<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Елде</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/elde</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Fri, 05 Jun 2026 14:11:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев: Билік пен бизнес түйткілдерді шешу жолын бірлесе отырып іздеуі қажет ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-bilik-pen-biznes-tujtkilderdi-sheshu-zholyn-birlese-otyryp-izdeui-kazhet</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-bilik-pen-biznes-tujtkilderdi-sheshu-zholyn-birlese-otyryp-izdeui-kazhet</guid>
                <description>Сот шешімдерінің 80 пайызына жуығы инвесторлардың пайдасына шығарылып жатыр.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл туралы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Әкімшілік әділет және оның құқық үстемдігін қамтамасыз ету ісіндегі рөлі» атты халықаралық форумында айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Осының бәрі «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» қағидатының нақты іс жүзіндегі көрінісі екені күмәнсіз. Еліміз сот жүйесі және құқық қорғау саласындағы түбегейлі реформалармен қатар ауқымды экономикалық өзгерістерді жүзеге асыруда. Мұның мемлекетіміз үшін маңызы айрықша.

Іскерлік белсенділікті арттыру мақсатында, соның ішінде инвестициялық дауларды шешу үшін қолайлы құқықтық институционалдық орта қалыптасуда. Соның арқасында сот шешімдерінің 80 пайызына жуығы инвесторлардың пайдасына шығарылып жатыр», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Президенттің сөзінше, отандық және шетелдік инвесторлармен кездесулер кезінде үнемі мына мәселеге айрықша назар аударамын: билік және бизнес өкілдері өзара сындарлы байланыс орнатуы керек, олар өзекті түйткілдерді ашық талқылап, шешу жолдарын бірлесе отырып іздеуі қажет.


«Билікте отырған лауазымды тұлғаларға тапсырмам: әр даулы жағдайда мәмілеге келетін жолды іздеу керек, бірақ бұл жол заңнама жүйесіне нұқсан келтірмеуі қажет. Басқа сөзбен айтқанда, әр келісімнің заңдық шектеуі болуға тиіс.

Атап айту керек, кассациялық соттарды құру бастамасы дәл осындай жиынның бірінде көтерілген болатын», – деді Мемлекет басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 05 Jun 2026 14:11:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/GtUX9Tu7.jpg"   type="image/jpeg"   length="59803"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент: Мемлекет пен қоғам тұтастығын нығайту – Қазақстан үшін алдыңғы қатардағы міндеттің бірі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-memleket-pen-kogam-tutastygyn-nygajtu-kazakstan-ushin-aldyngy-katardagy-mindettin-biri</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-memleket-pen-kogam-tutastygyn-nygajtu-kazakstan-ushin-aldyngy-katardagy-mindettin-biri</guid>
                <description>Қоғамдық келісім – көпқырлы табанды жұмыстың нәтижесі.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Әкімшілік әділет және оның құқық үстемдігін қамтамасыз ету ісіндегі рөлі» атты халықаралық форумда сөз сөйледі, деп хабарлайды inbusiness.kz  сайты.
 
«Ең алдымен, баршаңызды алқалы жиынның ашылуымен құттықтаймын! Қадірлі меймандарға осы форумға арнайы келгендері үшін алғыс айтамын. Сіздерді Астана төрінде көргеніме ризамын. Жаңа ғана форум тақырыбы бойынша өзекті ойлар мен құнды пікірлер айтылды. Алдағы уақытта Үкімет бұл жұмысты міндетті түрде назарда ұстайды. Шын мәнінде, бүгінгі жиынның мән-маңызы айрықша.
 
Мемлекет пен қоғам тұтастығын нығайту – Қазақстан үшін алдыңғы қатардағы міндеттің бірі. Еліміз тұрақты дамуы үшін халық пен билік арасында өзара сенім және келісім болуы керек. Бұл – мызғымас қағида. Бірақ мұндай келісім өздігінен пайда болмайтыны анық», – деді Мемлекет басшысы.


Президенттің айтуынша, қоғамдық келісім – көпқырлы табанды жұмыстың нәтижесі. 


«Сондықтан мен Президент ретінде осы өте өзекті мәселеге баса мән беремін. Біз «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын жүзеге асыра бастадық.
 
Ашық диалог жүргізу, азаматтардың мұң-мұқтажын ескеріп, арыз-шағымына дер кезінде жауап беру елдегі түбегейлі өзгерістердің өзегі саналады.
 
Осы маңызды жұмысқа биліктің әр деңгейдегі өкілдері, соның ішінде министрлер, әкімдер, депутаттар белсенді түрде қатысуы керек. Бұл – мемлекеттік қызметшілердің конституциялық міндеті», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 05 Jun 2026 12:56:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/wSvX5DjF.jpg"   type="image/jpeg"   length="76231"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Бір диплом өмір бойы асырайды» дейтін заман өтті – Нұршат Әбу]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/bir-diplom-omir-bojy-asyrajdy-dejtin-zaman-otti-nurshat-abu</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/bir-diplom-omir-bojy-asyrajdy-dejtin-zaman-otti-nurshat-abu</guid>
                <description>Қазір дамыған елдерде «ізденіс жылы» (Gap Year) атты жаңа тренд қалыптасып келеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ол – мектеп бітіре сала бірден жоғары оқу орнына жүгірмей, бір жылды ерікті болуға, қысқа курстар оқуға және өзін түсінуге арнау мәдениеті.

Бұл туралы inbusiness.kz сайтының тілшісіне полиглот, профориентолог Нұршат Әбу айтып берді. Кейіпкерімізбен болған шағын сұхбатта жастар үшін көптеген маңызды лайфхак айтылды.

Сала маманының сөзінше, нарықтық болашақты болжау жүйесінің әлсіздігінен ЖОО-лар 4-5 жылдан кейін қандай мамандықтардың алға шығатынын дөп басып айта алмай жүр.

– Сұраныс азайған, жойылу қаупі төніп тұрған мамандықтар қандай?

– Қазіргі халықаралық зерттеулер, соның ішінде Дүниежүзілік экономикалық форумның (WEF) соңғы баяндамалары алгоритмдер мен автоматтандыруға бағынышты кәсіптердің бірінші кезекте өзгеріске ұшырайтынын көрсетеді. Технология мен жасанды интеллект адамның механикалық жұмысын белсенді алмастырып жатыр.

Деректерді қолмен енгізушілер, қатардағы есепшілер, банк операторлары, курьерлер мен диспетчерлердің нарықтан ысырылу қаупі бар. Мәселе – мамандықтың біржола жоғалуында емес, оған деген сұраныстың күрт төмендеуінде. Мысалы, бұрын он есепші атқаратын жұмысты қазір бір бағдарлама мен бір білікті маман игере алады. Шығармашылықты, сыни ойлауды қажет етпейтін, қайталанатын іс-әрекеттер нарықтан біртіндеп кетеді.

– Мектеп бітіруші түлектер мамандық таңдауда нендей қателіктерге жол береді?

– Гарвард университетінің зерттеулері көрсеткендей, табысты мансаптың 85%-ы адамның икемді дағдыларына (soft skills – коммуникация, бейімделгіштік, эмоционалды интеллект) байланысты. Алайда, біздің түлектер арасында мынадай жүйелі қателіктер жиі кездеседі:

* Түлектер мамандықтың мазмұнын емес, грант санын немесе ата-анасының қалауын таңдайды.

* Олар «бұл сала менің тұлғалық ерекшеліктеріме сай келе ме?» деп емес, «қазір бәрі қайда кетіп жатыр? / басқа түлектер не таңдап жатыр» деген сұраққа сүйеніп шешім қабылдайды.

* Тұлғалық ерекшеліктерді анықтайтын кәсіби психометриялық талдаудан (мысалы, Gallup немесе MBTI әдістемелері) өтпей, тек ҰБТ пәндерінің үйлесімділігіне қарап таңдау жасау – болашақта мамандық бойынша жұмыс істемеудің басты себептерінің бірі.

– Еліміздегі жоғары оқу орындары қажетсіз, яғни сұранысқа ие емес мамандықтарды көбірек оқытып жатқан жоқ па?

– Бұл – жасыруға келмейтін өзекті мәселе. Қазіргі уақытта білім беру бағдарламалары мен еңбек нарығының арасында үлкен құрылымдық алшақтық бар.

Университеттер жыл сайын мыңдаған экономист, заңгер немесе дәстүрлі бағыттағы педагогтарды дайындап шығарады. Бірақ бүгінгі нарыққа тар бағыттағы (узкое направление) деректер аналитиктері, цифрлық мамандар және пәнаралық (interdisciplinary) кадрлар қажет.

Нарықтық форсайт-талдаудың (болашақты болжау жүйесінің) әлсіздігінен ЖОО-лар 4-5 жылдан кейін қандай мамандықтардың алға шығатынын дөп басып айта алмайды. Нәтижесінде қолда дипломы бар, бірақ жұмыс беруші талап ететін нақты практикалық дағдылары жоқ кадрлардың демпингі пайда болады.

– Тек диплом үшін ЖОО оқитын жастар шоғыры қалыптасып келе жатқан секілді көрінеді. Жалпы, мұның соңы неге әкелуі мүмкін?

– Бұл үрдіс экономикада «дипломдар инфляциясы» (degree inflation) және адам капиталының құнсыздануы деп аталады. Егер жоғары білім тек әлеуметтік статус немесе «қағаз» үшін ғана алынса, оның салдары ауыр болады.

Жастар өз өмірінің ең өнімді 4 жылын және отбасы қаржысын ешқандай қайтарымы жоқ процеске жұмсайды. Нарықта жоғары білімі бар, бірақ біліктілігі төмен жұмыссыздар тобы қалыптасады.

Қазіргі әлем дипломға негізделген модельден дағдыға негізделген модельге көшіп болды. Құр қағаз ешкімнің бәсекеге қабілеттілігін арттырмайды, нарық тек нақты мәселені шеше алатын құзыреттілікке ақы төлейді.

Жаңа тренд: Осы орайда дамыған елдердегі «ізденіс жылы» (Gap Year) мәдениетін айту керек. Мектеп бітіре сала ЖОО-ға жүгірмей, бір жылды ерікті болуға, қысқа курстар оқуға және өзін түсінуге арнау қате таңдаудың алдын алады. Бізде де «міндетті түрде бірден ЖОО түсу керек» деген стереотип өзгеруі тиіс деп ойлаймын.

– Көп тіл білудің артықшылығы мен шетелдік тәжірибенің маңызы қандай?

– Заманауи когнитивті ғылымдар (когнитивистика) көп тіл білуді (полиглотизмді) жай ғана қарым-қатынас құралы емес, мидың икемділігін арттыратын фактор ретінде қарастырады.

Негізгі халықаралық тілдерді, әсіресе ағылшын тілін меңгеру әлемдік ғылыми, технологиялық және бизнес ақпараттың шамамен 80%-ына тікелей жол ашады. Тіл білетін маман ақпаратты бірінші дереккөзден алады.

Ал шетелге шығу мен халықаралық тәжірибе адамның «мәдени интеллектін» (CQ – cultural intelligence) қалыптастырады. Өзге мәдениетті көру адамның өресін кеңейтіп, стереотиптерден арылтады. Бұл маманды жергілікті деңгейден жаһандық (global talent) деңгейге шығарады.

Болашақтың басты дағдысы – өмір бойы оқу (lifelong learning) және қайта бейімделу (reskilling). Бір алған диплом өмір бойы асырайтын заман өтті, сондықтан жастар мамандық емес, үнемі жаңарып отыратын дағдылар портфолиосын жинауды үйренуі керек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 05 Jun 2026 10:56:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/AmHboMms.png"   type="image/png"   length="2319704"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Өзбекстан алғашқы АЭС құрылысын ресми түрде бастап кетті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ozbekstan-algashky-aes-kurylysyn-resmi-turde-bastap-ketti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ozbekstan-algashky-aes-kurylysyn-resmi-turde-bastap-ketti</guid>
                <description>Салтанатты рәсім телекөпір форматында көрсетілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Өзбекстанда алғашқы атом электр станциясының құрылысы ресми түрде басталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Өзбекстан президентінің баспасөз қызметінің хабарлауынша, Ресейде жұмыс сапарымен жүрген Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев пен Ресей басшысы Владимир Путин интеграцияланған атом электр станциясының құрылысын бастауға рұқсат берді. Осылайша энергоблоктың іргетасына алғашқы бетон құйылды. Салтанатты рәсім телекөпір форматында өтіп, Өзбекстандағы құрылыс алаңы мен Санкт-Петербург қаласын байланыстырды. Телекөпір форматындағы бейнебайланысқа Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің (МАГАТЭ) бас директоры Рафаэль Гросси де қатысты. 

Жергілікті БАҚ-тың жазуынша, АЭС Жизақ облысында салынады. «Өзатом» агенттігінің басшысы Әзім Ахмедхаджаевтың айтуынша, АЭС құрылысының базалық құны 9,5 млрд долларға бағаланған.

Көрші елдегі АЭС жобасы қуаты 1000 МВт болатын екі үлкен энергоблок пен қуаты 55 МВт-тан келетін екі шағын энергоблоктың құрылысын көздейді. «Росатом» компаниясы үшін бұл шетелде шағын АЭС салудағы алғашқы тәжірибе болмақ.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 05 Jun 2026 10:39:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/vg45Gj7q.jfif"   type="image/jpeg"   length="63456"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Газа секторын қалпына келтіру бастамаларын қолдауға дайын]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-gaza-sektoryn-kalpyna-keltiru-bastamalaryn-koldauga-dajyn</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-gaza-sektoryn-kalpyna-keltiru-bastamalaryn-koldauga-dajyn</guid>
                <description>Мемлекет басшысы Бейбітшілік кеңесінің Аға кеңесшісі Арье Лайтстоунды қабылдады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның Бейбітшілік кеңесіне қатысуының маңызын атап өтіп, ұйым аясында нәтижелі ынтымақтастық орнатуға бейіл екенін жеткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Біз Бейбітшілік кеңесінің негізін қалаушылардың бірі ретінде аталған институттың жаһандық қауіпсіздік пен диалогты нығайтуға тиімді ықпал ететініне сенімдіміз, – деді Мемлекет басшысы.


Кездесуде Газа секторындағы ахуалды тұрақтандыруға үлес қосуды көздейтін Қазақстан бастамалары талқыланды. Бұл әлеуметтік инфрақұрылымды қалпына келтіру, білім беру және денсаулық сақтау жобаларын жүзеге асыру, азық-түлік қауіпсіздігін қолдау бағыттарын қамтиды.

Арье Лайтстоун Қазақстан Президенті мен халқын Мемлекеттік рәміздер күнімен құттықтап, елімізге бейбітшілік және бақ-береке тіледі.

Сондай-ақ ол Мемлекет басшысына АҚШ Президенті Дональд Трамптың ыстық ықыласы мен лебізін жеткізді.

Бейбітшілік кеңесінің өкілі Қазақстанның осы және басқа да халықаралық ұйымдар жұмысына белсене қатысатынын, соның ішінде Ибраһим келісімдеріне қосылу жөнінде шешім қабылдағанын жоғары бағалады. 

Қасым-Жомарт Тоқаев пен Арье Лайтстоун көлік-логистика саласындағы ынтымақтастық, TRIPP және Орта дәліз аясындағы ықпалдастық перспективасын талқылады. Қазақстанның өңіраралық өзара байланысты нығайтуға және халықаралық көлік бағдарын әртараптандыруға қызығушылық танытатыны атап өтілді.

Кездесу соңында Президент пен Ұйым өкілі екіжақты және көпжақты күн тәртібіндегі ауқымды мәселелер бойынша ынтымақтастықты одан әрі тереңдетуге дайын екенін растады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 04 Jun 2026 16:53:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/OiNQQW93.jpg"   type="image/jpeg"   length="147865"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент: Ұлттық нышандарымызды ұлықтау – ортақ парыз, бұл – әр азаматтың міндеті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-ulttyk-nyshandarymyzdy-ulyktau-ortak-paryz-bul-ar-azamattyn-mindeti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-ulttyk-nyshandarymyzdy-ulyktau-ortak-paryz-bul-ar-azamattyn-mindeti</guid>
                <description>Ұлт рәміздерінің мәртебесін арттыру – аса маңызды мемлекеттік жұмыс. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ту көтеру рәсімінде сөйлеген сөзінде ұлттық рәміздердің мәртебесін арттыру мемлекет үшін маңызды міндет екенін атап өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Президенттің айтуынша, нағыз патриоттар ғана елдің дамуына үлес қосып, мемлекеттің қауіпсіздігі мен тұтастығын қорғауға қабілетті.


– Нағыз патриоттар ғана елдің көшін алға бастайды, жердің шетін жаудан қорғайды. Басқа сөзбен айтқанда, отаншылдық дегеніміз – жеріміздің қауіпсіздігі және тұтастығының кепілі, – деді Мемлекет басшысы.


Қасым-Жомарт Тоқаев ұлттық рәміздерді ұлықтау мен олардың мәртебесін арттыру аса маңызды мемлекеттік жұмыс екенін айтты.

Осыған байланысты Президент жуық арада Үкімет мемлекеттік рәміздерді орынды пайдалану мәселесіне қатысты қолданыстағы қаулыға қажетті өзгерістер енгізетінін мәлімдеді.


– Ұлт рәміздерінің мәртебесін арттыру – аса маңызды мемлекеттік жұмыс. Таяу арада Үкімет мемлекеттік рәміздерді орынды пайдалану мәселесі бойынша қаулыға қажетті түзетулерді енгізеді. Ұлттық нышандарымызды ұлықтау – ортақ парыз, бұл – әр азаматтың міндеті. Түптеп келгенде, рәміздерді қастерлеу – мемлекетімізді құрметтеу деген сөз, – деді Президент.


Мемлекет басшысы биыл Қазақстан Тәуелсіздігінің 35 жылдығы атап өтілетінін еске салды. Оның айтуынша, бұл мерейтой өткен жолды саралап қана қоймай, елдің болашақ даму бағытын айқындау тұрғысынан да ерекше маңызға ие.

Президент тарихи датаны нақты нәтижелермен және қажырлы еңбекпен қарсы алу қажеттігін атап өтті.


– Біз биыл Тәуелсіздіктің 35 жылдығын атап өтеміз. Бұл тарихи кезең жүріп өткен жолымызды жан-жақты талдауға және болашаққа арналған стратегиялық жоспарларды айқындауға мүмкіндік береді. Аталған мерейлі датаны қажырлы еңбекпен және нақты нәтижелермен қарсы алуымыз керек, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Сондай-ақ Мемлекет басшысы 2026 жыл Қазақстан үшін қоғамдық өмірдің барлық саласында ауқымды өзгерістер мен жаңғырулар кезеңі болып отырғанын айтып, елдің орнықты даму жолына түскенін жеткізді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 04 Jun 2026 12:59:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/73hUp3qd.jpg"   type="image/jpeg"   length="82182"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Емхана қызметкерінен хантавирус анықталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/emhana-kyzmetkerinen-hantavirus-anyktaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/emhana-kyzmetkerinen-hantavirus-anyktaldy</guid>
                <description>Нидерландыда карантиндегі науқаспен байланыста болған маман хантавирусқа оң нәтиже берді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ол – Неймегендегі Радбауд университетінің медициналық орталығының қызметкері, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Соңғы талдаулар теріс нәтиже көрсетіп, аурудың клиникалық белгілері байқалмайды. Соған қарамастан, медициналық мекеме бақылауды күшейтуге шешім қабылдап отыр, қызметкер биоматериалдың бірнеше түрін қолдана отырып, аптасына 2 рет тексеріледі. 

Бұған дейін ауру жұқтырған науқаспен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік хаттамаларының бұзылуына байланысты аурухананың 12 қызметкері 6 апталық карантинге жіберілгені хабарланған еді. 

Жергілікті БАҚ науқастың қан үлгілерін өңдеу кезінде қатаң қауіпсіздік ережелері толық сақталмағанын жазады. Сонымен қатар, биоматериалдарды жою барысында халықаралық талаптардан ауытқулар анықталған. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 04 Jun 2026 10:27:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/RDTefoce.jpg"   type="image/jpeg"   length="143368"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде үкіметтің қаржысына қол жайып қалған сала бары анықталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-ukimettin-karzhysyna-kol-zhajyp-kalgan-sala-bary-anyktaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-ukimettin-karzhysyna-kol-zhajyp-kalgan-sala-bary-anyktaldy</guid>
                <description>Заман дамыған сайын халықтардың өркендеуінің өлшемі ретінде өнеркәсіптің үлесі мол екенін әлдеқашан ұғындық. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сонау 2000-жылдардың басынан бері ел үкіметі бұл салаға ден қойып, «Қазақстанда жасалған» деген өнімдерді көбейтуге күш салып келеді. Дегенмен ірі кәсіпорындарды былай қойғанда, еліміздегі жеңіл өнеркәсіптің өзі де ілгері баса алмай отыр, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Жасырары жоқ, жеңіл өнеркәсіп сыртқы нарықтар түгілі, ішкі нарықты да толық қамти алмайтын хәлде. Қызығушылық бар, алайда кедергі көп. Енді сөзімізді сандармен салмақтай түсейік, Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, биыл алғашқы 4 айда жеңіл өнеркәсіп өндірісінің көлемі 2,2 есеге артқан. Ал 2025 жылдың қорытындысында саладағы өнім шығару көлемі шамамен 260 млрд теңгеге жетіп, алдыңғы жылмен салыстырғанда 22,6 пайызға өсіпті. Салыстырмалы түрде қарайтын болсақ, 2021 жылы – 153,6 млрд теңге, 2022 жылы – 193,2 млрд теңге, ал 2023 жылы 237,4 млрд теңгені құраған.

Саланың құрылымында тоқыма өндірісі басымдыққа ие. Маталар, дастархандар, төсек-орын жабдықтары, сүлгілер және басқа да тоқыма өнімдерінің өндірісі 42 пайызға өсіп, 159 млрд теңгеге жеткен. Киім өндірісінің көлемі 83,6 млрд теңгені, ал былғары өнімдері өндірісі бар болғаны 16,9 млрд теңгеге жеткен.

Иә, жыл сайын өсім бар деуіңіз мүмкін, бірақ мәселе жеңіл өнеркәсіптің ел экономикасындағы үлесінде. Жалпы ішкі өнімдегі үлесі небәрі 0,1 пайызды құрайды. Өнеркәсіп саласындағы үлесі – 0,4 пайыз, ал өңдеу өнеркәсібіндегі үлесі – 0,8 пайыз. Осыған қарап-ақ ел нарығы әлі де импорттық өнімдерге тәуелді екенін байқайсыз. Бірақ бұл түйткілді қабылдай салуға болмайды, өйткені тап осы сала әлеумет үшін маңызды.

Қазір салада 1450 кәсіпорын жұмыс істейді. Онда 26 мыңнан астам қазақстандық еңбек етеді, олардың 60 пайыздан астамы – әйелдер. Сонымен қатар жұмысшылардың басым бөлігі ауылдық жерлерде тұрады.

Ең қиыны, саланың мемлекеттік тапсырысқа қол жайып отырғаны. Өз өнімдерін өткізіп, әл-ауқатын жақсарта алып жатқан жоқ. Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары қауымдастығының президенті Салтанат Әбдікәрімованың айтуынша, статистикалардың артында күрделі мәселелер тұр.


«Бүгінде саладағы кәсіпорындардың 95 пайызы мемлекеттік тапсырысқа тәуелді. Өйткені ел ішінде тұрақты өткізу нарығы қалыптаспаған. Дүкендердің көбі тауарды «сатылғаннан кейін есеп айырысу» қағидатымен қабылдайды: өндіруші өнімін өткізгенімен, ақшасын қашан алатынын немесе мүлде ала ма, жоқ па – білмейді. Сондықтан мемлекеттік сатып алу конкурстарына қатысу кәсіпорындар үшін табыс табудың ең сенімді жолына айналып отыр», – дейді маман.


Жоғарыда ішкі нарық әлі де импортқа тәуелді екенін айттық. Бір қызығы, Қазақстанда өндірілетін өнім көлемі шамамен 100-130 млрд теңгені құрайды екен. Ал нарықтың қалған бөлігі импорттық немесе қайта сатылатын өнімдердің үлесінде.

Оның үстіне қазақстандық кәсіпорындар бір мезгілде бірнеше күрделі қысым факторларына тап болып отыр. Олардың қатарында несие мөлшерлемелерінің жоғары болуы, ірі сауда орталықтарындағы жалдау ақысының қымбаттығы, білікті кадрлардың тапшылығы мен өндіріс шығындары төмен елдерден келетін импорттық өнімдермен бәсекелестік проблемалары бар.

Дегенмен отандық өндіріс өзге елдермен салыстырғанда сапа тұрғысынан жоғары екенін айтушылар көп. Бірақ сапалы өнімнің құны қашан да жоғары болады, сол себепті Қырғызстан, Қытай, Пәкістан мен Бангладештен келетін арзан өнімдермен бәсекелесе алмайды.

Ал Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне қарасты Өнеркәсіп комитеті болса, керісінше жеңіл өнеркәсіпте өсім барын, ол жаңа инвестициялық жобалардың іске қосылуының және ел ішінде өндірістік тізбектердің біртіндеп қалыптасуының арқасында болғанын мәлімдеген. Бұған жоғарыда айтқанымыздай, биыл алғашқы 4 айдағы 225 пайыздық өсімді дәлел ретінде келтірген.

Сондай-ақ комитет кейбір ірі жобалар жөнінде де баяндаған. Мемлекет ерекше мән беріп отырғандарының бірі – Түркістан облысында мақта-тоқыма кластерін құру. Жоба мақта өсіруден бастап, дайын өнім шығаруға дейінгі толық өндірістік циклді қамтиды. Оған халықаралық брендтермен жұмыс істейтін қытайлық инвесторлар тартылған.

Әйтсе де саладағы жұмыстарды толыққанды жоққа шығарғымыз келмейді. Өндірісті арттырып, инвестиция тартылып жатқаны рас. Яғни, жеңіл өнеркәсіпті дамытуға толыққанды мүмкіндік бар. Тек үкімет біз атап өткендей кедергілерді жойып, кәсіпкерлерге жеткілікті деңгейде қолдау көрсетіп, басқа да нарықтарға шығуына қолайлы жағдай жасап берсе болғаны.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 04 Jun 2026 09:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/cYHaMON9.png"   type="image/png"   length="275998"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда зейнетақы тағайындау және төлеу тәртібі өзгереді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-zejnetaky-tagajyndau-zhane-toleu-tartibi-ozgeredi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-zejnetaky-tagajyndau-zhane-toleu-tartibi-ozgeredi</guid>
                <description>Тиісті бұйрыққа 2026 жылғы 26 мамырда қол қойылды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі зейнетақы төлемдерінің мөлшерін есептеу, тағайындау, қайта есептеу, қайта бастау және тоқтату қағидаларына өзгерістер енгізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Құжатқа сәйкес, зейнетақы тағайындау рәсімдерінің бір бөлігі цифрлық форматқа көшіріледі. Зейнетақы тағайындау кезінде қажетті мәліметтер мемлекеттік ақпараттық жүйелер арқылы алынады. Олардың қатарында жеке тұлғалар туралы мемлекеттік деректер қоры, азаматтық хал актілерін тіркеу органдарының мәліметтері, қорғаншылық және қамқоршылық жүйелері, Жоғарғы сот пен Мемлекеттік кірістер комитетінің ақпараттық базалары бар.

Өтінішті қағаз түрінде де, электронды форматта да беруге болады.

Егер қажетті ақпарат мемлекеттік дерекқорларда болмаса, азамат растайтын құжаттарды өзі ұсынуы тиіс.

Жаңа өзгерістерге сәйкес, қосымша құжаттарды тапсыру қажеттігі туралы хабарлама азаматтарға жаңа тәртіппен жолданады. Мұндай хабарламалар қысқа мәтіндік хабарлама арқылы да жіберіледі. Жетпейтін құжаттарды ұсынуға 25 жұмыс күні беріледі.

Сондай-ақ артық төленген зейнетақы қаражатын қайтару тәртібі нақтыланды. Қаражат алушының өтініші бойынша, Мемлекеттік корпорацияның құжаттары негізінде немесе сот шешімімен қайтарылуы мүмкін.

Өзгерістер қарттар мен мүгедектігі бар адамдарға арналған арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарында толық мемлекеттік қамқорлықта тұратын азаматтарға да қатысты.

Зейнетақы төлемдерін тоқтату немесе қайта бастау туралы шешімдер мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мәліметтер негізінде қабылданады. Құжатқа сәйкес, төлем жүргізіліп жатқан зейнетақы істері қолданыстағы істер мұрағатында сақталады.

Ал зейнетақы істерінің электрондық нұсқалары уәкілетті органның цифрлық жүйесінде мерзімсіз сақталады. Өзгерістердің басым бөлігі 2026 жылғы 12 шілдеден бастап күшіне енеді.

Жекелеген нормалар 2026 жылғы 13 маусымнан бастап қолданысқа енгізіледі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 04 Jun 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/7aIWHNnm.jpg"   type="image/jpeg"   length="103632"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Барлық ел БҰҰ Жарғысын, халықаралық құқықтың негізгі қағидаттарын қатаң сақтауға міндетті – Президент]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/barlyk-el-buu-zhargysyn-halykaralyk-kukyktyn-negizgi-kagidattaryn-katan-saktauga-mindetti-prezident</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/barlyk-el-buu-zhargysyn-halykaralyk-kukyktyn-negizgi-kagidattaryn-katan-saktauga-mindetti-prezident</guid>
                <description>Астана мен Никосияның әлемдегі көптеген түйткілге қатысты ұстанымы ұқсас екені белгілі болды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Кипр президентімен өткен келіссөздер барысында халықаралық және өңірлік мәселелер де талқыланғанын айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Екі ел басшылары БАҚ өкілдері алдында бірлескен мәлімдеме жасады.


«Келіссөз барысында халықаралық және өңірлік мәселелер де назардан тыс қалған жоқ. Жаһандық геосаяси ахуалдың ушығуына, қақтығыстардың көбеюіне бәріміз алаңдап отырмыз. Әлемдегі көптеген түйткілге қатысты мемлекеттеріміздің ұстанымы ұқсас. Екі ел де кез келген шиеленіс бейбіт және дипломатиялық жолмен шешілуі керек деген қағидатты қатаң ұстанады. Біз БҰҰ, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы, басқа да халықаралық ұйымдар аясында тиімді жұмыс істеуге келістік», – деді Президент.


Бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз етуге белсене атсалысамыз деп уағдаластық, деді Мемлекет басшысы.


«Қазақстанның ұстанымы бойынша барлық елдер Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысын, халықаралық құқықтың негізгі қағидаттарын қатаң сақтауға міндетті. Қазақстан басқа елдердің аумақтық тұтастығын құрметтейді және бүкіл әлем мемлекеттерін осы қағидатқа басымдық беруге шақырады. Екі елдің байланысын бекемдеу – халықтарымыздың ортақ мақсаты. Бірлескен күш-жігеріміздің арқасында өзара тиімді ынтымақтастығымыз жаңа деңгейге көтеріледі деп сенемін. Достығымыз әрдайым берік болсын! Қазақстан мен Кипрдің қарым-қатынасы нығая берсін!», – деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев.


Айта кету керек, бұған дейін Қазақстан және Кипр президенттері шағын құрамда келіссөз жүргізгенін жазғанбыз. Қасым-Жомарт Тоқаев Кипр президентін Тәуелсіздік сарайында қарсы алды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Кипр президентін I дәрежелі «Достық» орденімен марапаттады. Президент кипрлық серіктестерді Транскаспий дәлізі жобасына атсалысуға шақырды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 03 Jun 2026 14:46:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/f0MHzKoi.jpg"   type="image/jpeg"   length="110490"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен Кипрдің екіжақты ықпалдастығын кеңейту үшін әлеуетіміз жеткілікті – Президент]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-kiprdin-ekizhakty-ykpaldastygyn-kenejtu-ushin-aleuetimiz-zhetkilikti-prezident</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-kiprdin-ekizhakty-ykpaldastygyn-kenejtu-ushin-aleuetimiz-zhetkilikti-prezident</guid>
                <description>Кипр президенті Қазақстанға ресми сапармен келді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан және Кипр президенттері шағын құрамда келіссөз жүргізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


«2019 жылы Сыртқы істер министрі лауазымын атқарып жүргеніңізде елімізге келіп, Қазақстанның Еуропа Одағындағы сенімді досы әрі қолдаушысы ретінде әрекет ететініңізді мәлімдеген едіңіз. Бүгінде біз айтарлықтай нәтижеге қол жеткіздік деп сеніммен айтуға болады. Мемлекеттеріміздің астаналарында елшіліктерімізді аштық. Екі ел арасында тікелей әуе рейсі іске қосылды, басқа да бірқатар маңызды жоба жүзеге асырылды. Дегенмен екіжақты ықпалдастықты кеңейту үшін әлеуетіміз жеткілікті деп ойлаймын», – деді Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев. 


Президент өз тарапынан көптеген бағытта ынтымақтастықты одан әрі дамытуға күш салуға дайын екенін айтты.


«Сіздің еліңізге Кипрден тікелей қатынайтын алғашқы рейс арқылы іскерлік делегация өкілдерімен бірге ұшып келгеніме өте қуаныштымын. Елдеріміздің әлеуеті мол. Бүгінгі келіссөздер өзара ынтымақтастықты арттыруға септігін тигізеді деп санаймын. Сондай-ақ Қазақстанға басқа лауазымда келіп отырмын. Қазіргі уақытта еліміз Еуропа Одағы Кеңесіне төрағалық етіп жатыр. Аталған өңірдің маңызын және Қазақстанның ерекшеліктерін ескере отырып, Еуропа Одағы мен Қазақстан арасындағы ықпалдастықты одан әрі ілгерілету жолдарын талқылауға әзірмін», – деді Никос Христодулидис.


Айта кету керек, бұған дейін Қасым-Жомарт Тоқаев Кипр президентін Тәуелсіздік сарайында қарсы алғанын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 03 Jun 2026 12:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/JtPzjvnN.jpg"   type="image/jpeg"   length="133628"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жаз басталғалы бері жүргізушілерге «күтпеген» айыппұл жазыла бастады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/osy-aptada-kolik-ielerine-kutpegen-ajyppul-zhazyla-bastady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/osy-aptada-kolik-ielerine-kutpegen-ajyppul-zhazyla-bastady</guid>
                <description>Қазақстандықтар дәл осы маусым айында «темір тұлпарларының» дөңгелектерін жақсылап тексеріп, шұғыл қамданғаны алғаны жөн.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Себебі жаздың келуімен бірге көлік құралдарына қойылатын техникалық талаптар да күрт өзгерді. Бұл жолғы басты талап – доңғалақтарының температуралық режимге сәйкестігі, деп жазады inbusiness.kz сайты.

ЕАЭО Кеден одағының Техникалық регламентіне сәйкес, 1 маусымнан бастап Қазақстанда да жалпы пайдаланымдағы жолдарда жаз және күз кезінде қысқы шегеленген («шипованный») шиналарды пайдалануға ресми әрі үзілді-кесілді тыйым салынды.

Шиналарға қойылатын маусымдық талаптарды елемей, ереже бұзған жүргізушілерге қомақты айыппұл қаупі төніп тұр. Алғашқы бұзушылық үшін – 21 625 теңге. Ал, егер дәл осы қателік 12 ай ішінде қайталанса, яғни, айталық, келесі жылғы маусымның басында қайта ұсталса, айыппұл көлемі бірнеше есеге өсіп, бірден 86 500 теңгеге жетеді.

Кейбір автомобиль иелері «барлық маусымға арналған–всесезонные» шиналарына сеніп, өздерін еркін, қауіпсіз сезініп, қамсыз қалуы мүмкін. Алайда оларға да айыппұл салынуы ғажап емес. Жазаға ілікпеу үшін көлік иесі бұл дөңгелектердің тозу деңгейін жіті тексеруі шарт. Өйткені қатты тозған, елеулі кемшіліктері бар мұндай доңғалақтар да «пайдалануға жарамсыз» деп танылады.

Әдетте, автокөлігі бар қазақстандықтар бұл жайттар туралы біржақты ғана ақпараттанған. Жұрттың бәрі қыста тек «тікенекті» шинамен жүру керектігін, онсыз жол апаты қаупі төнетінін және қысқа арналған арнайы шиналары жоқтарға айыппұл салынатынын жақсы біледі. Дегенмен, дәл осындай қатаң талаптар мен тыйымдардың жазғы кезеңге де қолданылатынынан көбі мүлдем хабарсыз.

Жазда қандай шиналарға тыйым салынған?

Шиналардың қысқы түрлері жол бетімен жақсы «ілініседі». Бірақ бұл қасиет тек нақты ауа райы жағдайларына: аязға, қар мен жаңбыр-шашынға ғана арналған.

Сондықтан қысқы кезеңде өмірді сақтайтын тиімді қасиеттер аптап ыстық жазда кері әсерін тигізеді. Тәртіп сақшыларының ескертуінше, шегеленген резеңке өзінің ерекше құрылымына байланысты құрғақ әрі ыстық жолда жеткілікті ілінісуді қамтамасыз ете алмайды. Тіпті, қозғалыс кезінде шектен тыс қатты қызып кетіп, кенеттен жарылуы да әбден мүмкін екен.

Осы себепті полиция қызметкерлері жазғы уақытта жалпы пайдаланымдағы жолдарда қысқы шегеленген шиналармен жүруді жалғастырған автокөлік жүргізушілерін арнайы анықтап, көше мен трассадан аластауға белсенді көшті.

Бұл техникалық талаптар Кеден одағының «Дөңгелекті көлік құралдарының қауіпсіздігі туралы» техникалық регламентінде тайға таңба басқандай жазылған. Онда жыл мезгіліне байланысты көлік құралдарына арналған дөңгелектердің белгілі бір түрлеріне қатаң тыйымдар қарастырылған:

қыста (желтоқсан, қаңтар, ақпан айларында) – «жазғы» деп аталатын шиналармен жүруге мүлдем тыйым салынады;

жазда (маусым, шілде, тамыз айларында) – сырғанауға қарсы шегелері бар қысқы дөңгелектермен жүруге үзілді-кесілді болмайды (Техрегламенттің №8 қосымшасының 5.5-тармағы).

Қауіп айыппұлда емес: қысқы резеңке жазғы асфальтта ериді

Көптеген жүргізуші жазда қысқы резеңкемен жүргені үшін ең жоғары жаза – тек айыппұл ғана деп таяз ойлайды. Шын мәнінде аптап ыстықта көліктің жолда өзін қалай ұстайтыны әлдеқайда маңызды.


«Қысқы шиналар сарышұнақ аязда эластикалық-жабысқыш қасиетін сақтауы үшін жазғы шиналарға қарағанда едәуір жұмсақ етіп жасалады. Ал, жоғары температурада мұндай резеңке қатты қызып кетіп, асфальтта тура мағынасында ери бастайды! Салдарынан, автокөліктің рөлге бағынуы нашарлайды, бұрылыстарда орнықтылығы төмендейді. Тежелу жолы айтарлықтай ұзарады. Әсіресе, шұғыл тежеу кезінде немесе трассада жоғары жылдамдықпен қозғалу кезінде бұл өлім қаупін тудыруы мүмкін», – деді автосарапшы Константин Ожогин.


Бұдан бөлек, жаз мезгілінде қысқы резеңке бірнеше есе тез тозады: протектор біркелкі емес мүжіліп, небәрі бір маусымның ішінде-ақ қымбат дөңгелектер жиынтығы мүлдем жарамсыз болып қалуы ықтимал.

Сондай-ақ аквапланирлеу, яғни, жаңбырдан кейін қалған су үстімен сырғанау қаупі де еселеп артады. Себебі, жазғы шиналар арнайы ыстық әрі ылғалды асфальтқа арналып әзірленген, ал, қысқы шиналар мұндай жағдайда жолға табандай алмай, шегесімен бірге тайғанақтай жөнелуі ғажап емес.

Сарапшы сонымен қатар аспа-подвеска мен тежеу жүйесіне түсетін жүктеменің артатынын, жанармай шығыны ұлғайып, салон ішіндегі мазаны алар шу деңгейінің күрт артатынын қаперге салды.

Оның нақты тұжырымы мынадай: шиналарды маусымға сай ауыстырып отыру – бұл жай заңға бағыну немесе айыппұлдан қашудың амалы емес. Бұл – ең алдымен қасыңызда, сондай-ақ өзге көліктерде отырған адамдардың, көшеде келе жатқан жүргіншілердің қауіпсіздігі, қалтаға қымбат көліктің жолдағы тұрақтылығы және автокөліктің төл ресурсын сақтаудың басты бір кепілі.

Айта кету керек, «шегелі шиналар асфальтты бүлдіретіні үшін билік оған тыйым салады» деген ауандағы қызу пікірталастар бұрынғы жылдары да талай мәрте көтерілген. Қазақстанның құрметті жолшысы Қалижан Құлманов шегеленген шиналардың жол жабынына ықпалына қатысты арнайы зерттеудің елімізде жүргізілмегеніне назар аудартқан болатын.

Сарапшының пайымдауынша, егер мың машинаның ішінде бір-екеуі ғана қысқы шинамен жүрсе, одан жолға келетін зиян шамалы. Ал, егер бұл жаппай сипат алса, көлік ағынында ондайлар көп болса, бұл шынымен де зиян келтіреді.

Нақты қандай зиян? Бұл жағы енді жұмбақ: Қазақстанның климаттық жағдайында жазда шегеленген шиналардың асфальт-бетон жабынына дәл қандай әсер ететіні ғылыми тұрғыда зерттелмепті.

Сонымен қатар, ғалым шегеленген дөңгелектердің тек жол жабынына ғана емес, бірінші кезекте жол қозғалысына қатысушылардың өміріне тікелей қауіп төндіруі мүмкін екенін ескертті. Басқасын айтпағанда, жоғары жылдамдық кезінде еріген доңғалақ резеңкесінен босап қалған темір шегелердің көлік астынан үлкен күшпен ұшып шығып, ізінен келе жатқан көліктердің әйнегін тас-талқан еткен жағдайлары өмірде кездеседі екен.

Сондықтан, құрметті жүргізушілер, бүгіннен қалдырмай көлігіңіздің «аяқ киімін» ауыстырыңыз. Бұл сіздің әмияныңызды айыппұлдан, өміріңізді апаттан сақтайды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 03 Jun 2026 08:16:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/CpCHySfT.png"   type="image/png"   length="2007735"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Зейнетақы жинағының жеткілікті шегі қалай өзгеретіні таяуда белгілі болады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zejnetaky-zhinagynyn-zhetkilikti-shegi-kalaj-ozgeretini-tayauda-belgili-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zejnetaky-zhinagynyn-zhetkilikti-shegi-kalaj-ozgeretini-tayauda-belgili-bolady</guid>
                <description>Жаңа формула 5 көрсеткішке сүйенген.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев зейнетақы жинағының жеткілікті шегі бойынша алдағы өзгерістерге қатысты пікір білдірді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің айтуынша, бұған дейінгі формула 9 көрсеткіштен тұрса, жаңа формула 5 көрсеткішке негізделген. Оның ішінде жылдық 9 пайыздық табыстылық мөлшерлемесі мен ай сайынғы төлемдерді индекстеу көрсеткіші бар.


«Енді жаңа ережелерге сәйкес, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры 10 күн ішінде қайта есептеу жүргізеді. Соның нәтижесінде 20 жастан 63 жасқа дейінгі азаматтар үшін жеткіліктілік шегінің есеп-қисабын ұсынады. Қазір бұл жұмыстарды қор жүргізіп жатыр, ал есептеулер кейін ресми сайттарда жарияланады», – деді Асқарбек Ертаев Үкімет отырысынан кейінгі брифингте.


Ведомство басшысы зейнетақы жинақтарын емделуге, тұрғын үй мәселесін шешуге пайдалану мүмкіндігі сақталатынын жеткізді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 17:04:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/nFuZvzcO.jpg"   type="image/jpeg"   length="191127"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент отандық бизнес өкілдері қаланы дамытудың бел ортасында жүруі қажет екенін айтты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-otandyk-biznes-okilderi-kalany-damytudyn-bel-ortasynda-zhurui-kazhet-ekenin-ajtty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-otandyk-biznes-okilderi-kalany-damytudyn-bel-ortasynda-zhurui-kazhet-ekenin-ajtty</guid>
                <description>Қасым-Жомарт Тоқаевқа бүгінде 50-ден аса инвестициялық жобадан тұратын пул жасақталғаны жөнінде мәлімет берілген.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Негізінен, көлемі екі триллион теңгеге жуық қаржы құйылған бастамалар аясында 50 мыңнан аса жұмыс орны ашылады деген жоспар бар, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– Алдағы бір-екі жыл ішінде басым салаларға инвесторлар тарта отырып, аталған портфельді кеңейте түсуіміз керек. 

Әсіресе, отандық бизнесті ынталандыруға баса назар аударылғаны жөн. Бизнес өкілдері сырттан бақылаушы болмай, қаланы дамытудың бел ортасында жүруі қажет.

Мұның маңызы зор. Өйткені, Шэньчжэнь секілді қалалардың тәжірибесі алғашқы онжылдықта шаһардың өркендеуіне жұмсалған инвестицияның басым бөлігін сыртқы емес, ішкі салымдар құрағанын көрсетіп отыр.

Шэньчжэнь, Хайнань, Дубай, Сингапур сияқты қалалардың бәрінде мемлекет алғашқы инвестор ретінде базалық инфрақұрылым қалыптастырып берді. Осылайша, бизнесте тәуекел азайып, тиісті жағдай жасалатын орнықты инвестициялық цикл іске қосылды, – деді Мемлекет басшысы. 


Бұған дейін Қасым-Жомарт Тоқаев «Alatau city жобасына зор үміт артып отырмыз» деп мәлімдеген еді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 15:06:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/9E8OqCYJ.jpg"   type="image/jpeg"   length="193608"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Лауазымды тұлғалар ешкімнен қорықпай, батыл шешімдер қабылдауы керек – Президент]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/lauazymdy-tulgalar-eshkimnen-korykpaj-batyl-sheshimder-kabyldauy-kerek-prezident</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/lauazymdy-tulgalar-eshkimnen-korykpaj-batyl-sheshimder-kabyldauy-kerek-prezident</guid>
                <description>Қолайлы инвестициялық ахуал қалыптастыру маңызды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Алатау қаласын дамыту жөніндегі кеңесте инвесторларға барынша жайлы жағдай жасауды және оларға жоғары деңгейде қызмет көрсетуді аса маңызды міндет ретінде атады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Қолайлы инвестициялық ахуал қалыптастыру керек. Қазір алдымызда тұрған жұмыс – аса маңызды: инвесторларға барынша жайлы жағдай жасалуға тиіс және оларға жоғары деңгейде қызмет көрсетілуі қажет. Ең алдымен халықаралық талаптардың қатаң сақталуына баса мән берген жөн. Әсіресе, ұлттық заңнама жүйесінде қамтылмаған мәселелер бойынша әлемдік озық тәжірибені кеңінен қолданған абзал. Нағыз озық әрі жедел даму жолына түсеміз десек, бұл жұмысты міндетті түрде қолға алуымыз керек. Тиісті лауазымды тұлғалар ешкімнен қорықпай, батыл шешімдер қабылдауы керек. Бұл өтініш я кеңес емес, бұл – нақты тапсырма», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Президенттің айтуынша, арнайы құқықтық мәртебесі бар қалалар жаһандық капиталды тарту үшін дәл осылай батыл әрі белсенді жұмыс істеп, алдыңғы қатарға шығады.


«Шетел инвестициясын қорғау, «бір терезе» қағидаты бойынша қызмет көрсету, шарттардың ашықтығын және мемлекет ұсынатын кепілдіктердің бұлжымастығын қамтамасыз ету – негізгі мәселе, кезек күттірмейтін міндет. Бұл саладағы жұмыстың бәрі нәтижелі болсын десек, инвесторларды көптеп тарту керек болады, ал ол үшін қолайлы орта жасауымыз керек және тиімді экожүйені құруымыз қажет. Бұл, әрине, өте ауқымды шаруа. Сондықтан алдымен өзекті, яғни басымдыққа ие бағыттарға айрықша мән беру керек: IT, өнеркәсіп, көлік және логистика, туризм, медицина, білім беру салаларын дамыту өте маңызды», – деп атап өтті Мемлекет басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 14:57:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/2doeh0Vz.jpg"   type="image/jpeg"   length="94092"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент: Алатауды «қарқынды дамитын қала» деп атауға болады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-alataudy-karkyndy-damityn-kala-dep-atauga-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-alataudy-karkyndy-damityn-kala-dep-atauga-bolady</guid>
                <description>Қасым-Жомарт Тоқаев бүгін Алатау қаласы құрылысының негізгі қағидалары жаңа Конституцияға енгізілгенін айтты.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысының сөзінше, бұл жобаның тұтас еліміз үшін стратегиялық маңызы зор, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Бүгін біз Алатау қаласын дамыту бойынша өзекті мәселелерді талқылаймыз. Баршаңызға мәлім, мен осыдан екі жыл бұрын болашақ қаласы – Алатау шаһарын салу туралы шешім қабылдадым. Біз осы қалаға инвестиция тартып, оны бизнестің және инновацияның жаңа орталығы ретінде дамытатын болдық.

Осы жерде өмір сүру, жұмыс істеу азаматтарымызға, әсіресе, өскелең ұрпаққа мол мүмкіндік бермек. Сондықтан Алатау қаласы құрылысының негізгі қағидалары жаңа Конституцияға енгізілді. «Алатау қаласының арнаулы құқықтық режимі туралы» конституциялық заң қабылданды, – деді Президент.


Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде Алатау қаласына қатысты кез келген мәселені жедел шешу үшін барлық қажетті жағдай жасалып жатқанын жеткізді.


– Қазірдің өзінде қаланың сапалы дамуына жол ашатын құқықтық негіз толық қалыптасты деп айтуға болады. Соның аясында салық жеңілдіктері ұсынылды, бақылау және реттеу тетіктері де бизнес жүргізу үшін оңтайлы бола түсті.

Бұдан бөлек, осы қалада жұмыс істейтін кәсіпкерлердің құқықтары жан-жақты қорғалады, сондай-ақ, цифрлық активтерді дамыту үшін қолайлы жағдай жасалады. Сондықтан бүгінде Алатауды ресми түрде бірегей құқықтық мәртебесі бар «қарқынды дамитын қала» деп атауға болады, – деп сөзін қорытындылады Мемлекет басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 14:42:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/wjp0xl9W.jpg"   type="image/jpeg"   length="226414"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Alatau city жобасына зор үміт артып отырмыз – Қасым-Жомарт Тоқаев]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/alatau-city-zhobasyna-zor-umit-artyp-otyrmyz-kasym-zhomart-tokaev</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/alatau-city-zhobasyna-zor-umit-artyp-otyrmyz-kasym-zhomart-tokaev</guid>
                <description>Бұл жан-жақты зерделенген жоба. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Алатау қаласын дамыту жөніндегі кеңесте сөз сөйледі, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Президенттің айтуынша, жаңа қала салу туралы шешім экономикамызда күрделі жағдай болған кезде қабылданды. 


«Бірақ біз бұл мәселеге байыппен қарадық. Асығыстыққа жол берген жоқпыз. Alatau city жобасы – шын мәнінде, жан-жақты зерделенді, пысықталды деп айтуға болады. Жалпы, әлемдік тәжірибеге қарайтын болсақ, дәл осы болашақ қалаларын салу арқылы ел дамуын жаңа сапалық деңгейге көтеруге зор мүмкіндік туады. Мысалы, Дубай, Шэньчжэнь, Инчхон, тағы да бірқатар қаланың сәтті жобалар екені баршаға мәлім. Сол себепті біз де Alatau city жобасына зор үміт артып отырмыз. Бұл істе ең алдымен құқықтық сұрақтарды, жер және инфрақұрылым мәселелерін шешу қажет. Осы бастаманы іске асырудың бастапқы кезеңінде бірқатар негізгі бағытқа баса мән беруіміз керек», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 14:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/9bZ94404.jpg"   type="image/jpeg"   length="91892"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет басшысы Алатау қаласының даму барысымен танысты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-alatau-kalasynyn-damu-barysymen-tanysty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-alatau-kalasynyn-damu-barysymen-tanysty</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Алматы облысына жұмыс сапары Алатау қаласының даму жоспарымен танысудан басталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазіргі кезде қала ауданы 88 мың гектарды құрайды. Шаһар 2050 жылға дейін кезең-кезеңімен дамытылатын 4 арнаулы аумаққа бөлінген. Сонымен қатар қаланың негізгі даму аймақтары мен табыс көздері айқындалып жатыр. Магистралды инфрақұрылымды ілгерілету бойынша жол картасы қолға алынған. 

Басқарудың жаңа моделін қалыптастыратын Конституциялық заң қабылданды.

Бүгінде Gate City тұрғын үй алабы жедел өркендеп келеді. Мұнда «жайлы мектеп» бой көтеріп, «Маревен Фуд», «КНАУФ», Fruit Art, Dolce Pharm және Алматы желдеткіш зауыты секілді жүйе құрайтын кәсіпорындар жұмыс істейді.

Бұдан бөлек, 53 инвестициялық жобадан тұратын пул жасақталды. Оның жалпы сомасы 2 триллион теңгеден асады. 

Атап айтқанда, PepsiCo компаниясы Орталық Азиядағы картоп өңдейтін ең ірі зауыт салып жатыр. Mars Petcare компаниясы үй жануарларына арналған азық өндіретін өңірдегі алғашқы заманауи әрі бірегей жобаны қолға алды. KHAN TENGRI BIOPHARMA компаниясы дәрі-дәрмек пен медициналық қондырғылар шығарумен айналысады. «Исткомтранс» және G-Trans компаниялары логистикалық кластер құруда.

Мемлекет басшысына Iconic Complex жобасы таныстырылды. Бұл Алатаудағы көпфункционалды озық кешен саналады. Қаладағы негізгі нысанның бірі Gate District ауданында бой көтермек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 13:07:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/13nDDxJp.jpg"   type="image/jpeg"   length="182474"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Министр еңбек қауіпсіздігіне әсер ететін маңызды мәселені атады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ministr-enbek-kauipsizdigine-aser-etetin-manyzdy-maseleni-atady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ministr-enbek-kauipsizdigine-aser-etetin-manyzdy-maseleni-atady</guid>
                <description>Мұндай оқиғалардың дені қызмет көрсету саласында тіркелген.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Өндірістік жарақаттануды жасыру еңбек қауіпсіздігіне әсер ететін мәселенің бірі болып тұр. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев Үкімет отырысында айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


«Өндірістік жарақаттануды жасыру еңбек қауіпсіздігіне әсер ететін мәселенің бірі болып тұр. Ол жұмыс берушілердің жауапкершіліктен жалтаруына, жұмыскердің әлеуметтік қорғалмауына, кепілді әлеуметтік төлемдердің болмауына әкеледі. 2026 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша Қазақстанда жұмыс берушілердің өндірістік жарақатты жасыруы туралы 39 факті тіркелген», – деп атап өтті министр.


Асқарбек Ертаевтың айтуынша, экономика салалары бойынша жасырылған жарақаттану  фактілерінің дені – қызмет көрсету саласында (18 жағдай). Ал өңдеуші өнеркәсіпте және құрылыс саласында 5 жағдайдан тіркелген. Ведомство басшысы аймақтар арасында жасырылған жарақаттанудың ең көбі Атырау облысында екенін айтты (10 жағдай). Астанада – 7 жағдай, Ақмола облысында – 6 жағдай.

Айта кету керек, бұған дейін Қазақстанда 479 мың адам зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтінін жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 10:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/1ehcCC5Y.jpg"   type="image/jpeg"   length="98602"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақ халқы ұшақтан түспейтін елге айналуы мүмкін ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazak-halky-ushaktan-tuspejtin-elge-ajnaluy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazak-halky-ushaktan-tuspejtin-elge-ajnaluy-mumkin</guid>
                <description>Төртеу түгел, аспан ашық: қазақстандық авиацияның жазғы маусымдағы жағымды жаңалықтары.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Аспан әлемі – тек қана қатынас құралы емес, мемлекеттің әлеуеті мен елдің өркениеттілік деңгейін көрсететін басты өлшемдердің бірі. Бүгінгі жаһандану дәуірінде әрбір жаңа әуе рейсінің ашылуы – екі нүктені жалғайтын сызық қана емес, мәдениеттер мен экономикалар, туризм мен іскерлік байланыстар тоғысатын алтын көпір. Бұл тұрғыдан алғанда, еліміздің бас қаласының әуе қақпасы өз географиясын жылдан-жылға кеңейтіп, әлемдік деңгейдегі маңызды авиахабқа айналып келеді, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Тоқтаусыз 8 сағат: астаналықтардың ең ұзақ әуе сапары жайлы білесіз бе?

Халықаралық қолданыста Nursultan Nazarbayev Airport аталатын «Астана халықаралық әуежайы» (IATA ұйымы бойынша коды: NQZ, ICAO ұйымы бойынша: UACC) – Алматыдан кейінгі еліміздегі екінші үлкен әуежай мәртебесіне ие. Бүгінде ол 23 әуе компаниясына қызмет көрсетіп отыр.

Қызықты мәлімет: Астана әуежайынан 21 елдегі 57 әуежайға тұрақты тікелей рейстер жолға қойылған. Сондай-ақ елорда еліміздің 15 қаласымен ішкі рейс арқылы байланысқан.

FlightConnections мәліметінше, Астана әуежайынан жолай тоқтаусыз, ең алысқа қатынайтын тікелей рейстің ұзақтығы 3 425 мильді немесе 5 512 шақырымды құрайды: оның жететін соңғы пункті – Вьетнамның шуақты Нячанг курорттық қаласы. Бұл тікелей рейс 8 сағат 10 минутқа созылады. Аспан төсіндегі мұндай ұзақ сапарлар қазақстандық авиацияның техникалық және кәсіби деңгейінің айғағы іспетті.

Жазғы маусымға сыйлық: авиакомпаниялар жаңа халықаралық рейстер ашады

Енді, міне, еліміздің бас қаласының халықаралық өрісі тағы да кеңейе түседі. Авиакомпаниялар Астана тұрғындары мен қонақтарына ерекше жазғы тарту әзірлеп отыр. Таяу күндері Алматы мен Астанадан Түркия мен Кипрге жаңа тікелей рейстер іске қосылады. Бұл жағымды жаңалықты Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Ерлан Жетібаев мәлім етті.


«2026 жылғы 31 шілдеден бастап «SunExpress» әуе компаниясы Измир – Алматы – Измир бағыты бойынша тікелей рейстерді іске қосады. Рейстер ағымдағы жылдың қазан айының соңына дейін аптасына екі рет орындалады», – деді Жетібаев.


Бұдан бөлек, 2 маусымнан бастап дәл осы әуе компаниясы Астана – Ларнака бағыты бойынша тікелей рейстерді орындауға кірісуді жоспарлап отыр. Ұшулар аптасына екі рет – сейсенбі және сенбі күндері жүзеге асырылады. 

Сондай-ақ, 4 маусымнан бастап Алматы – Ларнака бағыты бойынша да тікелей рейстер басталады. Ұшу жиілігі аптасына екі рейсті құрайды: бейсенбі және жексенбі күндері орындалады. Әуе тасымалдаушысы бұл бағыт бойынша тұрақты рейстерді қыркүйек айына дейін орындайды.

Жаңа бағыттардың іске қосылуы не береді? СІМ жаңа әуе қатынастарының ашылуы елдер арасындағы сауда-экономикалық, инвестициялық, туристік және гуманитарлық байланыстарды одан әрі нығайтуға ықпал ететініне екпін түсірді. Сонымен қатар, рейстердің іске қосылуы іскерлік ынтымақтастықтың дамуына септігін тигізіп, отандық әуежайлардың жолаушылар мен жүк өткізу әлеуетін арттырып, Қазақстанның авиахаб ретіндегі халықаралық мәртебесін нығайта түсуге тиіс.

СІМ Қазақстан азаматтарына Кипрге кіру үшін виза рәсімдеу қажет екенін еске салды. Сыртқы саясат ведомствосы сондай-ақ халықаралық әуе қатынасының географиясын кеңейте беруге және Қазақстанның өзге елдермен көліктік өзара байланысын күшейту бағытындағы жұмыстарды жалғастыруға уәде етті.

Жерорта теңізінің жауһары: Ларнака жиһанкезді несімен баурайды?

Ларнака – Жерорта теңізінің оңтүстік-шығыс жағалауына гауһар тастай қондырылған ғажайып өлке, әрі Кипр Республикасының басты курорттық және тарихи орталықтарының бірі.

Жағалауды 25 шақырымға созыла көмкерген мақпалдай жұмсақ, күміс түстес құмы толқын үнімен тербеліп, мұнда келген жанды бірден баурап алады. Туристік порталдар бұл шаһарда уақыт шіркін өзгеше бір баяулықпен, жерортатеңіздік байсалдылықпен, мамыражай өмір ырғағымен сырғитынын нұсқайды.

Аралдың өзге курорттарымен салыстырғанда, Ларнака қолжетімді бағаларымен саяхатшылардың жүрегіне жол тауып келеді. Мамырдың шуағынан бастау алып, қазанның қоңыр салқынына дейін созылатын жағажай маусымы мұндағы әрбір күнді ұмытылмас тәтті сәтке айналдырады деседі.

Ларнака кез келген жиһанкезді бейжай қалдырмас көрікті жерлерге ие:

•         Әулие Лазарь шіркеуі: «қайта тірілгеннен» кейін Кипрде өмір сүрген Әулие Лазарьдың қабірінің үстіне тұрғызылған ІХ ғасырдағы православиелік храм.

•         Орта ғасырлық қамал: XIV ғасырда салынған, қазіргі уақытта ішінде мұражай жұмыс істейді.

•         Тұзды көл: Әуежайдан қашық емес жерде орналасқан. Қыста мұнда мыңдаған қызғылт фламинголар қыстауға ұшып келеді.

•         Хала Султан Текке мешіті: Тұзды көлдің жағасында орналасқан, ол басты мұсылман зиярат орындарының, киелі жерлерінің бірі болып табылады.

Қазақстаннан Ларнакаға ұшу уақыты шамамен 5–6 сағатты құрайды. Әуе компаниясы да Қазақстан азаматтары үшін Ларнакаға бару визаны рәсімдеуді талап ететінін еске салды: ол үшін Кипр Республикасының консулдық бөліміне жүгіну қажет.

Өз елімнің «жерұйығы»: Балқашқа енді 1 сағатта жетуге болады!

Жатжұрттың «жерұйығына» қызықпай, тек өз елінің табиғаты мен таңғажайыптарын тамашалағысы келетін астаналық саяхатшылар үшін де биыл үлкен мүмкіндік туып, жаңа рейс ашылды. Балқаштың жаңартылған әуежайы алғашқы жолаушыларын салтанатты түрде қарсы алды.

Жаңадан тұрғызылған әуе айлағы 1 маусымда Астана мен Алматыдан алғашқы рейстерді қабылдады, деп хабарлады Kazinform. Ол енді Қарағанды облысының курорттық аймағына келетін туристердің өсіп келе жатқан ағынын қабылдауға толық дайын көрінеді.

Ендігі жерде Qazaq Air әуе компаниясы Астанадан күн сайын, ал, SCAT компаниясы Алматыдан аптасына 6 рет Балқашқа қарай тұрақты рейстер орындайды. Мемлекеттік субсидиялардың арқасында билеттердің құны да халық үшін қолжетімді болып отыр.


«Әуежайды жаңғырту Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы бойынша жүргізілді. Қаражаттың 90 пайызы республикалық бюджеттен бөлінді, оның бір бөлігі – қайтарылған активтер», – деді көлік және автомобиль жолдары басқармасының басшысы Мақсат Мұқашев.


Екі жарым жылға созылған жұмыс барысында аэродром инфрақұрылымы толық жаңартылды: ұшу-қону жолағы мен перроны реконструкцияланды, арнайы көлік қызметінің ғимараты салынды, 10 дана заманауи аэродром техникасы сатып алынды.

Ең бастысы – өткен ғасырдың алпысыншы жылдарынан қалған, өзіндік әдемі сәулеті бар әуежай ғимаратының тарихи келбеті сақталып, ішкі үй-жайлары заманауи талаптарға сай жаңғыртылды.


«Бұл өте әдемі сәулетке ие, 60-жылдарда бой көтерген ғимарат. Біздің басты міндетіміз – оның тарихи келбетін сақтап, сонымен бірге ішкі үй-жайларын толық жаңғырту болды. Енді әуежай заманауи талаптарға сай келеді», – деді Мақсат Мұқашев.


Әуежайда жаңа ұшып келу және ұшып кету залдары, заманауи тексеру жүйесі, жүк конвейері және электронды таблолар пайда болды. Жолаушылар үшін ана мен бала бөлмелері, медициналық кабинет және кафетерий жабдықталған. Қозғалысы шектеулі азаматтар үшін де жағдай жасалыпты.

Реконструкциядан кейін әуежайдың өткізу қабілеті сағатына 80 жолаушыға дейін өсті. Мұнда туристік ақпараттық орталық та жұмыс істей бастады, онда қонақтар Балқаштың және жалпы облыстың көрікті жерлері мен туристік маршруттары туралы ақпарат ала алады.

Астанадан келген рейстің алғашқы жолаушыларының бірі – қазіргі кезде Германияда тұратын, Балқаш тумасы Наталья Мчения болды.


«Балқашқа соңғы рет бес жыл бұрын пойызбен келгенмін, жол ауыр болды. Қатты шаршатқан. Енді біз бір сағаттай уақыт ішінде ұшып жеттік. Өте ыңғайлы әрі жайлы», – деп бөлісті қонақ.


Аймақтың көлік инфрақұрылымын дамыту мұнымен тоқтамайды: жазғы маусымда Қарағанды мен Балқаш арасында қосымша пойыз іске қосылады. Сондай-ақ Балқаш-2 вокзалында күрделі жөндеу жұмыстары аяқталып та қалды. Мұның бәрі аймақтың басты курортын туристерге бұдан да қолжетімді етуге тиіс.

Аспан әлемін шарлаған жаңа рейстер мен жаңарған әуежайлар – еліміздің ішкі бірлігі мен сыртқы беделінің нышаны. Әуе жолдарының сақадай сай болуы мемлекетіміздің даму даңғылын кеңейте түседі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 02 Jun 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/KOtgtW4E.jpeg"   type="image/jpeg"   length="251604"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен Гонконг инвестициялық ынтымақтастықты кеңейтпек]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-gonkong-investiciyalyk-yntymaktastykty-kenejtpek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-gonkong-investiciyalyk-yntymaktastykty-kenejtpek</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев мәртебелі мейманға ілтипат білдіріп, Қытай Халық Республикасы Гонконг Арнаулы әкімшілік ауданы Әкімшілігінің Басшысы Қазақстанға алғаш рет келіп отырғандықтан бұл сапардың маңызы айрықша екенін айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Бұл уақиға Қазақстан мен Гонконг, кеңінен алып қарағанда, мәңгі жан-жақты стратегиялық серіктестік байланыстыратын Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастықты дамытуға тың серпін беретіні сөзсіз. Елдеріміздің арасында жоғары деңгейдегі саяси диалог орнаған, сауда-экономикалық және инвестициялық ықпалдастық қарқынды дамып келеді. Гонконгпен қарым-қатынасымыз туралы да дәл осылай айтуға болады, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Мемлекет басшысы инвестиция, инновация, технология және халықаралық сауда салаларында әлеуеті зор Гонконг әлемде жетекші қаржы және іскерлік орталықтардың бірі ретінде ерекше рөл атқаратынын атап өтті. 

Президент бұл сапар өзара тиімді ынтымақтастықты нығайтуға, іскерлік қарым-қатынасты кеңейтуге және инвестиция, қаржы, цифрландыру, жасанды интеллект, көлік-логистика бағыттарында бірлескен перспективті жобаларды жүзеге асыруға жол ашатынына сенімді екенін жеткізді.

Сондай-ақ Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанға салмақты бизнес-делегациямен бірге келгені үшін мәртебелі мейманға ризашылығын білдірді. Бұл Гонконг іскерлік қауымдастығының елімізбен ынтымақтастықты арттыруға үлкен қызығушылық танытып отырғанын байқатады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 01 Jun 2026 16:57:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/0NbGCE8X.jpg"   type="image/jpeg"   length="128802"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан балалар қауіпсіздігі жолында қандай қадамдарға барды?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/azastan-balalar-auipsizdigi-zholynda-anday-adamdara-bardy-75242</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/azastan-balalar-auipsizdigi-zholynda-anday-adamdara-bardy-75242</guid>
                <description>Бүгін еліміздің әр түкпірінде Халықаралық балаларды қорғау күні аталып өтіліп жатыр. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Адамзат келешек ұрпағы арқылы ғана алға қадам басатынын ескерсек, әлем халықтары үшін бұл мерекенің маңызы орасан. Дегенмен біз атаулы мерекелік шерулеріне емес, мән-маңызына зер салғымыз келеді, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Тарихы терең түйткіл

Бекітілгеніне биыл 76 жыл толатын мерекені әлемнің 60-тан астам елі тойлайды. Дегенмен бұл күннің астарына үңілсеңіз, балалардың бақытты өмірі, қауіпсіздігі, құқықтарының қорғалуы басты орында тұр.

Енді осы тұста заңды сауал туындайды: Қазақстан тәуелсіз ел ретінде өз болашағы саналатын балалардың құқықтарын қалай қорғап жатыр? Ол үшін алдымен Ата заңға қараймыз, балалар құқығы Конституциямен, «ҚР бала құқықтары туралы» заңмен, сондай-ақ «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» кодексімен, «Білім туралы» актілермен қорғалады. Бастысы – Ата заңда отбасы, ана, әке және бала мемлекеттің қорғауында екені нақты көрсетілген.

Сонау 1994 жылы еліміз БҰҰ-ның бала құқықтары туралы конвенциясына қол қойып, әрбір баланың тең құқықтарын қамтамасыз ету бойынша жаһандық міндеттемелерді жауапкершілігіне алды. Ал 2016 жылы Бала құқықтары жөніндегі уәкіл институты құрылса, 2022 жылы бала құқықтары жөніндегі уәкілдер Қазақстанның барлық өңірінде тағайындалды. Арада бір жыл өткенде Қазақстанда Әлеуметтік кодекс қабылданып, мемлекеттік жәрдемақылар мен бала күтімі бойынша әлеуметтік төлемдердің көлемі артып, мерзімі ұзарды.

Қоғамға ұнаған ең жақсы бастамалардың бірі – 2024 жылы «Ұлттық қор – балаларға» жобасының енгізілгені. Осы арқылы әр бала өз елінің байлығынан еншісін алып отыратын болды. Қордың инвестициялық кірісінің 50 пайызы 18 жасқа дейінгі барлық баланың есепшотына аударылып келеді. Кейін қаржыны бала есейген соң оқуына, баспаналы болуына жұмсай алады.

Биыл «Әйелдердің құқықтарын қорғау және балалар қауіпсіздігін қамтамасыз ету» туралы заң аясында балалар тарапына жасалған қатыгездіктің кез келген түріне жауапкершілік күшейтілді әрі буллинг үшін әкімшілік жауапкершілік сынды арнайы нормалар шықты.

Президент тапсырмасымен биыл тұңғыш рет 2026-2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы әзірленді. Құжат балалық шақ мәселелеріне бірыңғай көзқарас қалыптастырып, қолданыстағы шаралар мен бағдарламаларды тұтас жүйеге біріктірген. Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменованың сөзінше, «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы балалар саясатын жүйелі дамытуға және әрбір бала үшін тең мүмкіндіктер беруді сөздейді.


– Тұжырымдаманың негізгі мақсаты – әрбір баланың білім алу, денсаулығын сақтау, әлеуметтік қорғалу және отбасында тәрбиелену құқықтарын қамтамасыз ететін жүйелі әрі үйлестірілген тәсілді қалыптастыру. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін құжат балалардың қауіпсіздігін күшейтуге, психологиялық және әлеуметтік қолдау жүйесін жетілдіруге, сондай-ақ ведомствоаралық үйлестіруді нығайтуға бағытталған. Қазақстан – балалардың құқықтарын қорғауға арналған мақсатты ұлттық стратегиясы бар санаулы мемлекеттердің бірі, – дейді министр Жұлдыз Сүлейменова.


Балалар көбейіп келеді

Ұлттық статистика бюросының дерегінше, қазір елімізде 0-17 жас аралығындағы балалар саны 6,9 миллионға жетті. Осылайша бүлдіршіндер жалпы халықтың 33,6 пайызын құрап отыр. Яғни, үштен бір бөлігі. Кейінгі 10 жылда балалардың саны 1,5 миллионға артқан. Бұндай кезеңде оларға көңіл бөлінуі – орынды қадам.

Жоғарыда айтқан «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы аясында 2030 жылға дейін негізгі мемлекеттік шараларды бірыңғай басқарылатын жүйеге біріктіріп, ведомствоаралық жауапкершілік пен бүкіл ел бойынша бірыңғай тәсілдерге сүйенетін балалық шақты қорғаудың жаңа архитектурасын қалыптастыру маңызды. Бұл мақсаттың кіріспе шаралары атқарылып та жатыр.

Оқу-ағарту министрлігі барлық мемлекеттік балабақша, мектептер мен колледждерді заманауи бейнебақылау жүйелерімен қамтуға көңіл бөлді. Буллингке қарсы KiVa финдік бағдарламасы және «ДОСБОЛ­LiKe» буллингке қарсы пилоттық жоба ұйымдастырылып, былтырдан бастап жоба еліміздің барлық мектеп пен колледждеріне енгізілді. 2024 жылдан бастап білім беру ұйымдарында оқушылардан QR-кодтар арқылы мәтіндік өтініштер беру жүйесі енгізілді.

Соның арқасында балалар күні бойы өздерін мазалаған кез келген сұрақ бойынша жауапты мамандарға жүгіне алады. 111 бірыңғай мемлекеттік байланыс орталығы балаларды зорлық-зомбылықтан арашалауға арналған тиімді тәсіл ісвпетті. Алдыңғы жылы балалар үйлеріне балама ұсынатын кәсіби отбасы қабылдау институты енгізілді. Бір айта кетер жайт, кейінгі 10 жылда балалар үйіндегі бүлдіршіндердің саны екі еседен астам қысқарып, 4 мыңға азайды.

Әлеуметтік желі – бала кездің бүлікшісі

Дегенмен атқарылуға тиіс жұмыстар бұнымен шектелмейді. Қазір елімізде балаларды әлеуметтік желілерге тәуелділіктен шектеу де өзекті болып тұр. Мәселен, «Kazakhstan Kids Online. Қазақстандағы балалардың цифрлық өмірі» зерттеуінде елімізде әлеуметтік желілерге қосылуға 13 жастан асқан балаларға рұқсат етілгеніне қарамастан, 9-10 жастағы балалардың 60%-ында және 11-12 жастағы балалардың 66%-ында аккаунттары бары көрсетілген.

Биыл күзде енді құралатын Құрылтайдың қарауына осы мәселеге қатысты заң жобасы түсетінін алдын ала естігеніміз бар. Цифрлық орта дамыған сайын ғаламтордағы қауіп те артып келеді. Әсіресе, әлеуметтік желіні әлдеқайда ерте қолдана бастауының салдарынан балалар зиянды контентке, цифрлық тәуелділікке және алгоритмдердің ықпалына жиі ұшырайды. Сол себепті бұны тыйым салудан гөрі, қауіпсіздік жолындағы қадам ретінде бағалау керек. Өйткені әлемнің дамыған елдерінің өзі мектеп жасындағы балалардың әлеуметтік желілерге кіруін шектейтін заң жобаларын қабылдап үлгерді.

Балалық шағында мейірім мен қауіпсіздікті сезініп өскен адам өмірде де өзі мен өмір сүретін қоғамына пайдалы әрекет етпек. Сондықтан балаларға осынша көңіл бөлініп отырғаны себепсіз емес.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 01 Jun 2026 14:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/YaGGKOLM.jpeg"   type="image/jpeg"   length="65329"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан балаларына қатысты алаңдатарлық деректер жарияланды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kolenkedegi-kok-oskin-kazakstan-balalaryna-katysty-ashy-shyndyk-zhariyalandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kolenkedegi-kok-oskin-kazakstan-balalaryna-katysty-ashy-shyndyk-zhariyalandy</guid>
                <description>Бүгінгі қоғам – құндылықтардың сан құбылуымен, уақыт ағымының алапат екпінімен ерекшеленеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Осы орайда ел ертеңі өскелең ұрпақтың әлеуметтік бейнесі мен олардың қоғамдағы орны үлкен көңіл бөлуді қажет етеді. Жылда 1 маусымда атап өтілетін «Халықаралық балаларды қорғау күні» алғашқыда соғыс жылдарында баспанасыз, отбасынсыз қалған жасөскіндерге қолдау көрсету мақсатында бекітілген.

Уақыт өте келе, барша баланы бейбіт күнде де қорғау қажеттілігі анықталды. Сондықтан атаулы датаның міндеттері күнделікті тіршіліктің өзекті мәселелеріне – денсаулық сақтауға, сапалы білім беруге, саламатты тамақтандыруға, қанау мен тонаудан, түрлі буллинг пен қылмыстан сақтауға, физикалық және психологиялық зорлық-зомбылықтан қорғауға ойысты. Бұл проблемалар қазақстандық балалар үшін де көкейкесті. 

Жасөспірімдер еңбегі мен балалық шақ қорғауға зәру

Ұлттық статистика бюросы мен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ақпараттық жүйелерінен алынған деректер бойынша, елімізде еңбек етуге заң жүзінде рұқсат берілген 14 пен 18 жас аралығындағы балалар саны 1 миллион 700 мыңнан асады. Бірақ осы қалың топтың ішінен қазіргі кезде ресми түрде небәрі 5,3 мың оқушы ғана жұмыспен қамтылған.

Сонда өзге миллиондаған жеткіншек қайда жүр? Олардың көбі еш жерде тіркелмей, жұмыс берушімен құқықтық келісімшарт жасаспай, өз құқығын қорғансыз қалдырып еңбек етіп жүр. Оқушылардың бір бөлігі ірі қалаларда ата-анасы тамақтануы үшін берген қалта қаржысына «5000 ұсақ-түйек» дүкендерінен тауарларды, жұмсақ ойыншықтарды сатып алып, көшедегі жүргіншілерге өткізуге тырысады. Осы арқылы қауіп-қатерге, қарақшылыққа, қорлық-зорлыққа ұшырау қаупі артады.


«Жасөспірімдердің басым бөлігі сауда, ойын-сауық және демалыс қызметтері, сондай-ақ қоғамдық тамақтану салаларында жұмыс істейді. Бұл – олардың алғашқы еңбек тәжірибесін меңгеретін бағыттар. Мамандықтар бойынша көгалдандыру жұмысшысы, курьер, даяшы, сатушы-консультант, аспаз көмекшісі, аниматор болып еңбек етеді», – деді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев.


Жалпы, 14-18 жастағылардың ең көбі оңтүстікте: Түркістан, Алматы, Жамбыл облыстарында, сондай-ақ үш мегаполисте тіркелген. Оқушылар арасындағы ең жоғары жұмыспен қамтылу осы басты үш қалада байқалады: республика бойынша жұмыс жасайтын 5,3 мың баланың 59%-ын құрайды. Себебі, ірі сауда ойын-сауық орталықтары, дәмханалар мен асханалар мегополистерде көбірек шоғырланған.

Көлеңкелі нарық құрбандары

Министрліктің былтырғы қазаннан биылғы сәуірге дейін жүргізген, 100 мыңға жуық респондентті (балалар мен ата-аналарды) қамтыған зерттеуі ахуалдың күрделілігін паш етті. Салада анықталған шындық көңілге селкеу түсіреді: жасөспірімдердің 70%-дан астамы ресми еңбек шартын жасаспай жұмыс істеуге, 51%-ға жуығы кешкі уақытта немесе түнде еңбек етуге мәжбүр. Ал, 10%-ына жұмыс берушілері баласынып, әлімжеттік жасап, уәде еткен жалақысын уақытылы төлемейді немесе мүлдем бермей, қуып жіберген.

Бұл жайт елде еңбек заңнамасының сақталуы нашар, әділеттің қамтамасыз етілуі әлі де әлсіз екенін, бала еңбегін қанаудың жасырын формалары барын дәлелдейді. Оқушылардың еңбекке араласуының негізгі мотивациясы – өз мұқтаждығына ақша табу және ата-анасына көмектесу.

Тұрмыс тауқыметі түрткі болған немесе ерте есейгісі келген талпыныс баланы заңсыз еңбек қатынастарының, тіпті қылмыстың құрбанына айналдырып жатады. Мысалы, бала күтуші немесе курьер болып істейтін қыз балаларды зорлау немесе зорлауға талпыну деректері болған. Есірткі саудалаушылар мектеп оқушыларын жинап, «Сендер кәмелетке толмағансыңдар, сондықтан полиция ештеңе істей алмайды, сот соттамайды!» деп өтірік айтып, есірткі тасымалдаушы және оны тығушы («закладчик») болып істеуге, табыс табуға еліктіреді. Салдарынан кәмелетке толмағандарға арналған колониялар балаға толуда.

Мемлекеттің басты міндеті – кәмелетке толмағандардың жұмыспен қамтылуын бейресми сектордан шығарып, оны өркениетті арнаға бағыттау. Мысалы, АҚШ пен Германияда жасөспірімдердің 55 пайызынан астамы бос уақытында, каникулда жұмыс істейді, оларды заң қорғайды және ересектерге қарағанда әлеуметтік жеңілдіктері көп. Жақсы жалақы төленетіні кепілдендірілгендіктен, Батыста балалар мектеп қабырғасында маманданып, жоғарғы сыныптарда зауыт-кәсіпорындарға тұрақты жұмысқа орналасады. Мұның бәрі бізге үлгі.

Заң және тәртіп: мемлекеттің пәрмені қандай?

«Ондай болмақ қайда?» демей, Қазақстан да оқушыларды жұмыспен қамту мен кәсіптік бағдарлаудың бірқатар жүйелі шарасын қолға алуда. Біріншіден, Электрондық еңбек биржасы (еnbek.kz) платформасында былтыр «Менің жазғы демалысым» арнайы бөлімі іске қосылды. Бұл оқушыларға 14 жастан бастап платформада тіркеліп, жеке кабинет ашуға, түйіндеме-резюмесін орналастыруға және өз бетінше лайықты вакансияларды іздеуге мүмкіндік береді.

16 жасқа толмаған оқушылар үшін тіркелуді және жеке кабинет ашуды ата-анасы жүзеге асырады. Платформа ресми, қауіпсіз жұмыс іздеуді және міндетті еңбек шарттарын қалыптастыруды қамтамасыз етеді. «Менің жазғы демалысым» платформасы арқылы 2026 жылдың басынан бері 1 024 оқушы, ал, 2025 жылы 4 552 оқушы жұмысқа орналасыпты.

Екіншіден, көшет егу, қоқыс жинау, айналаны абаттандыру сияқты жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына балалар да тартылады. 2025 жылдан бастап 8,5 мыңнан астамы қамтылды. Оқушылардың басым бөлігі қоғамдық жұмыстарға орналастырылған. Өйткені оған жоғарғы білім талап етілмейді және ай сайынғы ең төменгі жалақы 24 АЕК-ті немесе 2026 жылы 103 800 теңгені құрайды.


«Үшіншіден, оқушылар үшін Skills.Enbek.kz порталында тегін және ақылы түрде онлайн курстар қолжетімді. Курстар әртүрлі салада ұсынылған. Жаңа кәсіптік дағдыны меңгеруге мүмкіндік береді. Жұмысшы мамандықтар жылы шеңберінде өткен жылдан бастап Skills.Enbek.kz порталында 500 мыңнан астам оқушы жұмыс іздеу дағдыларын үйренді, оның ішінде Enbek.kz порталында резюмені сауатты толтыруды меңгерді», – деді Асқарбек Ертаев.


Төртіншіден, мансап жолын дұрыс таңдауға көмектесу үшін «Мансап компасы» платформасы іске қосылды. Ол арқылы пайдаланушылар кәсіптік бағдар беру тестілеуін тапсырып, өзінің мансаптық қызығушылығын тексеруге, сұранысқа ие мамандықтар туралы ақпарат алуға, оқу орнын таңдауға, таңдаған мамандықтың шарттарымен танысуға мүмкіндік алады. 136 мыңнан астам бала кәсіптік бағдар беру тестілерін тапсырып, өз болашағын жоспарлауға мүмкіндік алыпты.

Дегенмен, заңнамалық базаны нығайтпай, тек цифрлық платформалармен шектелу мәнсіз. Кәмелетке толмағандардың еңбек құқықтарын қорғауды күшейту үшін ведомствоаралық іс-шаралар жоспары жүзеге асырылуда. Еңбек кодексіне және «Қызметкерді еңбек (қызметтік) міндеттерін атқару кезінде оны жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы» заңға өзгерістер енгізу пысықталуда.

Бұл түзетулер жұмыс берушілердің жауапкершілігін арттыруды, балалардың сақтандыру арқылы қорғалу құқығын бекітуді және олардың жас мөлшері мен қауіпсіздік талаптарына сай жұмыс түрлерін нормативтік тұрғыдан нақты айқындауды көздейді.

Оның үстіне республиканың барлық кәсіпорындарында, «Еңбек тәуекелдері картасы» базасында кәмелетке толмағандардың жұмыспен қамтылуына цифрлық форматта мониторинг жүргізіліп, құрылыс, ауыл шаруашылығы мен қызмет көрсету сияқты тәуекелі жоғары секторларда бақылау күшейтіледі деп жоспарланған.

Еңбекминінің Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің басқарма басшысы Жанболат Мұқышевтің пайымдауынша, жасөспірімдердің еңбекке араласуы – уақыт талабына сай келетін сарабдал қадам. Аяқ-қолы сау баланы жұмысқа тартпай, үйде қамап ұстау дұрыс емес. Сонымен бірге жұмыс ол баланың дамуына қызмет етуге тиіс. Қауіпсіздігі мен құқықтары толық сақталуға, оны қауіп-қатерге ұрындырмауға тиіс.


«Қолданыстағы заңнама бойынша Қазақстанда 16 жастан асқан баламен жұмыс берушілер еңбек шартын жасаса алады. Әйтсе де, заң белгілі бір жағдайларда 14-15 жастағы оқушылардың да еңбекке араласуына жол ашады. Алайда бұл – балалық шақты ерте үзу, ауыр жұмысқа жегу емес, жауапкершілікке біртіндеп баулу жолы болуға тиіс. Сондықтан жасөспірімдерді тек сабақтан тыс уақытта, денсаулығына салмақ салмайтын жеңіл жұмыстарға ғана тартуға болады. Ал, 14 жасқа толмаған балалардың еңбек етуіне тек өнер мен мәдениет саласында – театрда, кинода, концерттік ұйымдарда рұқсат етіледі», – деді Мұқышев.


Бұл тұста ата-ананың жауапкершілігінің рөлі айрықша. Өйткені еңбек шарты жасөспірімнің ғана емес, оның заңды өкілінің келісімімен рәсімделеді. Демек, ата-ана баласының қай ортада, қандай жағдайда еңбек етіп жүргенінен толық хабардар болуы шарт.

Заң кәмелетке толмағандарды ауыр әрі қауіпті жұмыстардан қорғайды. Оларды түнгі клубтарда, алкоголь мен темекі өнімдеріне қатысты орындарда жұмысқа тартуға, денсаулығы мен адамгершілік дамуына зиян келтіретін қызметтерге араластыруға тыйым салынған. Жұмыс уақыты да нақты шектеулі: 14-16 жастағылар аптасына 24 сағаттан, ал 16-18 жас аралығындағылар 36 сағаттан артық еңбек етпеуге тиіс.

Ең бастысы – жасөспірімді түнгі жұмысқа тартуға заң тыйым салады. Алайда әлгінде келтірілген министрлік зерттеуі бұл заң талабының орындалмайтынын паш етті. Жазғы демалыс кезінде баласының немен айналысып жүргеніне ата-анасының бейжай қарауы – жауапкершіліктен жалтарумен тең. Бұл заңмен қудаланатын теріс қарекет. Баланың алғашқы еңбек тәжірибесі оның денсаулығына қауіп төндірмей, болашағына бағыт-бағдар беретін мектепке айналғаны абзал.

Балаларды кімнен және неден қорғау керек?

Балалардың өміріндегі қауіп-қатер тек еңбек нарығымен шектелмейді. Статистикалық мәліметтер бүгінгі қазақстандық жас азаматтардың жан-жақты қорғауды қажетсінетінін көрсетеді.

Біріншіден, өз-өзінен қорғау қажет. Кішкентай бүлдіршіндер, тіпті одан ересектері өздерінің епсіздігі, алаңғасарлығы мен әуесқойлығы салдарынан әртүрлі жағымсыз жағдайларға тап болып жатады, деп қаперге салды Finprom агенттігі. Гормондар мінез-құлықты қысқа күнде қырық құбылтқан өтпелі кезеңдегі әсіре эмоционалдық пен ойланбай жасалатын тәуекелшілдік тән жасөспірімдер арасында жазатайым оқиғалар жиі орын алып тұрады.

С.Қайырбекова атындағы Ұлттық ғылыми денсаулық сақтауды дамыту орталығының мәліметтерінше, өткен жылы 179,6 мыңнан астам кәмелетке толмаған бала жарақаттардан, уланулардан және басқа да қауіпті жағдайлардан зардап шеккен. Олардың ішінде 138,3 мың бала 14 жасқа дейінгілер (2024 жылғыдан 2,8%-ға аз), ал, 41,3 мыңға жуығы – 15 пен 17 жас аралығындағы бозбала мен бойжеткен (1,7%-ға көп).

Екіншіден, өзіне-өзі қол салудан қорғау маңызды. Жарақаттан, жазатайым оқиғадан кем түспес үлкен қауіп – суицидтік көңіл-күй. Жасөспірімдер мұндай қауіпті мінез-құлқын «бәрібір түсінбейді!» деп ата-анасынан, мұғалімнен жасырады. Ақыры трагедияға соқтыруы мүмкін.

Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетінің дерегінше, 2026 жылғы қаңтар–сәуір айларында Қазақстанда 74 бала өзіне-өзі қол салыпты. 2025 жылдың төрт айында да дәл осыншама бала суицидтен көз жұмған болатын. Жалпы, Қазақстанда өліммен аяқталған суицидтер саны бір жылда 13,7%-ға күрт өсті. Тек оқталу әрекеттері азайған. Баланың жан айқайын, ішкі проблемаларын байқамай қалған ересектердің жауапкершілігі бұл тұста өте ауыр.

Үшіншіден, ниеті қара бөгде адамдардан қорғау керек. Өкінішке қарай, Қазақстанда қылмыс құрбаны болған кәмелетке толмағандардың саны жоғары. Биылғы қаңтар-сәуірде 1,5 мыңға жуық бала қылмыстық құқық бұзушылықтардың құрбанына айналды. Бұл 2025 жылғыдан 5,7%-ға көп! 2025 жыл бойы кәмелетке толмаған құрбандардың саны 3,5 мың адамды құрады. Биылғы төрт айда-ақ кәмелетке толмаған құрбандар саны былтырғы бүкіл жылдың жартысына жуықтады.

Бұл жазатайым оқиғалар емес, ересектердің қасақана жасағаны. Мысалы, өткен жылы 543 бала ұрып-соғудың құрбаны болса, 480-нен астам кәмелетке толмаған бала денсаулыққа қасақана зиян келтіру істері бойынша жәбірленуші деп танылған. 700-ден астам қазақстандық бала жыныстық зорлықтан зардап шегіпті. 17 балаға венерологиялық аурулар, 2 балаға АИТВ жұқтырылған.

Өткен жылы 29 кәмелетке толмаған бала адам саудасының құрбаны болса, 5 бала ұрланған, тағы 3 бала заңсыз бас бостандығынан айырылған. Бұл сандардың әрқайсысының артында тағдыры талқандалған тірі жан, бала жүрегінің жазылмас жарасы тұр.

Төртіншіден, жас ұрпақты мемлекет пен қоғам қылмыс әлемінен қорғауы шарт. Сорақысы сол, 2025 жылы қылмыстық құқық бұзушылық жасаған балалардың саны бірден 30,5%-ға шығандап, 2,5 мың адамға жетті. Олардың көбі, 90%-ы әртүрлі ауырлық дәрежесіндегі қылмыс жасаған және жартысы (1,1 мыңы) бас бостандығынан айрылыпты. 2024 жылға қарағанда жас қылмыскерлер саны 1,5 еседейге артқан.

Бас прокуратураның мәліметінше, 2026 жылдың қаңтар-сәуір айларында 665 кәмелетке толмаған бала қылмыстық құқық бұзушылық жасады: бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 8,3%-ға аз.

Бала еңбегін қанау және балалық шаққа жасалған қиянат – қоғамның сүйегіне түскен дақ, болашағына түскен көлеңке. Жасөспірімдердің ерте жастан еңбек мәдениетін қалыптастыруы, мамандық таңдауға ұмтылуы құптарлық іс, бірақ бұл үрдіс міндетті түрде заңды, қауіпсіз және қорғалған болуға тиіс. Бүгінгі жас жұмысшы – ертеңгі ел тірегі, білікті маман. Оның алғашқы еңбек тәжірибесі әділетсіздік пен қанаудан емес, еңбектің қадірі мен құқықтың сақталуынан басталғаны маңызды. Балаларды қауіп-қатерден, көлеңкелі-күдікті нарықтан және қатыгездіктен қорғау – мемлекеттің де, бүкіл қоғамның да, әрбір ата-ананың да қасиетті парызы.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 01 Jun 2026 14:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/26S5GvQf.png"   type="image/png"   length="2242491"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақтың астығы мен азығына Ираннан сұраныс артты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazaktyn-astygy-men-azygyna-irannan-suranys-artty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazaktyn-astygy-men-azygyna-irannan-suranys-artty</guid>
                <description>Бұл туралы Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Өткен жылдың қорытындысында екі елдің тауар айналымы 55,8%-ға өсті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Иран Ислам Республикасының Өнеркәсіп, кен өндіру және сауда министрі Сейед Мохаммад Атабакпен кездескен еді.

Тараптар агроөнеркәсіптік кешен саласындағы екіжақты ынтымақтастықты кеңейту, өзара сауда және инвестициялық әріптестікті нығайту мәселелерін талқылаған.


– Қазақстан Иранмен аграрлық саладағы ынтымақтастықты тереңдетуге ерекше мән береді. Біздің өнімдеріміз бірін-бірі толықтырып отырады, оған жыл сайынғы тұрақты өсім нақты дәлел, – деді Айдарбек Сапаров.


Иран нарығына өсімдік майлары мен басқа да азық-түлік өнімдерін жеткізу әлеуеті зор екені айтылды.

Өз кезегінде Сейед Мохаммад Атабак Иранның Қазақстанмен сауда-экономикалық ықпалдастықты күшейтуге мүдделі екенін жеткізді.


– Қазақстан – Иранның өңірдегі маңызды серіктестерінің бірі. Біз өзара тауар айналымын одан әрі арттыруға, ауыл шаруашылығы өнімдерінің тасымалын кеңейтуге, логистикалық бағыттарды дамытуға, сондай-ақ өңдеу өнеркәсібі мен агроөнеркәсіптік кооперация саласындағы бірлескен жобаларды жүзеге асыруға қызығушылығымыз зор, – деді ол.


Өткен жылдың қорытындысында агроөнеркәсіп салаларында екі елдің тауар айналымы 55,8%-ға өсіп, 342 млн АҚШ долларына жетті. Бұл екіжақты сауданың жалпы көлемінің 79%-ын құрады. Қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты 97%-ға артып, 238,5 млн АҚШ доллары болды.

Сонымен қатар, астық жеткізу көлемі екі еседен астам ұлғайып, 1,1 млн тоннаға жетіп, 225,3 млн АҚШ долларын құрады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 01 Jun 2026 13:01:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/s0edOBYX.jpg"   type="image/jpeg"   length="176687"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[БҰҰ-ға банкрот болу қаупі төніп тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/buu-ga-bankrot-bolu-kaupi-tonip-tur</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/buu-ga-bankrot-bolu-kaupi-tonip-tur</guid>
                <description>Бірқатар ел донорлық көмекті шектеген.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Біріккен Ұлттар Ұйымы АҚШ пен Қытайдың жарналарды кешіктіруіне байланысты банкроттық алдында тұр. Бұл туралы америкалық The Wall Street Journal газеті жазды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты DW агенттігіне сілтеме жасап.  

Басылымның хабарлауынша, Вашингтонның ұйым алдындағы қарызы 4 млрд доллардан асады. Бейжің мамыр айының соңында шамамен 850 миллион доллар төлегеніне қарамастан, 455 млн доллар берешегі бар. ҚХР ұйым алдындағы міндеттемелерін орындаймын деп отыр. Ал АҚШ алдағы қаржылай қолдауын ұйымның шығындарын азайтумен байланыстырады. 

Ұйымға қаржы құюды басқа да ірі донорлар қысқартып жатыр. Мәселен, Ұлыбритания мен Германия қаражатты үнемдеу мақсатында аштық және аурулармен күресуге арналған гуманитарлық бағдарламаларға бөлінетін ақша көлемін азайтқан. WSJ басылымы Швеция мен Нидерланды тарапынан төлемдердің қысқаруын бұл елдердегі саяси бағытпен түсіндірді. 

2025 жылдың қазан айында БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш ұйымның банкроттық алдында тұрғанын ескерткен болатын. Болжамға сәйкес, БҰҰ-ның қаражаты тамыз айының ортасына қарай толық бітеді. 

Осыған байланысты БҰҰ шығындарды жаппай үнемдеуге көшуге мәжбүр болды. Ұйым өзінің бірқатар кеңселерін жауып, хатшылықтағы 3 мың жұмыс орнын қысқартты. Бұдан бөлек аудармашылардың жұмыс уақыты қысқарып, кеңселердегі эскалаторлар тоқтатылды. Нью-Йорктегі орталық штаб-пәтер ғимаратының сыртқы қаптамасын жөндеу жұмыстары да кейінге шегерілді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 01 Jun 2026 11:16:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/FmEEpEgQ.jpg"   type="image/jpeg"   length="918202"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
