖЭО-ның салынғанына жарты ғасырға жуықтады әрі инфрақұрылым модернизацияны көтермеуі мүмкін. Сондықтан «таза көмірге» қатысты бар үміт жаңа нысандарға жүктелген. Халықаралық жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар орталығының басқарма төрағасының орынбасары Бауыржан Абеновтің айтуынша, «таза көмір» технологиясы негізі 6 кезеңнен тұрады.


– «Таза көмір» технологияларының негізгі мақсаты – көмірмен жұмыс істейтін электр станцияларының пайдалы әсер коэффициентін 35 пайыздан арттыру және маркерлік ластағыш заттар шығарындыларын азайту. Осы мақсатта қолданылатын технологияны бірнеше сатыға бөлуге болады: көмір өндіру, алдын ала дайындау және байыту, жоғары тиімді жағу, газдандыру, түтін газдарын терең тазарту, көміртекті ұстау, пайдалану және сақтау, өндіріс қалдықтарын кәдеге жарату, – деп қысқа түсіндірді маман.


Түйіндер болсақ, Үкімет ұсынған 2026-2030 жылдарға арналған көмір генерациясын дамытудың ұлттық жобасында «таза көмір» басты бағыт ретінде қарастырылып отыр. Демек, Қазақстан үшін көмірден алыстайтын күн әлі алыс. Энергетикалық қауіпсіздік мәселесі осылайша «қара алтынға» байланды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 09 Aug 2026 09:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/lps7GsXv.png"   type="image/png"   length="2357523"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жамбылда жаңа флюорит зауыты салынады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhambylda-zhana-flyuorit-zauyty-salynady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhambylda-zhana-flyuorit-zauyty-salynady</guid>
                <description>200-ден астам жұмыс орны ашылмақ.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевтың төрағалығымен Western Mining Corporation Limited компаниясының басшылығымен кездесу өтті, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Тараптар Жамбыл облысында қышқылдық флюорит концентратын өндіретін зауыт салу инвестициялық жобасын іске асыру мәселелерін талқылады.

Western Mining Corporation Limited – инвестициялық жобаны іске асыру үшін Қытайдың жетекші компанияларының консорциумы құрған жоба операторы, химия өнеркәсібінде, жаңа энергетика саласында, болат, алюминий металлургиясында сұранысқа ие қышқыл флюрит концентратын шығаруды көздейді.



Кездесу барысында Премьер-министрдің бірінші орынбасары Қазақстан Республикасы Үкіметінің инвестициялық жобаларды іске асыруға жан-жақты қолдау көрсетуге дайын екенін атап өтіп, тау-кен өндіру, қайта өңдеу өнеркәсібін дамыту, тікелей шетелдік инвестицияларды тарту, жаңа тұрақты жұмыс орындарын ашу және өндірісте заманауи экологиялық стандарттарды енгізудің ел экономикасы үшін стратегиялық маңыздылығына тоқталды. Жоба аясында 200-ден астам тұрақты жұмыс орнын құру жоспарлануда.

Кездесу қорытындысы бойынша тиісті мемлекеттік органдар мен ұйымдарға жобаның еліміз үшін тиімділігін зерттеу жұмыстарын жүргізу тапсырылды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 08 Aug 2026 09:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/3Dewauqd.png"   type="image/png"   length="2698433"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Маңғыстауда миллиардтаған инвестиция тартатын алып өндіріс салынады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/mangystauda-milliardtagan-investiciya-tartatyn-alyp-ondiris-salynady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/mangystauda-milliardtagan-investiciya-tartatyn-alyp-ondiris-salynady</guid>
                <description>Үкіметте Маңғыстау облысында аммиак-карбамид кешенін салу жобасының іске асырылу барысы талқыланды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевтың төрағалығымен Маңғыстау облысында аммиак-карбамид кешенін салу бойынша стратегиялық инвестициялық жобаны іске асыру мәселелері жөнінде кеңес өтті, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Кеңеске Энергетика, Өнеркәсіп және құрылыс министрліктерінің, «QazaqGaz» ҰК» АҚ-ның өкілдері және «KazAzot PRIME» ЖШС басшылығы қатысты.

Аммиак-карбамид кешені жобасы Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша іске асырылып жатқан 17 ірі инвестициялық жобаның тізбесіне кіретіні, сондай-ақ газ-химия саласын дамыту, елдің өнеркәсіптік әлеуетін нығайту және табиғи газды терең өңдеу деңгейін арттыру үшін стратегиялық маңызға ие екені атап өтілді.



«KazAzot PRIME» ЖШС басшысы Арман Мәулешев жобаның іске асырылу барысы, жүргізіліп жатқан жұмыстар және кешен құрылысының таяудағы кезеңдері туралы хабардар етті.

Премьер-министрдің бірінші орынбасары ішкі нарықты отандық минералды тыңайтқыштармен қамтамасыз ету, экспорттық әлеуетті дамыту, жаңа жұмыс орындарын құру және Маңғыстау облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін жобаның маңыздылығын атап өтіп, оны іске асырудың бекітілген кестесін қатаң сақтау қажеттігін баса айтты.

Кеңестің қорытындысы бойынша мемлекеттік органдарға және мүдделі ұйымдарға туындайтын мәселелерді жедел шешуге және стратегиялық инвестициялық жобаның уақтылы іске асырылуын қамтамасыз етуге бағытталған тиісті тапсырмалар берілді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 01 Aug 2026 09:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/kgXO2Zp6.png"   type="image/png"   length="2562537"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қаржы нарығында жаңа қадағалау жүйесі енгізіледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/karzhy-narygynda-zhana-kadagalau-zhujesi-engiziledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/karzhy-narygynda-zhana-kadagalau-zhujesi-engiziledi</guid>
                <description>Қаржы өнімдерін жарнамалауға қойылатын бірыңғай талаптар белгіленеді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі тәуекелге бағдарланған іс-қимылды қадағалау және қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың жаңа жүйесін құратын заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілер пакетін мақұлдады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Агенттік таратқан ақпаратқа сәйкес, қабылданған актілер банктер туралы жаңа заңның ережелерін іс жүзінде іске асыруды қамтамасыз етеді және қаржы өнімдерін олардың өмірлік циклінің барлық кезеңдерінде – әзірлеу мен нарыққа шығарудан бастап ілеспе қызмет көрсетуге, ұсынуды өзгертуге және тоқтатуға дейін басқарудың кешенді жүйесін алғаш рет қалыптастырады.


«Іс-қимылды бақылаудың жаңа моделі реттеуге түбегейлі басқа көзқарасқа негізделген. Егер бұрын қаржы ұйымдарының заңнама талаптарын сақтауын бақылауға баса назар аударылса, енді тұтынушыға зиян келтірудің алдын алу басымдыққа айналады. Реттеуші белгіленген ережелердің сақталуын ғана емес, сонымен қатар қаржы өнімдерінің, оларды ілгерілету тәсілдерінің және сату тәжірибесінің тұтынушылардың мүдделеріне қаншалықты сәйкес келетінін және олар үшін әділ нәтиже беретінін бағалайды», – делінген хабарламада.


Жаңа жүйенің негізі – қаржы өнімдерін басқарудың және қаржылық қызметтерді тұтынушыларға әділ қарауды қамтамасыз етудің озық халықаралық практикалары. 


«Оларға сәйкес қаржы ұйымдары қаржы өнімдерін әзірлеу, өткізу және сүйемелдеу процестерін тұтынушылардың нысаналы тобының қажеттіліктеріне, олардың қаржылық мүмкіндіктеріне сәйкес келетіндей етіп ұйымдастыруға, өнімнің құны мен құндылығының әділ арақатынасын қамтамасыз етуге, сондай-ақ қаржы өнімінің бүкіл өмірлік циклі бойына тұтынушылар үшін негізсіз тәуекелдердің туындауын болдырмауға міндетті», – деп хабарлады Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі.


Қаулымен алғаш рет банктер, микроқаржы ұйымдары, сақтандыру ұйымдары және бағалы қағаздар нарығының жекелеген қатысушылары үшін қаржы өнімдерін басқаруға қойылатын бірыңғай талаптар енгізіледі.

Реттеудің негізі қаржы ұйымдарының іс-қимыл тәуекелдерін анықтау, бағалау және барынша азайту міндетін көздейтін тәуекелге бағдарланған тәсіл болып табылады. Ол үшін тұтынушылардың нысаналы тобын айқындаудың, қаржы өнімінің әділ құнын бағалаудың, оны алдын ала тестілеудің, өнім беру нәтижелерін кейіннен мониторингтеудің және тұтынушылар үшін тәуекелдер анықталған кезде өнімді өткізуді өзгерту не тоқтату бойынша шаралар қабылдаудың міндетті рәсімдері енгізіледі.

Сонымен бірге қаржы өнімдерін жарнамалауға, сатуға және ілеспе қызмет көрсетуге қойылатын бірыңғай талаптар белгіленеді. 


«Қаржы ұйымдары өнімнің талаптарын, құнын, артықшылықтары мен тәуекелдерін дұрыс және теңгерімді ашуды қамтамасыз етуге, ілгерілетудің жосықсыз практикаларын болдырмауға, сондай-ақ шарт жасағанға дейін қаржы өнімінің мақсаттарын, қаржылық жағдайын және өніммен байланысты тәуекелдерді көтеру қабілетін ескере отырып, нақты тұтынушы үшін жарамдылығын бағалауға міндетті. Бұл сай келмейтін қаржы өнімдерін сату жағдайларын азайтуға, тұтынушылар қабылдайтын қаржылық шешімдердің сапасын арттыруға және қаржы нарығына қатысушылардың жауапты іс-қимылдың бірыңғай стандарттарын қалыптастыруға мүмкіндік береді», – делінген агенттік таратқан ақпаратта.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 28 Jul 2026 09:49:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/n178664j.jpg"   type="image/jpeg"   length="83859"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Уақытша тоқтатқан дұрыс»: Мемлекет басшысы Ресей мен Украина қақтығысы жайлы пікір білдірді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/l</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/l</guid>
                <description>Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ресей Президенті Владимир Путинмен кездесті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Ресей мен Украина арасындағы қақтығысты реттеу мәселесіне қатысты өз ұстанымын жеткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Өзіңізге мәлім, мен әуел бастан мұның мемлекетаралық қақтығыс екенін айтқанмын. Бұл қандай да бір азаматтық соғыс емес. Біз украин халқына, оның мәдениеті мен тіліне әрдайым құрметпен қараймыз. Аталған қақтығыстың көпшілік үшін, соның ішінде біз үшін түсініксіз тұстары көп. Білуімше, сіз Аляскадағы Анкориджде өткен кездесуде дипломатиялық тұрғыдан барынша икемділік  таныттыңыз. Осы орайда өз пікірімді білдіргім келеді. Өйткені маған да өтініштер айтылады. Меніңше, қақтығысты уақытша тоқтатып, 2.0. Ыстамбұл формуласына оралған дұрыс. Себебі аталған келіссөз барысында айтарлықтай нәтижеге қол жеткізілген еді. Содан кейін алпауыт елдердің, соның ішінде Ресейдің кепілдігі арқылы көптен күткен бейбітшілікке қадам басуға болады.  Қазақстан – бұл мәселеде сырт қалатын ел емес. Алайда қаншама мәрте ұсыныстар мен үндеулер айтылғанына қарамастан, мен бұл қақтығыста арағайын болудан үзілді-кесілді бас тартамын. Өйткені Ресей – ұлы ел, ал орыс халқы – ұлы халық. Күн тәртібіндегі барлық мәселені делдалсыз-ақ шеше алады. Алайда бүгін өз пікірімді білдіруді жөн көрдім. Себебі адамдар менің Омбыға жоспарлы сапарымнан, Сізбен кездесуімнен хабардар. Тығырықтан қалай шығу керек екенін ешкім білмейді. Қос тараптың өз ұстанымы бар. Әйтсе де, осы алауыздықты уақытша доғаруға болады. Бұл – сынақтан өткен халықаралық тәжірибе, амал. Өкінішке қарай, өрімдей жастар құрбан болып жатыр. Олар – бауырлас Ресей мен Украина халықтарының келешегі. Сондықтан мұның бәрін тоқтату керек. Өйткені, менің ойымша, қазіргі болып жатқан жағдай Ресей және Украина мемлекеттерінің дұшпандарына ғана тиімді, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев. 


Президент сөзін қорыта келе, еліміз Ресеймен стратегиялық серіктестікті және одақтастық қатынастарды дамытуға бейіл екенін растады. 


– Қазақстанның Ресеймен қарым-қатынасындағы ұстанымына келер болсақ, біз Ресейді әрдайым ұлы мемлекет деп санаймыз. Бұған еш күмәніңіз болмасын. Мен бұл туралы барлық халықаралық форумдарда айтып жүрмін. Біз қанша қиын болса да, Ресеймен стратегиялық серіктестікті және одақтастық қатынастарды дамытуға бейілміз. Бүгінгі форум – соның айғағы, – деді Мемлекет басшысы. 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 25 Jul 2026 20:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/mO9h9QOT.jpeg"   type="image/jpeg"   length="138919"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ресейдің көмегімен атом саласында жұмыс істейтін қазақ мамандарын даярлағымыз келеді – Президент]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/resejdin-komegimen-atom-salasynda-zhumys-istejtin-kazak-mamandaryn-dayarlagymyz-keledi-prezident</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/resejdin-komegimen-atom-salasynda-zhumys-istejtin-kazak-mamandaryn-dayarlagymyz-keledi-prezident</guid>
                <description>Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ресей Президенті Владимир Путинмен кездесті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Кездесу барысында мемлекеттер басшылары екіжақты күн тәртібіндегі ауқымды мәселелерді талқылады. 

Қасым-Жомарт Тоқаев Владимир Путинге Омбы төрінде қонақжайлық танытқаны үшін алғыс айтты. Сонымен қатар ХХІІ өңіраралық ынтымақтастық форумы аясындағы бүгінгі жүздесу Қазақстан-Ресей ықпалдастығының негізгі бағыттарындағы жан-жақты диалогты жалғастырып, алдағы қадамдарды нақтылауға мүмкіндік беретінін жеткізді. 


– Біз – аса ірі сауда серіктестеріміз. Былтыр сауда көлемі шамамен 28 миллиард долларды құрады. Биылғы беталысымыз да өте жақсы. Өткен жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда, биыл бес айда өзара сауда көлемінің қарқыны айтарлықтай арта түсті. Ресей экономикамызға инвестиция салатын елдердің арасында көш бастап тұр. Инвестиция көлемі шамамен 30 миллиард долларға жетті. Бірлескен күш-жігердің арқасында жалпы құны 53 миллиард доллар болатын 177 перспективті өнеркәсіп жобасының тізімі жасақталды. Оның 122-сі іске асырылды. Қазіргі күрделі геосаяси жағдайды ескерсек, бұл – көңіл қуантатын жетістік, – деді Қазақстан Президенті. 


Мемлекет басшысы гуманитарлық саладағы ықпалдастық деңгейін жоғары бағалады. Сондай-ақ Қазақ ұлттық университетінің Омбыдағы филиалын ашуға қолдау білдіргені үшін Ресей мемлекетінің басшысына ризашылығын білдірді. 

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстандағы алғашқы атом электр станциясын бірлесе салу жобасының ағымдағы жағдайы туралы пікір білдірді.


– Маған Балқаш көлі маңында нысан орнын дайындау жұмыстары аяқталуға жақындағанын баяндады. Бұл жоба Қазақстан аумағында энергияның жаңа түрін өндіруге ғана қатысты емес. Ол сонымен қатар мемлекеттеріміздің, ең бастысы, халықтарымыздың және өскелең ұрпақтың арасында алтын көпір болады. Өйткені біз Ресей көмегімен техникалық кадрларды, кейін атом индустриясы сияқты аса күрделі салада жұмыс істейтін жергілікті қазақ мамандарын даярлағымыз келеді, – Қасым-Жомарт Тоқаев.  

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 25 Jul 2026 20:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/aWctiGlR.jpeg"   type="image/jpeg"   length="134012"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет басшысы Омбы қаласына барды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-omby-kalasyna-bardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-omby-kalasyna-bardy</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлімдеді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы ХХІІ Қазақстан – Ресей өңіраралық ынтымақтастық форумына қатысу үшін Омбы қаласына барды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қасым-Жомарт Тоқаевты Ресей Федерациясы Үкіметі төрағасының орынбасары Алексей Оверчук, Омбы облысының губернаторы Виталий Хоценко және басқа ресми тұлғалар күтіп алды.



 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 25 Jul 2026 16:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/dp3P9bVY.jpg"   type="image/jpeg"   length="238358"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Үндістанмен сауда, цифрландыру салаларындағы ынтымақтастықты кеңейтеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-undistanmen-sauda-cifrlandyru-salalaryndagy-yntymaktastykty-kenejtedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-undistanmen-sauda-cifrlandyru-salalaryndagy-yntymaktastykty-kenejtedi</guid>
                <description>Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Ержан Ашықбаев Үндістан Республикасының Қазақстан Республикасындағы Елшісі Я.К. Сайлас Тангалмен кездесу өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Кездесу барысында тараптар қазақ-үнді стратегиялық серіктестігінің өзекті мәселелерін талқылап, саяси диалогты одан әрі нығайтуға және өзара тиімді ынтымақтастықты кеңейтуге мүдделіліктерін растады.

БРИКС аясындағы өзара іс-қимылға ерекше назар аударылды. Е.Ашықбаев үнді тарапын «Төзімділікті, инновацияларды, ынтымақтастық пен орнықты дамуды нығайту» ұранымен өтіп жатқан 2026 жылғы бірлестікке төрағалығымен құттықтап, белгіленген күн тәртібінің табысты іске асырылатынына сенім білдірді.


&quot;Қазақстанның БРИКС серіктес елі ретінде сауда және инвестициялар, көлік байланыстылығы, цифрландыру, жасанды интеллект, энергетика және орнықты даму сияқты басым бағыттардағы ынтымақтастықты дамытуға іс жүзіндегі үлес қосуға дайын екені аталып өтті&quot;, – делінген хабарламада.


Сондай-ақ, тараптар 12-13 қыркүйекте Нью-Дели қаласында өтетін XVIII БРИКС саммитіне дайындық мәселелері, оның ішінде алдағы іс-шараның мазмұндық және ұйымдастырушылық аспектілері бойынша пікір алмасты.

Екіжақты күн тәртібі аясында сауда-экономикалық және инвестициялық өзара іс-қимылды, оның ішінде энергетика, көлік және логистика, аса маңызды минералдар, цифрлық технологиялар, фармацевтика және ауыл шаруашылығы салаларындағы ынтымақтастықты кеңейту перспективалары қарастырылды.

Көпжақты ынтымақтастық тұрғысында Е.Ашықбаев Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Халықаралық су ұйымын, Биологиялық қауіпсіздік жөніндегі халықаралық агенттікті және Алғашқы медициналық-санитарлық көмек жөніндегі елдердің жаһандық коалициясын құру жөніндегі бастамалары туралы хабардар етіп, Үндістанның оларға қолдау білдіретініне үміт артты. Тараптар сондай-ақ АӨСШК-ні одан әрі дамыту мәселелері бойынша пікір алмасты.

Кездесу қорытындысы бойынша тараптар қазақ-үнді стратегиялық серіктестігін одан әрі нығайту жолындағы бірлескен жұмысты жалғастыруға дайын екендерін растады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 25 Jul 2026 14:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/bIyasqvH.jpeg"   type="image/jpeg"   length="90778"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет миллион теңгеге дейінгі ақшаңызды қайтарады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-million-tengege-dejingi-akshanyzdy-kajtarady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-million-tengege-dejingi-akshanyzdy-kajtarady</guid>
                <description>Мүмкіндікті жіберіп алмаңыз: қазақстандықтар артық төленген салықтарын бюджеттен кері алып қоя алады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет пен бұқара арасындағы қарым-қатынас – ежелден тек заңмен ғана емес, өзара сенім мен жауапкершілік таразысымен өлшенетін нәзік құбылыс. Бұл ретте кейде біз мемлекет жүктеген міндеттерімізді адал атқарғанымызбен, мемлекеттен өз игілігімізге қайтара алатын заңды қақымызды пайдалана бермейтініміз бар.

Qazaq Expert Club-ының сарапшысы, салық кеңесшісі Раушан Тасшойынованың түсіндіруінше, кейбір қазақстандықтар үшін өткен 2025 жыл үшін төленген жеке табыс салығының (ЖТС) бір бөлігін мемлекеттен қайтарып алудың бірегей мүмкіндігі әлі де сақталып отыр.

Ырысы бар қайтқан қаржыға қол жеткізу үшін тым кеш емес. Тек ол үшін биылғы жылдың 15 қыркүйегіне дейін 270.00 нысаны бойынша салық декларациясын дер кезінде өткізіп үлгеру қажет екен.

Көптеген қазақстандықтың өз қалтасынан шыққан заңды қаржысын қайтара алмай, босқа жоғалтып жатуының басты себебі – құқықтық сауаттылықтың аздығы және заңнамада нақты бекітілген салық шегерімдерін тиісті деңгейде пайдалана алмауы, дейді сарапшы.


«Көбінесе қазақстандықтар өздеріне тиесілі салық шегерімдерін уақытылы пайдаланбай, ақша жоғалтады. 2025 жылы салық салынатын табысты оқуға, медициналық қызметтерге және ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша сыйақыларға жұмсалған шығыстарына сай азайтуға болатын еді. Егер сіз үшін шегерімді жұмыс берушіңіз ресімдемесе, онда декларация тапсыру арқылы енді оны өз бетінше жасауға құқылысыз», – деп хабардар етті Раушан Тасшойынова.


Әрине, заңның аты – заң, оның әрбір тармағы мен талабында өзіндік шектеулер бар. Мемлекет қаражаты орынсыз жұмсалмауы үшін әр шегерімнің шекара-межесі белгіленген. Мәселен, сарапшы еске салғандай, білім беру саласындағы шегерімдер тек мектепке дейінгі (балабақша), техникалық және кәсіптік (колледж), орта білімнен кейінгі және жоғары білім алу (университет) шығыстарына ғана беріледі.

Ал, медициналық салықтық шегерімге сұлулық пен эстетиканы күйттейтін косметологиялық қызметтер мүлдем енбейді. Сонымен бірге адам көркіне әр беретін стоматологиялық қызметтерді медициналық салық шегеріміне жатқызуға болады.

Бірақ бұл жерде ескеретін бірнеше маңызды заңдық талаптар мен ерекшеліктер бар. Егер сіз қақсаған тісіңізді емдетсеңіз немесе түсіп қалғанын протездетсеңіз, бұл шығындарды салық шегерімі арқылы қайтаруға толық құқығыңыз бар.

Қандай стоматологиялық қызметтерді жатқызуға болады?

• Рұқсат етіледі: тіс емдеу (пломба салу, тісжегі-кариесті емдеу, тістегі жүйкені алып тастау), тісті жұлу, протездеу, имплантация және басқа да емдік-сауықтыру процедуралары.

• Рұқсат етілмейді: таза эстетикалық сипаттағы қызметтер. Мысалы, тісті химиялық ағарту (отбеливание) немесе винирлер орнату сияқты косметикалық процедуралар шегерімге жатпайды, өйткені әлгінде айтылғандай, заң бойынша косметологиялық қызметтерге салық шегерімі берілмейді.

Ипотека мәселесінде де шектеу бар: мемлекет сіздің бүкіл негізгі қарызыңызды емес, тек тұрғын үй кредиті бойынша банкке төленген сыйақы (пайыз) шығыстарыңызды ғана салықтан алып тастауға рұқсат етеді.

Бұл қайтарым жүзеге асуы үшін декларациядағы тек құрғақ сөз емес, нақты құжаттық негіздеме қажет.


«Шегерімді пайдалану үшін біріншіден, 270.00 нысаны бойынша декларация тапсырасыз. Екіншіден, оған растаушы құжаттардың көшірмесін қоса тіркеуіңіз қажет. Егер қайта есептеуден кейін жеке табыс салығы артық мөлшерде ұсталғаны анықталса, салық төлеуші артық төленген соманы қайтаруға құқылы», – деп түсіндірді Тасшойынова.


Сонымен қатар, сарапшы 2025 жылы жұмыс берушісі арқылы басқа да шегерімдердің «алдын ала сомасын» пайдаланған азаматтардың назарын бір мәселеге аударды: олар үшін растаушы құжаттармен бірге тиісті декларацияны тапсыру – салық заңнамасының айналып өтуге болмайтын қатаң, міндетті талабы.

Сізге қандай сома қайтарылуы мүмкін?

Салық шегерімі дегеніміз – сіздің табысыңыздың салық салынбайтын, яғни, мемлекеттің «тиісуіне» Салық кодексімен тыйым салынған бөлігі. Осының арқасында адам жеке табыс салығын (ЖТС-ті) азырақ төлеп, өз еңбегімен тапқан табысының бір бөлігін мұрты бұзылмаған күйде ала алады.

Дегенмен, бұл жерде әңгіме 2025 жылы төленген салықтардан жасалған шегерім туралы сөз болып отырғанын еске саламыз. Ол кезде «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексі (Салық кодексі) атты құжат күшінде болған.

Оның 342-бабына сәйкес, жеке тұлғалар мынадай салықтық шегерім түрлерін қолдануға құқылы болды:

• міндетті зейнетақы жарналары түріндегі салықтық шегерім – әлеуметтік қорғау туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде;

• міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға арналған жарналар бойынша салықтық шегерім – МӘМС туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде;

• стандартты салықтық шегерімдер (стандартты шегерімдер);

• көп балалы отбасыларға арналған салықтық шегерімдер;

• ерікті зейнетақы жарналары бойынша салықтық шегерім;

• баланы оқытуға арналған салықтық шегерім;

• медицинаға, емделуге арналған салықтық шегерім;

• сыйақылар бойынша салықтық шегерім;

• әлеуметтік қорғау туралы заңнамасында белгіленген мөлшерде – нысанасы жұмыстарды орындау не қызметтер көрсету болып табылатын азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша кірістерден ұсталатын әлеуметтік аударымдар бойынша салықтық шегерім.

Міне, осы шегерімдерді былтыр жасамасаңыз, онда 2026 жылғы 15 қыркүйекке дейін пайдаланып, жалақыңыздан бюджетке заңсыз ұсталған қаражатты қайтаруға әлі де мүмкіндігіңіз бар.

Бұл ретте ескі кодекс салық агентінде, сол сияқты жеке тұлға дербес қолданған көп балалы отбасылар үшін салықтық шегерім мен өзге шегерімдердің бір жылдағы жалпы сомасының шекті мөлшерін 564 АЕК-ке (2025 жылы 2 217 648 теңгеге) дейін жеткізуге рұқсат етті.

Нәтижесінде, кейбір адамдар бухгалтерияға тиісті анықтама-құжаттарының бәрін ұсынып, жалақысынан бір тиын салық төлемейтін. Енді жағдай өзгерді. Қос палаталы соңғы Парламент қабылдап кеткен жаңа Салық кодексінде бұл жеңілдіктердің көбі алып тасталды.

Жаңа кодекстің 401-бабына сәйкес, биылдан бастап, жеке тұлғалардың жеке салықтық шегерімдердің тек 3 түрін ғана қолдануға құқығы бар:

• әлеуметтік төлемдердің салықтық шегерімі;

• базалық салықтық шегерім;

• әлеуметтік салықтық шегерімдер;

Ал, әзірге қазақстандықтар декларация тапсыру арқылы өткен 2025 жыл үшін келесідей салық шегерімдерін заңды түрде қолдана алады:

• Көпбалалы отбасылар үшін – жылына 282 АЕК немесе 1,1 миллион теңге (айына бір ата-ана үшін 23 АЕК немесе ерлі-зайыптылардың әрқайсысы бірдей мәлімдегенде 12 АЕК-тен).

• 21 жасқа дейінгі перзентінің оқу ақысын төлеген ата-аналарға – жылына 118 АЕК-тен аспайтын сома (шамамен 463,9 мың теңге).

• Медициналық қызметтерге жүгінген жандар үшін – жылына 118 АЕК-тен аспайтын көлемде.

• Ипотекалық несиесі барларға – банкке төленген пайыздық сыйақы көлемінде, бірақ жылына 118 АЕК-тен аспайды.

Мысалы, егер 2025 жылы ипотекалық несие алған азамат ай сайын банкке 30 мың теңге пайыздық сыйақы төлеп тұрса, дәл осы сома салық шегерімі ретінде танылады. Егер оның айлық жалақысы 500 мың теңге болса, мемлекет салықты толық сомадан емес, сыйақыны шегеріп тастап, 470 мың теңгеден ғана есептейді. Осы қарапайым есептеудің арқасында адам ай сайын 3 мың теңге (шегерім сомасының 10%-ын) үнемдеп, қалтасына салып отырады.

Бірақ ипотека бойынша пайыздық сыйақы әлдеқайда көп болса, оны жылдық мәнде 118 АЕК-ке дейін шегеруге рұқсат болған. 2025 жылы 1 айлық есептік көрсеткіш 3 932 теңгеге тең болғанын ескергенде, бұл сома 463 976 теңгеге тең. Ендеше жеке табыс салығы 500 мың теңге жалақыдан емес, одан шегеруден қалған 36 024 теңгеден ғана есептеледі. Бұл жағдайда азамат жалпы сомасы 47 мың теңгедей қаражатын қайтара алады.

Мұндай кішігірім қайтарым қаржыдан құралған жинақ үлкен берекенің бастауы болуы мүмкін. Салықтық жеңілдіктер – мемлекеттің өз азаматының отбасылық бюджетіне жасаған шағын қамқорлығы іспетті.

Базада «адасқан» көлік пен мүлік мәселесі

Салық кеңесшісі Раушан Тасшойынованың байламынша, артық төлемдер мүлік пен көлік салықтарында да жиі кездеседі. Мүлік және көлік салығы мемлекеттік ақпараттық жүйелердің мәліметтері немесе деректері негізінде автоматты түрде есептеледі. Салдарынан, мәліметтерді жаңарту кешіктірілсе немесе қателіктер болса, бұл салықтарды қате есептеулер орын алып жатады.

Маман мысал ретінде өмірде жиі кездесетін жағдайды алға тартты: азамат өзінің машинасын сатып жібергенімен, тиісті базада жаңа иесі туралы мәлімет әлі жаңартылмаған. Осындай жағдайда салықшылар көлік салығын төлеуді бұрынғы иесінен талап етіп, хабарламаны соның атына жолдайды.

Оны уақытылы төлемесе, айыппұл және жеке сот орындаушысының 25 пайыз сыйақысын төлеуге мәжбүр болады. салдарынан, орынсыз шығын шегеді. Дәл осындай олқылықтар жылжымайтын мүлік нысандарында да көрініс табуы мүмкін.

Сонымен қатар, заң бойынша мүлік салығынан мүлдем босатылатын немесе жеңілдігі бар азаматтардың санаты бар екенін есте ұстаған абзал. Бұл ардагерлерге, мүгедектігі бар адамдарға, жетім балаларға, мүгедектігі бар баланың ата-анасының біріне, «Алтын алқа» алқасымен марапатталған көпбалалы аналарға, сондай-ақ бөлек тұратын зейнеткерлерге қатысты.

Цифрлық дәуірдің темір жүйесі де қателесуден ада емес. Сондықтан мемлекеттік базадағы өзіңізге қатысты деректердің жаңартылуын дер кезінде қадағалау – өз құқығыңды уақыт шаңына көмдірмей, сақтап қалудың бірден-бір амалы.

Қорытындылай келе, Тасшойынова декларация тапсырар алдынде 2025 жылға арналған барлық салық шегерімдерінің толық пайдаланылғанын, мүлік пен көлікке салынатын салықтардың дұрыс есептелгенін, сондай-ақ салық төлеушінің жеңілдіктерге құқығы бар азаматтар санатына жататын-жатпайтынын мұқият зерделеуге кеңес берді.

Бұл ретте сарапшы 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап ережелер түбегейлі өзгергенін қайталай еске салды: биылдан бастап, оқуға, медициналық қызметтерге, ипотека бойынша пайыздарға арналған және басқа да бірқатар шегерімдер мүлдем жойылды. Олардың орнына бүкіл ел азаматтары үшін теңдей қолданылатын 30 АЕК мөлшеріндегі бірыңғай базалық салық шегерімі күшіне енді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Jul 2026 16:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/tfuT8wsz.png"   type="image/png"   length="1614274"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет басшысы Си Цзиньпинмен келіссөз жүргізді  ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-kasym-zhomart-tokaev-kytaj-halyk-respublikasynyn-toragasy-si-czinpinmen-kelissoz-zhurgizdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-kasym-zhomart-tokaev-kytaj-halyk-respublikasynyn-toragasy-si-czinpinmen-kelissoz-zhurgizdi</guid>
                <description>Қасым-Жомарт Тоқаев ҚХР Төрағасын Қытай Коммунистік партиясының құрылғанына 105 жыл толуымен құттықтады.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясына қатысуға шақырғаны үшін Төраға Си Цзиньпинге алғыс айтып, осы іс-шараның Шығыстың інжу-маржаны – Шанхай қаласында ұйымдастырылуы символдық мәнге ие екенін жеткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Қытайдың халықаралық қауымдастық алдындағы беделі зор және оның жетістіктерін бүкіл әлем мойындайды. Қазіргі таңда еліңізде жүзеге асырылып жатқан ауқымды өзгерістерді бәріміз үлкен қызығушылықпен қараймыз. Бұл, ең алдымен, Сіздің көреген басшылығыңыз бен қажырлы еңбегіңіздің арқасы деп санаймын. Өзіңізді халқын алға бастап келе жатқан тегеурінді көшбасшы және жаһандық деңгейдегі парасатты саясаткер ретінде ерекше құрметтеймін. Сіз көтерген игі бастамаларды қолдауға әрқашан дайынбыз. Қазақстан Қытаймен мәңгілік әрі стратегиялық серіктестікті жан-жақты нығайта беруге қашанда мүдделі. Соңғы жылдары мемлекеттеріміз арасындағы саяси диалог айтарлықтай жандана түсті», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.  


Президенттің айтуынша, тараптар сауда-экономикалық салада мол табысқа қол жеткізді.

Қытай – Қазақстанның ірі сауда серіктесі. Осы уақытқа дейін ҚХР еліміздің экономикасына 30 миллиард доллар инвестиция салды. Былтыр екіжақты сауда-саттық көлемі 49 миллиард долларға жетті. Қазір Қазақстанда 8,5 мыңнан аса Қытай компаниясы жемісті жұмыс істеп жатыр.

Өнеркәсіп, энергетика, газ-химия, машина жасау және ауыл шаруашылығы секілді экономиканың түрлі секторында бірлескен ірі жобалар жүзеге асырылуда.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Сымбат Айдархан</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 16 Jul 2026 19:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/KuTjY7mx.jpg"   type="image/jpeg"   length="143957"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Үкімет жаңа Салық кодексінің алғашқы нәтижелерін жариялады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ukimet-zhana-salyk-kodeksinin-algashky-natizhelerin-zhariyalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ukimet-zhana-salyk-kodeksinin-algashky-natizhelerin-zhariyalady</guid>
                <description>Жаңа Салық кодексіне сәйкес корпоративтік табыс салығының (КТС) базалық мөлшерлемесі 20% деңгейінде сақталды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда жаңа Салық және Бюджет кодекстері күшіне еніп, салық жүйесін жаңғыртуға бағытталған ауқымды реформалар іске асырыла бастады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жаңа өзгерістер нақты секторды қолдау, салық жүктемесін әділ бөлу және мемлекеттік қаржының тиімділігін арттыруды көздейді.

Үкіметтің мәліметінше, реформаның алғашқы нәтижелері байқала бастады. 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында мемлекеттік бюджет кірістері өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда шамамен 16%-ға артты. Трансферттерді есептемегендегі бюджет кірістері 8,5 трлн теңгені құрап, жоспар 100,6%-ға орындалды. Сондай-ақ ҚҚС төлеушілер саны 22,3 мыңға көбейіп, 158,2 мың субъектіге жетті.

Жаңа Салық кодексіне сәйкес корпоративтік табыс салығының (КТС) базалық мөлшерлемесі 20% деңгейінде сақталды. Банк секторына – 25%, ал аграрлық салаға жеңілдетілген 3% мөлшерлеме белгіленді. ҚҚС мөлшерлемесі 16% болып бекітілді. Дәрілік заттар, оқу әдебиеттері мен баспасөз өнімдері үшін төмендетілген ҚҚС қарастырылған.

Сондай-ақ жеке табыс салығының (ЖТС) прогрессивті жүйесі енгізілді. Енді жылдық табысы 8,5 мың АЕК-тен (36,7 млн теңге) асатын азаматтар ғана осы сомадан жоғары бөлігіне 15% мөлшерлемемен салық төлейді. Қалған азаматтар үшін ЖТС мөлшерлемесі өзгеріссіз қалды.

Бұдан бөлек, БЖЗҚ-дан төленетін зейнетақы төлемдері жеке табыс салығынан толық босатылды. Пайдалану мерзімі 10 жылдан асқан жеңіл автокөліктерге салынатын көлік салығы 30%-ға, ал 20 жылдан асқан көліктер үшін 50%-ға төмендетілді. Сонымен бірге І және ІІ топтағы мүгедектігі бар азаматтарға арналған әлеуметтік салықтық шегерім көлемі 5 мың АЕК-ке дейін ұлғайтылды.

Реформа аясында салықтық әкімшілендіру де жеңілдетілді. Салықтар мен алымдардың жалпы саны 20%-ға, ал салық есептілігінің нысандары 30%-ға қысқартылды. Үкіметтің мәліметінше, бұл өзгерістер бизнесті жүргізуді жеңілдетіп, ашық әрі тұрақты экономикалық ортаны қалыптастыруға ықпал етеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 15 Jul 2026 10:28:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/3ZBoX2Sc.jpg"   type="image/jpeg"   length="144589"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
