<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Елде</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/elde</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Tue, 12 May 2026 13:13:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде биыл нан мен күріш қымбаттай ма?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-biyl-nan-men-kurish-kymbattaj-ma</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-biyl-nan-men-kurish-kymbattaj-ma</guid>
                <description>Бағаға әлемдік нарықтағы жағдай да әсерін тигізеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан ішкі нарықтың нан мен күрішке деген қажеттілігін толық жауып отыр. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазақстанда бидай және күріш алқаптары қысқартылатыны белгілі болды. Тілшілер «Жыл соңында нан мен күріш бағасы қымбаттай ма?» деп сұрады. 


«Бізде ондай болжам жоқ. Себебі Қазақстанда өндірілетін 20 млн тонна бидайдың тек қана 9 млн-ы астық болып есептелінеді. Оның ішінде шамамен 7 млн тоннасы ішкі нарыққа бағытталады. Ішкі нарықты толық қамтамасыз етеміз, бұл көлем нанға да, макаронға да, ұнға да арналған. Екіншіден, 2 млн тоннаны тұқымға жібереміз. Қалғанын экспорттаймыз», – деді Азат Сұлтанов Үкімет отырысынан кейінгі брифингте.


АШМ өкілінің айтуынша, елдегі баға әлемдік нарықпен тікелей байланысты. 


«Әлемде баға өссе, бізде де өсім болады. Бірақ қабылданған мемлекеттік шаралардың арқасында нан бағасы бізде тұрақты. Күрішке келсек, осы жылдан бастап Су ресурстары министрлігінің болжамына сәйкес егістік жерлерді жоспарладық. Бүгінгі Үкімет отырысында бұл мәселені Қызылорда өңірінің жаңа әкімі де баяндады. Күріштің жалпы көлемі 70 мың гектарды құрайды. Осы көлемнен өнім алса да, ол бидай сияқты ішкі нарықтың сұранысын толық қамтамасыз ететін болады», – деп атап өтті вице-министр.


Айта кету керек, бұған дейін елімізде бидай алқабы қысқарып, майлы дақылдар көлемі артатынын жазған едік.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 13:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/1W18ql6r.jpg"   type="image/jpeg"   length="395226"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Тиісті рұқсатсыз бір тамшы су берілмеуі тиіс»: Бектенов су лимитін бақылауды тапсырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tiisti-ruksatsyz-bir-tamshy-su-berilmeui-tiis-bektenov-su-limitin-bakylaudy-tapsyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tiisti-ruksatsyz-bir-tamshy-su-berilmeui-tiis-bektenov-su-limitin-bakylaudy-tapsyrdy</guid>
                <description>Құзырлы министрлікке тапсырма берілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Олжас Бектенов көктемгі дала жұмыстары кезінде әр облыс үшін бекітілген лимитті қатаң бақылауды тапсырды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Жалпы, былай қарасақ, су тапшылығы болады. Қазірдің өзінде көріп отырмыз ғой. Сондықтан әр облыс үшін бекітілген лимитті қатаң бақылау керек. Министрліктің рұқсатынсыз бір тамшы су берілмеуі тиіс. Шардара су құбыры қашан дайын болады?», – деп сұрады Үкімет басшысы.


Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітовтің сөзінше, 1 шілдеде толық аяқталады деп жоспарланып отыр.


«Қаражат 100 пайыз шешілген», – деді ведомство басшысы.


Олжас Бектенов бұл вегетациялық кезеңде өте маңызды мәселе екенін баса айтты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 11:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/xWl2RBep.jpeg"   type="image/jpeg"   length="240008"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент Нұрлыбек Нәлібаевқа отандық тауар өндірушілерді қолдауды тапсырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-premer-ministrdin-birinshi-orynbasary-nurlybek-nalibaevty-kabyldady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-premer-ministrdin-birinshi-orynbasary-nurlybek-nalibaevty-kabyldady</guid>
                <description>Мемлекет басшысы Премьер-министрдің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевты қабылдады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаевқа өнеркәсіпті дамыту және ірі инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру мәселелері жөнінде баяндалды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Президентке өңдеу өнеркәсібінде жүргізіліп жатқан негізгі жұмыстар туралы ақпарат берілді.

Премьер-министрдің бірінші орынбасары қосылған құны жоғары өнім шығаруды арттыру және энергетикалық инфрақұрылымды жаңғырту жоспарына тоқталды.

Сонымен қатар Мемлекет басшысына көлік-логистика инфрақұрылымы мен құрылыс саласын дамыту жайында айтылды.

Кездесу соңында Қасым-Жомарт Тоқаев инфрақұрылымдық жобалардың сапалы жүзеге асырылуын қамтамасыз етуді, отандық тауар өндірушілерді қолдауды және алдағы жылу беру маусымына дайындық шараларын бақылауды күшейту жөнінде тапсырма берді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 11 May 2026 12:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/y9hLKKVf.jpg"   type="image/jpeg"   length="136850"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Уайымдап жүрмеңіз! Астана аспанында жойғыш ұшақтар ұшады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/astana-aue-kenistiginde-askeri-aviaciya-zhattygulary-otedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/astana-aue-kenistiginde-askeri-aviaciya-zhattygulary-otedi</guid>
                <description>Астанада 15 мамыр күні Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әуе қорғанысы күштерінің жоспарлы іс-шаралары аясында қала үстінде жойғыш ұшақтардың демонстрациялық ұшуы өтеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Іс-шараға дайындыққа байланысты 10 мамырдан бастап елорда әуе кеңістігінде әскери авиацияның жаттығу ұшулары басталады.

Жойғыш ұшақтардың ұшуы мен жаттығу іс-шаралары қауіпсіз биіктікте жүзеге асырылады және қала тұрғындарының күнделікті тыныс-тіршілігіне кедергі келтірмейді.

Елорда тұрғындары мен қонақтарынан жаттығулар мен демонстрациялық ұшу кезеңінде туындауы мүмкін қысқа мерзімді шу деңгейінің артуына түсіністікпен қарауды сұраймыз.

Назар аударамыз:
– барлық ұшулар қауіпсіздік талаптарына қатаң сәйкес ұйымдастырылады және халыққа ешқандай қауіп төндірмейді;

– түрлі түсті түтіндерді пайдалану тек демонстрациялық сипатқа ие және қоршаған ортаға зиянды әсер етпейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 12:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/zO0QfMRr.jpg"   type="image/jpeg"   length="47717"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Шымкент әуежайында екінші ұшу-қону жолағы салынып жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/shymkent-auezhajynda-ekinshi-ushu-konu-zholagy-salynyp-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/shymkent-auezhajynda-ekinshi-ushu-konu-zholagy-salynyp-zhatyr</guid>
                <description>Көлік министрі Шымкент әуежайындағы жаңғырту жұмыстарымен танысты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Шымкент қаласына жұмыс сапары аясында Қазақстан Республикасы Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев Шымкент халықаралық әуежайына барып, екінші ұшу-қону жолағын салу жобасының барысымен танысты.

Сонымен қатар жобада такси жолдарын, авариялық-құтқару станцияларын, инженерлік желілерді және периметрлік қоршауларды қоса алғанда, тиісті инфрақұрылымды орнату, сондай-ақ әуеайлақты ИКАО-ның III санатты жарық сигналдық жабдықтарымен жарақтандыру көзделген.

Екінші ұшу қону жолағының құрылысы Қазақстанның аэрохабтарын дамыту шеңберінде іске асырылатын негізгі инфрақұрылымдық жобалардың бірі болып табылатыны атап өтілді.

Жоба әуежайдың өткізу қабілетін арттыруға, оның заманауи әуе кемелерін өңдеу мүмкіндігін кеңейтуге және аймақтың транзиттік және логистикалық әлеуетін нығайтуға бағытталған.

Тексеру қорытындысы бойынша министр барлық жоспарланған жұмыстарды уақтылы және сапалы аяқтауды тапсырды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 10:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/S4X55BEm.jpg"   type="image/jpeg"   length="224758"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақ дүниетанымында ана бейнесі қашанда айрықша қастерленген – Аида Балаева]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazak-dunietanymynda-ana-bejnesi-kashanda-ajryksha-kasterlengen-aida-balaeva</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazak-dunietanymynda-ana-bejnesi-kashanda-ajryksha-kasterlengen-aida-balaeva</guid>
                <description>Бүгін, мамыр айының екінші жексенбісінде, елімізде Аналар күні атап өтіледі.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ҚР Премьер-министрінің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева аналар күніне орай құттықтау жолдады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Оның сөзінше, жүрекке жылу ұялататын, мейірім мен махаббатқа, алғыс пен құрметке толы бұл мереке бізге өмір сыйлаған, ақ сүтімен әлдилеп, аялы алақанымен мәпелеген, шексіз сүйіспеншілігі мен қамқорлығын арнаған асыл жандарға арналған.


– Ана – әр адам үшін ең қымбат ұғым. Мейірімнің бастауы, ізгіліктің шуағы, отбасының берекесі мен ұрпақ тәрбиесінің алтын діңгегі. Қазақ дүниетанымында ана бейнесі қашанда айрықша қастерленген. Ананың ақылы мен өнегесі, сабыры мен мейірімі арқылы ұрпақтан ұрпаққа құрмет, ізет, жанашырлық, жауапкершілік сияқты асыл құндылықтар жалғасып келеді. Бұл құндылықтар – халқымыздың рухани тұтастығы мен елдігіміздің берік негізі, – деді Балаева.


Бүгінде Қазақстанда ана мен баланы, отбасы институтын қолдауға бағытталған мемлекеттік саясат жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Әлеуметтік қолдау шаралары жетілдіріліп, мектепке дейінгі білімнің қолжетімділігі артып, ана мен бала денсаулығын қорғау жүйесі нығайтылып жатыр. Әйелдердің еңбек етуіне, кәсіби дамуына және отбасылық міндеттерімен үйлесімді өмір сүруіне жағдай жасалып келеді. Жауапты ата-ана мәдениетін қалыптастыруға бағытталған бастамалар қолға алынып, Отбасын қолдау орталықтарының желісі кеңеюде. Сонымен қатар он жылдан астам уақыт бойы консультативтік-кеңесші орган ретінде Аналар кеңесі де маңызды жұмыс атқарып жатыр.


– Осы айтулы күні барша аналарға даналығы, төзімі, мейірімі мен ақ ниеті үшін шын жүректен алғыс айтамын. Аналарымыз аман, шаңырақтарымыз шаттыққа толы болсын! Анамызбен бірге өткізген әрбір сәттің қадірін терең сезіндіретін мерекемен баршаңызды шын жүректен құттықтаймын! Отбасыларыңызға жылулық, махаббат, береке-бірлік пен амандық тілеймін! – деп құттықтады министр.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 10:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/SBCDHkLO.jpg"   type="image/jpeg"   length="128729"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әуе қорғанысы күштерінде Жеңіс күніне арналған ашық есік күні өтті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aue-korganysy-kushterinde-zhenis-kunine-arnalgan-ashyk-esik-kuni-otti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aue-korganysy-kushterinde-zhenis-kunine-arnalgan-ashyk-esik-kuni-otti</guid>
                <description>Қорғаныс министрі ардагерлермен бірге ағаш көшеттерін отырғызды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Әуе қорғанысы күштерінің 19132 әскери бөлімінде қорғаныс ведомствосының басшысы, авиация генерал-лейтенанты Дәурен Қосанов әскери қызметшілердің отбасыларының қатысуымен өткен Жеңіс күніне арналған іс-шараға қатысты, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Халық қаһармандары – армия генералы Мұхтар Алтынбаев, авиация генерал-майорлары Тоқтар Әубәкіров пен Айдын Айымбетов, Қарулы күштердің ардагерлері авиация генерал-майорлары Жиентай Сандыбаев пен Алсай Жұманов, генерал-майор Қайрат Садықов және басқалар мерекелік іс-шараның құрметті қонақтары болды.



Майдангерлер мен тыл еңбеккерлерінің ерлігіне құрмет ретінде қорғаныс ведомствосының басшысы мен ардагерлер аумаққа ағаш көшеттерін отырғызды.


– Соғыс жылдарында 1 миллион 200 мыңнан астам қазақстандық майданға аттанды. Олардың жартысы майдан даласынан оралмады. Біз мұны ешқашан ұмытпауымыз керек. Қазақстан Қарулы күштерінің әскери қызметшілері аға буынның ерлігін лайықты жалғастырып келеді. Армияның миссиясы – еліміздің қорғаныс қабілетін нығайту және қазақстандықтардың бейбіт өмірін қорғау. Біз мұны абыроймен атқаруымыз керек, – деп атап өтті Қорғаныс министрі.




Іс-шара қонақтары ұшу және техникалық құрамдардың әскери киім үлгілері көрмесімен, сондай-ақ қару-жарақ пен әскери техниканың заманауи үлгілерімен танысты. Бөлім аумағына қойылған ЕС-145 және Ми-171 тікұшақтары, Ан-72 және С-295 ұшақтары, Т-34 және Т-72 танктері, БМ-13 «Катюша» реактивті жүйесі, БТР-82 бронетранспортері, «Арлан» БКМ және т.б. техника балалар мен оқушылардың қызығушылығын тудырып, олар солардың фонында суретке түсті.

Іс-шараға қатысушылар үшін ауқымды бағдарлама ұйымдастырылды. Қол күресі, қазақ күресі, бокс, гір тасын көтеру, арқан тарту және белтемірге тартылу бойынша жарыстар өтті. Жарыстан кейін қонақтар сарбаз ботқасынан дәм татты.

Қарулы күштердің Ұлттық әскери-патриоттық орталығының шығармашылық ұжымы көрермендерге мерекелік көңіл күй сыйлады. Концерт бағдарламасында патриоттық композициялар мен соғыс жылдарындағы әндер орындалды.



Құрмет қарауылы ротасының қойылымы көрермендердің ерекше қызығушылығын тудырды. Олардың іс-қимылдарындағы үйлесімділік пен саптық дайындықтың жоғары деңгейі көпшілікті таңғалдырды.

Ашық есік күні спорттық жарыстар мен асфальтқа сурет салу байқауы жеңімпаздарын марапаттау рәсімімен аяқталды. Іс-шара ардагерлерге құрмет пен Отан қорғаушы ұрпақтар сабақтастығының символына айналды.


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 10 May 2026 09:03:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/O52K0CP0.jpg"   type="image/jpeg"   length="108748"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Олжас Бектенов, Мәулен Әшімбаев және Ерлан Қошанов соғыс жылдарында құрбан болғандарды еске алды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/olzhas-bektenov-maulen-ashimbaev-zhane-erlan-koshanov-sogys-zhyldarynda-kurban-bolgandardy-eske-aldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/olzhas-bektenov-maulen-ashimbaev-zhane-erlan-koshanov-sogys-zhyldarynda-kurban-bolgandardy-eske-aldy</guid>
                <description>Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қазақстан Премьер-министрі Олжас Бектенов, Парламент Сенатының төрағасы Мәулен Әшімбаев және Парламент Мәжілісінің төрағасы Ерлан Қошанов Жеңіс күніне орай Астанадағы «Отан Ана» монументіне гүл шоқтарын қойды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Шараға қатысушылар соғыс жылдарында қаза тапқан қазақстандық майдангерлерді, тыл еңбеккерлерін және соғыс құрбандарын бір минут үнсіздікпен еске алды. 

Жеңіс күні бейбіт өмірдің қадірін ұғындыратын, ұрпақтар сабақтастығы мен татулықты және ел тыныштығын сақтау жауапкершілігін жадымызда жаңғыртатын тарихтағы ең атаулы күндердің бірі болып қала береді.




]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 09 May 2026 11:03:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/sS8QPHj3.jpg"   type="image/jpeg"   length="591545"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елордада Жеңіс күніне арналған пойыздар жолға шықты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elordada-zhenis-kunine-arnalgan-pojyzdar-zholga-shykty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elordada-zhenis-kunine-arnalgan-pojyzdar-zholga-shykty</guid>
                <description>9 мамыр күні елордадағы теміржол вокзалынан Ұлы Жеңістің 81 жылдығына арналған мерекелік пойыздар сапарға аттанды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Атап айтқанда, №9/10 «Астана – Алматы», №85/86 «Астана – Шымкент» бағытындағы «Тальго» пойыздары мен №6803/6804 «Астана – Атбасар», №7502/7501 «Астана – Павлодар», №7507/7508 «Астана – Көкшетау» электр пойыздары арнайы тақырыптық безендірумен жолға шықты. Бұл бастама Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткен қазақстандық қаһармандардың рухына тағзым етуге арналады.

Пойыз вагондарына қазақ халқының батыр перзенттері – Бауыржан Момышұлы, Рақымжан Қошқарбаев, Әлия Молдағұлова, Мәншүк Мәметова, Хиуаз Доспанова, Нүркен Әбдіров, Төлеуғали Әбдібеков, Сағадат Нұрмағамбетов, Қасым Қайсенов, Мәлік Ғабдуллин мен Талғат Бигелдиновтің портреттері орналастырылды.

Мерекелік пойыздармен сапарға шыққан жолаушылар ерекше безендірілген вагондарға қызығушылық танытып, естелік суретке түсіп жатты.

Ұлттық тасымалдаушы мемлекеттік және ұлттық мерекелер қарсаңында осындай мазмұнды жобаларды дәстүрлі түрде жүзеге асырып келеді. Бұл игі бастама тарихи сананы жаңғыртып қана қоймай, жолаушыларға жол үстінде ерекше әсер сыйлайды.

Тақырыптық безендірілген пойыздар мамыр айының соңына дейін қатынайды. Осы уақыт ішінде елорда тұрғындары мен қонақтары сапар барысында батырлар ерлігіне құрмет білдіріп, тарихпен рухани үндесе алады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 09 May 2026 09:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/C41GvG93.jpeg"   type="image/jpeg"   length="109247"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет басшысы Жеңіс күнімен құттықтады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-zhenis-kunimen-kuttyktady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-zhenis-kunimen-kuttyktady</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі хабарлады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[
– Қымбатты отандастар! Сіздерді Жеңіс күнімен шын жүректен құттықтаймын!

Бүгін біз майдан даласында Отан үшін от кешіп, ерлік жасаған жауынгерлерге және тылда табанды еңбек еткен ардагерлерге шынайы ризашылық сезіммен тағзым етеміз. Қасіретті жылдардың барлық ауыртпалығын қайыспай көтеріп, Жеңіске жеткен аға буынға айрықша құрмет көрсетеміз. 

Еліміз ортақ Жеңіске өлшеусіз үлес қосты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде миллиондаған отандасымыз жанқиярлықпен шайқасты, аянбай жұмыс істеп, әскерді керек-жарақпен қамтамасыз етті. Жүзден астам жерлесіміз «Даңқ» орденінің толық кавалері атанды, бес жүз адам Батыр атағын алды, ондаған мың азамат жауынгерлік ерлігі және қажырлы еңбегі үшін марапатталды. 

Біз аға буынның өшпес даңқын ешқашан ұмытпаймыз. Жаужүрек сардарлар мен сарбаздардың құрметіне мемориалдар орнатылды, кітаптар шығарылып, фильмдер түсірілді, сондай-ақ көшелерге, мектептерге, музейлерге, әуежайларға, әскери бөлімдер мен институттарға ел қорғаған ерлердің есімі беріліп жатыр.

Қаһарман ардагерлеріміздің ерен ерлігінің мән-мағынасын өскелең ұрпақтың санасына сіңіру – бүгінгі буынның қасиетті парызы. Біз ержүрек майдангерлердің қайтпас қайсарлығы мен асқақ рухының арқасында дербес әрі бейбіт елде өмір сүріп келеміз, сондай-ақ, төл мәдениетімізді дамытып, қазіргі заманның игілігін сезініп отырмыз. 

Қазақстанды бүкіл әлем біледі және құрметтейді. Біз жаңа Конституция ережелеріне сәйкес Әділетті Қазақстанды құрып жатырмыз. Ата заңымыз ешкімді ұлтына, наным-сеніміне қарай бөліп-жармайды, барлық азаматтың құқықтары мен бостандықтарын бірдей қорғайды.  

Ұлы Жеңіс күні – ең алдымен, жауынгерлік ерлігі мен жігерлі еңбегінің арқасында мамыражай заманға жеткізген батырларымыздың есімін ел жадында жаңғырту күні. Бұл – ұлан-асыр тойға емес, мәнді әрі мағыналы ойға шақыратын мереке. Халқымыздың бейбіт өмірге және өсіп-өркендеуге ұмтылысының айқын көрінісі іспеттес көк байрағымыз әрдайым ашық аспан астында желбіресін! Ұлы Жеңіс күні құтты болсын! – деді Мемлекет басшысы. 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 09 May 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/UselJoKa.jpg"   type="image/jpeg"   length="3563820"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Құрылтай туралы заң жобасы 1 шілдеден бастап күшіне енеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kuryltaj-turaly-zan-zhobasy-1-shildeden-bastap-kushine-enedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kuryltaj-turaly-zan-zhobasy-1-shildeden-bastap-kushine-enedi</guid>
                <description>Құрылтайдың құрамы 145 депутаттан тұрады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«ҚР Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы» Конституциялық заң жобасы 1 шілдеден бастап күшіне енеді. Бұл туралы Мәжіліс депутаты Айдос Сарым Парламенттің бірлескен отырысында айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Бірлескен отырыста «ҚР Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы» Конституциялық заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды.


«Еліміздің тарихи болмысын ескере отырып, бүгінгі күні біз ел билігінің жүйесінде «Парламент» сөзін «Құрылтай» ұғымына ауыстырып қайта енгізіп отырмыз.  Алайда заманауи Құрылтай, бұрынғы тарихи Құрылтайды қайта құру емес.  Қазіргі Құрылтай заң шығарушы билігін жүзеге асыратын жоғары өкілді орган ретінде жаңа мән-мағынаға ие болып, қоғамдық биліктің конституциялық жүйесіне кіретін қазіргі заманғы өкілді институт болып табылады», – деді мәжілісмен. 


Заң жобасына сәйкес, Құрылтайдың құрамы 145 депутаттан тұрады. Олар пропорционалдық жүйе бойынша сайланады және  олардың өкілдік мерзімі 5 жыл болып белгіленіп отыр.


«Заң жобасы Құрылтайдың мемлекеттік билік органдары жүйесіндегі орнын, қызметінің қағидаттарын, құрылымын, қалыптастыру тәртібін, сондай-ақ оның өкілеттіктерін жүзеге асыру нысандарын айқындайды.  Сондай-ақ, Құрылтайдың заңдарды қабылдау, мемлекеттік органдарды қалыптастыруға қатысу және парламенттік бақылаудың тетіктерін жүзеге асыруды қамтитын құзыреті белгіленеді. Бұдан басқа, заң жобасы Құрылтайдың Үкіметпен өзара іс-қимыл жасау тәртібін айқындайды», – деп түсіндірді Айдос Сарым.


Құжатта Құрылтай – Парламенттің құқықтық мирасқоры болатыны туралы норма бар.

Заң жобасы осы жылдың 1 шілдесінен бастап күшіне енеді. Осылайша «Қазақстан Республикасының Парламенті және оның депутаттарының мәртебесі туралы» 1995 жылғы 16 қазандағы Конституциялық заңының және «Қазақстан Республикасы Парламентінің комитеттері мен комиссиялары туралы» 1997 жылғы 7 мамырдағы Заңының күші жойылады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 08 May 2026 11:23:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/baUL7573.jpg"   type="image/jpeg"   length="287210"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Отан қорғаушыларды қорғау мәселесі күн тәртібінде күйіп тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/otan-korgaushylardy-korgau-maselesi-kun-tartibinde-kujip-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/otan-korgaushylardy-korgau-maselesi-kun-tartibinde-kujip-tur</guid>
                <description>Кейбір отбасылар үшін 7 мамыр мереке болудан қалды, неге? 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Болашақ армиясы: цифрлық серпіліс пен адами фактор

Президент қорғаныс ведомствосының алдына өршіл міндет қойды: екі жыл ішінде армияны толық технологиялық қайта жарақтандыруды жүзеге асыру және стратегиялық дайындық деңгейін сапалы жаңа белеске шығару жүктелді, деп жазды inbusiness.kz.


«Еліміз түрлі сын-қатердің алдын алуға және кез келген қауіпке төтеп беруге дайын болуға тиіс. Сондықтан мемлекетіміздің қорғаныс қабілетін күшейтіп, әскерімізді ең бірінші кезекте технологиялық тұрғыдан жаңғырта беруіміз қажет. Бұл – қазіргі тұрақсыз, құбылмалы заманның талабы, соны ескере отырып, ең алдымен, Қарулы күштерімізді және әскери мекемелерімізді түбегейлі реформалау керек. Бұл – стратегиялық маңызы зор міндет, оны созбай, екі жыл ішінде орындау қажет, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Парламенттің қос палатасының депутаттары бірнеше жылдан бері басқа бір сын-қатердің алдын алып, өзгеше бір қауіпке тойтарыс беруге тырысып келеді. Әңгіме армиядағы әлімжеттік пен суицид туралы.

Өткен жылдың соңында бір топ сенатор Үкімет басшылығына армияны реформалау бастамасымен жүгінді. Олар ҚР Қарулы Күштерінің жеке құрамы арасындағы әскери тәртіпті, құқықтық тәртіпті және құқық бұзушылықтардың алдын алу мәселелерін реттейтін заңнаманы жүйелі түрде, түпкілікті жаңарту қажеттігіне баса назар аударды.

Бастама авторларының бірі, Сенаттың Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы Андрей Лукиннің пікірінше, мұндай реформа жаңғыртудың қосымшасы емес, оның қажетті шарты, ұстыны болып табылады. Онсыз қоғамның армияға деген сеніміне селкеу түседі, ал, тыл тарапынан сенім болмаса, әскердің жауынгерлік қабілетінің күшеюі де қиын.


«Әскери тәртіп – бұл қорғаныс жүйесінің тиімділігі мен тұрақтылығы сүйенетін іргетас. Ол жауапкершілік деңгейін де, дайындық дәрежесін де, жеке құрамның моральдық-психологиялық жай-күйін де анықтайды. Қарулы күштердің ел мүддесі үшін өз міндеттерін лайықты орындау қабілетін де тәртіп айқындайды. Ал, тәжірибеге талдау көрсеткендей, жүйелі проблемалар сақталуда, арасында: бөлімді өз бетінше тастап кету жағдайлары, жарғыдан тыс қарым-қатынастар, сыбайлас жемқорлық және әскери қызметшілер арасындағы өзара қарым-қатынастың жарғылық ережелерге қайшылығы бар», – деді Лукин.


Әділдік үшін айта кету керек, осының бәрін Мемлекет басшысы біраздан бері айтып келеді. Ол бұған дейін тәрбие жұмысының сапасын арттыруға, жарғыдан тыс қарым-қатынастар мен коррупцияны болдырмауға, жеке құрамның моральдық-психологиялық жай-күйіне бақылауды күшейтуге, сондай-ақ тәртіпті мониторингтеудің цифрлық құралдарын енгізуге қатысты тапсырмалар берген болатын.

Құпиялылықтың бітеу қабырғасы: неге дәрігерлер сарбаздарды естімейді?

Бұл жерде сенаторлардың «Әскери қызметшілер арасындағы суицидтік жағдайлардың алдын алудың ведомствоаралық бағдарламасын» бекіту туралы бастамасы назар аударуға тұрарлық. Ұсыныс өте қисынды еді: бағдарлама аясында әскерге шақырылушылардың психикасын ерте диагностикалау, әлжуаздарын психо-әлеуметтік сүйемелдеу, солдаттардың отбасыларымен тікелей жұмыс істеу, сондай-ақ жалғыз Қорғанысминімен шектелмей, бұл іске бірден бірнеше ведомствоны – Денсаулық сақтау, Ішкі істер, Ғылым және жоғары білім министрліктерінен бастап ҰҚК-ге дейін жұмылдыру ұсынылды.

Кейінірек белгілі болғандай, Үкімет бұл бастаманы қабылдамай тастапты. Өйткені қолданыста тиісті құжаттың онсыз да барын нұсқаған.


«Қазіргі уақытта Денсаулық сақтау министрлігі «ҚР халқы арасында суицидтің алдын алу жөніндегі 2026–2028 жылдарға арналған жол картасын» әзірледі. Карта алдын алудың жүйелі және ғылыми негізделген шараларын енгізу арқылы бүкіл Қазақстан халқы арасында (ішіне әскери қызметшілер де кіреді) суицидтік мінез-құлық деңгейін төмендетуге бағытталған іс-шараларды қарастырады», – деп қысқа қайырды депутаттарға жауабында Премьер-министр Олжас Бектенов.


Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, құжат қазіргі кезде іске асырылуда. Жол картасы «психологиялық көмек қызметтерін дамытуға, қауіп топтарын ерте анықтауға, білім беру ұйымдарында алдын алу жұмыстарын күшейтуге, көмектің қолжетімділігін арттыруға және халық арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарына» бағытталған жүйелі шараларды қарастырады.

Бірақ бір «гәп» бар: Денсаулық сақтау министрлігі – азаматтық құрылым, ал, әскери бөлімдер қатаң рұқсат беру жүйесі бар жабық режимді нысан. Әлгі карта аясында олардың аумағына апарар жолды бақылау-өткізу пункттері, сонымен қатар түрлі шектеулерден, арнайы рұқсаттардан, келісім  алулардан тұратын бюрократиялық тосқауылдар бөгеп тұр.

Нәтижесінде, азаматтық психолог немесе Денсаулық сақтау министрлігінің өкілі казармаға қалаған кезінде кіріп, сарбаздан оны не мазалайтынын өз бетінше сұрай алмайды. Әскери қызметшілердің нақты мұқтаждықтары Денсаулық сақтау министрлігінің әлгі Жол картасының артқы жағында еленбей қалады деген қаупі бар.

Сондықтан сенаторлар тек әскери ортаның төл ерекшелігін егжей-тегжейлі ескеретін жеке, мамандандырылған бағдарлама болса дейді. Онсыз әскери қызметшілердің менталды саулығына қамқорлық тек қағаз жүзінде қалуы ғажап емес.

Суицид: әрбір трагедияның есімі және себебі бар

Сарапшылар ортасында және сарбаз аналарының қауымдастықтарында соңғы заңнамалық жаңалықтарға байланысты мазасыздық байқалады. Әңгіме «Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» заңға енгізілген соңғы түзетулер туралы болып отыр.

Өзгерістер бұрын мемлекеттік қызметшілер немесе әскерилер қатарынан масқара болып қуылғандарға «екінші мүмкіндік» береді. Қолданыстағы заң теріс себептермен мемлекеттік немесе әскери қызметтен босатылғандарға мұндай жұмыстан шығарылғаннан кейін 2 жыл өткен соң келісімшарт бекітіп, әскери қызметке тұруға немесе қайта оралуға мүмкіндік беретін нормалармен толықтырылды.

Мұны қабылдаған парламентшілердің ниеті түсінікті: армия кадр тапшылығына тап болды және түйткілді қолжетімді құралдармен шешуге тырысуда. Әйтсе де, қоғамның көкейінде орынды сұрақ тұр: осыдан кейін офицерлік және сержанттық корпус нормаларды қатаң сақтауға қатысты проблемасы бар адамдар жұмыс істейтін орынға айналып кетпей ме?

Ranking агенттігінің сарапшылары суицид пен атылып қалуға қатысты қайғылы оқиғалардың елді жиі дүрліктіріп жүргеніне қарамастан, Қорғаныс министрлігінің өкілдері осы уақытқа дейін реформалардың қажеті жоқтығына табандап келгеніне назар аудартты. Дегенмен, биылғы жылдың басында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Turkistan» газетіне сұхбатында Қорғаныс министрлігін әскери бөлімдердегі тәрбие жұмысына тиісті көңіл бөлмегені үшін сынға алды. 

Әскери қызметшілердің қаза болуына соқтыратын барлық құқық бұзушылықтар шартты түрде 2 санатқа бөлінеді: әскери қылмыстар және суицидтер.

Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің (ҚСжАЕК БП) мәліметінше, Қазақстан әскери қылмыстардың саны бойынша рекордтық көрсеткіштерге шығыпты. Ең жоғарғы көрсеткіш өткен жылға тиесілі болды: 2025 жылы 273 қылмыстық іс қаралды.

2020 жылдан бастап олардың саны 153-тен 273-ке дейін, яғни, екі есеге жуық өсті. 2026 жылдың динамикасы одан да үрейлі: тек бірінші тоқсанның өзінде осындай 194 оқиға тіркелген. Басқаша айтқанда, небәрі 3 айдың ішінде бұл көрсеткіш 2020 жылғы (153) және 2021 жылғы (170) бір жылдық көрсеткіштерден асып түсті, деп қаперге салды агенттік.

Бұл қылмыстардың құрылымы да көп нәрсені аңғартады. 2025 жылы ең үлкен үлес – 35,2%-ы әскери қызметшілер арасындағы өзара қарым-қатынастың жарғылық ережелерін бұзуға тиесілі болды: 83 жағдай немесе бір жыл бұрынғыдан 66%-ға артық. «Билікті асыра пайдалану» (75 жағдай) және «қызметке салғырт қарау» (29) баптары бойынша қылмыстық әскери қылмыстардың саны да айтарлықтай өсті.

Көп іс сотқа жетпейді екен. 2025 жылы тек 80 әскери қылмыс бойынша (немесе жалпы санының 33,9%-ы) құжаттар сотқа жіберілген. Осы 80 қылмыстың тек 18-і ғана «әлімжеттікке» – армиядағы жарғыдан тыс қарым-қатынастарға қатысты болды.

Былтыр әскери қылмыс жасады деген күдікке 163 адам ілікті. 79 адам әлімжеттік жасады деп айыпталған. Олардың тек 18-і ғана (немесе 22,8%-ы) сотқа тартылып, тиісті жазасын алды. Қалған істер әртүрлі негіздер бойынша тоқтатылды.

Жалпы алғанда, 2020 жылдан бастап 2026 жылдың сәуір айының басына дейінгі кезеңде әскери қылмыстар кесірінен 1,4 мыңға жуық адам зардап шегіп, оның 47-сі қаза тапты. Тек ағымдағы жылдың бірінші тоқсанында 240 адам зардап шекті: бұл өткен жылдың толық көрсеткішінен де көп! 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда құрбандар саны екі есе өсті.

Статистика ананың көз жасына айналмасын

Ауқымы бойынша қазақстандық казармалардағы трагедиялардың екінші себебі – суицидтер. 2020 жылдан бастап 89 әскери қызметші өз еркімен өмірмен қоштасты: бейбіт уақытта ел жыл сайын Отан алдындағы борышын өтеуді жалғастыру орнына асылып өлуді немесе өзін-өзі атып тастауды таңдайтын 20-ға жуық жас сарбазынан айырылады.

Депутаттардың дерегі бұдан да қорқынышты. Мәжілісмен Нартай Сәрсенғалиев «соңғы үш жылда армия 270 сарбазынан айырылды» деп мәлімдеді.


«Алматыда әскерге барғанына бір апта ғана болған азамат қаза тапты. Тағы бір азамат оқу-жаттығу жиындарында оққа ұшты. Бір солдат «жұмбақ жағдайда» опат болды. Әлеуметтік желіден көрдік, сол сарбаздың денесін үйіне апарғанда, анасы: «Баламды тауып бер!» деп әскери қызметкерлердің жағасынан алды. Бізге «әскерде тәрбиелік-идеологиялық жұмыстар күшейтілді» дейді. Бұл тәсілдерде түбегейлі жаңа ештеңе жоқ. Мұның бәрі бұрын да болған және оның армиядағы өзімбілемдікті жоймайтынына көз жеткіздік. Профилактиканың ескі әдістерінің сәтсіздікке ұшырағаны даусыз», – дейді депутат Сәрсенғалиев.


Армияға кезекті көркем есептер немесе тіпті жақсы жазылған жол картасы да қажет емес. Оған кезекті мырыш табыт келесі анаға жөнелтілмеуі үшін заңсыздық пен жарғыдан тыс қарым-қатынастардың тамырына балта шабатын түбегейлі басқа, тегеурінді тетіктер қажет.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 07 May 2026 17:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/jzf3WL4B.jpeg"   type="image/jpeg"   length="175357"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Айбек Дәдебай «Әділет» партиясының төрағасы болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ajbek-dadebaj-adilet-partiyasynyn-toragasy-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ajbek-dadebaj-adilet-partiyasynyn-toragasy-boldy</guid>
                <description>Бұл туралы Астана қаласында өтіп жатқан партияның құрылтай съезінде айтылды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Айбек Дәдебай бұған дейін Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің басшысы қызметін атқарған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Аталған ұсынысты съезге қатысқан 1000-нан аса делегат бірауыздан қолдап, дауыс берген.
Өз кезегінде Айбек Дәдебай делегаттарға көрсетілген сенім үшін ризашылығын айтып, қабылданған шешімді үлкен жауапкершілік ретінде сезінетінін жеткізді. 

Сонымен қатар, жиын барысында жаңа саяси бірлестіктің Саяси кеңесінің құрамы таныстырылды. Белгілісі, кеңеске 30 адам енгізіліліп отыр. 

Олардың қатарында Айбек Дәдебай, «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы Бағдат Мусин бар. Сондай-ақ, Бала құқықтары жөніндегі уәкіл Динара Зәкиева, кәсіпкер Андрей Лаврентьев, «Әділ сөз» сөз бостандығын қорғау халықаралық қорының жетекшісі Қарлығаш Жаманқұлова да төбе көрсетеді. Мұнан өзге қоғам қайраткерлері мен бірқатар танымал сарапшы бар.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 07 May 2026 13:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/9tCSiMff.jpeg"   type="image/jpeg"   length="117957"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[563 мың гектардан астам ауыл шаруашылығы жері мемлекет меншігіне қайтарылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/563-myn-gektardan-astam-auyl-sharuashylygy-zheri-memleket-menshigine-kajtaryldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/563-myn-gektardan-astam-auyl-sharuashylygy-zheri-memleket-menshigine-kajtaryldy</guid>
                <description>Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин төрағалығымен өткен Жер ресурстарын ұтымды пайдалануын бақылау жөніндегі республикалық комиссияның кезекті отырысында пайдаланылмай жатқан және заңсыз берілген ауыл шаруашылығы жерлерін мемлекет меншігіне қайтару жөніндегі жұмыстардың нәтижелері қаралды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтановтың мәліметінше, 2026 жылдың басынан бері жалпы көлемі 1 млн гектар жерді қамтыған 354 жоспардан тыс тексеру жүргізілген. Нәтижесінде 500 мың гектарға жуық аумақты қамтитын 261 жер заңнамасын бұзушылықтарды жою туралы нұсқама берілген.

Бұған дейінгі нұсқамалар бойынша 340 мың гектар ауыл шаруашылығы жерін игеру жұмыстары басталды. Жалпы ауданы 357,5 мың гектар жер телімдерін мәжбүрлеп қайтару мәселесі сот тәртібімен қаралуда. Тұтастай алғанда, мемлекет меншігіне 563 мың гектардан астам ауыл шаруашылығы алқаптары қайтарылды.

Қайтарылған жерлерді ауыл шаруашылығы айналымына қайта енгізу, сондай-ақ халықты жайылыммен қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше назар аударылуда.

Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында 2026 жылдың ортасына дейін жерлерді кезең-кезеңімен қайта бөлу жоспары бекітілген. 2026 жылғы 20 сәуірдегі жағдай бойынша жоспарланған 13,5 млн гектардың 10,8 млн гектары айналымға енгізілді. Бірінші тоқсан қорытындысы бойынша жоспар 102,3%-ға орындалды.

Сонымен қатар бірқатар өңірлерде белгіленген көрсеткіштерден артта қалу байқалады. Атап айтқанда, бұл Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау облыстары мен Ұлытау облысына қатысты.

Жайылыммен қамтамасыз ету мәселесіне де зор көңіл бөлінді. Соңғы екі жылда елдегі жайылым тапшылығы 3,2 млн гектарға дейін қысқарды. Жайылымдарды ұтымды пайдалану, тұрақты жемшөп базасын қалыптастыру және жердің тозуына жол бермеу мақсатында жайылымдарды басқару жоспарларын өзектендіру және қайта бекіту жұмыстары жүргізілуде.

Ауыл шаруашылығы министрлігі тарапынан жүйелі шаралар қабылданды. Мәселен, салалық заңнама жаңартылды, жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидалары бекітілді, жергілікті бюджеттер арқылы қаржыландыру тетіктері кеңейтілді. Соған қарамастан, жеке қосалқы шаруашылықтар үшін жайылым тапшылығы мәселесі әлі де өзекті болып отыр.

Елді мекендердегі жерлерді пайдалану бойынша бақылау нәтижелері сынға алынды. Өткен жылдан бері бар болғаны 6,9 мың гектар аумақта 875 тексеру жүргізілген, бұл ауыл шаруашылығы жерлері ауқымымен салыстырғанда өте төмен көрсеткіш. Сонымен қатар тексерулердің 94%-ында заңбұзушылықтар анықталған. Әсіресе республикалық маңызы бар қалаларда тексеру белсенділігі төмен, яғни жалпы аумақтың небәрі 4,8%-ы қамтылған.

Отырыс барысында Ұлытау және Маңғыстау облыстарының өкілдерінің ақпараттары  тыңдалып, аталған өңірлерде жұмыс нәтижелерінің төмендігі және елді мекендер маңындағы жайылым тапшылығы сақталып отырғаны атап өтілді.


«Президент тапсырмасы толық орындалуы тиіс. Ауыл шаруашылығы жерлерін айналымға қайтару жұмыстарын жеделдету қажет. Жекелеген өңірлердің белгіленген мерзімдерден кешігуіне болмайды. Жұмысты күшейтіңіздер», – деп тапсырды Серік Жұманғарин.


Сонымен қатар отырыста жер қойнауын пайдалану саласындағы заңнамалық бастамалар да назарға алынып, жер учаскелерін жер қойнауын пайдаланушылар арасында субарендаға беру мүмкіндігін қарастыратын нормалар талқыланды. Мемлекеттік органдар арасында тұжырымдамалық келіспеушіліктердің болуына байланысты бұл мәселе қосымша қарауға жіберілді.

Отырыс қорытындысында әкімдіктерге 2026 жылғы 1 шілдеге дейін қайтарылған ауыл шаруашылығы жерлерін толық көлемде айналымға енгізу, жайылымдарды басқару жоспарларын бекітуді аяқтау, жайылым инфрақұрылымын дамытуға қаржы қарастыру, халықпен түсіндіру жұмыстарын күшейту, сондай-ақ пайдаланылмай жатқан жерлерді, соның ішінде елді мекендер аумағында анықтау жұмыстарын ынталандыру тапсырылды.

Аталған шаралар жер ресурстарын тиімді пайдалануды арттыруға, аграрлық сектордың тұрақты дамуына және ауыл халқының өмір сапасын жақсартуға бағытталған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 07 May 2026 09:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/IFIDmM9B.jpeg"   type="image/jpeg"   length="510399"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев Отан қорғаушы күнімен құттықтады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-otan-korgaushy-kunimen-kuttyktady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-otan-korgaushy-kunimen-kuttyktady</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік әрі қоғамдық маңызы айрықша мерекеде жауынгерлеріміздің ерен ерлігі, мықты рухы мен қайтпас қайсарлығы кеңінен дәріптелетінін айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


&quot;Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Отан қорғаушы күнімен құттықтауы

Құрметті отандастар!

Баршаңызға Отан қорғаушы күні құтты болсын! 

Мемлекеттік әрі қоғамдық маңызы айрықша мерекеде жауынгерлеріміздің ерен ерлігі, мықты рухы мен қайтпас қайсарлығы кеңінен дәріптеледі.

Бұл – Қазақстанның қауіпсіздігін, тұрақтылығы мен тыныштығын күндіз-түні қас қақпай күзеткен, сондай-ақ қазір Отан алдындағы борышын адал өтеп жатқан барша азаматқа құрмет көрсетілетін күн. 

Ел жауынгерлері мен командирлері батыр бабаларымыздың даңқты жолын жалғастырып, нағыз отаншылдық рухының жарқын үлгісін көрсетіп келеді. 

Сардарлар мен сарбаздардың, барлық күштік құрылым қызметкерлерінің бітімгерлік миссиялар, арнаулы оқу-жаттығу жиындары мен түрлі халықаралық сайыстар кезіндегі кәсіби шеберлігі, темірдей тәртібі мен жауынгерлік даярлығы – соның айқын дәлелі. 

Қуатты әскеріміз ең күрделі міндеттерді орындауға қашанда дайын екені сөзсіз. Сондықтан мемлекет еліміздің қорғаныс қабілетін күшейтуге және әскери қызметшілердің әлеуметтік жағдайын жақсартуға әрдайым баса мән береді. 

Жаңа Конституцияда «Қазақстан Республикасын қорғау – оның әр азаматының қасиетті парызы мен міндеті» деп жазылды. 

Осы аса маңызды тұжырым мемлекет пен халықтың тығыз байланысын, ел тағдырына әрбір отандасымыздың жауапты екенін аңғартады. 

Біз Отанға қалтқысыз қызмет ету қағидатын және Конституцияда айқындалған мызғымас құндылықтарды негізге ала отырып, сан ғасырлық тарихы бар мемлекеттілігіміздің тұғырын нығайта түсеміз, биік мақсат-мұратымызға жетіп, Әділетті, Күшті, Қауіпсіз Қазақстанды құрамыз. Мен бұған кәміл сенемін. 

Антына адал болып, табандылық танытып, мінсіз қызмет етіп жүрген Отан қорғаушыларымызға алғыс айтамын. 

Барша азаматтарымызға мықты денсаулық, амандық және табыс тілеймін! 

Армиямыздың айбыны, халқымыздың ынтымағы арта берсін! 

Қастерлі Тәуелсіздігіміздің тұғыры бекем болсын!&quot;, – деді Президент.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 07 May 2026 09:01:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/bf9zO0rk.jpg"   type="image/jpeg"   length="150131"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев Қытай Төрағасы Си Цзиньпинге көңіл айтты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-khr-toragasy-si-czinpinge-konil-ajtu-zhedelhatyn-zholdady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-khr-toragasy-si-czinpinge-konil-ajtu-zhedelhatyn-zholdady</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы ҚХР Төрағасы Си Цзиньпинге көңіл айту жеделхатын жолдады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қасым-Жомарт Тоқаев жеделхатта Қытайдың Хунань өлкесіндегі пиротехникалық зауытта орын алған жарылыс салдарынан көптеген адамның қаза табуына байланысты суыт хабарды терең күйзеліспен қабылдағанын жазған.

Президент жақындарынан айырылған отбасыларға сабыр, ал жарақат алған адамдардың сауығып кетулеріне тілектестік білдірді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 06 May 2026 10:42:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/d66e02Yo.jpg"   type="image/jpeg"   length="257548"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елордалық оқушылар АҚШ-тағы әлемдік STEM жарысында үздік нәтиже көрсетті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elordalyk-okushylar-aksh-tagy-alemdik-stem-zharysynda-uzdik-natizhe-korsetti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elordalyk-okushylar-aksh-tagy-alemdik-stem-zharysynda-uzdik-natizhe-korsetti</guid>
                <description>Айтулы додаға 66 елден оқушылар қатысқан.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астана оқушылары АҚШ-тың Хьюстон қаласында өткен әлемдегі ең ірі STEM жарыстарының бірі – FIRST World Championship додасында ел намысын қорғап, жоғары нәтиже көрсетті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Республикалық физика-математика мектебінің FoxSlide және Fizmat Robotics командалары халықаралық аренада плей-офф кезеңіне өтіп, беделді марапатты иеленді.

АҚШ-тың Хьюстон қаласында FIRST World Championship әлем чемпионаты 29 сәуір мен 2 мамыр аралығында өтті. Жарыс STEM саласындағы ең ірі шаралардың бірі болып саналады. 

Қазақстан атынан FTC санатында ең мықты 12 мектеп командасы өнер көрсетті. 

Олардың қатарында Астана қаласындағы Республикалық физика-математика мектебінің FoxSlide және Fizmat Robotics командалары ерекше көзге түсті. Команданың халықаралық чемпионатқа қатысуына РФММ басшылығы қолдау білдіріп, Fizmat Endowment Fund қоры демеушілік етті.

Айта кетерлігі, оқушылардың жарысқа қатысуы ата-аналарға ешқандай қаржылық салмақ түсірмей ұйымдастырылды. 

Мектеп демеушілерді тартып, қажетті қолдауды қамтамасыз етсе, қор серіктестерге ұсыныстарды дайындау мен рәсімдеу жұмыстарына жан-жақты қолдау көрсетті.

FoxSlide командасы сенімді өнер көрсетіп, плей-офф кезеңіне сәтті өтіп, халықаралық аренада жоғары дайындық деңгейін және бәсекеге қабілеттілігін дәлелдеді.

Ал Fizmat Robotics командасы айрықша жетістікке қол жеткізіп, Franklin дивизионында беделді Reach Award жүлдесін (1-орын) иеленді. Бұл марапат тек техникалық жетістіктер үшін ғана емес, сонымен қатар STEM қауымдастығын дамытуға және инженерлік мамандықтарды насихаттауға қосқан елеулі үлесі үшін беріледі.

Команда 4 миллионнан астам аудиторияны қамтып, интерактивті QR-кодтар мен мультимедиялық шешімдер сияқты заманауи әрі креативті форматтарды қолданды. 

Оқушылар білім беру ұйымдарымен белсенді жұмыс жүргізіп, мектептер мен балабақшаларда кездесулер, презентациялар және практикалық сабақтар өткізді.
Сонымен қатар, Fizmat Robotics халықаралық деңгейде ресурстар тартуға мүмкіндік берген жеке цифрлық фандрайзинг платформасын әзірледі. Бұл жетістік РФММ-ның мықты академиялық ортасының және Қазақстанда инженерлік білім беруді жүйелі дамыту жұмысының заңды нәтижесі болып табылады.

Қазылар алқасы Fizmat Robotics командасының стратегиялық көзқарасы мен көшбасшылық қабілеттерін жоғары бағалап, олардың жергілікті бастамаларды тұрақты жаһандық экожүйеге айналдырудағы жетістігін ерекше атап өтті.

Елордалық екі команданың жарқын жетістігі, Республикалық физика-математика мектебі ұжымының атқарған еңбегінің нәтижесі. Аталған білім ордасы олимпиадалық жарыстарда үнемі алдыңғы қатардан көрініп келеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 06 May 2026 09:09:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/KNVOiFL9.jpeg"   type="image/jpeg"   length="118690"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Биыл Қазақстанда 44 мыңнан астам адам жұмыспен қамтылады – Үкімет]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/biyl-kazakstanda-44-mynnan-astam-adam-zhumyspen-kamtylady-ukimet</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/biyl-kazakstanda-44-mynnan-astam-adam-zhumyspen-kamtylady-ukimet</guid>
                <description>Өңірлерде жыл сайын жұмыспен қамту карталары бекітіледі. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Үкіметте ҚР Премьер-министрінің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваның төрағалығымен азаматтарды жұмыспен қамту және NEET санатындағы жастармен атаулы жұмыс жүргізу мәселелері жөнінде кеңес өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жиында қазіргі жағдай бойынша бейінді мемлекеттік органдар мен облыс әкімдіктерінің өкілдері баяндама жасады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша жалдамалы жұмыскерлер саны 7,2 млн адамға, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар саны 2,1 млн адамға жеткен. Бұл ретте жұмыспен қамту органдарында жұмыс іздеп жүрген 333 мыңнан астам азамат тіркелген.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректеріне сәйкес, өңірлерде жыл сайын жұмыспен қамту карталары бекітіледі. 2026 жылға арналған жоспар аясында 544 мыңнан астам адамды жұмыспен қамту көзделген. Бүгінде олардың 140,8 мыңы жұмыспен қамтылды.

Атаулы жұмыс жүргізу үшін C, D, E санаттарына жататын азаматтар пулы қалыптастырылған. Қазіргі уақытта олардың 45 мыңнан астамы әлі де жұмыспен қамту шараларымен қамтылмаған. Мұндай азаматтардың ең көп саны Алматы, Маңғыстау және Түркістан облыстарында тіркеліп отыр.

Сонымен қатар кеңес барысында Ғылым және жоғары білім министрлігі алғаш рет еліміздің барлық өңіріндегі еңбек нарығына кешенді талдау жүргізгені атап өтілді. Зерттеу аясында 73 мың кәсіпорын қамтылып, жұмыс күшінің ұсынысы мен экономика сұранысы арасындағы сәйкессіздіктер жүйелі түрде анықталды. Талдау нәтижелері еңбек нарығындағы сұраныстың технологиялар мен жасанды интеллект саласына қарай ойысып келе жатқанын көрсетті. Бұл ретте техникалық және кәсіптік білімі бар мамандарға, ең алдымен колледж түлектеріне деген қажеттілік жоғары деңгейде сақталып отыр.

Осыған байланысты Аида Балаева жоғары оқу орындары мен колледждер деңгейінде кадр даярлаудың тиімді жүйесін қалыптастыру үшін барлық мемлекеттік органның үйлесімді жұмыс істеуі қажет екенін атап өтті. Үкімет басшысының орынбасары екінші маңызды бағыт ретінде жұмыссыз азаматтармен атаулы жұмыс жүргізуді белгіледі. Оның айтуынша, статистикалық деректердің артында нақты адамдар тұрғанын ескеріп, әр азамат үшін жеке жұмыспен қамту траекториясын қалыптастыру маңызды.

Жиында қаралған екінші мәселе – NEET санатындағы жастармен жұмыс. Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәліметінше, соңғы үш жылда NEET жастарының үлесі кезең-кезеңімен төмендеп келеді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша елдегі орташа көрсеткіш 6% құрады. Бұл 2023 жылмен салыстырғанда 1,3%-ға төмен.

Министрлік деректеріне сәйкес, аталған санаттағы жастардың санын азайту бағытында атаулы жұмыс жүргізілуде. Бұл ретте жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына басымдық берілген. Атап айтқанда, жастардың әлеуметтік-кәсіби портретін қалыптастыру, оларды жұмысқа орналастыру, «Жастар практикасы» бағдарламасына, қоғамдық және әлеуметтік жұмыс орындарына тарту, сондай-ақ сұранысқа ие кәсіби дағдылар бойынша оқыту жұмыстары жүргізіліп жатыр. Сонымен бірге мансап орталықтары жастарға жеке қолдау көрсетіп, олардың еңбек нарығына бейімделуіне жәрдемдесуде.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 06 May 2026 08:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/iwnQ8tF5.jpg"   type="image/jpeg"   length="566019"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент қытайлық инвестормен жеңіл өнеркәсіпті дамыту перспективаларын талқылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-kytajlyk-investormen-zhenil-onerkasipti-damytu-perspektivalaryn-talkylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-kytajlyk-investormen-zhenil-onerkasipti-damytu-perspektivalaryn-talkylady</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Xinjiang Lihua компаниясы директорлар кеңесінің төрағасы Чжан Цихайды қабылдады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Кездесу барысында Қазақстанда толық өндірістік цикл жолға қойылған мақта-мата кластерін жүзеге асыру мәселесі талқыланды.

Президентке жобаның импортқа тәуелділікті айтарлықтай азайтып, ішкі нарықты бәсекеге қабілетті отандық өнімдермен қамтамасыз етуге мүмкіндік беретіні жөнінде баяндалды. 

Чжан Цихай Қасым-Жомарт Тоқаевқа бүгінде бірнеше нысан, соның ішінде екі мақта өңдеу зауыты қолданысқа берілгенін айтты.

Таяу жылдары синтетикалық мата материалдарын, тоқыма және киім өндіретін нысандарды іске қосу жоспарланып отыр. 

Жобаны жүзеге асыру арқылы мақта егістігін 52 гектарға дейін ұлғайтуға болады. Егін шаруашылығына цифрлық технологиялар мен тамшылатып суару секілді инновация пайдаланылады. 

Мақта-мата кластерінің алғашқы кезеңінде 360 миллион долларға жуық тікелей шетелдік инвестиция тартылып, 4 мыңнан аса жұмыс орны ашылмақ.

Мемлекет басшысы кластер еліміздің оңтүстік өңірінде агроөнеркәсіп кешенін және жеңіл өнеркәсіпті дамыту тұрғысынан маңызды екенін атап өтті. 

Президенттің пікірінше, жергілікті тұрғындар арасынан білікті маман даярлау ісіне мән беру керек. 

Қасым-Жомарт Тоқаев су үнемдеу технологияларын кеңінен пайдаланудың өзектілігіне назар аударды, сондай-ақ мақта өндірісінің шығынын ескере отырып, аталған салаға «ақылды» цифрлық шешімдер мен жасанды интеллектіні енгізуді құптады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 05 May 2026 16:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/pfXyWuhV.jpg"   type="image/jpeg"   length="134745"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жүргізушілердің қалтасынан тағы шығын шыққалы тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/arbir-zhurgizushige-tagy-bir-korga-shygyndaluga-tura-kelui-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/arbir-zhurgizushige-tagy-bir-korga-shygyndaluga-tura-kelui-mumkin</guid>
                <description>Ақылы жолдар – азаттық жылнамасындағы ең бір соқтықпалы соқпаққа, күмәні мен күйініші қатар өрілген даулы бір тарауға айналды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Алтын асфальт» әфсанасы: қалта мен тәбет

Қазақстандағы алғашқы ақылы күре жол сонау 2013 жылы салтанат құрды. Пилоттық жоба ретінде «Астана – Щучинск» автобаны енгізілді. Оның тұсаукесері үлкен сән-салтанатпен өтті: заманауи, еуропалық жайлылықты қамтамасыз ететін, өзін-өзі қаржыландыратын, әрі барлық тарапқа тиімді бастама ретінде жарияланды.

Бірақ халықтың қатал сыны мен тегін жолға үйренген жүргізуші көңілінің қарсылығы шенділердің аптығын басып, жобаны біраз уақыт «жылы жауып қоюға» мәжбүр етті. Дегенмен, бұл үзіліс тек тактикалық шегіну ғана болатын, деп жазды  inbusiness.kz.

2019 жылы бұл үдеріс жаңа күшпен қайта жанданды. Жаңа үкімет ақылы жолдар идеясына кең ауқымда, жүйелі және ымырасыз түрде қайта оралды. Содан бері ұмтылыс тек үдей түсті: 2020 жылға қарай негізгі күре жолдар «есептегішке» ілігіп, «сауын сиырға» айналды. Елдің басты екі шаһарынан шұғыладай жан-жаққа тараған трассалар: Нұр-Сұлтан – Щучинск, Нұр-Сұлтан – Теміртау, Алматы – Қорғас және Алматы – Қапшағай ақылы учаскелер ретінде іске қосылды. Сол жылдың 9 айында жүйе «темір тұлпар» иелерінен алғашқы 4 миллиард теңгені «өндіріп» үлгерді.

Бұл алдағы үлкен инфрақұрылымдық тойдың алдындағы тәбет ашар «тіскебасар» ғана еді. 2021 жылдың соңына қарай елдің батысы мен шығысын, түскейі мен теріскейін жалғаған 10 бірдей учаске «сынақ» ретінде ақы алу жүйесіне қосылды. Олар: Шымкент – Ташкент, Қапшағай – Талдықорған, Нұр-Сұлтан – Павлодар, Павлодар – Омбы, Атырау – Ақтау, Бейнеу – Ақжігіт, Ақтөбе – Орал, Орал – Тасқала және Орал – Самара бағыттары болатын.

Уәде үйіп-төгілді: Үкімет ақылы жолдарды енгізу бюджет тапшылығын азайтуға, халықаралық және республикалық трассаларды жөндеуге кететін шығындарды қысқарту арқылы қазынаға түсетін салмақты жеңілдетуге, ал, босаған қаражатты әлеуметтік мәселелерді шешуге қайта бағыттауға мүмкіндік береді деп сендіріп бақты.


«Ақылы жолдардан жиналған қаржы ағымдағы жөндеуге, жолдарды күтіп ұстауға, ақы алу жүйесіне қызмет көрсетуге және инвесторға төлем жасауға жұмсалады. Ең бастысы, ақылы жолдар өзін-өзі ақтайды және бюджеттен қаржыландыруды еш қажет етпейді», – деп сендірген еді сол кездегі Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі.


Бүкіл реформаның басты уәжі де, уәдесі де осы болатын – инфрақұрылымды бюджеттің мәңгілік тіленшісінен өз қолы өз аузына жететін дербес, өркендеген жүйеге айналдыру. Алайда оқиғалардың өрбу барысы бұл уәделердің әу бастан-ақ «сағым», сырғытпа болғанын дәлелдеді. Бюджет шығындары, соның ішінде ақылы жолдарды салу мен жөндеуді қаржыландыру көлемі азаймақ түгіл, керісінше, геометриялық прогрессиямен өсіп барады.

Табиғаттағы ақша айналымы: қалтадан қазанға, қазаннан – қайда?


«Алдағы үш жылда салада жалпы ұзындығы 3,25 мың шақырым болатын, қаржыландыру көлемі 4,6 триллион теңгені құрайтын жобаларды іске асыру жоспарлануда. Оларды жүзеге асыру транзиттік әлеуетті айтарлықтай арттыруға және тікелей экономикалық тиімділікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді», – деп түсіндірді таяуда Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев.


«ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ басқарма төрағасы Дархан Иманашевтің мәлімдеуінше, 2026 жыл соңына дейін тағы 6 жол ақылы болады. Жаңа ақылы бағыттардың қатарында: «Қарағанды–Балқаш–Бурылбайтал» (554,6 км), «Бурылбайтал–Күрті» (226,4 км), «Ақтөбе–Қандыағаш–Мақат» (89 км), «Талдықорған–Өскемен» (773 км), «Атырау–Астрахан» (277 км) және «Мерке–Шу–Бурылбайтал» (78 км) бар.

Жалпы алғанда, бүгінде еліміз бойынша жалпы ұзындығы 4,9 мың шақырым болатын 26 ақылы учаске жұмыс істеп тұр.

Қаржылық көрсеткіштері де ғаламат өсімге ие: 2025 жылдың қорытындысында ақылы жолдармен жүргені үшін халық пен кәсіпкерлердің қалтасынан 87 млрд теңгені жинап алды. Бұл астатөк қаражат тек сол ақылы учаскелерді күтіп ұстауға ғана шығын етілген.

Салыстырсақ, 2024 жылы ақылы жолдардан түсімдер 48 млрд теңгеден асқан еді. Бір жылда екі есеге жуық өсу – күйініш пе, сүйініш пе? Бір жағынан, мұны жүйенің жетістігі, пайдаланушылардың көбеюі ретінде ұсынып, мақтануына болады. Екінші жағынан, ауқаты азайған бұқара мен бизнестің қалтасынан осынша көп ақшаны суырып алуы оларға түсетін қаржылық жүктеменің артқанын аңғартады.

Үкіметтің 2026 жылы ақылы жолдардан жинауға қатысты жоспарлары одан да өршіл – кем дегенде 120 млрд теңге ақы алу көзделіп отыр.

Тағы бір «шаңсорғыш»: Жол қоры деген не жорық?

Бірақ жиналымдардың өсуіне, триллиондық жоспарларға, ақылы учаскелер ауқымының үнемі кеңеюіне қарамастан, ақшаның әлі де жетіспейтіні белгілі болды. Ақша ағыны, сала шығыны молайған сайын, оның жетіспеушілігі туралы жыр да үдей түсті. Бұл жаңа институционалдық идеяларға түрткі болыпты. Ендігі ермек – «Жол қорын» құру. Қарапайым тілмен айтқанда, жеке және коммерциялық көлік иелерінен көбірек ақша жинаудың жаңа жолдары іздестірілуде.

Мәжіліс депутаттарына жолдаған жауап хатында Премьер-министр Олжас Бектенов халықаралық тәжірибеге нұсқады: бірқатар дамыған елдерде жол қорлары жол инфрақұрылымын дамыту мен күтіп ұстауға тиімді ықпал еткен көрінеді.


«Депутаттар ұсынған бастама жалпы алғанда негізді әрі орынды. Әйтсе де, оны іске асыру қосымша жан-жақты пысықтауды, соның ішінде экономикалық тиімділік тұрғысынан қарауды талап етеді. Бұл ретте қолданыстағы бюджет заңнамасына сәйкес, арнайы түсімдер мен нысаналы трансферттерді қоспағанда, бюджет кірістерінің нақты мақсаты көрсетілмейді және олар бірыңғай қазынашылық шотқа аударылады», – деп назар аудартты Үкімет басшысы.


Ұлттық қорға кететін мұнай-газ, металл түсімдерін, ӘМСҚ-ке аударылатын медсақтандыру жарналары мен аударымдарын, МӘСҚ алып қоятын әлеуметтік аударымдарды, «Жасыл Даму» АҚ-ына бағытталатын утильалымды қоспағанда, басқа барлық алым-салықтар ортақ қазынашылық қазанға тоғытылады. Жол қоры құрылса, осы қазаннан тағы бір бағытты бөліп алуға тура келеді.

Сондай-ақ, Премьер бюджеттік заңнаманың іргелі ерекшелігін еске салды: жеке қорды қалыптастыру үшін салықтық және салықтық емес түсімдерді пайдалану бюджет жүйесінің қағидаттарын бұзуы және республикалық бюджет кірістерінің азаюы қаупін тудыруы мүмкін екен.

Ал, депутаттар жаңа қорды толықтыру үшін ұсынған кейбір көздер, соның ішінде көлік құралдарына салынатын салық қазіргі кезде жергілікті әкімдіктердің кірістерінің маңызды бөлігі болып табылады. Осыған қарамастан, Үкімет басшысы «болмайды» деген жоқ, «көрейік» деді.


«Бұл мәселе бойынша келісілген позицияны әзірлеу мақсатында Көлік министрлігі бейінді мемлекеттік органдардың, ұйымдардың және салалық сарапшылардың қатысуымен жұмыс тобын құрады», – деп хабарлады Бектенов.


Тұтастай алғанда, Премьер-министр Жол қорын құру идеясын қолдап, жол саласын қаржыландырудың тұрақты көздерін қалыптастырудың ықтимал тәсілдерін талқылау үшін депутаттарды жұмыс тобына қатысуға шақырды. Яғни, жалпылама түрде саяси «бата» берілді, ал, егжей-тегжейлері іс барысында нақтыланатынға ұқсайды.

Жаңа Ата заң талабына сәйкес, алдағы айда мерзімінен бұрын таратылғанша, Парламент пен Үкімет бұл қорды құрып үлгере ме, ол енді басқа әңгіме.

inbusiness.kz бұған дейін жазғандай, Жол қорын құру идеясын белсенді түрде ілгерілетіп жүрген бастамашысы – Мәжіліс депутаты Олжас Құспеков. Ол мұны қауіпсіздік пен жолдардың жағдайын жақсарту мәселесімен дәйектеді. Мәжілісмен шынымен де үрей туғызатын статистиканы алға тартты: тек өткен жылдың өзінде 36 мыңнан астам жол апаты болған. Бұл бір жыл бұрынғыдан 14%-ға артық. 51 мыңнан астам адам зардап шегіп, 2,5 мыңға жуық адам қаза тапты. Ең ауыр жол апаттары қала сыртындағы және ақылы трассаларда орын алыпты.  

Сондай-ақ, Құспеков магистралдардың шамадан тыс жүктелгенін, өткізу пункттерінде үнемі кептеліс тұратынын, жол жабынының жедел тоза беретінін, жолды күтіп ұстау мен қысқы тазалауда қаптаған проблема барын қаперге салды. Мұның бәрі, оның тұжырымдауынша, күн сайын азаматтарға қауіп төндіріп, бизнеске шығын әкеледі.

Алайда мәжілісмен қалыптасқан бұл ауыр жағдайға өзін ақтамаған ақы жинау жүйесін емес, бюджет тапшылығын айыптады. Жүйенің өзін сын аясынан тыс қалдырды, проблеманы тек ресурстардың жетіспеушілігіне апарып тіреді.

Мәжілісменнің дерегінше, автожол саласының жыл сайынғы қажеттілігі шамамен 1,9 трлн теңгені құрайды, ал, іс жүзіндегі қаржыландыру – шамамен 1 трлн теңге.

Бұл қисын бойынша бөлек Жол қорын құру – ашық, тұрақты және ұзақ мерзімді перспективаға бағытталған баламасыз дерлік шешім ретінде ұсынылады. Жаңа қор жолдардың құрылысын, күтіп ұсталуын және жаңғыртылуын тұрақты қаржымен қамтамасыз етеді деп болжануда.

Қорды толтыру көздері ретінде депутаттар қазіргі бар және жаңадан енгізілуге тиіс құралдарды пайдалануды ұсынды: ақылы жолдар (олардың санын одан әрі көбейту), шетелдік көліктерден жиналатын транзиттік алымдар, жол бойындағы сервистің төлейтіні, түрлі салықтық емес түсімдер, сондай-ақ көлік терезелерін қараңғылауға (тонировка) ақылы рұқсат беру секілді жаңа бастамалар.

Битумды бриллиантқа айналдыру өнері

Қазақстандық жолдардың қымбаттығы да көлік иелерін қынжылтады. Бұған дейін бірқатар ақпарат құралдары Көлік министрлігіне сілтеме жасап, асфальтталған жол құрылысының әр шақырымы бюджетке шамамен 500 млн теңгеге ғана түсетінін хабарлаған болатын. Асфальты, битумы жоқ қарапайым қиыршық тасты (гравий) жолдар үшін баға арзандау – әр шақырымын салу 100 млн теңге, жөндеу – 50 млн-ға жуық.

Бірақ артынша министрлік бұл жерде әңгіме тек IV санаттағы жолдар, яғни, жергілікті желілерде қолданылатын ең қарабайыр әрі арзан нұсқалары туралы болып отырғанын нақтылады. Бұл нормативтерді алдағы үш жылда әкімдіктердің шығындарын жоспарлау кезінде қолдану көзделуде. Ал, ақылы болатын І және ІІ санаттағы жолдардың құрылыс құнын министрліктегілер жария етпеуді жөн көрді.

Дегенмен, ақылы жолдардың операторы «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясының ашық деректері бойынша 2025 жылы І техникалық санаттағы төрт жолаққа дейінгі жолды реконструкциялаудың әр шақырымы шамамен 2,1 млрд теңге тұрған.

Салыстырсақ, Өзбекстанда заманауи І санатты магистралдарды салу құны әр шақырымына $2,27 млн (1 млрд теңгеге дейін), Қырғызстанда – $1,7 млн (шамамен 790 млн теңгеге дейін), Беларусте – $2 млн, Польшада – орта есеппен 2,5 млн долларға (1,2 млрд теңгеге) жетеді.

Көріп тұрсыз, Қазақстандағы құрылыс олардағыдан әлдеқайда қымбат. Яғни, елдің «алтын асфальт» деп жүргені әзіл емес: ҚР Ұлттық банкінің бағамы бойынша 1 шақырым жолды салуға жұмсалатын ел қаржысына 31 343 грамм немесе 31 келіден артық ат басындай алтын сатып алуға болады.

Егер жол құрылысы көршілерден қымбат тұратын болса, онда оның сапасы да өте жоғары болуға тиіс. Егер олай болмаса, ел қаржысының бір бөлігі жолай қай қалталарға құмға сіңген судай құйылып жоқ болып жатқаны туралы құзырлы органдар сұрақ қойса, жөн.

Қорыта келгенде, қарапайым жүргізуші үшін жолдың жыры да, шығыны да таусылар емес. Ақылы жолдар бюджеттің тесігін жамаудың ең тиімді «автоматтандырылған» тәсіліне айналып үлгерді. Ендігі қалғаны – шақырымы отыз келі алтыннан қымбат, тарифі жоғары жолдармен азырақ жүру үшін көлік емес, ұшақ мінетін заманға аман-есен жету ғана.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 05 May 2026 12:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/NosjSLZ3.png"   type="image/png"   length="375842"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Алдымызға Қазақстанды цифрлық мемлекетке айналдыру жөнінде мақсат қойдық – Президент]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aldymyzga-kazakstandy-cifrlyk-memleketke-ajnaldyru-zhoninde-maksat-kojdyk-prezident</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aldymyzga-kazakstandy-cifrlyk-memleketke-ajnaldyru-zhoninde-maksat-kojdyk-prezident</guid>
                <description>Тиісті институционалдық алғышарттар мен базалық инфрақұрылым қалыптасты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алматыда Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңестің екінші отырысы өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Мемлекет басшысы жиында сөйлеген сөзінде әлем технологиялық трансформацияның мүлдем жаңа кезеңіне қадам басқанына назар аударды. 

Президенттің айтуынша, қазіргі өзгерістер XIX-XX ғасырлардағы индустриялық революциямен салыстыруға келмейді. Өйткені оның жылдамдығы мен ауқымдылығы соншалық, физикалық болмыс пен цифрлық кеңістік арасындағы шекара жойылып барады. 


– Жасанды интеллект жаһандық экономиканың басты арқауы, ал үлкен деректер қоры аса маңызды ресурс санала бастады. Сондықтан Қазақстан жасанды интеллектіні аса маңызды стратегиялық бағыт ретінде қарастырады. Алдымызға Қазақстанды заманауи цифрлық мемлекетке айналдыру жөнінде өршіл мақсат қойдық. Тиісті институционалдық алғышарттар мен базалық инфрақұрылым қалыптасты. Енді жасанды интеллект технологиясын экономиканың барлық саласына енгізуіміз қажет. Бұл ретте «технологиялық сақтық шараларын» басшылыққа алып, ұлттық мүддені де ұмытпаған жөн, – деді Президент. 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 04 May 2026 14:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/zZ3f1GUS.jpg"   type="image/jpeg"   length="82971"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қорқыт атаға қатысты болуы мүмкін құнды жәдігер табылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/korkyt-ataga-katysty-boluy-mumkin-kundy-zhadiger-tabyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/korkyt-ataga-katysty-boluy-mumkin-kundy-zhadiger-tabyldy</guid>
                <description>Тарғыл таудағы тарихы тереңнен сыр шертетін тасқа түсірілген таңбаның құпиясы әлі көп секілді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ол жазу Күлтегін, Білге қаған, Тоныкөк тас романдарындағы таңбадан айнымайды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

«Бұл жер бетіне шығып жатқан тастың ұшы ғана. Әйтпесе, тастың жер астындағы бөлігінде басқа да жазулар болуы мүмкін». Мұны inbusiness.kz тілшісіне жазушы Нұрлыбек Саматұлы айтып берді.


– Қызылорда облысы, Қармақшы аудандық тарихи-өлкетану музейінің ғылыми қызметкері Әзірбек Ілиясбекұлы маған «Қарақұм» экспедициясы деректері бойынша жазған осы өңірдегі көне қоныстар мен тарихи жер-суға байланысты мақаласын жолдаған еді. Сол мақалаға қоса бірнеше фото жіберіпті. Соның ішінде бетіне әлдебір таңба салынған тасқа назарым ауды. Анықтап қарасам, Күлтегін ескерткіш тасындағы жазуға ұқсас 4 таңба тұр. Оңнан солға қарай оқығанда алғашқы екі таңба анық емес, соңғы мынадай  екі таңба көзіме оттай басылды. Осыдан соң-ақ алдыңғы екі таңбаның не таңба екенін ұға қойдым. Демек ол –  таңбалары. Шынында да анықтап қарағанда осы екі таңбаның сұлбасы байқалады. Бәрін қосып оқығанда –  болады. Бұл – Теңірі (Теңр – болып жазылады) деген сөз. Күлтегін, Білге қаған, Тоныкөк тас романдарында да дәл осылай жазылған, – дейді ол.


Жазушының сөзінше, музей қызметкері бұл тасты 2023 жылы тапқан. Десе де, тас бетіндегі таңбаның не таңба екенін түсінбей, содан соң «білетін адамдар табылып қалар» деген оймен фотоға түсіріп алған.


«Ол тас әлі де таудың басында дейді. Тұтас тастың жер бетіне шығып жатқан ұшы ғана екен. Тастың жер астындағы бөлігінде басқа да жазулар болуы мүмкін», – дейді Нұрлыбек Саматұлы.





– Қайран қаларлық жағдай. Сонау Моңғолияның Орхон өзені мен шалғайдағы Сырдарияға дейінгі (одан да әрі болуы мүмкін) ұланғайыр аумақта өмір сүрген түркі бабаларымыз Тәңірі (Теңірі) сөзін жердің арадағы осыншалық алшақтығына қарамастан еш қатесіз жазуды біліпті. Бұл – көне түркі жазуы түркілер арасында әбден қалыптасқанының, жазуды білетін кісілердің соншалық сауаттылығының дәлелі. Содан соң Әзірбекке хабарласып, бұл тас қай жерде тұрғанын сұрап, білдім. «Тарғыл таудың ұшар басында.

Тарғыл тауы аудан орталығы – Жосалының (Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы) солтүстік бағытында, шамамен жүз шақырым жерде. Аудан аумағының ең биік жері. Энциклопедияда 160 метр деп жазылған, – деді.


Жазушы Нұрлыбек Саматұлы Тарғыл тауы туралы тағы бір деректі еске түсіреді. Ол Қорқыт бабамыздың «Тарғыл тана» күйіне байланысты болса керек. Енді ел аузындағы мынадай бір аңызға кезек берсек.


– Қорқыт желмаясымен ел аралап келе жатса, бір тарғыл тана елге ұстатпай қашып жүр екен. Қашан да жұрттың қамын қамдайтын ұлы бақшы (қазір бақсы деп қата айтып жүрміз) желмаясын тебініп, қуа жөнеліпті дейді. Тарғыл тана желмаяға да жеткізбеген көрінеді. Бір жерлерге келгенде ғана тананың өкпесі өшіп құлап, тасқа айналыпты, мынау Тарғыл тау сол тасқа айналған тана екен дейді ел. «Сол жерде Қорқыт «Тарғыл тана» күйін тартты» дейді ел аузындағы аңыз.

Негізі, «Қорқыт мәңгілік өмірді іздепті, ажалдан қашып дүниенің төрт бұрышын түгел шарлапты, бірақ қайда барса да, алдынан көр қазып жатқандар кездеседі екен, бұл кімнің көрі десе, «бұл Қорқыттың көрі» дейді екен, сонан соң Қорқыт дарияның бетіне кілем жайып, сол жерде қобызын тартып отыратын болыпты» деп келетін ғажайып әңгімелердің барлығы – ел-жұрттың ой-қиялынан құпиясы жасырылып айтылған көркем туындылар. Мұның барлығы Қорқыттың басынан өткен өмірі екен деуге болмайды. Мысалы, «Қайда барса да, алдынан көр қазғандар кездеседі» дегені Қорқыт қабылдамаған ислам дінінің алды-артын орап, жайылып бара жатқанын білдіреді. Ал ағын су – мәңгілік өмір нышаны.

Бір анығы, Қорқыттың осы Тарғыл тауда болғаны. Мүмкін сол жерлерді жайлаған да шығар. Айтайын дегенім, таудың басына оңашаны сүйетін бақшы болмаса, былайғы ел шыға бермейтіні анық. Демек анау  деген жазуды Қорқыттың өзі жазуы мүмкін-ау. Өйткені, Қорқыт сияқты ұлы абыз, ұлы бақшы болмаса, жұрттың бәрі қазіргідей жазуды білмейді ғой. Тастың бетінде қалған таңбадан осындай қиялға сенгің де келеді, – дейді жазушы Нұрлыбек Саматұлы.


Қорыта айтқанда, бұл Тарғыл тау әлі де зерттеуді қажет етеді. Ал Қорқыт бабамызға қатысты әңгімеде аңыз бен ақиқат астасып жатқан сияқты. Қалай десек те, күллі түркі әлеміне ортақ тұлғаға қатысты құнды жәдігер табылды деуге негіз бар.


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 04 May 2026 08:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/fvpvlld2.jpeg"   type="image/jpeg"   length="97469"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент сыйға тартылған тұлпарларды арнайы барып көрді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-syjga-tartylgan-tulparlardy-arnajy-baryp-kordi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-syjga-tartylgan-tulparlardy-arnajy-baryp-kordi</guid>
                <description>Мемлекет басшысы арасында осында келіп, жылқыларға өз қолымен жем беріп тұрады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев мамыр мерекесінде әр жылдары сыйға тартылған тұлпарлардың күтімін көріп қайту үшін Президент Іс басқармасының атқорасына арнайы барды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Президент бір жыл бұрын Ақалтеке тұқымынан туған қылаң боз тайды Ақжан деп атаған еді. Шоқтығы биік, қаз мойын, қамыс құлақ, денесі сылыңғыр, көзі тау суындай тұп-тұнық, жүрісі паң, өте есті жануар екені бүкіл болмыс-бітімінен байқалып тұрады.


&quot;Ақалтеке тұқымына жататын арғымақтардың қатарына бірнеше ай бұрын құла түстес құлын да қосылды. Мемлекет басшысы оған Ақниет деп ат қойды. Аттың сынын жақсы білетін мамандар келешекте халықаралық жарыстарда топ жаратын тұлпар болады деп бағалап отыр,&quot; – делінген хабарламада. 


Сонымен қатар Президент Іс басқармасының атқорасында жақында Қатар елінен сыйға келген арабы арғымақтар да бар. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 03 May 2026 14:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/wU6vrVTR.jpg"   type="image/jpeg"   length="213191"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның көші-қон саясаты түбегейлі трансформациядан өтеді – Аида Балаева ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-koshi-kon-sayasaty-tubegejli-transformaciyadan-otedi-aida-balaeva</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-koshi-kon-sayasaty-tubegejli-transformaciyadan-otedi-aida-balaeva</guid>
                <description>Премьер-министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева Президент Жарлығын жүзеге асыру аясында көші-қон саясатына енгізілген жаңа тәсілдерді түсіндірді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Аида Балаева бұл Жарлықты жай ғана құжат емес, көші-қон саясатын жаңа деңгейге көтеретін маңызды қадам ретінде қарастыратын жеткізді. Сондықтан оны жүзеге асыру – барлық мемлекеттік органдардың үйлесімді, жүйелі жұмысты талап ететін ортақ міндеті. Қарапайым тілмен айтқанда, бұрынғы күрделі әрі шектеулерге толы жүйеден біртіндеп бас тартып, ашық әрі икемді модельге көшіп жатқанын айтты. 

Басты мақсат – отандық экономикаға қажетті, сұранысқа ие мамандар үшін ашық, болжамды және қолайлы көші-қон жүйесін қалыптастыру. Бұл өз кезегінде олардың еркін келуіне, кәсіби әлеуетін толық іске асыруына және Қазақстан қоғамына толыққанды әрі жайлы бейімделуіне мүмкіндік береді.

Осы бағытта бірнеше нақты қадамға басымдық беріледі.

Бірінші негізгі бағыт – көші-қон саласында сервистік мемлекетті қалыптастыру. Бұл мемлекеттік қызметтердің барынша қарапайым, ашық және қолжетімді болуын білдіреді.

Іс жүзінде бұл «бір терезе» қағидатын кеңейту, негізгі процестерді толық цифрландыру және ведомствоаралық келісімдерді қысқарту арқылы жүзеге асады. 

Яғни мәртебе рәсімдеу, жұмысқа рұқсат алу сияқты барлық рәсімдер біртұтас жүйе арқылы, түрлі органдарға қайта-қайта жүгінбей жүзеге асырылуы тиіс.

Екінші бағыт – әкімшілік процестерді бюрократиядан арылтып, олардың тиімділігін арттыру. Өтініштерді қарау мерзімдері қысқарып, рәсімдер оңтайландырылады, цифрлық бақылау құралдары енгізіледі. 

Бұл өз кезегінде азаматтар үшін де, мемлекет үшін де уақыт пен ресурстарды азайтады.

Үшінші бағыт – адами капиталды жоспарлы түрде тарту моделіне көшу. 

Осы ретте «Алтын виза» тетігі енгізіледі. Бұл құрал инвесторлар мен жоғары білікті мамандар үшін тұрақты әрі болжамды жағдай қалыптастыруға бағытталған. 

Мысалы, өндіріс немесе инфрақұрылым саласында жоба іске асыратын инвесторлар үшін елде ұзақ мерзімді тұрақты қызмет ету мүмкіндігі беріледі. Сол сияқты инженерия, IT немесе медицина саласындағы сұранысқа ие мамандар үшін де еңбек нарығына шығу жеңілдетіледі.

Төртінші маңызды бағыт – еңбек нарығының икемділігін арттыру, оның ішінде кәсіби біліктілікті тану рәсімдерін жеңілдету. Бұл әсіресе кадр тапшылығы бар және жоғары технологиялық салалар үшін маңызды. 

Кей жағдайларда біліктілікті растау мерзімдері айтарлықтай қысқарып, сапа мен қауіпсіздік талаптары толық сақталады.

Бұл ретте ең маңыздысы – барлық реформалар институционалдық тұрақтылықты күшейту және цифрлық бақылауды дамыту аясында жүзеге асырылуда. Яғни мемлекет реттеуді әлсіретпейді, керісінше оны нақты, дәл және технологиялық тұрғыдан тиімді етеді.

Стратегиялық тұрғыдан алғанда, бұл Жарлық Қазақстанның инвестиция, технология және адами капитал үшін жаһандық бәсекедегі орнын күшейтуге бағытталған. Бұл – білімге негізделген экономиканы дамыту және сапалы өсуді қамтамасыз ету жолындағы маңызды қадам.

Осылайша, көші-қон саясаты түбегейлі трансформациядан өтеді: әкімшілік сипаттағы құралдан экономикалық дамудың және ұзақ мерзімді мемлекеттік стратегияның маңызды тетігіне айналады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 03 May 2026 12:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/YsycdslT.jpg"   type="image/jpeg"   length="128729"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан ұшқыштарын Қытайда оқытпақ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-kytajmen-oz-pilottary-men-inzhenerlerin-sychuanda-okytuga-kelisti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-kytajmen-oz-pilottary-men-inzhenerlerin-sychuanda-okytuga-kelisti</guid>
                <description>Қазақстан Республикасының Сиань қаласының Бас консулы Жошыхан Қыраубаев Сычуань өңірінің Дэян қаласының Халықтық үкіметінің Сыртқы істер басқармасының басшысы Гу Шэньвэймен кездесу өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Екіжақты кездесуде қазақ-қытай өңіраралық ынтымақтастығының қазіргі жағдайы мен даму мүмкіншіліктері талқыланды. Тараптар екіжақты өзара іс-қимылды тереңдетуге өзара мүдделілік танытатынын растап, инвестиция салу, білім беру мен мәдени-гуманитарлық салалардағы цифрлық экономика, жасанды интеллект және жаңа технологиялар саласындағы ынтымақтастықты дамытуға үлес қосуға уағдаласты.

Бас консул Қазақстан мен Қытайдың сауда-экономикалық, ауыл шаруашылығы, көлік және инвестициялық ынтымақтастығының негізгі бағыттары, сондай-ақ, мемлекетте жүргізіліп жатқан конституциялық реформалары аясында ҚР Үкіметі тарапынан шетелдік инвесторларды және отандық өнім өндірушілерге берілетін заңнамалық кепілдіктері туралы ақпаратпен бөлісті. ҚР Сыртқы істер министрлігі тарапынан инвесторларға көрсетілетін қолдаулары жайында кеңінен баяндап берді. Дэян қаласы металлургия саласындағы ауқымды әлуетін ескере отырып, Қазақстан аумағында құрылыс материалдарының болашақта өндірілуі арқылы кең нарықты сатылымға шығуға мүмкін алатынын егжей-тегжейлі таныстырып, белсенді жұмысты бірге істеуге шақырды.

Қытайлық тарап Сычуань провинциясы мен Алматы облысының бауырластық қатынастары негізінде Дэян қаласымен деңгейлес бауырластық қатынас орнатуға ынталы екенін мәлімдеді. Заманауи құрылыс материалдары мен жаңа құрылыс технологиясын зерттеу институтының оқу-материалдық базасы негізінде қазақстандық құрылыс-архитектура және кәсіптік-техникалық білім беру мекемелерімен серіктестік орнату, оқушылармен алмасу, авиация мамандарын тәлімгерліктен өткізу, құрылыс саласында зерттеумен айналысатын қазақстандық жоғары оқу орындарымен өзара бірлескен жобаларды іске асыруға мүдделігін білдірді.

Тараптар ҚР-дың азаматтық авиация қызметінің пилоттары мен инженерлері Сычуань политехникалық университеті базасында 3 айлық білімдерін жетілдіру курстарынан өтуді пысықтауды уағдаласты. Сондай-ақ студенттер мен оқытушылармен алмасу, қажетті бағыттарда мамандар дайындау факультетін бірлесіп құру, инженерлік-техникалық даярлық, ғылыми зерттеулер және кәсіби оқыту салаларында ықпалдастықты кеңейтуі талқыланды.

Сонымен қатар қытай тарапы Дэян қаласы шілдеде өткізетін Орта Азия мемлекеттерінің дипломаттарына арналған арнайы 5 күндік даярлау семинарына қатысуды ұсынды. А.ж. қазанында «Таза энергетика мен энергия көздері» тақырыбында Дэянда өтетін халықаралық дипломатиялық, инвестициялық, туристік форумына және басқа шараларына қазақ делегацияларының қатысуын әзірлеуді түйіндесті.

Кездесу қорытындысы бойынша тараптар өңіраралық өзара іс-қимылды одан әрі тереңдетуге және бірлескен жобаларды іске асыруға мүдделілігін растады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 03 May 2026 11:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/DkWyKY5r.png"   type="image/png"   length="8705402"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
