<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Елде</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/elde</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Wed, 22 Apr 2026 17:50:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде ірі жел электр станциясы салынады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-iri-zhel-elektr-stanciyasy-salynady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-iri-zhel-elektr-stanciyasy-salynady</guid>
                <description>Нысан 2029 жылға дейін пайдалануға берілмек.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қарағанды облысында ірі жел электр станциясы салынады. Бұл туралы Энергетика министрлігі Жаңартылатын энергия көздері департаментінің директоры Тұрар Әлімжан айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Қарағанды облысында қуаты 500 МВт болатын жел электр станциясы салынады. Жоба қытайлық инвесторлардың қатысуымен жүзеге асырылып, 2029 жылға дейін аяқталмақ», – деді Тұрар Әлімжан елордада өтіп жатқан Өңірлік экологиялық саммит кулуарында.


Спикердің сөзінше, Павлодар облысында халықаралық келісімдер аясында қуаты 1 ГВт болатын ірі жел электр станциясын салу мүмкіндігі пысықталып жатыр. Бұл станциялар қанша тұтынушыны электр энергиясымен қамтитынын нақты есептеу қиын, себебі өндіріс көлемі желдің жылдамдығы мен ауа райына тікелей байланысты.

Жаңартылатын энергия көздері департаментінің директорының дерегінше, өткен жылдың қорытындысы бойынша елдегі энергия теңгерімінде жасыл  энергетиканың үлесі 7,7 пайызға жуықтаған.

2030 жылға қарай бұл көрсеткіш 15 пайызға жетуі мүмкін. Тұрар Әлімжан осы бағытта бірқатар жобалар қолға алынғанын айтты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 17:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/9lV7JMri.jpeg"   type="image/jpeg"   length="54598"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Арал теңізі салғырттықтың салдары қандай қасіретке әкеліп соғатынын еске салып тұрады – Мемлекет басшысы]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aral-tenizi-salgyrttyktyn-saldary-kandaj-kasiretke-akelip-sogatynyn-eske-salyp-turady-memleket-basshysy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aral-tenizi-salgyrttyktyn-saldary-kandaj-kasiretke-akelip-sogatynyn-eske-salyp-turady-memleket-basshysy</guid>
                <description>Су қауіпсіздігі – Қазақстан ғана емес, бүкіл Орталық Азия үшін аса маңызды мәселе. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл – Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Өңірлік экологиялық саммиттің пленарлық отырысында айтқан сөзі, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– Болашағымыз тіршілік нәрін қаншалықты ұтымды әрі әділ пайдалана алатынымызға байланысты.

Арал теңізі салғырттықтың салдары қандай қасіретке әкеліп соғатынын еске салып тұрады. Сондай-ақ ол батыл әрі ғылыми негізі бар жүйелі шаралардың арқасында қандай нәтижеге жетуге болатынын көрсетеді.

Бүгінгі уақытта Солтүстік Аралдың 36 пайызға жуығы қайта қалпына келтірілді. Судың сапасы жақсарып, балық қоры молайды, маңайдағы елді мекендердің тұрмыс-тіршілігіне қан жүгірді.

Бүгін Халықаралық Аралды құтқару қорының жоғары деңгейдегі кезекті отырысын өткіземіз. Жиын барысында әріптестерімізбен бірге Қазақстанның осы ұйымға үш жылдық төрағалығын қорытындылаймыз, – деді ол.


Бұған дейін Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздің Каспий теңізінің тағдырына алаңдайтынын айтқан еді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 13:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/CKIbOPjD.jpg"   type="image/jpeg"   length="126442"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент: Табиғат геосаясатсыз тіршілік ете береді, ал геосаясаттың табиғатсыз күні қараң]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-tabigat-geosayasatsyz-tirshilik-ete-beredi-al-geosayasattyn-tabigatsyz-kuni-karan</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-tabigat-geosayasatsyz-tirshilik-ete-beredi-al-geosayasattyn-tabigatsyz-kuni-karan</guid>
                <description>Астанада Өңірлік экологиялық саммит өтті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Орталық Азия мен көршілес аймақтар ұқсас экологиялық сын-қатерлерге тап келді. Бұл туралы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Өңірлік экологиялық саммиттің пленарлық отырысында айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Елдеріміз тұтас экожүйеде өмір сүреді. Өзен-көлдер де, табиғи ландшафттар да, климаттың қауіп-қатерлері де баршамызға ортақ. Ең бастысы, жауапкершілікті теңдей бөлісеміз. Орталық Азия мен көршілес аймақтар ұқсас экологиялық сын-қатерлерге тап келді. Атап айтқанда: су тапшылығы мен су ресурстарын тиімсіз басқару; шөлейттену; мұздықтардың еруі; ауаның ластануы; биоалуантүрліліктің жойылу қаупі. Мен ең негізгі сын-қатерлер мен проблемалардың мәнін ашып, әдейі түстеп отырмын. Өйткені күш жұмылдыру арқылы аталған мәселелерді шешуде оң нәтижеге жетеміз. Бұған кәміл сенемін. Жетістіктерге тоқмейілсіп отыратын заман өтті, шешім қабылдайтын уақыт келді», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Президенттің сөзінше, жаңа Конституциямызда қоршаған ортаны қорғау мемлекеттік саясат пен азаматтық жауапкершіліктің негізгі қағидаттарының бірі ретінде айқындалды.


«Яғни, біз үшін экологиялық қауіпсіздік пен өсіп-өркендеу жай ғана мәселе емес. Ол ұлттық сана-сезімнің ажырамас бөлігі және ұзақмерзімді даму стратегиясының арқауы ретінде қарастырылады. Қазақстан: экологиялық таза энергия өндірісіне көшу; биоалуантүрлілікті қорғау; тозған жерлерді қалпына келтіру; су ресурстарын басқару жүйелерін жетілдіру; су үнемдеу саясатын енгізу; қоршаған ортаны қорғау саласындағы өңірлік ынтымақтастықты нығайту бағыттарындағы шараларды қолға алды. Әлбетте, ешбір ел жалғыз жортып, табысқа жете алмайды. Сондықтан аймақтық және жаһандық деңгейде күш жұмылдыруға баса мән береміз. Біз аталған міндетті нақты іс, жаңа технологияларды игеру және тұрақты дамуға ұзақмерзімді инвестиция салу арқылы орындаймыз», – деп атап өтті Мемлекет басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 13:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/kIllTKtL.jpg"   type="image/jpeg"   length="75685"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ешкім бір-бірін жария түрде айыптамауы, өзгеден мін іздемеуі қажет – Президент]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/eshkim-bir-birin-zhariya-turde-ajyptamauy-ozgeden-min-izdemeui-kazhet-prezident</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/eshkim-bir-birin-zhariya-turde-ajyptamauy-ozgeden-min-izdemeui-kazhet-prezident</guid>
                <description>Бұл туралы Қасым-Жомарт Тоқаев Өңірлік экологиялық саммиттің пленарлық отырысында айтты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысының сөзінше, қоршаған ортаны қорғау саласындағы ынтымақтастық бәрін бір мақсатқа біріктіру керек, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– Менің ойымша, экология мәселесінде таңдаулыларға басымдық беру – әбестік.

Көп жағдайда экологиялық күн тәртібін әзірлеу немесе қалыптастыру барысында түрлі аймақтар мен елдердің, әсіресе, экономикалық әлеуетін нығайтуға ден қойған дамушы мемлекеттердің қажеттіліктері мүлдем ескерілмейді.

Алайда дамыған елдер қазіргі экологиялық стандарттарға индустрияландырудың ұзаққа созылған үдерісінің нәтижесінде жеткенін естен шығармайық, – деді ол.


Президент сөз арасында жаһандық экологиялық модельге көшу үрдісі әділ, теңгерімді және ынталандырушы сипатта өрбуі қажет екенін еске салды. 


– Баршамыз ақылға қонымды, мұқият ойластырылған прагматикалық тәсілге жүгінуіміз керек. Сонда ғана мемлекеттер орнықты даму қағидаттарына сай алға жылжып, өзінің экономикалық өсімі мен прогресіне қауіп төндірмейді.

Қоршаған ортаны қорғау саласындағы ынтымақтастық бізді бөлмей, керісінше бір мақсатқа біріктіруге тиіс.

Ешкім бір-бірін жария түрде айыптамауы, өзгеден мін іздемеуі қажет.

Бейбітшілік пен орнықты дамуға мүдделі серіктестер ретінде жауапкершілікті сезініп, нақты әрекет еткеніміз дұрыс, – деді Мемлекет басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 13:37:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/kQiwZfwq.jpg"   type="image/jpeg"   length="156065"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бүгін Астанада Өңірлік экологиялық саммит өтіп жатыр ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/bugin-astanada-onirlik-ekologiyalyk-sammit-otip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/bugin-astanada-onirlik-ekologiyalyk-sammit-otip-zhatyr</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Саммитке қатысушы делегация басшылары ЕХРО көрме орталығына келді. Мәртебелі меймандарды Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қарсы алды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

БҰҰ және басқа да халықаралық ұйымдармен бірге ұйымдастырылған диалог алаңының мақсаты – экожүйелерді, су және жер ресурстарын қорғау, қалпына келтіру әрі бірлесе пайдалану бойынша кешенді саясат пен тетіктерді қалыптастыру, Орталық Азия өңірінің биоалуантүрлілігін сақтау. 

Саммиттің пленарлық отырысында Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон, Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов,  Армения Президенті Ваагн Хачатурян,  Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсух, Грузия Президенті Михаил Кавелашвили, Әзербайжан Премьер-министрі Али Асадов, БҰҰ Бас хатшысының экономикалық және әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары Ли Цзюньхуа, БҰҰ Бас хатшысының орынбасары, БҰҰ Қоршаған орта бағдарламасының директоры Ингер Андерсон, сондай-ақ БҰҰ Еуропалық экономикалық комиссиясының атқарушы хатшысы Татьяна Молчан сөз сөйлейді деп жоспарланып отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 11:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/VAtQ1Ikl.jpg"   type="image/jpeg"   length="111311"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Аймақтық серіктестік: Қазақстан мен Моңғолия қатынастарының жаңа серпіні]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ajmaktyk-seriktestik-kazakstan-men-mongoliya-katynastarynyn-zhana-serpini</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ajmaktyk-seriktestik-kazakstan-men-mongoliya-katynastarynyn-zhana-serpini</guid>
                <description>Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсухтың Қазақстанға жасаған мемлекеттік сапары екі ел арасындағы саяси және экономикалық байланыстардың жаңа кезеңін айқындаған маңызды оқиға болды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бүгін тараптар стратегиялық әріптестікті нығайту, сауда-экономикалық ынтымақтастықты кеңейту және өңірлік өзара іс-қимылды күшейту мәселелерін талқылады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Осы тақырыпқа байланысты біз саясаттанушы Шарип Ишмұхамедовпен сұхбаттасып, Қазақстан мен Моңғолия қатынастарының қазіргі ахуалы мен даму перспективаларын қарастырдық. Сарапшы екіжақты ынтымақтастықтың экономикалық, тарихи және транзиттік мүмкіндіктеріне тоқталып, әсіресе көлік-логистика саласындағы жобалардың маңызын атап өтті.



Сұхбат барысында Шарип Ишмұхамедов Қазақстан мен Моңғолия арасындағы қатынастардың стратегиялық әлеуеті жоғары екенін, ал қазіргі бастамалар ұзақ мерзімді әріптестікті тереңдетуге негіз болатынын айтты. Оның пікірінше, алдағы кезеңде инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру мен экономикалық байланыстарды кеңейту екі ел үшін де маңызды бағыт болып қала береді.

– Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсухтың Қазақстанға жасаған үш күндік мемлекеттік сапарының маңызын қалай бағалайсыз? Бұл сапар екіжақты қарым-қатынастар үшін және жалпы аймақ үшін қандай негізгі сигналдар береді?

– Мен Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсухты Қазақстанға жасаған үш күндік сапарын өте жоғары бағалаймын, өйткені бұл сапар алдын ала, Қасым-Жомарт Тоқаевтың екі жыл бұрын Моңғолияға жасаған сапары кезінде келісілген болатын. Сол кезде Моңғолия тарапының Қазақстанның инвестициялық және сауда ұсыныстарына деген көзқарасын анықтау маңызды еді. Бұл сапар аймаққа да, жалпы әлемге де мемлекеттердің екіжақты қарым-қатынастарды дамытуға мүдделі екенін және оларды нығайтуға ұмтылатынын көрсететін маңызды сигналдар береді. Екі ел де теңізге тікелей шығатын жолы жоқ мемлекеттер болғандықтан, Қытай мен Ресей сияқты ірі державалардың арасында өз мүдделерін үйлестіруге мәжбүр. Сонымен қатар, бұл сапар Моңғолияның қалыптасқан шектеулерді еңсеруге және Қытайға тәуелділікті азайтуға ұмтылып, басқа серіктестермен ынтымақтастықты белсенді түрде дамытуға ниетті екенін көрсетеді.

– Сіздің ойыңызша, бүгінгі таңда Моңғолияның Қазақстанмен ынтымақтастықты дамытудағы басты мүддесі неде? Және бұл қызығушылық қаншалықты өзара сипатқа ие?

– Моңғолиядағы қазіргі экономикалық жағдай біршама күрделі. Елдің сыртқы қарызы өсіп келеді. Моңғолияның экспорт құрылымы біржақты сипатқа ие, өйткені ел негізінен көмір, мұнай және металдарды экспорттайды, ал дайын өнім экспорты шектеулі. Дайын өнімдерге кашемир, жоғары сапалы жүн, сондай-ақ ет және мал шаруашылығы өнімдері, оның ішінде тірі мал жатады.

Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан Моңғолия үшін сауданы дамытуға және ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығы өнімдерінің экспортын кеңейтуге ықпал ететін маңызды серіктес бола алады. Бұл бағыттар қазіргі таңда Моңғолия үшін ең перспективалы болып саналады және оларды белсенді дамыту қажет. Сондай-ақ ел экономикасын әртараптандыруға жағдай жасау маңызды.

Орталық Азия нарығы және, әсіресе, Қазақстан нарығы Моңғолияға күрделі экономикалық жағдайдан шығуға көмектесе алады. Бұл ретте мүдде өзара сипатқа ие: мемлекеттер арасында қолайлы жағдайлар мен сындарлы қатынастар болған жағдайда ынтымақтастық үшін үлкен мүмкіндіктер бар, оның ішінде үшінші елдердің ұстанымын ескеру де маңызды.

Негізгі қиындық – Моңғолия мен Қазақстан арасындағы сауда тек Ресей немесе Қытай аумағы арқылы транзитпен жүзеге асуы мүмкін. Сондықтан қарым-қатынастардың дамуы көбіне көлік-логистикалық және саяси жағдайларға тәуелді. Әсіресе Қытай тарапынан оң көзқарас екі ел арасындағы сауда-экономикалық байланыстардың тиімді дамуына ықпал ете алады. Қазіргі таңда бұл қатынастардың деңгейі, менің ойымша, салыстырмалы түрде төмен, алайда оларды дамыту әлеуеті өте жоғары.

– Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қазақтар мен моңғолдарды «көшпелі өркениеттердің ұрпақтары» деп атап өтті. Оларды ортақ тарих, ұқсас өмір салты мен дәстүрлер біріктіреді. Сонымен қатар, Моңғолияда көп санды қазақ диаспорасы тұратыны белгілі. Сіздің ойыңызша, осы тарихи-мәдени фактор екі ел арасындағы қарым-қатынасты нығайтуда қандай рөл атқарады?

– Шынында да, Моңғолия аумағында қазақтардың ірі этникалық тобы тұрады. Олар екіжақты қарым-қатынастарда маңызды көпір рөлін атқаруы тиіс. Әртүрлі деректер бойынша, Баян-Өлгей өңірінде шамамен 120 000-ға жуық этникалық қазақ өмір сүреді.

Қазақстан этникалық қазақтардың осы өңірде тұрақты әрі орнықты дамуына мүдделі және олардың Қазақстанға жаппай қоныс аудармағанын қалайды. Менің ойымша, Моңғолиядағы қазақтар сол елде қалып, олардың зияткерлік әлеуетін дамытуға, жұмыспен қамтылуына барлық қажетті жағдай жасалуы тиіс. Атап айтқанда, өңірде білім беру, жұмыспен қамту және көлік салаларында заманауи инфрақұрылым қалыптастыру маңызды. Бұл бағытта Моңғолия басшылығы қолдау көрсетуі немесе кем дегенде Қазақстанның осы салаға инвестиция салуына мүмкіндік жасауы қажет. Әрине, бұл фактор екі ел арасындағы қарым-қатынастардың оң дамуына ықпал етуі тиіс.

Сонымен қатар, бұл мәселе мемлекеттер арасындағы қатынастарды шиеленістірмей, керісінше нығайтуға қызмет етуі керек. Себебі екі тарап та Моңғолия аумағында тұратын этникалық қазақтардың өзін қауіпсіз сезініп, дәл сол елде даму мүмкіндіктеріне ие болуына мүдделі болуы қажет.

Ал екі елдің де көшпелі өркениеттен бастау алуы – тарихи фактор. Бұл өз кезегінде мемлекеттер мен халықтар арасындағы ынтымақтастықты дамытуға, тату көршілік қатынастарды нығайтуға, сондай-ақ осы өңірдегі халықтардың мәдени және тарихи мұрасын бірлесіп зерттеуге негіз болуы тиіс.

– Моңғолия Президенті Тоқаевтың 2024 жылғы сапары екі ел арасындағы қатынастарды стратегиялық әріптестік деңгейіне көтергенін атап өтті. Сондай-ақ Қазақстан Моңғолия үшін Орталық Азиядағы алғашқы стратегиялық әріптес мемлекетке айналды. Сіз Тоқаевтың Моңғолиямен диалогты жандандырудағы және жалпы Қазақстанның Азия елдерімен байланысын нығайтудағы рөлін қалай бағалайсыз?

– Иә, шынында да, Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2024 жылғы сапары Қазақстанның Моңғолиямен ұзақ мерзімді қарым-қатынастарды дамытуға мүдделі екенін көрсетті. Бұған дейін Қазақстанның сыртқы саясатында моңғол бағытына жеткілікті көңіл бөлінбеген болатын. Әртүрлі себептерге байланысты бұл бағыт бұрынғы ел басшылығы тарапынан назардан тыс қалып келді. Президент бұл бағытқа тиісті деңгейде назар аударады деп үміттенеміз және болашақта оң нәтижелерге қол жеткіземіз деп сенеміз. Өйткені туыстас халықтар мен жақын мемлекеттер арасындағы тауар айналымының шамамен 130 миллион деңгейінде болуы – жұмсартып айтқанда, Қазақстанның сыртқы саясатындағы елеулі кемшілік.

Бұл қарым-қатынастарда Қазақстан белсенділік танытып, Моңғолия экономикасының дамуына мүдделілік көрсетуі тиіс. Себебі бұл – тарихи және мәдени тұрғыдан бізге жақын ел, әрі онда шамамен 120 000 қазақ тұрады. Олар да Моңғолиядағы экономикалық жағдайға тәуелді. Сондықтан Қазақстан сауда-экономикалық байланыстарды дамытуда бауырлас ел ретінде қолдау көрсетіп, Орталық Азия елдерімен өзара ықпалдастықты нығайтуға үлес қосуы қажет.

Жеке өзім Президент Тоқаевтың рөлін жоғары бағалаймын. Алдағы уақытта да ол осы бағытқа көңіл бөле береді деп үміттенемін, сондай-ақ келешектегі ел басшылары да бұл бастаманы жалғастырады деген сенім бар.

– Қазақстан Президенті Моңғолияның экономикалық жетістіктерін жоғары бағалап, Vision-2050 сияқты бастамалардың жүзеге асырылып жатқанын, сондай-ақ жаңа қаланың салынуын атап өтті. Осыған байланысты, даму тәжірибесімен өзара алмасуға қызығушылық бар деп айтуға бола ма?

– Бұл шынында да күрделі мәселе. Қай бағыттың неғұрлым өзекті әрі перспективалы екенін, сондай-ақ қай құжаттарды ең маңызды деп санауға болатынын анықтау оңай емес. Көшбасшылардың ынтымақтастық және бірлескен жобалардың бар екені туралы мәлімдемелері, сөзсіз, оң құбылыс, өйткені олар мемлекеттердің түрлі салалар мен бағыттардағы өзара іс-қимылын көрсетеді. Жалпы алғанда, 13 құжатқа қол қойылды. Алайда бұлар толыққанды келісімдер емес, көбіне меморандумдар мен ниет туралы декларациялар болғандықтан, олардың практикалық маңызы әзірге шектеулі.

Соған қарамастан, жасалған мәлімдемелерге сүйенсек, ең маңызды әрі мәнді жетістік ретінде Қазақстан мен Моңғолия арасындағы автожол салу жөніндегі келісімді атауға болады. 2026 жылғы 21 сәуірде бұл жол Ресей аумағы арқылы екі елді байланыстыратыны туралы жарияланды.

Ендігі кезекте Моңғолия, Қазақстан және Ресей басшыларының қатысуымен үшжақты кездесу өткізіліп, жобаның нақты жол картасы бекітілуі тиіс. Онда қаржыландыру, маршрутты айқындау, жер бөлу, шекаралық бақылау, сондай-ақ тауарлар, қызметтер мен азаматтардың қозғалысы үшін «жасыл дәліздер» құру мәселелері қамтылуы қажет.

Мен бұл бастаманы осы сапардың ең басты жетістігі деп санаймын. Себебі қазіргі таңда Моңғолияда Ұлан-Батыр қаласын елдің батыс өңірлерімен толыққанды байланыстыратын автожол инфрақұрылымы жеткілікті деңгейде дамымаған. Бұл жобаны іске асыру шекара маңындағы аймақтарды дамытуға, елдің ішкі байланысын жақсартуға, сондай-ақ Ресей және Қазақстанмен көлік қатынасын нығайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, болашақта теміржол құрылысы мәселесін де қарастыру қажет. Дамыған көлік инфрақұрылымынсыз мемлекеттер арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықты айтарлықтай кеңейту және нақты интеграция туралы айту қиын.

Аталған жобаны жүзеге асыру елеулі инвестицияларды, жоғары жауапкершілікті және көптеген техникалық әрі құқықтық мәселелерді келісуді талап етеді. Олардың қатарына стандарттар, сертификаттау және кедендік рәсімдер жатады. Дегенмен, бұл міндеттер табысты орындалған жағдайда, ұзақ мерзімді оң нәтиже беріп, елдер арасындағы байланыстарды нығайтып, сауданың дамуына серпін береді. Бұл мәселе алдағы уақытта да үшжақты деңгейде жалғасын табады деп сенемін. Болашақта тек автожол жобасы ғана емес, сонымен қатар теміржол қатынасы да іске асырылып, екі ел мен олардың халықтарын ұзақ жылдар бойы байланыстырады деген үміт бар.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 10:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/EPzNe0FB.jpg"   type="image/jpeg"   length="154019"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Телефон нөмірлеріне қатысты ел тарихында болмаған өзгеріс күшіне енеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/uyaly-telefondar-nomirine-katysty-el-tarihynda-bolmagan-ozgeris-kushine-enedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/uyaly-telefondar-nomirine-katysty-el-tarihynda-bolmagan-ozgeris-kushine-enedi</guid>
                <description>Қазақстанның қаржы жүйесіндегі «жылымық» дәуірі аяқталуға таяу. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Банктер бұдан былай сіздің келісіміңізді алмай-ақ, меморгандардың алғашқы талабымен қарыздарыңызды мәжбүрлі түрде шотыңыздан шешіп ала береді. Осы және басқа да жаңашылдықтарға өмірге жолдама беретін құжат қабылданды.

Бұл құжат – жай ғана бюрократиялық реттеу емес, бұл бұқара мен бизнестің банкпен қарым-қатынасын өзгертетін, мемлекеттің бақылау құзыретін күрт ұлғайтатын ресми қадам.

«ҚРҰБ басқармасының кейбір қаулыларына төлемдер және ақша аударымдары мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» деп аталатын Ұлттық банк басқармасының жаңа қаулысы және жаңа ережелер 2026 жылғы 26 сәуірден бастап қолданысқа енгізіледі.

Түзетулер азаматтардың банктермен өзара әрекеттесу тәртібін өзгертеді және Қазақстан халқының цифрлық операцияларына мемлекет тарапынан бақылауды күшейтеді.

Биометрия: саусақ ізінің «тізгіні» кімде?

Қазіргі кезде қазақстандықтар мобильді банк қосымшасына 4 саннан тұратын құпия сөзді теріп, еркін кіре береді. Жұрттың көпшілігі тіпті саусақ таңбасын да бекітпейді.

Ал, жаңа ереже банктерге қашықтан қызмет көрсету кезінде клиенттің жеңілдетілген сәйкестендіру-идентификациялау әдістерін пайдалануына мүмкіндік беруіне тоқтау салғалы тұр. Өйткені иесінің қандай 4 санды тергенін көрген алаяқ оның қалтафонын ұрлап алып, қарау ниетін жүзеге асыруы мүмкін.

Әрине, тәжірибеде тонаушы қыз не жігіт құрбанын ұйықтатып тастап, немесе бір ұрып сұлатып, естен танып жатқан адамның саусағы арқылы мобильді банкингін пайдаланып кететін қылмыс түрі тіркелуде. Бірақ бұл енді банктердің бас ауруы емес.

Сондай-ақ шот ашу процесі өзгереді. Ол үшін бет-жүзіңізді цифрландырады. Қашықтан ресімдеу кезінде банктердің бәрі мемлекеттік жүйелер арқылы биометриялық сәйкестендіруді қолдануға тиіс болады. Яғни, енді шотты онлайн ашу тек мемлекеттік жүйе арқылы ғана мүмкін болады.


«Банктік шот ашу арқылы қашықтықтан іскерлік қатынастар орнату кезінде банк Төлемдер және төлем жүйелері туралы заңда жұмыс істеуі көзделген Сәйкестендіру деректерімен алмасу орталығы арқылы клиентке биометриялық сәйкестендіру жүргізеді», – делінген құжатта.


Процедура орталықтандырылған сипатқа ие, ал, клиентті тіркеу мүмкіндігі тікелей бірыңғай мемлекеттік тізілім жұмысының тұрақтылығына байланысты болады. Онда ақау шықпасын делік, шықса, бүкіл банк қызметі тоқырауы мүмкін. Мұның бәрі негізінен, алаяқтыққа тосқауыл қоюға бағытталған деп дәйектелді.

Ұялы телефоныңыз – ресми төлем реквизиті

Ұлттық банк QR-кодтарды, биометрияны және телефон нөмірлерін ресми түрде толыққанды төлем деректеме-реквизитіне теңестірді. Осы құралдар арқылы жасалатын барлық банкаралық операциялар енді «Төлемдер және төлем жүйелері туралы» заңмен реттеледі.

Бұл өзгеріс бақылаушы-қадағалаушы құрылымдарға қажет. Жаңашылдық құқықтық олқылықтарды жояды және мобильді транзакцияларды классикалық ақша аударымдарымен теңестіріп, қаржылық мониторинг үшін ашық етеді.


«Балама сәйкестендіргіш деп жекелеген реквизит-деректемелер, оның ішінде клиентті сәйкестендіруге және төлемдерді және ақша аударымдарын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін әріптік-цифрлық символдар түсініледі. Банк штрих-кодты, биометриялық сәйкестендіру құралдарын, балама сәйкестендіргіштерді пайдалана отырып, банкаралық төлемдерді және ақша аударымдарын банкаралық мобильді төлемдер жүйесі арқылы жүргізеді», – делінген құжатта.


Құзырлы органдар үшін сіздің әрбір ақша аударғаныңыз саусақ іздеріңізбен бірге алақандағыдай анық көрініп тұрады. «Қап, мұны бір алаяқ аударып жіберіпті ғой!» деп жалтара алмайсыз.

Шоттағы «шежіре»: барлық «күнәңіз» – бір анықтамада

Банктік анықтамада сіздің барлық қарыздарыңыз және сізге қатысты қойылған тыйымдар көрсетілетін болады.

Банктік үзінді көшірмелердің мазмұнына қойылатын талаптар қатайтылды. Енді әрбір азаматтың не компанияның әлдебір қаржылық ұйымда шотының бары туралы анықтамада түрлі шектеулер туралы егжей-тегжейлі ақпарат да қамтылуға міндетті.

Бұған салынған тыйымдар, бұғаттау-тұтқындаулар, ауыртпалықтар және тіпті орындалмаған инкассалық өкімдер де кіреді. Жеке немесе заңды тұлғаның бюджет немесе үшінші тұлғалар алдында өтелмеген қарыздары болса, ол бұрынғыдай балансының «таза» екені туралы құжат ала алмайды.

Сарапшылар мұның сот орындаушыларының жұмысын жеңілдету үшін жасалып отырғанына назар аудартуда. Бұған дейін мысалы, банктік көшірмеде (выписка) тек ақша қалдығы мен қозғалысы ғана көрініс табатын.

Үнсіздік – келісім: шотты қотарудың «автопилоты»

Ең басты жаңалық – банктердің меморгандар алдында тізе бүгіп, бас июі. Жаңа түзетулер шот иесінің растауынсыз қаражатты есептен шығару негіздерін кеңейтті. Банктер мемлекеттік органдардың, бірінші кезекте кеденшілердің және салықшылардың төлемді өндіріп алу туралы талаптарын лезде орындауға міндетті болады.


«Банктік шоттар бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру немесе банктік шоттағы ақшаға тыйым салу уәкілетті мемлекеттік органдардың немесе лауазымды тұлғалардың клиенттің банктік шоты бойынша шығыс операцияларын тоқтату тұру туралы шешімдері және өкімдері немесе клиенттің банктік шотындағы ақшаға тыйым салу туралы актілері негізінде жүзеге асырылады», – делінген құжатта.


Банктік карталар мен шоттарды бұғаттауға негіздер кеңейтілді. Арасында салықтар, кедендік төлемдер, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждары бойынша берешек, өсімпұлдар мен пайыздарды өтемеу, бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны орындамау, тіпті тексерілетін тұлғаның өз объектісіне тексерушілерді жіберуден бас тартуы, сондай-ақ салық төлеушінің тіркеу деректерінде көрсеткен мекенжайында болмауы және басқа да қаптаған себептер бар.

Қолданылу аясы: Салық кодексі, Кедендік реттеу кодексі, Қылмыстық-процестік кодексi, Азаматтық кодекс, Азаматтық процестік кодексі, сонымен қатар банктерге, төлем жүйелеріне, атқарушылық iс жүргiзуге және сот орындаушыларына қатысты сегіз бірдей заңнамалық акт.

Басқаша айтқанда, банктер заңды негіздер болған жағдайда, мысалы, сот шешімі шықса, салық органдарының талабы болса, немесе атқарушылық іс жүргізу аясында, ақшаңызды еш рұқсатсыз алып қоя алады. Мұндай жағдайларда қаражат қожайынымен «қош айтыспай» басқаның бодауында кете барады.


«76. Салық кодексінің 185 және 186-баптарында, Кеден кодексінің 129 және 130-баптарында, Әлеуметтік кодекстің 256-бабында, «ҚР банктер және банк қызметі туралы» заңының 61-бабында, Атқарушылық іс жүргізу туралы заңның 58-бабында, «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» заңының 31-бабында, Төлемдер және төлем жүйелері туралы заңда және банктік шот шартында көзделген жағдайларда банктің орындау үшін қабылдаған төлем құжаты не ақша жөнелтушінің келісімінсіз орындалатын төлем құжаты негізінде банк ақша жөнелтушінің банктік шотынан ақшаны есептен шығарады», – деп жазылған қаулыда.


Сонымен қатар, банктер тыйым салулар мен бұғаттауларға тезірек ден қоюға, сондай-ақ ақпаратты меморгандарға барынша шұғыл беруге тиіс. Жаңа жағдайда олардың жеке сот орындаушыларына және әділет органдарына жауап беруіне небары 3 жұмыс күніне дейін ғана уақыт беріледі.

Бұл жүйеде клиент – тек процесс объектісі, ал, субъектілер – банк пен мемлекеттік бақылаушы.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақыт Көмекбайұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 08:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/VMKmsByE.jpeg"   type="image/jpeg"   length="436050"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Токиода инвесторлар құқығын қорғау тәжірибесін таныстырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-tokioda-investorlar-kukygyn-korgau-tazhiribesin-tanystyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-tokioda-investorlar-kukygyn-korgau-tazhiribesin-tanystyrdy</guid>
                <description>Халықаралық сарапшылар тиімді құқықтық тетіктерді талқылады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жапонияның Токио қаласында Азия даму банкінің институты ұйымдастырған «Инвесторлар мен мемлекеттер арасындағы дауларды реттеу тетіктерін (ISDS) институционализациялау және медиация жүйелерін нығайту» тақырыбында халықаралық дөңгелек үстел өтіп жатыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Бас прокуратураның Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті баспасөз қызметінің ақпаратына сәйкес, шараға Азия-Тынық мұхиты аймағы елдерінің делегаттары, соның ішінде Корея, Армения, Өзбекстан, Филиппин, Бруней, Бангладеш, Моңғолия және Қырғызстан өкілдері, сондай-ақ ЮНСИТРАЛ мен ХКАС сияқты халықаралық ұйымдардың өкілдері және медиация, арбитраж және инвестициялық құқық саласындағы жетекші сарапшылар қатысты.

Комитет төрағасы Бауыржан Ералы инвесторлардың құқығын қорғау бойынша қазақстандық тәжірибені таныстырып, инвестициялық дауларды реттеудің жаңа тетіктерін енгізу туралы ақпарат берді.


&quot;Бүгінгі диалог инвестициялық дауларды реттеу саласындағы үздік тәжірибелермен алмасуға арналған маңызды халықаралық алаңға айналды. Біз үшін бұл кездесуде инвесторлардың құқығын қорғауда Қазақстанның медиацияны қолдану тәжірибесін таныстыру ерекше маңызды. Бұл Қазақстанның инвестициялық ахуалды қорғаудың заманауи әрі тиімді тетіктерін жүйелі түрде дамытып келе жатқанын көрсетеді&quot;, – деді Бауыржан Ералы.


Диалогқа қатысушылар инвестициялық саладағы қақтығыстарды азайту және құқықтық ортаның болжамдылығын арттыруда медиацияның тиімді құрал ретіндегі рөлінің артып келе жатқанын атап өтті.

Сондай-ақ, инвестицияларды қорғау тетіктерін жетілдіру және дауларды реттеудің тұрақты жүйелерін дамыту үшін халықаралық тәжірибе алмасудың маңызы ерекше екені айтылды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 22 Apr 2026 08:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/40x9v1ma.jpeg"   type="image/jpeg"   length="98692"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев: Қазақ пен моңғол – ғасырлар бойы іргесі бөлінбеген көршілер]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-kazak-pen-mongol-gasyrlar-bojy-irgesi-bolinbegen-korshiler</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-kazak-pen-mongol-gasyrlar-bojy-irgesi-bolinbegen-korshiler</guid>
                <description>Қазақстан мен Моңғолия президенттері шағын құрамда келіссөз жүргізді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев Ухнаагийн Хурэлсухтың сапары екі ел арасындағы достық қарым-қатынасты дамытуға тың серпін беретініне сенім білдірді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Біз – тарихы ортақ, тамыры бір бауырлас елдерміз, көшпенді халықтардың ұрпағымыз. Қазақ пен моңғол – ғасырлар бойы іргесі бөлінбеген көршілер. Халықтарымыздың өмір салты, әдет-ғұрпы өте ұқсас. Қазір де осы мәңгі құндылықтарды арқау етіп келеміз. Бүгінде ықпалдастығымыз стратегиялық серіктестік рухында дамуда. Мемлекетаралық, парламентаралық және үкіметаралық байланыстарымыз нығаюда. Құрметті Президент мырза, Сіз екіжақты қарым-қатынасымызды жаңа деңгейге көтеруге зор үлес қосып келесіз. Мұны жоғары бағалаймыз. Қажырлы еңбегіңіздің арқасында Моңғолияда көптеген оң өзгеріс болып жатыр. Былтыр еліңіздің экономикасы 6,8 пайызға өсті. Бұл Сіздің салиқалы басшылығыңыздың жемісі екені сөзсіз. Сіз халқыңыздың әл-ауқатын жақсарту үшін маңызды бастамаларды жүзеге асырдыңыз. Моңғолияда мемлекетті дамытуға арналған «Vision-2050» кешенді жоспары қолға алынғанын білеміз. Сондай-ақ Қарақорым атты жаңа қала салуды бастап кеттіңіздер. Бірегей жобалардың табысты болуына тілектеспіз. Сарабдал саясатыңыздың арқасында Моңғолияның халықаралық беделі арта түсті. Біз бауырлас елдің барлық жетістігіне қуанамыз, – деді Мемлекет басшысы.


Сонымен қатар Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсух екіжақты ынтымақтастық туралы ойын айтты.


– Араға жиырма жыл салып Қазақстанға мемлекеттік сапармен келгеніме қуаныштымын. Сіздің осыдан екі жыл бұрын біздің елімізге жасаған мемлекеттік сапарыңыз моңғол-қазақ қарым-қатынастарын стратегиялық серіктестіктің жаңа деңгейіне көтерді. Бұл уақиға екіжақты байланыстар тарихына алтын әріппен жазылатыны сөзсіз. Құрметті Президент мырза, Сіздің көреген, парасатты және жоғары кәсіби басшылығыңыздың арқасында Қазақстан экономикалық және әлеуметтік салаларды дамытуда айтарлықтай табысқа жетті. Моңғол халқы еліңіздің жетістіктерін жіті бақылап отыр. 2024 жылғы Моңғолияға сапарыңыз барысында оннан астам құжатқа қол қойылды. Бүгін де бірқатар маңызды құжаттар қабылданады, – деді Моңғолия Президенті.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Марья Айдарбаева</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 21 Apr 2026 12:49:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/0cL8ycLa.png"   type="image/png"   length="2234323"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Педагогтерде ерекше балалармен жұмыс істеу дағдысы толық қалыптаспаған – Олжас Бектенов]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/pedagogterde-erekshe-balalarmen-zhumys-isteu-dagdysy-tolyk-kalyptaspagan-olzhas-bektenov</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/pedagogterde-erekshe-balalarmen-zhumys-isteu-dagdysy-tolyk-kalyptaspagan-olzhas-bektenov</guid>
                <description>Мұғалімдер арнайы оқыту курстарынан тұрақты негізде өтуі тиіс.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Олжас Бектенов инклюзивті орта қалыптастыру кезінде тек мемлекеттің күш-жігері жеткіліксіз екенін айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Инклюзивті орта қалыптастыру  әрбір адамның  мемлекет пен қоғам өміріне  толыққанды әрі тең дәрежеде араласуына жағдай жасайды. Осы орайда мүмкіндігі шектеулі жандар үшін кедергілерді жоюға бағытталған  арнайы бағдарламалар мен шаралар жүзеге асырылуда. Оның нәтижесі  қазірдің өзінде көрініп тұр. Дегенмен, тек мемлекеттің күш-жігері жеткіліксіз. Бұл іске бизнес, үкіметтік емес сектор, бүкіл қоғам  белсенді түрде атсалысуға тиіс», – деді Үкімет басшысы.


Олжас Бектеновтің айтуынша, кейбір өңірлерде  ерекше қажеттіліктері бар балаларды оқыту үшін  қолайлы жағдай жасау мәселесінде  сұрақтар аз емес. Батыс Қазақстан, Атырау, Ақтөбе, Қарағанды облыстарында,  сондай-ақ басқа да өңірлерде  «ерекше» балалардың барлығы бірдей  біліммен және инклюзивті жағдайлармен қамтылып отырған жоқ, дейді ол.


«Психологиялық-медициналық педагогикалық комиссия мұқтаж балаларды  түгел кешенді тексеруден өткізіп үлгере алмай жатыр. Ұзын кезек бірнеше айға дейін созылып кетуде. Арнайы мамандар, яғни логопедтер, сурдологтар, реабилитологтар жетіспейді. Педагогтерде  ерекше балалармен және ересектермен жұмыс істеу дағдысы толық қалыптаспаған. Мысалы, мұғалімдердің барлығы бірдей  ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушылармен қалай тиімді қарым-қатынас орнату керектігін біле қоймайды. Оны азаматтардың көптеген өтініштерінен байқауға болады», – деп атап өтті Премьер-министр.


Үкімет басшысы Оқу-ағарту министрлігіне  ерекше балалармен жұмыс істеу бойынша  мұғалімдерге арналған оқыту курстарын  тұрақты негізде өткізуді тапсырды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 21 Apr 2026 11:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/ufSdXwCq.jpeg"   type="image/jpeg"   length="500348"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ең төменгі жалақы мөлшерін көтеру жоспары бар – министр ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/en-tomengi-zhalaky-molsherin-koteru-zhospary-bar-ministr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/en-tomengi-zhalaky-molsherin-koteru-zhospary-bar-ministr</guid>
                <description>Бұл мәселе пысықтауды қажет етеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев ең төменгі жалақы мөлшеріне қатысты сауалға жауап берді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Тілшілер: &quot;Ең төменгі жалақы 85 мың теңгеден өсуі мүмкін бе?&quot; деп сұрады.


«Бізге осындай сұрақтар көп қойылады. Бірақ мен тағы да бір айта кетейін, бұл жалпы ең төменгі минималды көрсеткіш. 85 мың теңгені көтеру бойынша 2024 жылы арнайы қағиданы жасап, оны уәкілетті органдарға жібердік. Қазір оны Ұлттық экономика министрлігі, Қаржы министрлігі, басқа да уәкілетті органдар қарап отыр. Жақында Ұлттық экономика вице-министрі Азамат Әмрин негізгі мақсат бұл көрсеткішті 150 мың теңгеге жеткізуге тырысуымыз керек екенін айтты. Мен бұл жерде түсіндіріп өтейін. Жалпы қазір 85 мың теңгеден көтеру жағын Үкімет, Ұлттық банк, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі нақты жоспарды белгілеп қойды. Оның мерзімі бар, қазір талқылау жүріп жатыр. Содан кейін біз ортақ шешімге келуіміз қажет», – деді Асқарбек Ертаев Үкімет отырысынан кейін өткен брифингте.


Министр ең төменгі жалақы мөлшерін көтеру жоспары бар екенін жеткізді.


«Бірақ оның қаншаға көтерілетінін нақты айта алмаймын. Себебі оны пысықтап, талқылау керек», – деп атап өтті ведомство басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 21 Apr 2026 11:24:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/SxGRN0Wq.jpg"   type="image/jpeg"   length="85498"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан зияткерлік бәсекенің өңірлік хабына айналды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-ziyatkerlik-basekenin-onirlik-habyna-ajnaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-ziyatkerlik-basekenin-onirlik-habyna-ajnaldy</guid>
                <description>Бұл туралы Оқу-ағарту министрлігі мәлім етті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан халықаралық білім және ғылым кеңістігіндегі позициясын нығайтып, оқушыларға арналған беделді олимпиадалар мен ғылыми жарыстардың өңірлік әрі халықаралық орталықтарының біріне айналып отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ведомствоның мәліметінше, бұл үрдіс Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев айқындаған білім мен ғылымды ел дамуының стратегиялық басымдығы ретінде дамыту жөніндегі мемлекеттік саясаттың нақты көрінісі. Мемлекеттік стратегиялар аясында елімізде дарынды оқушыларды қолдау, олардың ғылыми-зияткерлік әлеуетін дамыту бағытында жүйелі әрі кешенді жұмыс жүргізіліп келеді.


&quot;2026 жылдың қаңтар-сәуір айлары аралығында Қазақстанда төрт ірі халықаралық білім және ғылым сайысы жоғары деңгейде ұйымдастырылды. Бұл еліміздің халықаралық академиялық қауымдастықтағы беделінің тұрақты түрде артып келе жатқанын айғақтайды&quot;, – делінген хабарламада.


Алматы қаласында өткен XXII Халықаралық Жәутіков олимпиадасы математика, физика және информатика пәндері бойынша әлемнің 16 елінен келген 600-ден астам оқушыны біріктірді. Қатысушылар арасында Армения, Әзербайжан, Беларусь, Болгария, Грузия, Қазақстан, Қырғызстан, Моңғолия, Пәкістан, Ресей, Румыния, Тәжікстан, Түрікменстан, Индонезия, Үндістан және Өзбекстан өкілдері болды. Жарыс қорытындысы бойынша 324 медаль сарапқа салынып, қатысушылардың жоғары академиялық дайындығы көрінді.

Астана қаласында өткен Alem Tech Fest 2026 фестивалі Орталық Азиядағы ең ірі робототехника және STEM технологиялар алаңына айналды. Іс-шараға Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Эстония, Вьетнам және Гонконг ҚХР АӘА-дан 5 мыңнан астам оқушы қатысты. Нәтижесінде Қазақстанның ұлттық робототехника құрамасы жасақталып, 16 үздік команда АҚШ-та өтетін FIRST Championship 2026 әлемдік финалына жолдама алды.

Астана қаласында 8-12 сәуір аралығында өткен «Ғылым әлемін ашамыз» халықаралық ғылыми конкурсы 20-рет ұйымдастырылып, ғарыштық зерттеулер саласындағы жас зерттеушілерді біріктірді. Қазақстан, Қытай және Түркиядан келген 200-ге жуық оқушы қатысқан байқау нәтижесінде 115 жүлдегер анықталды. Жоба жас буынның ғылыми-зерттеу қызметіне қызығушылығын арттыруға және халықаралық ғылыми ынтымақтастықты нығайтуға бағытталды.

Сондай-ақ Астанада өткен Ө. Жолдасбеков атындағы халықаралық математика және механика бойынша зерттеу жобалары конкурсына Қазақстан, Таиланд және Түркиядан 135 жас зерттеуші қатысты. 99 жобаның 77-сі жүлделі орындарға ие болып, халықаралық ғылыми бәсекелестіктің жоғары деңгейін көрсетті.

Осылайша, Қазақстан халықаралық олимпиадалар мен ғылыми жарыстарды өткізетін өңірлік білім хабына айналып келеді. Бұл үдеріс еліміздің білім беру жүйесінің бәсекеге қабілеттілігін арттырып қана қоймай, қазақ тілінің халықаралық ғылыми-академиялық кеңістікте қолданылу аясын кеңейтуге және оның мәртебесін нығайтуға ықпал етеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 21 Apr 2026 08:34:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/duTR34Hx.jpeg"   type="image/jpeg"   length="93744"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандықтарға жұмысқа бармай-ақ жалақы алуға рұқсат етілді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktarga-zhumyska-barmaj-ak-zhalaky-aluga-ruksat-etildi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktarga-zhumyska-barmaj-ak-zhalaky-aluga-ruksat-etildi</guid>
                <description>Бірақ бұл режимді таңдаған азаматтардың саны 45 мыңға да жетпей тұр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Азаматтарға жұмыс орнына бармай тұрақты түрде еңбекақы алуға заң жүзінде рұқсат етілді. Алайда, азаннан кеңсеге асыққан қауымның қатары әлі де сиреген жоқ. Ресми деректерге сүйенсек, қашықтан жұмыс істеу режимін таңдағандардың саны елімізде 45 мыңға да жетер-жетпес. Бұл – цифрлы дәуірдің мүмкіндігін елемеу ме, әлде адам жанының үйреншікті ортаға байланған әдеті ме?

Еркіндік пе, әлде еңбекке байланған жалғыздық па?

Сәулетші Ғазиз Оспанұлы 2020 жылдан бері қашықтан жұмыс істеу тәртібіне ауысты. Бастапқыда кейіпкеріміздің өзіне тиесілі шағын кабинеті болған. Кейін фирмасы ірі құрылыс холдингінің құрамына кіріпті.

Бірігу үдерісі аяқталған соң бірнеше компания бір ортаға шоғырланып, open space үлгісіндегі кеңседе шоғырланды. Мұндай кеңістікте күрделі қабырғамен бөлінген жеке бөлмелер де, құлыппен жабылатын есіктер де болмайды. Тек құпия құжаттар сақталатын сейф қарастырылған.

Бір ғана кең залда қаптаған қызметкер иық тірестіре, қоян-қолтық еңбек етеді. Бұл жұмыс үлгісі командалық рухты күшейтіп, еркін қарым-қатынас орнатуға және кеңістікті үнемдеуге мүмкіндік береді деп есептеледі.


«Мен, өз басым, бала кезден адам көп жиналатын ортаға онша үйренісе алмадым. Бізде бір ғана кофе машинасы болды, сусыны тез таусылып қалатын. Ортақ тоңазытқышқа қалдырған түскі асыңды біреу жымқырып кететін кездер болды. Қолайсыздық көп еді. Кондиционерлер алып залды салқындатып үлгермейді. Қыста желдету үшін терезені ашсаң, жанындағы адам тоңып, тез жауып тастайды. Содан өзің де ыстықтан терге малшынып, өзгенің де күлімсі иісін иіскеп отырғаның. Шудан да әбден бас ауырып, кешке үйге қалжырап қайтатынмын. Мең-зең күйде жұмысқа құлық қайдан болсын?», – дейді Ғазиз.


Өркениеттің «ашық кеңсе» үлгісі кейде жеке кеңістіктің қадірін білетін шығармашылық адамы үшін рухани абақтыға айналатындай. Сол себепті пандемия кезінде туындаған мүмкіндікті пайдаланып, қашықтан жұмыс істеуге көшіп кеткен. Ал, 2025 жылы заң жүзінде рұқсат етілген соң бұл шешімін ресми түрде рәсімдеді.

Маман бұл жұмыс түрі екінің біріне жарай бермейтінін әңгімеледі: «кеңседен алшақтаған» 16 адамның жетеуі кейін жұмыстан шыққан. Екеуі кері оралған.

Үйдегі кеңсе: келіссөз бен тәртіп

Қашықтан жұмыс істеу – тек шәй ішіп, диванда жату емес. Бұл ең алдымен қатал ішкі тәртіп. Тіпті туған шаңырағыңда жарыңмен «келіссөз үстеліне» отыруға тура келеді. Еркіндіктің құны – жауапкершілік. Өзін билей алмаған адамның өзгенің ісін өрге бастыруы екіталай.


«Адамда ішкі тәртіп болуы шарт. Әйтпесе, қашықтан жұмыста іс божырайды. Әйелім бастапқыда: «Сен бәрібір үйде отырсың ғой!» деп, балаларды балабақша мен мектепке апарып, алып келуді, дүкеннен азық-түлік тасуды маған ысыра салатынды шығарды. Онымен «келіссөз үстеліне» отырып, жағдайды түсіндіріп, үй шаруашылығын әділ бөлістік. Қашықтан жұмыс кезінде өнімділігім күрт артты. Бүгінде үш ұйымға жұмыс істеймін. Қалада жеке кеңсе жалдадым. Енді өз кабинетім бар. Меніңше, болашақта кеңселерде тек жұртпен араласып, әңгіме-дүкен құрғанды жаны сүйетіндер ғана қалады», – деген ойда Ғазиз.


Техникалық тұсау және «төрт қабырға» қыспағы

Әлеуметтік желідегі пікірлерге үңілсек, Балиде отырып жұмыс істеуді армандайтындар көп-ақ. Бірақ графист-дизайнер Сергейдің базынасы көптің көкейіндегі түйткілді дөп басты. Ол қазақстандықтардың қашықтан жұмыс істеуге көше алмауының бір себебін алға тартты.


«Мен қуана-қуана қашықтан, шартты түрде Балиде отырып, рахаттана жұмыс істегім келеді. Бірақ «кадровигім» кесіп айтты: барлық шығыныңды өзің көтересің! Ал, маған қызмет етуім үшін қуатты компьютер, сондай-ақ ең құрығанда, Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Adobe InDesign, Figma сияқты жазылымы ақылы, жаңартылуы уақытылы бағдарламалық қамтылым, қаріптері мен мокаптары бар ресурстар кітапханасы, бұлтты сервистер және басқасы керек. Қашыққа кетсем, маған тіпті кеңсе тауарларын өз қаржыма сатып алуға тура келеді», – дейді графикалық дизайнер Сергей.


Сонымен қатар, қашықтағы қызметкердің басты жауы – ақпараттық оқшаулану. Кейбір адамдар өзін командадан шеттеп қалғандай сезінеді екен: мысалы, ұжымдағылар қызу пікірталастар мен қызықты сәттермен, түрлі іс-шаралар мен жиындарда не айтылып, не қойылғаны туралы мәліметпен WhatsApp, Telegram топтарында бөлісе бермейді.

Сондай-ақ кеңседегілерге қарағанда, қашықтан істейтіндердің жұмыс ауқымы көбірек екені анықталды. Өйткені оларға жеке тапсырма беріледі, жалақысы, сыйлықақысы, KPI және басқа көрсеткіштері соны толық ауқымда әрі сапалы орындағанына байланысты болады. Ал, кеңседегілер ортақ жұмысты бір-біріне сырғыта салып жатады. Әрі үйіне жұмыс алмайды, кешкі алтыда тып-тыныш тайып тұрады.

Қашықтан жұмыс: заң не дейді?

Еңбек кодексінің жаңарған 138-бабына сәйкес, бүгінде қашықтан жұмыс істеу еңбек шартын жасасу кезінде де, сондай-ақ оның қолданылу барысында да – шартқа өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы бекітіле алады. Бұл туралы Еңбек министрлігі хабарлады.


«Кодекс бір ұжымда қашықтан жұмыс істеуге рұқсат етілетін тұлғалар санын шектемейді. Сондықтан ол тараптардың келісімі бойынша қызметкерлердің кез келген санатына қолданылуы мүмкін. Өмірде қашықтан жұмыс істеу режимі көбінесе жұмысын балаларына күтім жасаумен қатар алып жүретін қызметкерлерге, уақытша еңбекке жарамсыз адамдарға немесе шалғай елді мекендерде тұратын мамандарға көбірек қолданылады», – деп мәлім етті ведомство.


Министрлік бұл қызметкерлерге де жұмыс кестесі сақталатынын ескертті. Яғни, бастықтың оған түн ішінде қоңырау шалып, шұғыл тапсырма жүктеуіне қақысы жоқ.


«Кадр қызметі қашықтан жұмыс істейтін қызметкерлер үшін жұмыс уақытының ұзақтығы нормаларын сақтай отырып, жұмыс уақытының белгіленген есебін енгізеді. Бақылау ерекшеліктері еңбек шартында немесе жұмыс берушінің актісінде айқындалады. Бұл ретте жалақы қызметкердің біліктілігіне, орындалған жұмыстың көлемі мен сапасына қарай толық көлемде төленеді», – деді Еңбекмині.


Жаңа заңнама бойынша Қазақстанда ТЖ немесе әскери жағдай жарияланса, карантин енгізілсе немесе қызметкерлердің өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін өзге де шектеу шаралары болса, жұмыс беруші қызметкерлерді уақытша қашықтан немесе аралас жұмыс форматына ауыстыруға құқылы.

Бұл ретте жұмыс беруші қызметкерлерді қажетті құралдармен, жабдықтармен, байланыспен және бағдарламалық қамтылыммен қамтамасыз етеді, сондай-ақ еңбек міндеттерін орындауға байланысты шығындарын өтейді. Заң жазылды, бірақ оның орындалуы ескі сүрлеуден жаңылмаған басқару мәдениетіне келіп тіреледі.

Дивандағы жұмыс – дефицит: ел неге кеңседен кете алмады?

Алайда ресми статистиканы талдаған Finprom агенттігі қашықтан жұмыс форматы әзірге сұранысқа ие емес деген байламға келді. Қазақстанның еңбек нарығы «офлайнда» қалып тұр.


«Барынша дәріптелген цифрландыруға қарамастан, қашықтан жұмыс форматы әлі де жаппай сипатқа ие болмады: ол жұмыспен қамтылғандардың небәрі 0,5%-ын қамтуда. Соған қарамастан, қашықтан жұмысқа көшіп жатқан қызметкерлер саны біртіндеп, бірақ тұрақты түрде артып келеді. 2025 жыл қорытындысында Қазақстанда қашықтан жұмыс істейтіндердің саны 44,2 мың адамға жетті», – деп хабарлады агенттік.


Егер 2023 жылы қашықтан жұмыс істейтіндер саны 42,5 мың адамды құраса, 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш 4%-ға өсті. Сонымен қатар, елдегі жұмыспен қамтылғандардың жалпы саны да артып, 9,3 млн адамға жетті. Осылайша, көрсеткіштің өсуіне қарамастан, жалпы жұмыспен қамту құрылымындағы қашықтан жұмыс істейтіндердің үлесі төмен деңгейде тұрақтап қалды: 0,47%.

«Финпром» да азаматтардың бұл жұмыс түрін таңдамауына үйінде компьютер, принтер, ксерокс және басқа офистік техникасының жоқтығы, интернет пен қалааралық және халықаралық байланыстың қолжетімсіздігі кедергі екенін жеткізді.


«Қашықтан жұмыстың негізгі тосқауылы байланыс құралдары мен техника болып қалуда. Өйткені 2025 жылы қашықтаған қызметкерлердің басым бөлігі – 40 мың адам жұмыс үшін өзінің төл техникалық құралдарын пайдалануға мәжбүр болған. Жұмыс берушілері жабдықпен қамтамасыз еткендер санының артқанын да атап өткен жөн. 2023 жылғы күрт төмендеуден кейін бұл көрсеткіш қайта қалпына келе бастады: 2024 жылы ол 2,6 мың адамды құраса, 2025 жылы 4,2 мың адамға дейін өсті», – деді агенттік сарапшылары.


Кеңсеге «кісенделгендер»: география мен демография

Цифрландыру туралы ұран көп болғанымен, қарапайым принтер мен жылдам интернеттің жоқтығы миллиондарды кеңсеге байлап отыр.

Ұлттық статистика бюросының дерегінше, Қазақстанда қашықтан жұмыс істейтіндердің саны:

• 2021 жылы (пандемия соңы) – барлығы 53,8 мың (жұмыспен қамтылғандардың жалпы санындағы үлесі 0,61%);

• 2022 жылы – 38 мың (0,42%);

• 2023 жылы – 42,5 мың (0,47%);

• 2024 жылы – 43,6 мың (0,47%);

• 2025 жылы – 44,2 мың (0,47%).

Жұмыс барысында байланыс, коммуникация құралдарымен қамтылғандар саны:

• 2021 жылы: 46,3 мың адам – өзінің байланыс/коммуникация құралдарын пайдаланды, 7,5 мыңы – жұмыс беруші ұсынған байланыс/коммуникация құралдарын пайдаланды.

• 2022 жылы: тиісінше 30,8 және 7,2 адам;

• 2023 жылы: 41,1 мың және 1,4 мың адам;

• 2024 жылы: 40,9 мың және 2,6 мың адам;

• 2025 жылы: 40 мың және 4,2 мың адам.

Қашықтан жұмыс істеушілердің әлеуметтік-демографиялық бейнесі де біршама қызықты өзгерістерді паш етті. Жұмыспен осылай қамтылғандар арасында әйелдер басым: 2025 жылы олардың саны 25,1 мың адамды құрады, ал, ерлер саны – 19,1 мың.

Аумақтық бөліністе қашықтан жұмыспен қамтудың урбанизациямен қатар өрбіп жатқаны байқалады. Егер 2024 жылы қала мен ауыл арасындағы үлес-салмақ біршама теңгерімді болса (тиісінше 22,8 мың және 20,8 мың адам), 2025 жылы айырмашылық айтарлықтай ұлғайды: қалаларда – 28,2 мың адам, ауылдық жерлерде – 16 мың адам.

Өңірлік құрылымда қашықтан жұмыс форматының таралуы біркелкі емес, бытыраңқы: 2025 жылы қашықтан жұмыспен қамтылғандар саны бойынша көшбасшылар – Түркістан облысы (8,2 мың адам), Астана (8,1 мың адам) және Алматы облысы (6,4 мың адам) болды.

Сонымен қатар, өңірлік еңбек нарықтарының құрылымында еркіндіктегілердің ең жоғары үлесі Астана мен Маңғыстау облысында (әрқайсысы 1,1%), сондай-ақ Түркістан облысында (1%) тіркелді. Алматыда қашықтан жұмыспен қамтылғандардың абсолюттік саны салыстырмалы түрде жоғары болғанымен (6 мың адам), олардың жалпы жұмыскерлер санындағы үлесі орташа деңгейде қалыпты (0,5%).

Кейбір өңірде қашықтан жұмыспен қамту әзірге дамымаған: мысалы, БҚО және Павлодар облысында көрсеткіштер нөлге жуық!

Қашықтан жұмыспен қамтылғандардың санында ерлер: 2024 жылы – 18,7 мың, 2025 жылы – 19,1 мың адам. Әйелдер: 2024 жылы – 24,9 мың, 2025 жылы – 25,1 мың адам болды.

Тұрғылықты жері бойынша қалалықтар саны: 2024 жылы – 22,8 мың, 2025 жылы – 28,2 мың адам. Ауылдықтар саны: 2024 жылы – 20,8 мың, 2025 жылы – 16 мың адам болды.

Қашықтан жұмыс істеу – ел үшін тек технологиялық жетістік емес, бұл ең алдымен қоғамның бір-біріне деген сенімі мен еркіндікке дайындығының көрсеткіші. Біздің бастықтар әзірге әрбір жұмыскерінің жүрыс-тұрысын көз жазбай бағып отырғанды, кеңседе қамап ұстағанды жөн көретін сияқты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 21 Apr 2026 08:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/AyritAI5.jpeg"   type="image/jpeg"   length="1131374"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде мұғалімдерді аттестаттаудың жаңа жүйесі енгізіледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-mugalimderdi-attestattaudyn-zhana-zhujesi-engiziledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-mugalimderdi-attestattaudyn-zhana-zhujesi-engiziledi</guid>
                <description>ҚР Оқу-ағарту министрлігі педагогтерді аттестаттаудың жаңартылған тәсілдерін ұсынды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Өзгерістер мұғалімдерге түсетін артық жүктемені азайтуға, артық рәсімдерді қысқартуға және кәсіби қызметті бағалаудың неғұрлым объективті жүйесін қалыптастыруға бағытталған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жаңа модельде педагогтердің басым бөлігі үшін пәндік білім бойынша міндетті тестілеу алынып тасталады. Бұл ретте тестілеу педагогикалық мамандыққа алғаш рет келетін түлектер, қызметін қайта бастайтын педагогтер, сондай-ақ білім беру ұйымдарының басшылары, олардың орынбасарлары мен әдіскерлер үшін сақталады. Бағалау тест нәтижесіне емес, педагогтің күнделікті жұмысына және білім сапасына қосқан нақты үлесіне негізделеді.

Сонымен қатар аттестаттауға қойылатын талаптар қайта қаралуда. Эссе жазу, ғылыми мақалалар жариялау, авторлық бағдарламалар мен оқу-әдістемелік материалдар әзірлеу талаптары алынып тасталды. Аталған талаптар қосымша жүктеме туғызып, оқыту сапасына елеулі әсер етпеген.

Негізгі тетіктердің бірі ретінде үдерісті толық цифрландыру көзделген. Барлық біліктілік санаттары бойынша аттестаттау мемлекеттік ақпараттық жүйелермен ықпалдастырылған «Ұстаз» платформасы арқылы өтеді. Платформада еңбек өтілі, біліктілігі, кәсіби жетістіктері, сертификаттары және портфолиоға қажетті өзге де мәліметтер автоматты түрде қалыптастырылады.

Қолданыстағы заңнамаға сәйкес тестілеуден сәтті өтіп, шекті балл жинап, портфолио тапсырған педагогтерге мәлімделген біліктілік санаты бойынша үстемеақы 1 қыркүйектен бастап төленеді.

Алғашқы тестілеуде шекті деңгейге жете алмаған, бірақ талаптарға сай портфолиосы бар педагогтерге шілде айында тестілеуді қайта тапсыру мүмкіндігі беріледі. Қайта тестілеу қорытындысы бойынша да шекті балл жиналмаған жағдайда тиісті біліктілік санаты берілмейді.

Сонымен бірге қайта тестілеуден өтуді қаламайтын педагогтер биылғы қыркүйектен бастап пилоттық режимде іске асырылатын жаңа модель аясында аттестаттауға қатыса алады. Тиісті бұйрық жобасы келісу сатысында.

Жаңа модельде біліктілік санаттары бойынша ашық сабақтар саны мен біліктілікті арттыру сағаттарының көлемі де қысқартылады. Негізгі назар педагогтің практикалық жұмыс нәтижелеріне, жобаларға қатысуына, тәрбие жұмысына және кәсіби тәжірибесін таратуына аударылады.

Министрлік өтпелі кезеңде педагогтердің құқықтары толық сақталатынын атап өтеді. Аттестаттау тек қосымша қаржылық ынталандыру құралы ғана емес, ең алдымен педагогтің кәсіби қызмет сапасын объективті бағалау тетігі ретінде қарастырылады. Жүйе педагог уақытын артық есептілікке емес, білім алушылармен жұмысқа бағыттайтындай етіп құрылады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 21 Apr 2026 08:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Xm0RalBa.jpg"   type="image/jpeg"   length="228139"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Еліміз телефон алаяқтығына қарсы ЖИ-ді енгізуге кірісті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimiz-telefon-alayaktygyna-karsy-zhi-di-engizuge-kiristi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimiz-telefon-alayaktygyna-karsy-zhi-di-engizuge-kiristi</guid>
                <description>Мұны «Қазақтелеком» АҚ қолға алғалы жатыр.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл қуанышты жаңалықты компания басқарма төрағасы Бағдат Мусин «Самұрық-Қазына» АҚ Қоғамдық кеңесінің отырысында айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Оның сөзінше, алаяқтық қоңырауларға қарсы арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету қаралған. Ол күмәнді қоңырауларды анықтап, тиісті колл-орталықтарға бағыттап жібереді. Бұл орталықтар Бас прокуратурамен бірлесіп құрылған.


– Біз мұндай қоңырауларды анықтап, арнайы колл-орталықтарға жолдаймыз. Қазіргі уақытта осындай қоңыраулардың шамамен 6%-ын тоқтатып отырмыз. Ал 100% қамту үшін қуатымызды шамамен 20 есеге арттыру қажет. Сондықтан, операторлар санын геометриялық прогрессиямен көбейтпей, мәселені тиімді шешу үшін ЖИ модельдерін әзірлеудеміз. Болашақта олар қоңырауларды автоматты түрде өңдеп, азаматтарды алаяқтардан қорғауды қамтамасыз етеді, – деді Бағдат Мусин.


Шыны керек, телефон алаяқтығына қарсы күрес тұрақты жұмысты талап етеді. Өйткені, қаскөйлер қорғаныс технологияларына тез бейімделіп алады. 

Сондай-ақ, бұл бағыттағы жұмыс Бас прокуратура және Ұлттық банк жанындағы Антифрод-орталықпен үйлестіріліп жүргізілуде. Президент тапсырмасы аясында ведомствоаралық өзара іс-қимыл да жолға қойылып отыр. 


– Біз тек ұсыныстар әзірлеп ғана қоймай, нақты шараларды жүзеге асырып жатырмыз. Атап айтқанда, телекоммуникация желілерінде азаматтарды алаяқтық қоңыраулардан қорғайтын арнайы бағдарламаларды енгізудеміз, – деп толықтырды «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы. 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 20 Apr 2026 16:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/X1tM3AmC.png"   type="image/png"   length="844029"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандықтарға алған қаржысын қайтару қаупі туып тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktarga-algan-karzhysyn-kajtaru-kaupi-tuyp-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktarga-algan-karzhysyn-kajtaru-kaupi-tuyp-tur</guid>
                <description>Елімізде Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры төлеушінің рұқсатынсыз салық құпиясына, декларациялар мен табысқа енгізілген түзетулер туралы мәліметтерге қол жеткізеді. Яғни, жеке кәсіпкерлер мен шағын бизнеске жаңа талаптар енгізілмек.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұдан былай табысты фискалдық түбіртектермен растау міндеттеледі. Егер түбіртек болмаса, төлем қайта есептеледі, демек артық төленген қаражат кері қайтарылуы мүмкін. Бұл өзгерістердің салдары қандай болатынын inbusiness.kz тілшісі зерделеп көрген еді.

Төлемдерді тағайындау жүйесіндегі өзгерістерге Жоғары аудиторлық палатаның қолданыстағы модельде жүйелік тәуекелдер бар екенін көрсеткен ұйғарымы себеп болған. Редакция сауалына Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі дайындап жатқан жаңашылдықтарды түсіндіріп көрді.

Өзгерістер ең алдымен өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар мен шағын бизнеске әсер етеді. Енді жеке кәсіпкерлерге, шаруа қожалықтарының иелеріне табысын растау үшін әлеуметтік аударымдарды уақытылы төлеу жеткіліксіз. Нақтылап айтқанда, қосымша фискалдық дәлел қажет.


– Әлеуметтік аударымдар түскен табыстың нақты алынғанын растау үшін құжаттар тізбесі арнайы мобильді қосымша арқылы берілген түбіртектермен немесе бақылау-кассалық машинаның фискалдық белгісі бар түбіртектермен толықтырылады, – деп түсіндірді қор өкілдері.


Бұл ретте түбіртектер мемлекеттік кірістер органдарында төлем алу құқығы туындаған күнге дейін міндетті түрде тіркелуі тиіс. Мұндай талап жәрдемақыны (мысалы, жүктілікке немесе жұмыссыздыққа байланысты) көбейту үшін табысты кейіннен «қосып жазу» мүмкіндігін жоққа шығарады.

Қосымша бақылау автоматты салыстыру арқылы жүзеге асады: жүйе әлеуметтік аударымдарды міндетті зейнетақы жарналары және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесіне төлемдермен сәйкестендіреді. Егер сәйкессіздік анықталса, бұл тексеруге негіз болады.

Қазір төлем алып жүрген азаматтарды жаппай тексеру жоспарланбаған. Десе де, артық төленген қаражатты қайтару тетігі қарастырылған. Кейбір жағдайда алушылардан қаржыны кері қайтару талап етілуі мүмкін.


– Өтініш беруші тарапынан шындыққа жанаспайтын мәліметтер ұсынылып, соның салдарынан әлеуметтік төлем мөлшері негізсіз анықталғаны дәлелденсе, артық төленген сомаларды және сол сомалардан ұсталған зейнетақы жарналарын қайтару бойынша жұмыс жүргізіледі, – деп нақтылады Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры.


Төмендетілген немесе толық көрсетілмеген табыспен қанша азаматтың төлем алып отырғаны ведомство тарапынан жария етілмейді. Қор тек әлеуметтік аударымдардың толықтығына жауапкершілік төлеушінің өзінде екенін еске салып, деректерді eGov порталы немесе банктік қосымшалар арқылы тұрақты тексеріп отыруды қазірден-ақ ұсынады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Мария Галушко</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 20 Apr 2026 08:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/RKl0D8xg.png"   type="image/png"   length="1932596"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның Халық жазушысы Мұхтар Шаханов өмірден озды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-halyk-zhazushysy-muhtar-shahanov-omirden-ozdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-halyk-zhazushysy-muhtar-shahanov-omirden-ozdy</guid>
                <description>Мұхтар Шаханов – шоқтығы биік шығармалар жазып, поэзияны азаматтық ұстаныммен ұштастыра білген біртуар тұлғалардың бірі еді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі әйгілі қазақ ақыны, драматург, қоғам қайраткері, Қазақстанның Еңбек Ері, Халық жазушысы Мұхтар Шахановтың өмірден өтуіне байланысты отбасы мен туған-туыстарына, жақындарына, қалың қазақ жұртына қайғыра көңіл айтады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Оның өлең әлеміне өрісті өрнек, жаңаша тыныс әкеліп, қазақ поэзиясының дамуына өзіндік жаңалық, тереңдік дарытқан шығармалары руханиятымыздың құнды қазынасына айналды. Қоғамдағы күрделі мәселелерге үн қосып, ел мен жер тағдырына қатысты ойлы да отты пікір айтып, өзіне ғана тән азаматтық биік ұстанымның үлгісін көрсетті.

Мұхтар Шахановтың қайсар мінезі, өр рухы, әділет жолындағы табандылығы мен елдік мүдде алдындағы адалдығы жұрт жадында мәңгі сақталады.

Марқұмның жатқан жері жайлы, топырағы торқа болсын! Алланың рақымы мен мейірімі жолдас болып, рухы пейіште шалқысын!
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 22:41:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/z6bA4EBK.jpeg"   type="image/jpeg"   length="81416"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда салық жүйесін цифрландыру жұмыстары күшейтілуде]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-salyk-zhujesin-cifrlandyru-zhumystary-kushejtilude</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-salyk-zhujesin-cifrlandyru-zhumystary-kushejtilude</guid>
                <description>Серік Жұманғарин Қаржы министрлігінің кеңейтілген алқасында бюджет-салық саясатының басымдықтарын белгіледі.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Вице-премьер – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин ҚР Қаржы министрлігінің кеңейтілген алқасына қатысты, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Вице-премьер ведомствоның мемлекеттік қаржының тұрақтылығын қамтамасыз етуге қосқан үлесін атап өтіп, қызметкерлердің жас буыны елдің бюджет жүйесін тиімді басқару жұмысын лайықты жалғастырып келе жатқанын атап көрсетті.

Оның айтуынша, Үкіметтің экономикалық блогының алдында ауқымды міндеттер тұр. Оны жүзеге асыру көбінесе Қаржы министрлігінің жүйелі әрі мақсатты жұмысына байланысты.


«Өткен жылы мемлекеттік қаржыны шоғырландыруға арналған бюджет-салық реформасы жүргізілді. Бүгінде оны жүзеге асыруда Қаржы министрлігі шешуші рөл атқарады. Мемлекеттің әлеуметтік бағдарын сақтай отырып, біз бюджет шығыстарын қатаң тексеріп отыруымыз қажет», – деді Серік Жұманғарин.


2026 жылғы басымдықтың бірі – тиімсіз шығыстарды анықтап, бюджеттік бағдарламаларды оңтайландыру мақсатында жан-жақты қайта қарау.

Салықтық әкімшілендіруге ерекше көңіл бөлінеді. Биыл 4 трлн теңгеден аса салық түсіру міндеті қойылды. Бұл ретте әкімшілендіру цифрлық құралдарға негізделіп, әділ болып қалуы және бизнеске артық қысым жасамауы тиіс.

Вице-премьер қаржы блогының цифрлық трансформациясы жүйелік сипат алғанын атап өтті. Smart Data Finance талдамалық базасы құрылып, салық төлеушілердің қызметін қадағалау жүйесі енгізілді. Бұл ретте барлық цифрлық шешім үздіксіз жұмыс істеуі тиіс. Себебі салықтық басқарудың жаңа моделі цифрлық қызметтің сапасына тікелей байланысты.

Сондай-ақ, алқа барысында бизнесті жаңа Салық кодексіне біртіндеп бейімдеу үшін «Таза парақ» бір реттік акциясы жүзеге асырылып, Салық кодексінің жаңа нормаларын имплементациялау мәселесі Жобалық кеңсе шеңберінде апта сайын талқыланатыны атап өтілді.

Микро және шағын бизнес 2026 жылғы 1 сәуірге дейін негізгі борышын өтеген жағдайда, өсімпұл мен айыппұлды есептемей, жеңілдетілген жою рәсімін пайдалана алады. ҚҚС бойынша есепке уақтылы қойылмағаны үшін салынатын айыппұл да жойылады.

Салық қатынастарын қайта іске қосу шеңберінде:


	2025 жылғы 17 желтоқсанға дейін ұсынылған есеп беру бойынша, 2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңдегі міндеттемеге камералдық бақылау тоқтатылды;
	2026 жылғы 1 қаңтарға дейін салық кезеңдері бойынша салықтық тексерулер мен әкімшілік жазалар тоқтатылды;
	2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған мәмілелер мен тіркеулерді жарамсыз деп тану туралы талап қою тоқтатылды.


Бұл шаралар салық төлеу еріктілігін арттырып, мемлекет пен бизнестің жаңа өзара іс-қимылы моделін қалыптастыруға арналған.

2026 жылы салық жүйесін цифрландыру жалғасады. Оңайлатылған декларацияны автоматтандыру, салық есептілігі нысандарын алдын ала толтыру, салық төлеушілер үшін ЖИ-сервис енгізу, Мемлекеттік кірістер комитетінің дерекқорын басқа ведомстволармен интеграциялау жоспарланған. Заңды тұлғалар үшін төлемдерді автоматты түрде есептен шығаратын «Салық әмияны» тетігі енгізіледі.

«Цифрлық ҚҚС» жобасы шеңберінде негізгі ақпараттық жүйелерді интеграциялау жалғасады. Мемлекеттік сатып алу саласында цифрлық теңге қолданылатын пилоттық жобаны іске қосу жоспарлануда.

Қазіргі уақытта мемлекеттік кірістер органдары 42 қызмет түрін көрсетеді. Оның 39-ы (92%) электрондық форматқа ауыстырылған. 13 қызмет толық автоматтандырылған, 37-сіне eGov.kz порталында қол жеткізуге болады. Бизнесті проактивті сүйемелдеу сервистік моделіне көшу жұмысы жалғасады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 14:53:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Xrp8xbvt.jpg"   type="image/jpeg"   length="355921"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ашық есік экономикасы: Қазақстанда елге кіру ережелері жеңілдеуде]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ashyk-esik-ekonomikasy-kazakstanda-elge-kiru-erezheleri-zhenildeude</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ashyk-esik-ekonomikasy-kazakstanda-elge-kiru-erezheleri-zhenildeude</guid>
                <description>Қазақстан инвесторлар, бизнес өкілдері және өзге де шетел азаматтары үшін елге кіру, виза рәсімдеу және рұқсат құжаттарын алу тәртібін оңтайландыруда, деп жазады inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жеңілдетілген және инвестициялық режимдер аясында түрлі преференциялардың кең ауқымы ұсынылған. Бұл дегеніміз – инвесторлар мен кәсіпкерлер арнайы визалық режимдерді, өтінімдерді жедел қарау рәсімдерін, сондай-ақ инвестициялық жобаларды сүйемелдеу тетіктерін пайдалана алады деген сөз.

Жеңілдетілген шарттар сұранысқа ие мамандықтар бойынша Қазақстанда жұмыс істеу үшін келетін шетел азаматтарына, сондай-ақ мемлекеттік органдардың қолдаухаты болған жағдайда экономикалық және әлеуметтік жобаларға қатысушыларға да қолжетімді.

Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы жаһандық еңбек нарығын түбегейлі өзгертуде. Әлемде жасанды интеллектпен жұмыс істеу дағдылары бар мамандарға сұраныс артып келеді. Осыған байланысты сұранысқа ие мамандықтар тізімінде ерекше назар ІТ саласына аударылған (жасанды интеллект инженері, ақпараттық жүйелер архитекторы, қосымша әзірлеуші, ақпараттық қауіпсіздік инженері және т.б.). Сонымен қатар денсаулық сақтау (нейрохирург, гематолог, онколог, сәулелік диагностика дәрігері және т.б.), креативті индустрия (графикалық дизайнер, дыбыс режиссері, графикалық анимация технигі және т.б.), жаратылыстану ғылымдары, инженерлік және өңдеу салаларында да (фармацевтикалық өндіріс инженер-технологы, лазерлік жабдықтар инженері, бактериолог және т.б.) сұраныс жоғары.

Еуразиялық экономикалық одаққа (Армения Республикасы, Беларусь Республикасы, Қырғызстан, Ресей Федерациясы) мүше мемлекеттердің азаматтары үшін де қолайлы жағдайлар жасалған.

ЕАЭО аясында қатысушы елдердің азаматтары Қазақстан аумағында рұқсат құжаттарын алмай-ақ еркін жұмысқа орналасу құқығына ие. Бұл жұмыс күшінің жоғары мобильділігін қамтамасыз етіп, экономикалық ынтымақтастықтың дамуына оң әсерін тигізеді. Айта кету керек, дәл осындай қағидат бойынша қазақстандықтар да одаққа мүше елдерде еңбек етуде.

Одаққа мүше емес елдердің азаматтары үшін еңбек нарығының қажеттіліктері мен квоталау негізінде құрылған жұмыс күшін тарту жүйесі қолданылады. Бұл тәсіл экономика мүдделері мен ішкі еңбек нарығын қорғау арасындағы тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді. Осылайша Қазақстан ашық әрі теңгерімді көші-қон саясатын қалыптастырып келеді.

2026 жылдың басынан бері сұранысқа ие мамандықтар бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 5,1 мың рұқсат берілді, ал еңбек иммигранттарына шамамен 75 мың рұқсат рәсімделді.

ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ішкі еңбек нарығын қорғау мақсатында жыл сайын жұмыс берушілердің сұранысына сәйкес шетелдік жұмыс күшін тарту квотасын белгілеп, бөледі.

2026 жылға арналған шетелдік жұмыс күшін тарту квотасы 23,6 мың адамды құрайды, ал еңбек иммигранттарын тарту квотасы 221,8 мың адам деңгейінде айқындалған. Сонымен қатар елдің орнықты дамуын қамтамасыз етуге және Қазақстанмен өз болашағын байланыстыратын, яғни азаматтық алуға ниетті шетел азаматтарын қабылдау сапасын арттыруға бағытталған көші-қон саясаты жүйелі түрде жетілдірілуде.

Осыған байланысты тұрақты тұруға рұқсат алу тетігінің заманауи цифрлық тәсілдер мен ашықтық қағидаттарына негізделген жаңартылған тетігі енгізілуде. Жаңа тәртіп үміткерлерді кезең-кезеңімен бағалауды көздейді: мемлекеттік тілді базалық деңгейде меңгеруін тексеру, сауалнамалық деректерді талдау, цифрлық скоринг, уәкілетті мемлекеттік органдар тарапынан тексерулер, сондай-ақ қорытынды сұхбат. Бұл тетік Қазақстанды ұзақ мерзімге қоныстанып, қоғам өміріне белсенді араласатын ел ретінде таңдайтын азаматтарға бағытталған.

Аталған тәсілді іске асыру тұрақты тұруға ниетті адамдарды неғұрлым дәл әрі теңгерімді қабылдауды қамтамасыз етіп, көші-қон үдерістерінің тиімділігін арттыруға және әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға мүмкіндік береді. Жалпы, қабылданып жатқан шаралар мемлекет, қоғам және экономика мүдделеріне сай келетін ашық, прагматикалық әрі жауапты көші-қон саясатын қалыптастыруға бағытталған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 13:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/b749NSHV.png"   type="image/png"   length="199187"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Түркі елдері Түркістан саммиті алдында интеграцияны күшейтуге назар аударды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/turki-elderi-turkistan-sammiti-aldynda-integraciyany-kushejtuge-nazar-audardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/turki-elderi-turkistan-sammiti-aldynda-integraciyany-kushejtuge-nazar-audardy</guid>
                <description>Министрлер өңірдегі жағдайдың одан әрі дамуы және оны тұрақтандырудың ықтимал жолдары жөнінде пікір алмасты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[5-ші Анталия дипломатиялық форумы аясында Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев Түркі мемлекеттері ұйымы Сыртқы істер министрлері кеңесінің (ТМҰ СІМК) бейресми отырысына қатысты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Отырыс барысында тараптар халықаралық және өңірлік күн тәртібіндегі өзекті мәселелерді, соның ішінде Таяу Шығыстағы ахуалды ушықтырмау жөніндегі күш-жігерді талқылады.

Өз сөзінде Е. Көшербаев Қазақстан Республикасының бейбіт бастамаларды ілгерілетуге бейілділігін атап өтіп, Қазақстан қақтығыстарды тек саяси-дипломатиялық жолмен шешуге табанды түрде шақыратынын мәлімдеді. Осы тұрғыда Қазақстан келіссөздер өткізу үшін алаң ұсынуға дайын екенін тағы да растады.

Сонымен қатар министр биылғы мамыр айында Түркістан қаласында өтетін ТМҰ-ның бейресми саммиті ұйымның рөлін одан әрі нығайтуға жаңа серпін беріп, ынтымақтастықты тереңдетуге және қатысушы мемлекеттердің күш-жігерін шоғырландыруға ықпал ететінін атап өтті.

Осы тұрғыда сұхбаттасушылар ТМҰ-ның институционалдық дамуының келешек мәселелерін де талқылады.

Форум аясында ҚР Сыртқы істер министрі Люксембург Премьер-министрінің орынбасары – Сыртқы істер және сыртқы сауда, сондай-ақ даму мақсатындағы ынтымақтастық және гуманитарлық істер министрі Ксавье Беттельмен, Боливия СІМ басшысы Ф. Арамайо Карраскомен, Литва Республикасының Сыртқы істер министрі Кястутис Будриспен, Гвинея-Бисау СІМ басшысы Жоау Бернарду Виейрамен және ЕО-ның Адам құқықтары жөніндегі арнайы өкілі Кайса Оллонгренмен екіжақты кездесулер өткізді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 09:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/bQL6vOWb.jpeg"   type="image/jpeg"   length="108397"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Аналарға 612 мың теңгеден үлестіріледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/enbekmini-biyl-analarga-612-myn-tengeden-ulestiriledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/enbekmini-biyl-analarga-612-myn-tengeden-ulestiriledi</guid>
                <description>Жыл басынан бері жәрдемақы мөлшері 10%-ға өсіріліп, индекстелді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылы жас босанған жұмыссыз ананың өзі перзенті 1,5 жасқа толғанға дейін жалпы көлемі 612 766 теңгеге дейін мемлекеттік қолдау ала алады. Төлемдердің ақырғы сомасы ананың (не декретке кеткен әкенің) жұмыс істейтін-істемейтініне және отбасындағы балалар санына байланысты. 

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің түсіндіруінше, қолдау әлеуметтік көмек пен әлеуметтік сақтандырудың көпдеңгейлі жүйесі арқылы жүзеге асырылады.


«Қазіргі уақытта Қазақстанда балалы отбасылар республикалық бюджеттен берілетін жәрдемақының 5 түрімен және Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (МӘСҚ) берілетін әлеуметтік төлемнің 2 түрімен қамтылған», – деп хабарлады министрліктегілер.


Баланың тууына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы (барлық әйелдер үшін) көлемі келесідей:


	бірінші, екінші және үшінші балаға – 38 АЕК (2026 жылы 164 350 теңге);
	төртінші және одан кейінгі балаларға – 63 АЕК (272 475 теңге).


Осы жәрдемақы барлық босанған, жұмыс істейтін, сондай-ақ жұмыс істемейтін әйелдерге мемлекеттік бюджеттен тағайындалады. 

Баланың 1,5 жасқа толғанға дейінгі күтімі бойынша әлеуметік жәрдемақы (жұмыс істемейтін әйелдер үшін) көлемі келесідей:


	бірінші балаға – 5,76 АЕК (биыл әр ай сайын 24 912 теңге);
	екінші балаға – 6,81 АЕК (әр ай сайын 29 454 теңге); 
	үшінші балаға – 7,85 АЕК (әр ай сайын 33 952 теңге);
	төрінші және одан кейінгі балаларға – 8,90 АЕК (әр ай сайын 38 493 теңге).


Бұл жәрдемақы міндеті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушылары болып табылмайтын, баланың күтімін жүзеге асыратын және жұмыссыз әйелдер мен ер адамдарға тағайындалады. 

Осылайша, егер анасы жұмыс істемесе, бір баланы өмірге әкелген ана біржолғы 164 350 теңге және 18 ай ішінде ай сайынғы төлемдер есебінде 448 416 теңге ала алады. Бұл жиынтығында 612 766 теңгені құрайды.

Жұмыскер аналарға арналған төлемдер

Жұмыс істейтін әйелдер үшін МӘСҚ төлем төлейді. Өйткені босанғанға дейін қызметкер әйелдерге – жұмыс берушілері, жеке кәсіпкер әйелдер – өзіне-өзі дәл осы қорға жарна аударып тұрады. 


«Бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты табысынан айырылған жағдайда берілетін әлеуметтік төлем соңғы 2 жылдағы орташа айлық табыстың 40%-ын құрайды, бірақ 7 ең төменгі жалақы мөлшерінен аспайды», – деп нақтылады ведомство. 2026 жылы 7 ЕТЖ 595 000 теңгеге тең. 


«Электронды Үкімет» порталының мәліметінше, жұмыс істейтін әйелдерге арналған бұл әлеуметтiк төлем тек жүктiлiкке және босануға ғана емес, сондай-ақ жаңа туған баланы асырап алса да төленеді.


«Әлеуметтік төлемге құқық жаңа туған баланы асырап алған немесе жүктiлiк және босану бойынша демалыс берiлген, еңбекке уақытша қабілетсіздік туралы парақта көрсетiлген күннен бастап туындайды. Осы әлеуметтік төлем тек жұмыс істейтін әйелдерге арналған және бір рет төленеді. Төлем мөлшерін соңғы 12 айдағы орташа айлық табысты еңбекке жарамсыздық күндерінің коэффициентіне көбейтіп, одан 10% міндетті зейнетақы жарналарын алып тастау арқылы есептеуге болады», – деп түсіндірді портал. 


Әлеуметтік аударымдар төленген табыстың орташа айлық мөлшері әлеуметтік төлемге құқық туындаған айдың алдындағы соңғы 12 ай ішінде (осы кезеңде әлеуметтік аударымдарда үзілістер болған-болмағанына қарамастан) әлеуметтік аударымдар жүргізілген табыстардың сомасын 12-ге бөлу арқылы анықталады. 

Еңбекке жарамсыздық күндері санының коэффициенті уақытша еңбекке жарамсыздық парағы берілген күндер санын 30 күнтізбелік күнге бөлу арқылы анықталады. Егер уақытша еңбекке жарамсыздық парағы 126 күнтізбелік күнге берілсе, онда коэффициент 126 / 30 = 4,2-ге тең болады.

Айталық, бір жыл ішінде міндетті зейнетақы жарналарын (МЗЖ) шегергенде сіз 1 944 000 теңге жалақы алдыңыз, не табыс таптыңыз делік:


	1 944 000 тенге / 12 = 162 000 тенге,
	162 000 тенге х 4,2 = 680 400 тенге.


Әлеуметтік төлемнен 68 040 теңге сомасында 10% МЗЖ ұсталады және сіздің БЖЗҚ шотыңызға аударылады. Ақырында банктік шотыңызға 612 360 теңге сомасында бір жолғы әлеуметтік төлем аударылуға тиіс.

Орташа айлық табыс мөлшері соңғы 12 ай ішінде түскен әлеуметтік аударымдар негізінде есептеледі. Сондықтан, егер сіз, мысалы, есептік 12 айдың ішінде қорға тек 8 ай жарна аударсаңыз, онда 8 айдағы жалпы сома 12-ге бөлінеді.


«Егер ананың айлық табысы 7 ЕТЖ-дан асса, мысалы, жалақысы 700 000 теңгені құраса, бұл «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры туралы» заңның 15-бабының 5-тармағына сәйкес, әлеуметтік төлемдерді есептеу объектісінің ең жоғары шегінен, яғни 7 ЕТЖ (595 000 теңгеден) асып кетеді. Бірақ әлеуметтік төлем мөлшерін анықтау үшін айлық табыс 595 000 теңге деңгейінде ғана есепке алынады. Осылайша, егер 12 ай бойы қорға аталған табыстан әлеуметтік аударымдар түсіп тұрса, онда әлеуметтік төлем мөлшері: 595 000 тенге х 4,2 = 2 499 000 теңгені құрайды. Бұдан 249 900 теңге сомасында 10% зейнетақы жарнасы ұсталады. Банктік шотыңызға 2 249 100 теңге аударылады», – деп хабарлады eGov порталы.


Яғни, мәселен, жеке кәсіпкер ретінде сіздің босанғанға дейінгі айлық табысыңыз бірнеше миллиондап саналса да, төлем есептеуге тек соның 595 000 теңгесі алынады. 

Осылайша, жұмыс істейтін ата-аналар үшін қолдау мөлшері жеке есептеледі және оның ресми табысына тікелей байланысты болады.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы мемлекеттік жәрдемақылармен, сондай-ақ МӘСҚ-тен баланы босануға және бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалпы сомасы 112,2 млрд теңгені құрайтын төлемдермен 597,4 мың адам қамтылды.

Ал, биылғы жыл басынан бала туғанда берілетін жәрдемақыны республикалық бюджеттен барлығы 10,1 млрд теңге сомаға 50,9 мың адам алыпты. 

МӘСҚ-тан төленетін біржолғы төлемді жыл басынан бері жалпы сомасы 29,7 млрд теңгеге 30,8 мың адам алды. Биылғы 2 айда тағайындалған төлемнің орташа мөлшері 1 158 107 теңгені құрады. Яғни, бала туған аналар қордан 5-8 миллион теңгеге дейін алатын заман келмеске кеткендей. 

Сондай-ақ, МӘСҚ-тан бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты кірісінен айырылу жағдайы бойынша ай сайынғы әлеуметтік төлем 2026 жылдың 2 айында 385,9 мың адамға тағайындалды, жалпы төлемнің сомасы 64,1 млрд теңгені құрады. Төлемнің ай сайынғы орташа мөлшері – 78 394 теңге.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақыт Көмекбайұлы</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 09:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/2XMlTcrO.jpg"   type="image/jpeg"   length="504180"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жер бетін ғарыш шаңы басып, әрбір үйге еніп жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zher-betin-garysh-shany-basyp-arbir-ujge-enip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zher-betin-garysh-shany-basyp-arbir-ujge-enip-zhatyr</guid>
                <description>Бірақ бұдан қорқудың еш қажеті жоқ: біздің әрқайсымыз, сірә, осы шаңнан тұратын болармыз.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қызықтысы сол, ғарыш шаңы (ҒШ) алғаш рет ғарышта емес (ол кезде ғалымдардың аспаннан ары аттануға мүмкіндіктері болмаған), осыдан 150 жылдан астам уақыт бұрын әлемдік мұхиттың түбінен табылған. Тек қазір ғана ғылым оның не үшін қажеттігін түсінуде. Ғарыш денелерінің бөлшектері барлық жерде, тіпті біздің пәтерлерімізде де кездеседі.

1872–1876 жылдары, «Challenger» экспедициясы кезінде ағылшын зерттеушілері Атлант мұхитының түбінен қызыл балшық пен темір-марганец конкрецияларының үлгілерін көтеріп, жағалауға алып шықты. Оның ішінен кішкентай «құмалақтар» – магниттік микросфералар табылды. Экспедиция мүшесі және оның нәтижелері туралы 50 томдық есептің авторы Джон Мюррей көп ойланбастан, мұны «ғарыш шарлары» деп атады. XIX ғасыр үшін бұл тым батыл байлам еді, бірақ кейінірек анықталғандай, ғалымның болжамы толықтай негізді болып шықты.

Қазіргі зерттеулер 19-шы ғасырдағы тұжырымды жаңа деректермен байытты: бүгінде бұл микросфералардың темір-никельді ядродан тұратыны, темір оксидті қабықшамен қапталғаны белгілі болды.

Ғарыштан жеткен бұл «құмалақтар» тек мұхит түбінде ғана жатқан жоқ. Ғарыш шаңы – Жер көк сеңгірінен тұрақты түрде алып тұратын жат планеталық заттың негізгі ағыны. Оны айтасыз, адамзат тікелей осы ғарыштық субстанция бөлшектерінен құралған бұлттың ішінде өмір сүріп жатыр және бұл «келімсектер» еш рұқсат сұрамай, сәлем бермей, әрбір адамның үйіне жайбарақат кіреді.

«Earth and Planetary Science Letters» журналында жарияланған зерттеуде ғалымдар тобы Антарктиданың аппақ қарындағы ҒШ шоғырлануын өлшеді. Олардың есептеуінше, жыл сайын ғаламшарымызға 5 200 тоннаға дейін осындай материал келіп түседі.

Ғарыш шаңы – бүкіл Галактикаға және одан тыс аумақтарға шашыраған, өлшемі молекулалардан бастап, шамамен 0,2 микрометрге дейін жететін микробөлшектер. Одан ірісін ғалымдар «микрометеориттерге» жатқызады. ҒШ құрамы әртүрлі: силикатты, көміртекті, кейде мұзды – бұл оның қайда және қалай түзілгеніне байланысты.

Ең қызықты жайт – шежіресіне, «шығу тегіне» қатысты. Шаңның тарихы Күннің тууынан әлдеқайда бұрын басталған. Үлкен жарылыстан кейін Ғалам тек сутегі мен гелийден тұрды деп саналады. ҒШ-ның алғашқы қатты, ауыр элементтері біраз кейініректе, келмеске кетіп бара жатқан көне жұлдыздардың атмосферасында пайда болды. Жұлдыздар «қартайғанда» не «қызыл алыптарға» айналады немесе «асқын жаңа жұлдыз» ретінде жарылады да, кеңістікке ауыр элементтерді – көміртегі, кремний, темір мен оттегіні орасан зор қуатпен шашу қылып шашады. Ғарышта суыған бұл атомдар өзара қосылып, микроскопиялық түйіршіктер түзеді. Бұл процесс тоқтаған жоқ: әлі күнге жүріп жатыр.

Шаң жаңа планеталарды қалай жасайды?

Ғарыш шаңы «мекенжайына» жеріне қарай келесі түрлерге бөлінеді: галактикааралық, галактикалық, жұлдызаралық, планетааралық, планета маңындағы, кометалық, астероидтық, Койпер белдеуінің шаңы және басқасы. ҒШ-ның әр түрінің өзіндік пайда болу жолы бар. Негізінен ол астероидтар мен кометалардың соқтығысу салдарынан және галактика арқылы өту кезіндегі эрозия процесі нәтижесінде «өндіріледі».

Тағы бір бөлігі жұлдыздар шығаратын газдардан түзіледі: суыған кезде газдар қатты бөлшектерге айналып, қоюланады. Құрамында – аморфты көміртегі мен графит сияқты көміртекті заттар, сондай-ақ оливиндер мен пироксендер сияқты магний-темірлі силикаттар бар.

Әрі қарай гравитация мен физика өз дегенін істейді: шаң бөлшектері бұлттың ішкі аймақтарында экран түзіп, ол арқылы кері шағылыстырып, ғарыштан келетін жойқын ультракүлгін сәулені қалқалайды. Бұл газдың суып, гравитация әсерінен сығымдалуына мүмкіндік береді.

Нәтижесінде протожұлдыз, ал, оның айналасында – газдан және шаңнан тұратын айналмалы диск пайда болады. Дискіде бөлшектер соқтығысады, жабысады және бірте-бірте іріленеді: шағын тастан бастап ірі кесектерге және жүздеген шақырымдық алып «құрылыс блоктарына» дейін жетеді. Болашақ планеталардың алғашқы «әзірлемелері» осылай қалыптасады.

Дәл осы шаң Қоңырқай (Сатурн) сақиналарының иіндері, Есекқырған (Юпитер), Сатурн, Уран және Нептун сақиналарының жүйесі, сондай-ақ кометалар сияқты «декоративті» құбылыстарға да қатысады. Жалпы алғанда, бүкіл Күн жүйесі шамамен 4,6 миллиард жыл бұрын алып айналмалы газ бен ғарыш шаңы бұлтынан пайда болған.

Жерге ҒШ үнемі түсіп тұрады. Орташа алғанда – күніне шамамен 14 тонна немесе жылына шамамен 5 200 тоннасы. Негізгі бөлігі – микрометеориттер (планетааралық шаң). ҒШ-ның айтарлықтай бөлігі Марс (Қызылжұлдыз) бен Юпитер арасындағы астероидтар белдеуінен келеді. Жеріміз комета шлейфтерін кесіп өткенде, біз аспаннан «жұлдыздар жаңбырын» – метеорлық ағындарды бақылаймыз, олардың ең танымалы Персеидтер әр жылда, тамыз сайын көкті безендіреді.

Ғаламшарымыздың атмосферасының жоғарғы қабаттарына кірген шаң бөлшектері бірден басымызға құлай салмайды. Олар тежеледі, қызады, содан кейін айлап, тіпті жылдап баяу шөгуі мүмкін.

Шаң тіршіліктің пайда болуына қалай әсер етті?

ҒШ-ның планетамыздағы тіршіліктің туындауындағы рөлі туралы батыл гипотеза ұсынылуда. Ғалымдар Жердің «алғашқы сорпасына» (первичный бульон) түскен органикалық қосылыстардың ингредиентін дәл осы ҒШ ала келген деп есептейді. Тіршілік атаулы Жер тарихының ерте кезеңінде, оның дамуы үшін химиялық жиынтық жеткіліксіз болған тұста пайда болды.

Бірақ ғалымдар осы үшін негізінен кометалар мен астероидтарға «алғыс айтып» келген еді: тіршіліктің құрылыс блоктары солардың арқасында пайда болды деген гипотеза әлі де танымал. Алайда, Nature Astronomy журналында жарияланған жаңа зерттеулер бұл процеске ғарыш шаңының әлдеқайда маңызды үлес қосуы мүмкін екенін паш етті.

Кометалар мен астероидтар шынымен де заттардың үлкен көлемін, соның ішінде пребиотикалық материалдарды жеткізуге қабілетті. Дегенмен, «тас түскен жеріне ауыр» дегендей, олар оны тек соққылаған жерлерге ғана жеткізеді. Шаң болса, басқаша әрекет етеді: ол желмен бірге бүкіл Жер бетіне шашырайды, деп хабарлады ЯкорьUniverse today.

Зерттеушілер ғарыш шаңының жиналу жылдамдығы туралы есептеулерді негізге алып, компьютерлік модельдеу жасады. Оның барысында уақыт өте келе оның қалай таралатынын түсінуге тырысты. Нәтижесінде қызықты көрініс пайда болды. Ғаламшарымыздағы кометалар мен астероидтардыкіне қарағанда шаңның концентрациясы айтарлықтай жоғары екені белгілі болды.

Соңғы зерттеулер жұлдызаралық шаң бөлшектері пассивті «курьер» емес, нағыз «интеллектуалды селекциялық сүзгі» қызметін атқарғанын көрсетті. Шаң түйіршіктерінің бетінде қосылыстар қалыптасады және ол кейіннен тіршіліктің «құрылыс блоктарына» – Жердегі бүкіл тіршіліктің пайда болу негізіне айналыпты. Ғалымдар модельдеу барысында ерте Күн жүйесінің жағдайына жақындауға тырысып, аминқышқылдарының силикатты бөлшектермен өзара әрекеттесуін «қайта жаңғыртты», деп жазды «Universe Space Tech».

Әрине, ғалымдар «адам ғарыш шаңынан жаратылды!» деп отырған жоқ. Әңгіме ҒШ-ның тіршіліктің бастапқы ингредиенттері жиынтығын ұқыпты түрде реттегені туралы.

Ғарыш шаңының тіршілік бастауындағы атқарған рөлі ұзақ уақыт бойы ғылым назарынан тыс қалып келді. Басымдық, әлгінде айтылғандай, метеориттерге аударылды: Жерге мыс, фосфор мен күкіртті дәл солар әкелген делінеді. Ал, Кембридж университетінің ғалымы Крейг Уолтон бір қайшы жайтқа назар аудартты: метеориттер Жерге жиі құламайды. Ол арқылы пайдалы заттардың бір реттік «партиясын» алуға болады, бірақ одан кейін белгісіз уақытқа созылатын ұзақ үзіліс басталады.

Мұндай тұрақсыздығы салдарынан оның тіршіліктің пайда болуына ықпал етуі екіталай. Ғалымдар мұны талғажау етер азығы жоқ аралда қалған адамдарға бір рет астатөк дастарқан жайып, содан кейін көптеген жылдар бойы олардың тамақ қорын толтыруды ұмытып кетумен салыстырды.

Шынында, кез келген күрделі жүйе бір реттік науқанды емес, ресурстарды жеткізудің аз болса да, тұрақты ағынын талап етеді. Осы тұрғыда ғарыш шаңы әлдеқайда сенімді көрінеді. Ол Жерге метеориттік қуатты соққы сияқты драмалық оқиғаларсыз-ақ, күн сайын, үзіліссіз шөгеді.

Ғарыш шаңын қашан «көруге» болады?

Cassini ғарыш аппараты жылдар бойы Сатурн жүйесіндегі шаңды зерттеді. Ал, Stardust миссиясы Жерге Вильд 2 кометасының құйрығынан шаң бөлшектерін жеткізді. 2025 жылдың желтоқсанында «Кассини» деректерін талдау барысында Сатурн айналасында алып «шаңды гало» (шаң толы сәулелі шеңбер) бар екенін айқындалды.

Басқа да жаңа батыл гипотезалар жарияланды: Жерге ғарыш шаңының белсенді жауу кезеңдері климатқа әсер еткен болуы мүмкін. Мысалы, мұхиттарға түсу арқылы ҒШ фитопланктонның өсуін ынталандырады. Енді белгілі болғандай, ғаламшарымыздағы оттегіні негізінен, ағаштар емес, дәл осы судағы микроскопиялық балдырлар мен цианобактериялар өндіреді екен.

Ал, планктон көмірқышқыл газын белсенді жұтып, сол арқылы климатты салқындатады, жаһандық жылынуды тежейді. Нәтижесінде, ғарыштық шаң түйіршіктерінің бетінде органикалық молекулалардың өзін қалай ұстайтынын зерттеу бірте-бірте адамзат үшін өмірлік маңызды 2 үлкен тақырыпты – тіршіліктің шығу тегі мен климаттың өзгеруін қамтып отыр.

Енді осы шаңды көрудің ең қарапайым жолына келейік. Күн жүйесі шегінде ҒШ «Зодиакалды жарық» деп аталатын құбылысты тудырады. Бұл әлсіз, жұмсақ шұғыла таң атқанға дейін немесе күн батқаннан кейін Зодиак шоқжұлдыздарының бойында пайда болады.

Оны төменгі ендіктерде жақсы байқау аласыз. Бірақ орта ендіктерде, соның ішінде Қазақстанда да тамашалауға мүмкіндік бар. Әсіресе, күн мен түн теңесіп қалған күндерде, Наурыз мейрамы қарсаңында төбеден іздеп таба аласыз. Ол үшін қараңғы аспан, айдың көрінбеуі және білім мен аздап шыдамдылық қажет.

Осылайша, ғарыш шаңының әрбір баспанаға кіріп кетуінде тұрған соншалықты драма мен қорқынышты ештеңе жоқ екендігі анықталды. ҒШ әлдебір қарау ниетті жатпланеталықтар сияқты ғаламшарымызға шабуыл жасамайды және әлемдік үкіметтер тарапынан шұғыл қарсы әрекет етуді талап етпейді.

Қайта ол бізге ың-шыңсыз көмекке келуде әрі сол жәрдемін бұлдамайды, тегін көрсетеді. Оның үстіне ғарыш шаңының Жердің қызуын түсірудегі тиімділігі адамзат тарапынан жасалып жатқан әрі әсері көп байқалмайтын климаттық бастамалардан әлдеқайда артық.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 18 Apr 2026 15:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/t58utqmC.jpeg"   type="image/jpeg"   length="260431"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандық бітімгерлер БҰҰ миссиясына толық дайын]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-bitimgerler-buu-missiyasyna-tolyk-dajyn</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-bitimgerler-buu-missiyasyna-tolyk-dajyn</guid>
                <description>Қорғаныс министрінің орынбасары генерал-майор Асқар Мұстабеков Алматы гарнизонына жұмыс сапары барысында үшінші ұлттық бітімгерлік контингенттің БҰҰ-ның Голан жоталарындағы миссиясын орындауға дайындық барысын бағалады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ҚР Қорғаныс министрлігі Бітімгерлік операциялар орталығының «Бітімгер» оқу-жаттығу орталығында министрдің орынбасарына әскери қызметшілерді даярлаудың толық циклі көрсетілді. 

Бағдарлама тактикалық, арнайы, медициналық және тілдік дайындықты, одан өзге халықаралық стандарттарға сәйкес көпұлтты ортадағы іс-әрекеттерді оқытуды қамтиды.

Оқыту кезінде барынша жауапкершілікпен жұмыс істеуге және шетелдік контингенттермен өзара іс-әрекетке жіті назар аударылады.

Сапар барысында генерал-майор Асқар Мұстабеков орталықтың оқу-материалдық базасымен танысып, қызмет көрсету шарттары мен оқу процесін қалай ұйымдастырылатынын тексерді. 

Бұдан басқа оған бітімгерлердің заманауи жабдықтары мен БҰҰ миссиясына жіберілетін жеке құрамды қамтамасыз етудің қолданыстағы нормалары көрсетілді.

Сапар қорытындысы бойынша ол әскери қызметшілерді даярлау және сабақтарды өткізу сапасының деңгейі жоғары деп атап өтті.

Сапар соңы үшінші бітімгерлік контингенттің жеке құрамын салтанатты сапқа тұрғызумен аяқталды. Министрдің орынбасары әскери қызметшілерге қызметі және халықаралық міндеттерді орындауға дайындығы үшін алғыс айтып, Қазақстанның жаһандық қауіпсіздікті қолдауға қосқан үлесінің маңыздылығын атап өтті. Қорғаныс ведомствосының атынан жеке құрамға бағалы сыйлық табыс етілді.

БҰҰ-ның Голан жоталарындағы бөлінген аймақты бақылау миссиясы 1974 жылдан бері іске асырылуда. Қазақстан оған 2024 жылдан бастап дербес ұлттық контингент ретінде қатысып келеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 18 Apr 2026 10:49:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/VkjAYAWx.jpg"   type="image/jpeg"   length="103816"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[2050 жылға қарай Қазақстанда кемінде 3 АЭС жұмыс істейді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/2050-zhylga-karaj-kazakstanda-keminde-3-aes-zhumys-istejdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/2050-zhylga-karaj-kazakstanda-keminde-3-aes-zhumys-istejdi</guid>
                <description>Қазақстанда атом саласын дамыту стратегиясына сәйкес 2050 жылға қарай кемінде 3 атом электр станциясын іске қосу жоспарланып отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Құжатта электр энергиясына деген сұраныстың артуы ескеріліп, қосымша қуат көздерін кезең-кезеңімен енгізу көзделген.


– Атом саласын дамыту стратегиясын іске асыру 2050 жылға қарай Қазақстан Республикасында кемінде 3 атом электр станциясының жұмыс істеуін көздейді. Электр энергиясын тұтынудың болжамды өсуін ескере отырып, 4-ші станцияны салу жобасын іске асыру да қарастырылған, – делінген құжатта.


Сонымен қатар, шағын модульдік реакторлар негізіндегі жобалар да қарастырылуда.


– Елдің қолайлы өңірлерінде шағын модульдік реакторлар базасында атом электр станцияларын салу нұсқалары технологиялық және экономикалық орындылығын ескере отырып қарастырылады. Бұдан бөлек, пайдаланудан шығарылатын көмір электр станцияларын атомдық қуаттармен алмастыру мүмкіндігі де назарға алынуда, – деп атап өтілген.


Мамандардың айтуынша, бұл шаралар энергетика секторын әртараптандыруға мүмкіндік береді.


– Аталған бастамалар экономиканың энергетикалық секторын әртараптандыруға және елдің энергетикалық қауіпсіздігі мен тәуелсіздігін едәуір арттыруға бағытталған, – делінген стратегияда.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 18 Apr 2026 10:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/GSQ4pGEE.png"   type="image/png"   length="5604492"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Конституциясы Брайль қарпінде және аудионұсқада ұсынылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-konstituciyasy-brajl-karpinde-zhane-audionuskada-usynyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-konstituciyasy-brajl-karpinde-zhane-audionuskada-usynyldy</guid>
                <description>Басылым қазақ және орыс тілдерінде Брайль қарпінде, сондай-ақ аудионұсқада әзірленді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұлттық кітап күніне орай ұйымдастырылған кітап апталығы аясында зағип және нашар көретін азаматтарға арналған республикалық кітапханада Қазақстан Республикасы Конституциясының жаңа басылымының таныстырылымы өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Іс-шара барысында кітапхана қызметкерлері қатысушыларды бедерлі-нүктелі қаріппен басылған кітаптарды дайындау үдерісімен таныстырып, олардың жасалу кезеңдерін көрсетті.

Жаңа Конституция ел дамуының жаңа кезеңін айқындайды. Тәуелсіздікті нығайтуға, саяси жүйені жаңғыртуға және қоғам дамуының жаңа үлгісін қалыптастыруға бағытталған құжат ретінде Ата Заңның мәні айрықша.

Іс-шараның басты мақсаты – маңызды мемлекеттік құжаттарды барлық азамат үшін қолжетімді қылып, баршаға бірдей мүмкіндікті қамтамасыз ету.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 18 Apr 2026 09:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/JbxYA7Jb.jpg"   type="image/jpeg"   length="77064"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
