<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Елде</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/elde</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Tue, 18 Aug 2026 14:40:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент Төтенше жағдайлар министрлігінің жұмысын оң бағалады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-totenshe-zhagdajlar-ministrine-ort-kauipsizdigi-dengejin-koteru-zhoninde-tapsyrma-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-totenshe-zhagdajlar-ministrine-ort-kauipsizdigi-dengejin-koteru-zhoninde-tapsyrma-berdi</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Төтенше жағдайлар министрі Шыңғыс Әріновті қабылдады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қасым-Жомарт Тоқаевқа ведомство жұмысының нәтижесі, азаматтық қорғаныс жүйесін жаңғырту барысы және алдағы кезеңге арналған жоспар жөнінде баяндалды.

Шыңғыс Әрінов:

Төтенше жағдайлар министрлігінің материалдық-техникалық базасын нығайту шараларын таныстырды. 

Соңғы екі жылда бөлімшелер 1,4 мыңнан астам техника, авиация, заманауи құтқару жабдықтары, ұшқышсыз ұшу аппараттары және байланыс құралдарымен толықтырылды. Бұл еліміздің барлық өңірінің төтенше жағдайлар кезінде жедел әрекет ету мүмкіндігін айтарлықтай арттырды. 

Сонымен қатар министрлікке қарасты бөлімшелерді жаңғырту жұмыстары қолға алынды.

бөлімшелер желісін дамыту мәселесіне тоқталып, жаңа әмбебап құтқару құрылымдары, авиация және теңіз жасақтары құрылғаны жөнінде айтты.

«Ауыл құтқарушылары» бағдарламасы аясында 237 ерікті өрт сөндіру бекеті салынған. Олар шамамен 700 елді мекеннің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.

Халықты жаппай шұғыл хабардар ету жүйесін дамыту жұмыстары жалғасып, Ахуалдық орталықтың мүмкіндіктері кеңейтіліп жатыр. Сондай-ақ табиғи өртті ерте анықтау жүйелері біріктірілуде.

ведомство қызметкерлерін әлеуметтік қолдау шаралары туралы мәлімет берді. 

Құтқарушыларға тұрғын үй төлемдері қарастырылған. 

Төтенше жағдайлар министрлігінің қызметкерлері үшін арнайы тұрғын үй кластерін құру жобасы қолға алынды. Аталған бастама өрт сөндіру бөлімдері мен құтқару базаларының жанында қажетті инфрақұрылымы бар тұрғын үй кешендерін салуды көздейді.

Президент: 

министрліктің азаматтық қорғау жүйесін жетілдіру бойынша атқарып жатқан жұмысын оң бағалады.

жергілікті атқарушы органдармен бірлесе отырып, аудандық және ауылдық құтқару бөлімшелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту іс-шараларын жалғастыру, заманауи технологиялар енгізу және өрт қауіпсіздігі деңгейін көтеру жөнінде тапсырма берді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 18 Aug 2026 14:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/HhRJTK72.jpg"   type="image/jpeg"   length="141063"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мектепте смартфон қолдануға бола ма: Оқу-ағарту министрлігі өзінің ұстанымын білдірді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/mektepte-smartfon-koldanuga-bola-ma-oku-agartu-ministrligi-ozinin-ustanymyn-bildirdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/mektepte-smartfon-koldanuga-bola-ma-oku-agartu-ministrligi-ozinin-ustanymyn-bildirdi</guid>
                <description>Білім ордалары ішкі тәртіп ережелері арқылы ұйымдастыру мәселелерін дербес шешуі тиіс.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оқу-ағарту бірінші вице-министрі Шынар Ақпарова мектептерде ұялы телефонды пайдалану тәртібін түсіндірді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Министрлік әзірлеген ережелерде балалардың оқу процесі кезінде ұялы телефонды пайдаланбайтыны нақты белгіленген. Яғни, балалар оқу процесі кезінде ұялы телефон қолданбайды. Оқу бағдарламасына сәйкес қысқа мерзімді жоспарлауда телефонды пайдалану қарастырылған жағдайларда пайдалануға болады», – деді вице-министр.


Журналистер «Үзіліс кезінде телефон қолдануға бола ма?» деп нақтылады.


«Біз бірыңғай талаптарды әзірледік. Оған сәйкес, білім беру ұйымдары өздерінің ішкі тәртіп ережелері арқылы барлық ұйымдастыру мәселелерін өздері реттейді», – деді спикер.


Шынар Ақпарованың сөзінше, оқушылар ұялы телефондарын сыныптарында немесе арнайы жәшіктерге тапсыруы мүмкін. Бұл мәселелерді мектептердің өздері шешеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 18 Aug 2026 12:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/ChZm359t.jpg"   type="image/jpeg"   length="120822"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент бюджетті жоспарлау мәселелері бойынша кеңес өткізді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-byudzhetti-zhosparlau-maseleleri-bojynsha-kenes-otkizdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-byudzhetti-zhosparlau-maseleleri-bojynsha-kenes-otkizdi</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ақордада Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен ұлттық экономиканы дамыту және бюджетті жоспарлау мәселелері жөнінде кеңес өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Іс-шараға Премьер-министр Олжас Бектенов, Президент Әкімшілігінің басшысы Роман Скляр, Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов, Жоғары аудиторлық палата төрағасы Әлихан Смайылов, Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин, Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі Нұрлан Байбазаров және Қаржы министрі Мәди Тәкиев қатысты. 

Президентке экономиканың қазіргі ахуалы туралы баяндалып, 2027-2029 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамдары, 2027-2029 жылғы республикалық бюджет параметрлері жөнінде мәлімет берілді. 

Талқылау барысында Қасым-Жомарт Тоқаев биыл экономикалық өсім көрсеткіштеріне қол жеткізу, сондай-ақ республикалық және жергілікті бюджет теңгерімділігін қамтамасыз ету қажеттігін атап өтті. 

Мемлекет басшысы 2027-2029 жылдарға арналған бюджеттің негізгі басымдықтарының бірі – аурухана, балаларды оңалту орталығы, мәдениет, спорт ғимараттары секілді инфрақұрылымдық және әлеуметтік нысандар құрылысын жеделдетіп салу керек екенін айтты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 16:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/os1cwOBS.jpg"   type="image/jpeg"   length="160632"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Кейбір қазақстандықтарға жылдамдық бойынша қате айыппұл келген]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kejbir-kazakstandyktarga-zhyldamdyk-bojynsha-kate-ajyppul-kelgen</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kejbir-kazakstandyktarga-zhyldamdyk-bojynsha-kate-ajyppul-kelgen</guid>
                <description>Бұл айыппұлдар автоматты түрде жойылады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ішкі істер министрлігі ақпараттық жүйедегі техникалық ақау салдарынан қате қалыптастырылған нұсқамаларға қатысты жағдайды түсіндірді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты 


«13-14 тамыз аралығында Бас прокуратураның «ЕРАП» ақпараттық жүйесінде нұсқамаларды автоматты түрде қалыптастыру кезінде техникалық ақау болды. Соның салдарынан орташа жылдамдықты асыру бойынша кейбір бұзушылықтар бір сәттік жылдамдықты асыру ретінде қате рәсімделген. Қазір әріптестерімізбен бірлесіп, техникалық ақаудың салдарын жою бойынша жұмыс жүргізіп жатырмыз», – делінген министрлік таратқан хабарламада.


                                              Ришат Асқарбекұлы Фейзбук парақшасынан

Қате қалыптастырылған барлық нұсқама анықталды, олар автоматты түрде жойылатыны белгілі болды.


«Мәселе тек тасжолдарда аталған техникалық ақаудың салдарынан қате рәсімделген айыппұлдар туралы болып отыр. Ал мұндай айыппұлдарды төлеп қойған жүргізушілерге қаражатты қайтару мәселесі қазір пысықталып жатыр. Жағдай бақылауда», – деді ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы Мұрат Қабденов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 16:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/7X1Fx2vL.jpg"   type="image/jpeg"   length="233100"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ел азаматтарының басым бөлігі алдағы Құрылтай сайлауына қатысуға дайын екенін білдірді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/el-azamattarynyn-basym-boligi-aldagy-kuryltaj-sajlauyna-katysuga-dajyn-ekenin-bildirdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/el-azamattarynyn-basym-boligi-aldagy-kuryltaj-sajlauyna-katysuga-dajyn-ekenin-bildirdi</guid>
                <description>Сондай-ақ респонденттердің 5,5%-ы электоралдық енжарлық танытып отыр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Демократия институты 2026 жылғы 20 шілде мен 6 тамыз аралығында жүргізілген әлеуметтанулық зерттеу нәтижелерін ұсынады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Сауалнама нәтижелеріне сәйкес, Құрылтай депутаттарының сайлауында қазақстандықтардың қатысу деңгейі айтарлықтай жоғары болады деп күтілуде.

«Егер Құрылтайға (Парламентке) сайлау келесі жексенбіде өтсе, Сіз дауыс беруге барар ма едіңіз?» деген сұраққа сауалнамаға қатысқандардың 73,1%-ы сайлауда дауыс беруге ниетті екенін білдірді. Басқаша айтқанда, респонденттердің төрттен үшеуі Құрылтай депутаттарының сайлауына қатысуға ниетті.

Әлеуметтанулық сауалнама 2026 жылғы 20 шілде мен 6 тамыз аралығында Демократия институтының қаржыландыруы негізінде жүргізілді. Іріктеме көлемі 8000 респондентті құрады. Сауалнамаға 17 облыс пен 3 республикалық маңызы бар қала – Астана, Алматы және Шымкент қалаларының 18 жастан асқан респонденттері қатысты.

Зерттеу барысында респонденттердің электоралдық таңдаулары да зерделенді. Сауалнама қатысушыларына сайлауда қай саяси партияға дауыс беруге дайын екендері сұралды.

Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, респонденттер арасында ең жоғары қолдауға «Әділет» партиясы ие. Сауалнамаға қатысқандардың 70,3%-ы аталған партияға дауыс беруге дайын екенін білдірді. Осылайша «Әділет» партиясы электоралдық таңдаулар рейтингінде бірінші орынға ие болып отыр.

Екінші орында – «Ауыл» партиясы, оған респонденттердің 5,6%-ы дауыс беруге дайын.

Үшінші орында «Ақ жол» партиясы, партияны қолдаушылар үлесі 5,0% құрады.

Келесі кезекте «Respublica» партиясы орналасқан, оны респонденттердің 4,9%-ы қолдауға дайын.

Бесінші орында 4,2% нәтижемен оппозициялық Жалпыұлттық социал-демократиялық партия орналасқан.

Алтыншы орында – Халық партиясы респонденттердің 3,9% қолдаған.

Жетінші орында – «Байтақ» партиясы, қолдау деңгейі 0,6%-ды құрады.

Сондай-ақ респонденттердің 5,5%-ы электоралдық енжарлық танытып отыр. Оның ішінде 1,6%-ы барлығына қарсы дауыс беретінін айтса, 3,9%-ы қай партияға дауыс беретіні туралы әлі шешім қабылдамаған.

Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, қазақстандықтардың электоралдық дайындығы жалпы жоғары деңгейде. Бұл азаматтардың елдің қоғамдық-саяси өміріне тұрақты қызығушылық танытатынын білдіреді және алдағы Құрылтай сайлауына белсенді қатысуға деген саналы дайындығын айқын дәлелдейді.

Іріктеу Қазақстан Республикасы халқының негізгі әлеуметтік-демографиялық сипаттамаларына, атап айтқанда тұрғылықты жерінің түріне (қала/ауыл), жынысы мен жасына қарай репрезентативті. Сенімділік ықтималдығы 95% болған жағдайда іріктеменің статистикалық қателік шегі ±1,1%-дан құрайды.

Демократия институты бұл зерттеу нәтижелерін Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2026 жылғы 13 шілдедегі № -11-07/ЗТ-Қ-34 хабарламасы негізінде жариялап отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 15:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/ZwuRnLou.jpg"   type="image/jpeg"   length="184257"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Арал теңізі планетаны «тұншықтыра» бастады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/aral-tenizi-planetany-tunshyktyra-bastady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/aral-tenizi-planetany-tunshyktyra-bastady</guid>
                <description>Енді оны қалпына келтіру тек табиғатты құтқару мәселесі ғана емес, климаттың өзгеруімен күрестегі маңызды стратегиялық міндетке де айналды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жер бетінде жаңа климаттық қатер пайда болды: бұрын улы көміртекті өз бойына сіңіріп, тереңге батырып келген Арал теңізі қазіргі кезде ауаға керісінше, жүздеген миллион тонна көмірқышқыл газын лақтыруда, деп жазды inbusiness.kz.

Құрғаған теңіз «климаттық бомбаға» айналған ба?

Аралдың экологиялық апаты бүкіл адамзатқа және Жер шарына қауіп төндіретін сипатқа ауысыпты: оның салдары бұрын болжанғаннан әлдеқайда терең әрі ауыр болып шықты.

Кезінде айдыны шалқып жатқан атақты теңіз мыңжылдықтар бойы өлі өсімдіктердің және тірі ағзалардың қалдықтарын өз түбіне консервациялап, олардан бөлінетін көміртекті шып-шырғасын сыртқа шығармай сақтайтын табиғи алып қойма қызметін атқарып келді.

Алайда әп-әдемі экологиялық процесті адам келіп бүлдірді. Теңіз түгелге жуық тартылып, шетсіз-шексіз Аралқұм шөліне айналғаннан кейін бұл нәзік табиғи тепе-теңдік мүлдем бұзылды. Беткейге шығып қалған түпкі шөгінділер ауамен тікелей байланысқа түсіп, ғасырлар бойы «қамалған» көміртек біртіндеп босап, атмосфераға көтеріле жөнелген.

National Geographic хабарлағандай, осылайша теңіздің жойылуы оның түбінде ғасырлар бойы жасырынған орасан зор көмірқышқыл газының айналаға тарауына себеп болыпты. Бұл жаңалықты халықаралық ғалымдар тобы таяуда ғана ашты.  

Зерттеушілердің бағалауынша, ұланғайыр су қоймасы тартыла бастағалы атмосфераға шамамен 748 миллион тонна көмірқышқыл газы шығып үлгерген. Есептеулер 1960 жылдардан 2022 жылға дейінгі кезеңді қамтыды. Ауқымын түсіну үшін салыстырсақ: бұл сұмдық көрсеткіш Венгрия сияқты елдің шығаратын барлық парник газдарының жылдық көлемінен 15 есеге жуық артық!

Ғалымдардың байламынша, ең сұмдығы әлі алда: бұрынғы теңіз түбінің аумағында кем дегенде 605 миллион тоннадан астам CO₂ бөліп шығаруға қабілетті органикалық қалдықтардың қоры сақтаулы.

Бұл планета климатына соққы беретін әлеуетті қауіп. Салдарынан, Арал трагедиясы тек аймақтық экологиялық мәселе болудан қалды. Су қоймасының тартылуы жаһандық климаттық теңгеріммен де тығыз байланысты екені анықталды.

Экологиялық дағдарысты табыс көзіне айналдыруға болады

Көлдер мен теңіздер планетаның көміртек айналымында шешуші рөл атқарады. Су қоймасы тірі тұрғанда, ондағы қаптаған балдырлар мен өсімдіктер атмосферадағы аса улы көміртекті үнемі сорып алады. Тіршілігі біткенде органикалық заттар түпке шөгіп, ғасырлар бойы жиналады.

Оның тек аз бөлігі ғана кейін сыртқа шығады: мысалы, балық аулау нәтижесінде немесе балықпен қоректенетін құстардың әрекеті арқылы. Қалғаны табиғи көміртек қоймасына айналады.


«Арал теңізінде бұл тетік ғасырлар бойы жұмыс істеді. Бірақ өткен ғасырда су қоймасының жаппай құрғауы жағдайды күрт өзгертті. Бұрын су астында жасырынған түпкі шөгінділер сыртқа шығып қалып, ауамен әрекетке түсті. Соның кесірінен олардағы көміртек атмосфераға көмірқышқыл газы түрінде біртіндеп орала бастады. Сонымен қатар, жел эрозиясы кепкен түптің бөлшектерін алыс жерлерге таратуға ықпал етуде», – делінген шетелдік ғалымдардың зерттеуінде.


Сол себепті Аралдың қасіреті судың жоғалуымен, экожүйелердің деградациясымен және шаңды дауылдармен ғана шектелмейді. Құрғаған түптің өзі жаһандағы алапат көміртек шығарындыларының жаңа көзіне айналды.

Бұл көміртектің шығу тегін анықтау үшін испандық ғалымдар жетекшілік еткен зерттеу тобы 2022 жылы экспедициясын бастады. Мамандар Қазақстан мен Өзбекстандағы бұрынғы теңіз түбінің 14 учаскесінен түпкі шөгінділердің үлгілерін, сынамаларды алды. Сол жерде бөлініп жатқан CO₂ ағындарын өлшеп, көміртектің изотоптық құрамын зерттеді.

Соңғы көрсеткіштің маңызы үлкен: ол ауаға таралып жатқан көміртектің кезінде Арал теңізінің түбінде қордаланған органикалық заттардан бөлініп жатқанын дәлелдеуге мүмкіндік беріпті.


«Зерттеушілер сондай-ақ теңіз түбінде бүгінде өсіп тұрған тым сирек өсімдік жамылғысын және жел эрозиясының ауқымын да бағалады. Нәтижелер көмірқышқыл газының бұрын көмілген органикалық қалдықтардан бөлініп жатқанын растады», – деп жазды National Geographic.


Ғалымдар тағы бір тұжырымға келді. Егер осы органикалық заттардың едәуір бөлігін ары қарай сыртқа шығартпай, түпкі шөгінділерде сақтап қалу мүмкін болса, онда ғаламшардың атмосферасына таралатын шығарындылар да азаяр еді.

Демек, сақталған көміртек – экономикалық құндылыққа айналады. Зерттеушілердің есептеулерінше, сыртқа шығармай, тартылған Арал түбінде тұтып қалуға болатын шығарындылар көлемі Қазақстан мен Өзбекстанға 3,6 миллиардтан 18 миллиард долларға дейін бағаланатын көміртектік кредиттерге (көміртек бірлігі түріндегі қаржыландыруға) барабар болуы мүмкін.

Яғни, құнттаса, халықаралық ұйымдардың назарын аударта алса, екі ел Аралдан табыс таба алады екен. Көміртектік кредиттер Аралды құтқару бағдарламасын қаржыландыру қайнарының бірі бола алар еді.

Аралды «қайта тірілту» ғасырларға созылуы ықтимал

Дегенмен, ғылыми кеңестер мен теңізді қалпына келтірудің практикалық шаралары арасында үлкен алшақтық жатыр. Тек Қазақстан мен Өзбекстан тізе қосып, Аралды тірілте алмайды. Өйткені бұл екі ел де осы теңізді толтыратын су қайнарларының бастауында отырған жоқ. Ол дариялар өзге елдерден бастау алады.

Нақтылағанда, Сырдария – Қырғызстандағы Нарыннан және тау бөктерлеріндегі мұздықтардан, ал, Әмудария – Тәжікстандағы ұлы Вахш өзенінен және осы ел мен Ауғанстан арасында ағатын алып Пяндж өзенінен қоректенеді. Қазіргі жаһандық жылу аномалиясы жағдайында бұл елдердің өздері судан таршылық тартып жатыр.

Арал теңізі тәуелді өзендердің суы негізінен ауыл шаруашылығы мен өндіріске жұмсалды. Сондықтан ресурстарды басқарудың бүкіл жүйесін өзгертпейінше, су қоймасының аумағын айтарлықтай ұлғайту қиын.

Испандық ғалымдар жасалуы қажет шаралардың қатарына ирригациялық жүйелерді жаңғыртуды, Ауғанстан да кіретін Орталық Азиядағы суды пайдалану тиімділігін арттыруды, шығындарды қысқартуды және суды тасымалдауды оңтайландыруды жатқызды. Бұл ретте мұндай өзгерістерді Аралды қоректендіретін өзендердің су жинау бассейні бойында орналасқан барлық мемлекет үйлесімді түрде жүзеге асыруы шарт.

Бұған дейінгі зерттеулер Арал теңізінің 1960 жылғы аумағының кем дегенде жартысына суды қайтару мүмкіндігін бағалаған болатын. Бұл үшін осы елдерге шамамен 9,7 миллиард долларлық ауқымды шығын шығару қажет болады екен.

Зерттеушілер бұрынғы Арал теңізін толық қалпына келтіруді «саяси, әлеуметтік және техникалық тұрғыдан аса күрделі міндет» деп санайды. Бірақ бұл осы істің мағынасы жоқ дегенді білдірмейді. Керісінше, техникалық және экономикалық тұрғыдан жүзеге асыруға болатын жобаларды кейінге ысырмай, қазірден орындау маңызды.

Су солтүстікке бет алды: теңіз шөлге тойтарыс беруде

Бұл ретте Қазақстан мен Өзбекстанның Аралды сақтау бағытындағы қадамдарының мән-маңызы айрықша. Қазақстанның Су ресурстары және ирригация министрлігі 2026 жылдың соңына дейін Солтүстік Аралға тағы 1,2 миллиард текше метр су жіберу жоспарланып отырғанын хабарлады.


«Біз Солтүстік Арал теңізін сақтау бойынша кешенді шараларды жүзеге асырып жатырмыз. Бұл үшін Дүниежүзілік банкпен бірлескен жобаның екінші фазасы әзірленді. Ол теңіздегі су деңгейін көтеру және көлемін ұлғайту үшін Көкарал бөгетін қайта жаңғыртуды қарастырады. Қазіргі уақытта Су ресурстарын басқару жүйесін дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасына сәйкес Солтүстік Аралдағы су көлемін 34 миллиард текше метрге дейін жеткізу бойынша іс-шаралар жүзеге асырылуда», – деді Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов.


2025 жылдың 1 қазанынан бүгінгі күнге дейін Сырдария өзені арқылы Кіші Аралға 1,4 миллиард текше метр су жіберілді. Ағымдағы вегетациялық кезеңде секундына 40 текше метр су ағызылуда.

Бүгінде Солтүстік Аралдағы су көлемі 23,5 миллиард текше метрді құрайды. Өткен жылмен салыстырғанда судың тұздылығы орта есеппен 10%-ға төмендеп, 7,9 промиллеге жетті. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында теңізден 4,2 мың тонна балық ауланды.

Жергілікті тұрғындар үшін суды сақтау – абстрактілі климаттық міндет емес, балық шаруашылығын дамыту мәселесі. Министрмен кездесуде Арал ауданының балықшылары теңізді және балық ауланатын басқа да су объектілерін сақтау үшін суды пайдалану лимиттерінің қатаң ұстануды қамтамасыз етуді сұрады.


«Ауыл шаруашылығында су пайдалану лимиттері бекітілгенін білеміз. Бірақ фермерлер бұл шектеулерді сақтап жатқан жоқ. Бұл мәселені қатаң бақылауға алу керек. Біз, балықшылар, Сырдарияның төменгі ағысындамыз. Облыстың бүкіл балық шаруашылығы үшін шаруа қожалықтарының суды үнемдеуі маңызды», – деді «Арал» сервистік-дайындау орталығы» ЖШС директоры Әділбек Айымбетов.


Сондай-ақ балықшылар Сырдария өзеніне суды тиімдірек жіберу үшін Аманөткел су торабын немесе бөген-шлюз салуды ұсынды. Бұл су өткізу көлемін секундына 100 текше метрге дейін ұлғайтуға мүмкіндік береді екен.

Астанаға орала сала, Нұржан Нұржігітов Су шаруашылығы комитетіне шлюз құрылысының жобалау-сметалық құжатын әзірлеу міндетін қойды. Сонымен қатар министр Арал-Сырдария бассейндік инспекциясына су үнемдеу технологияларын енгізу есебінен үнемделген суды қоса алғанда, Солтүстік Арал теңізіне тұрақты су жіберуді қамтамасыз етуді тапсырды.

Шетелдік ғалымдар Арал қасіреті аймақтық экологиялық дағдарыс шеңберінен әлдеқашан шығып кеткенін біліп отыр. Оның құрғаған түбі көміртек шығарындыларының қуатты көзіне айналуда. Мұндай үдерістер дүниежүзіндегі таязданған су қоймаларының көбінде орын алуда. Сондықтан Аралды құтқару – бұл биоалуантүрлілікті жандандыру ғана емес, сонымен бірге табиғи көміртек қоймасын қорғаудың жақсы үлгісіне айнала алар еді.

Бүкіл әлем судан тарығып жатқанда теңізді 1960 жылғы шекарасына қайтару әрине, мүмкін емес. Бірақ Солтүстік Аралды сақтап қалу, экожүйелерді, балық шаруашылығын қалпына келтіру және шығарындыларға тосқауыл қою – толықтай жүзеге асыруға болатын шаруа.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 14:42:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/Pd6Gfgub.png"   type="image/png"   length="2849917"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Өңірлер қай саладан кенже қалып жатқаны мәлім болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/onirler-kaj-saladan-kenzhe-kalyp-zhatkany-malim-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/onirler-kaj-saladan-kenzhe-kalyp-zhatkany-malim-boldy</guid>
                <description>Былтыр Қазақстан экономикасына байланысты өте серпінді сандар көзге шалынды. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дәлірек айтсақ, 2025 жылы еліміз шетелдерге 12,8 млрд долларға қызмет сатып, тарихи рекорд орнатты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Яғни, қазақстандық компаниялар, жеке тұлғалар мен түрлі саладағы қызметкерлер осынша бағаға жұмыс атқарған. 

Бір қарағанда бәрі керемет секілді, бұл табыстың басым бөлігі ел игілігіне жарайтыны анық, әйтсе де тақырыптың бұлыңғыр тұсы да бар болып шықты. Шетелдерге 12,8 млрд доллардың қызметін сатқанымызбен, 14 млрд долларға өзге мемлекеттердің қызметін тұтыныппыз. Рекорд жаңарғанымен, баланс жоқ, әлі теңсіздік бар, әрі ол теңсіздік Қазақстан тарапына минусына қарай ауып тұр. 

Бұл тұста «бұрынғымен салыстырғанда алға ілгерілеушілік бар ма?» деген сұрақ туындайды. 20 жылдан астам уақыт бұрын, 2005 жылы еліміз 2,1 млрд доллардың қызметін экспорттап (2025 жылғы көрсеткіштен 6 есе аз), 7,5 млрд доллардың қызметін сатып алған (былтырғыдан 2 есеге жуық көп). Осылайша, тасымал, туризм, білім беру, емдеу, қаржы және цифрлық қызметтердің игілігін көре бастадық. Дегенмен қызмет экспортының басты тірегі – көлік саласы. 2025 жылы Қазақстан шетелдік клиенттерге 5,7 млрд доллардың тасымалдау қызметін көрсеткен. Бұл барлық қызмет экспортының 44,8 пайызына тең. Соның 4,5 млрд доллары жүк тасымалына тиесілі. Демек, рекордтық көрсеткіштің едәуір бөлігі Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы транзиттік орналасуына байланысты қалыптасқан.

Екінші ірі бағыт – шетелдіктердің Қазақстанда жұмсаған қаражаты. Халықаралық статистикада ол «сапарлар» санатына енгізіледі. Бұған туристердің ғана емес, елге оқуға, емделуге немесе туыстарын аралауға келген азаматтардың шығыны да кіреді. Оның үлесі 2,9 млрд доллар. Бірақ шетелге шыққан отандастарымыз бұл көрсеткіштен асырып, 3,8 млрд доллар қаржы жұмсаған екен.


«Елге келген шетелдіктердің шығыны артып келеді, бұл – туризм мен ішкі қызмет көрсету нарығы үшін оң белгі. Бірақ қазақстандықтардың шетелдегі шығыны әлі де жоғары. Осы айырманы қысқарту үшін турист санын көбейту ғана жеткіліксіз. Елдегі сервис сапасы, көлік қолжетімділігі және ұсынылатын қызмет түрлері де қатар дамуға тиіс», – деген Ranking.kz сарапшылары.


Қызмет экспортының тағы бір бағыты – телекоммуникациялық, компьютерлік және ақпараттық қызметтер. Бір жылдың ішінде олардың көлемі 35,6 пайызға өсіп, 1,4 млрд долларға жетті. Ал компьютерлік қызметтер экспорты алғаш рет миллиард долларлық межеден асыпты (1,1 млрд доллар). Көрсеткіш Қазақстанның технологиялық өнімді тұтынушы ғана емес, экспорттаушы елге айнала бастағанын байқатады. Алайда осының 40 пайызға жуығы цифрлық активтер майнингіне тиесілі. Майнингті алып тастағанда компьютерлік қызметтер экспорты 775,1 млн долларға азаяды.

Дегенмен IT-экспорттың тағы бір әлсіз тұсы бар. Қазақстаннан шығарылған компьютерлік қызметтердің 90,3 пайызы, яғни 1 млрд доллары Астана қаласынан шыққан. Алматы бар болғаны 65,8 млн доллардың қызметін экспорттаған. Сонда қалған өңірлер жаңа технологиялар мен инновациялық жобалар бойынша көштен қалып жатқанын анық білінеді. Әрине, елордада Astana Hub стартаптар экожүйесі, Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығы бар. Алайда табыс бір шаһардың айналасына шоғырлануы қаншалықты заңды? Мамандар да, технология да, инвестициялар да бір қаланың уысында болып, дамушы сала кең ауқымды ала алмайды.

Біз былтырғы көрсеткіштерді айтып мақтанып отырғанымызбен, биылғы деңгей қайта құбыла бастады. Қызмет экспорты 14,1 пайызға өсіп, 3,1 млрд долларға жеткен, әйтсе де жоғарыда сөз еткен телекоммуникациялық, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты 3,4 пайызға кеміді.

Әлемнің 180-нен астам елінің арасында Қазақстанда қызмет экспорты бойынша 69-орынға жайғасқан. Жаһандағы үлесіміз 1 пайызға да татымайды. Сондықтан Орталық Азияның үздігі ретінде танылған еліміз тасымалмен шектелмей, жаңа технологиялардың қызметіне басымдық бергені және бұл саланы аймақтарда дамытқаны жөн секілді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 13:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/aRJrC4Cm.jpg"   type="image/jpeg"   length="277252"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ҚТЖ отандық өндірушілермен 1 029 жылдық шарт жасасты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ktzh-otandyk-ondiristi-koldauga-1-029-kelisimshart-zhasady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ktzh-otandyk-ondiristi-koldauga-1-029-kelisimshart-zhasady</guid>
                <description>Тұрақты және ұзақ мерзімді серіктестікке ерекше назар аударылады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ-да «ҚТЖ» ҰК» АҚ компаниялар тобының сатып алуларына отандық тауар өндірушілерді тарту: проблемалар, тетіктер және оларды шешу жолдары» тақырыбында дөңгелек үстел форматында жұмыс кездесуі өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Алаң ұзақ мерзімді ынтымақтастық және жергілікті өндірісті дамыту мәселелерін талқылау үшін мемлекеттік органдардың, даму институттарының, бейінді қауымдастықтардың және отандық өндірушілердің өкілдерін біріктірді.

Дөңгелек үстел аясында Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің, «QazIndustry» қазақстандық индустрия және экспорт орталығы» АҚ, «Атамекен» Қазақстан Республикасы Ұлттық кәсіпкерлер палатасының, «Самұрық-Қазына Контракт» ЖШС және «QazCloud» ЖШС өкілдері отандық тауар өндірушілерге қолдау тетіктері мен құралдарын жеткізді. «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ компаниялар тобының сатып алуларына бизнестің қатысуын кеңейту үшін сатып алу рәсімдерін жетілдіруге, цифрлық интеграцияға және жергілікті өндірісті ынталандыруға ерекше назар аударылды. 

Қазақстандық кәсіпорындарды қолдау және ішкі өндірісті дамыту «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ компаниялар тобы қызметінің басымдықтары болып табылады. Сатып алудағы елішілік құндылық үлесін ұлғайту нормативтік талаптарды орындау ретінде ғана емес, сонымен қатар елдің экономикалық тұрақтылығына стратегиялық үлес ретінде де қарастырылады. 


&quot;Ағымдағы жылы отандық тауар өндірушілермен 1 029 жылдық шарт жасалды. Тұрақты және ұзақ мерзімді серіктестікке ерекше назар аударылады. Бүгінгі таңда отандық тауар өндірушілермен 112 шарт жұмыс істейді. Сондай-ақ жаңа отандық өндірістерді құруға және дамытуға бағытталған офтейк-келісімшарттар тетігі белсенді қолданылады. Ағымдағы жылы 5 офтейк-келісімшарт жасалды, сондай-ақ 4 қолданыстағы ұзақ мерзімді офтейк-келісімшарт бар&quot;, – делінген хабарламада.


Ашық диалог барысында қатысушылар жергілікті бизнестің сатып алу процестеріне белсенді қатысуына кедергі келтіретін негізгі кедергілерді талқылап, оларды жою жолдарын анықтады.

Дөңгелек үстел қорытындысы бойынша тараптар отандық тауар өндірушілерді қолдау шараларын жетілдіру, жаңа өндірістер құру және сатып алынатын отандық тауарлар номенклатурасын кеңейту жөніндегі бірлескен жұмысты жалғастыруға келісті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 16 Aug 2026 13:11:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/QDpQbm2V.jpg"   type="image/jpeg"   length="169739"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент «Шәмші Қалдаяқов» медалін енгізуді тапсырды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-shamshi-kaldayakov-medalin-engizudi-tapsyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-shamshi-kaldayakov-medalin-engizudi-tapsyrdy</guid>
                <description>Бұл туралы Мемлекет басшысының баспасөз хатшысы Айбек Смадияров желіде хабарлады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мәдениет пен өнер – ұлттық бірегейлігіміздің мызғымас тірегі. Сондықтан жаңа Ата заңда төл мәдениетімізді жан-жақты қолдау мемлекеттің конституциялық міндеті ретінде бекітілді, деп жазады inbusiness.kz сайты.


«Осы ретте Президент Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік наградалар тізіміне «Шәмші Қалдаяқов» медалі мен «Қазақстанның еңбек сіңірген суретшісі» құрметті атағын енгізу туралы шешім қабылдады», – деп жазды ол.


Бұл мәртебелі марапаттар ұлт мәдениетіне қалтқысыз қызмет етіп, соның ішінде музыка және бейнелеу өнерін дамытуға сүбелі үлес қосқан азаматтарға беріледі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 16 Aug 2026 10:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/fqfu9fUj.png"   type="image/png"   length="4319144"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Үкімет бизнес ашам дегеннің бәріне 200 млн теңгеден үлестіруде]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ukimet-biznes-asham-degennin-barine-200-mln-tengeden-ulestirude</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ukimet-biznes-asham-degennin-barine-200-mln-tengeden-ulestirude</guid>
                <description>ШОБ үшін жаңа мүмкіндік: Қазақстан «Іскер аймақ» және «Өрлеу» бағдарламалары арқылы экономиканы жаңаша түлетуге ниетті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Шағын және орта бизнестің өсуіне қуатты серпін берілетін болды. Мемлекет басшысының экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету тапсырмасын орындау мақсатында Үкімет кәсіпкерлікті қолдаудың түбегейлі жаңа моделін қалыптастырып жатыр. Оның басты мақсаты – отандық өндірушілерді локализациялау үдерісіне белсенді тарту, ірі кәсіпорындардың айналасында жаңа бизнес ошақтарын құру және өңірлерді нығайту, деп жазды inbusiness.kz.

«Іскер аймақ»: ауылдар мен моноқалаларға басымдық 

Бүгінде микробизнес және шағын кәсіпкерлік субъектілері ұсақ бизнесті қолдаудың бірыңғай «Іскер аймақ» бағдарламасы бойынша 200 миллион теңгеге дейін жеңілдетілген несие ала алады.

Ұлттық экономика министрлігінің хабарлауынша, бұл бағдарламаны «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры жүзеге асырады. Қолдау өңірлерде, ауылдық елді мекендерде, аудан орталықтары мен шағын қалаларда тұратын іскер жандарды несиелендіруге бағытталған.

Кәсіпкерлерді қолдау қаржылық, инфрақұрылымдық және консультациялық шараларды қамтиды. Оған несиелерді субсидиялау, инженерлік желілерге қосылуға көмек, орынжайларды, жер учаскелерін жалға алу, тіпті оқыту курстарынан өтуге дейін кіреді.

Қаржыландырылатын жобалардың өңірлік басымдықты бағыттарының тізбесін әкімдіктер «Атамекен» ҰКП-мен бірлесіп, әр облыс экономикасының ерекшелігін ескере отырып жасайды. Жергілікті өндіріске, ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеуге, қолөнерге және өңірлік қосылған құн тізбегін қалыптастыратын басқа да жобаларға ерекше назар аударылады.

«Іскер аймақ» бағдарламасы қаржыландыруының негізгі көрсеткіштері:

• әрбір жоба үшін ең жоғары сома – 200 миллион теңгеге дейін;

• мақсатты бағыты – инвестициялар және айналым қаражатын толықтыру;

• мемлекет кредиттің номиналды ставкасының 40%-ын субсидиялайды, бұл ретте қарыз алушы үшін ставка кемінде 12,6% болады;

• субсидиялау мерзімі – 3 жылға дейін.

Меншікті кепілдік мүлкі жетіспеген жағдайда кәсіпкерлер «Даму» қорының кепілдігін пайдалана алады.

Несиеге қалай өтінім беруге болады? Бағдарлама жөнінде «Даму» қорының филиалдарынан және 1408 бірыңғай байланыс орталығы арқылы кеңес алуға болады. Шалғай аудан тұрғындары үшін жергілікті жерде өтінім қабылдайтын мобильді фронт-офистер жұмыс істейді.

Сондай-ақ серіктес банктерге жүгінуге болады. Қор екінші деңгейдегі 8 банкпен және 4 лизингтік компаниямен серіктестік орнатқан: Halyk Bank («Қазақстан Халық Банкі» АҚ), Банк ЦентрКредит, ForteBank, Нұрбанк, Еуразиялық банк, KZI Bank, Банк RBK, Alatau City Bank, сондай-ақ Merz Leasing Machinery, QZQ Finance, Нур Лизинг және BCC Leasing.

Нәтижелер де көп күттірмеді: биылғы шілде айының соңындағы жағдай бойынша мамандар 127 аудан мен 16 қаланы аралап, 146 рет сапарлаған, кәсіпкерлерге 1,8 мыңнан астам кеңес берді.

2026 жылы бағдарламаны жүзеге асыруға 400 миллиард теңге бөлінеді. Бұл шамамен 5 мың жаңа жобаны қолдауға мүмкіндік береді. Тамыз айының басындағы жағдай бойынша жалпы сомасы 21 миллиард теңгеден асатын 300-ден астам жоба мақұлданған. Соның ішінде 18 миллиард теңге тұратын 266 жоба нақты қолдауға ие болды.

Демеудің жаңа архитектурасы: идеядан зауытқа дейін

Бүгінде Қазақстанда шағын және орта бизнесті қаржылай қолдау 3 негізгі бағыт бойынша жүзеге асырылуда: пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялау, «Өрлеу» және «Іскер аймақ» бағдарламалары арқылы жеңілдетілген қаржыландыру, сондай-ақ «Даму» қоры арқылы кепілдіктер беру.

Қабылданып жатқан шаралар ірі кәсіпорындардың айналасында кәсібін дөңгелентіп, нәпақа табатын отандық жеткізушілердің желісін кеңейтуге және өнімді локализациялауға, сервис пен мердігерлік жұмыстарға ШОБ-ты тартуға қолайлы жағдай жасайды. Бұл сайып келгенде, өндірістік кооперацияның дамуына, өңірлерде жұмысшыларды жұмыспен қамтуға, жергілікті бизнес табысының өсуіне, сондай-ақ экономиканы әртараптандыруға ықпал етеді. 


«Экономиканың тұрақты дамуының маңызды факторы – шағын және орта бизнес. Бизнес жүргізу жағдайларын жақсарту бағытында жүйелі шаралар жалғасады. Басым салаларда кәсіпкерлік қызметті ынталандыру үшін «Өрлеу» жеңілдетілген қаржыландыру бағдарламасы іске қосылды. Өңірлік мамандану жобаларына бағытталған Шағын бизнесті қолдаудың бірыңғай «Іскер аймақ» бағдарламасы да іске қосылды. Бағдарламаларды іске асыру 23 мыңға жуық жобаны қолдауға, 1,2 триллион теңге несие беруге мүмкіндік береді. Бұл ретте бюджеттік қолдау шамамен 127 миллиард теңгені құрайды», – деді премьер-министрдің орынбасары–Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин.


Ірі бизнес отандық жеткізушілерді қамқорлыққа алады

Президенттің тапсырмасымен Қазақстан өз экономикасын қайта құруда. Енді ірі зауыттар мен фабрикалардың айналасында шағын және орта бизнес белсенді түрде топтастырылуда. 

Басты мақсат – өндірістік алпауыттарды шикізатпен, бөлшектермен және сапалы сервиспен қамтамасыз ететін өңірлік кәсіпкерлерге қуатты серпін беру. Бұл тәсіл шетелдік өнімді жергілікті баламасымен ауыстыруға ғана емес, сонымен қатар ел ішінде қосылған құн жасауға, индустриялық тәуелсіздікті нығайтуға мүмкіндік береді.

Бұл жүйе толық қуатта жұмыс істеуі үшін мемлекет қаржы құралдарын жаңартуда. 2025 жылы іске қосылған «Өрлеу» жеңілдетілген қаржыландыру бағдарламасы ауқымды жаңғыртудың беткеұстарына айналды. 

Оның ресурстары зауыттарды жаңғыртуға, жаңа инвестициялық жобаларды іске қосуға, сондай-ақ өңдеу өнеркәсібі, агроөнеркәсіптік кешенді қайта өңдеу, логистика, медицина және білім беру сияқты басым секторларда өндірісті кеңейтуге бағытталған.

2025 жылдың қорытындысында «Өрлеу» арқылы 588 миллиард теңгеге бағаланған 2 278 жоба қаржыға ие болды. Ең жоғары белсенділікті ірі индустриялық орталықтар паш етті:

• Алматы қаласында – 104 миллиард теңгеге 319 жоба;

• Астана қаласында – 90 миллиард теңгеге 268 жоба;

• Алматы облысында – 56 миллиард теңгеге 150 жоба;

• Шымкентте – 52 млрд теңгеге 182 жоба қаржыландырылған.

Сондай-ақ қомақты қаржы Қостанай (30 млрд), Қарағанды (29 млрд) және Ақтөбе (23 млрд теңге) облыстарына бағытталды.

2026 жылдың басынан бері «Өрлеу» аясында шамамен 23 миллиард теңгеге тағы 131 жоба қаржыландырылды. Биыл қаражат тарту жөнінен Ақтөбе облысы көшбасшы атанды: мұнда ірі бастамаларды жүзеге асыру есебінен 7,4 млрд теңгеге 12 жоба қаржыландырылды. 

Жоғары динамика Астанада (шамамен 4 млрд теңгеге 24 жоба), Алматыда (3,7 млрд теңгеге 21 жоба) және Шымкентте (1,4 млрд теңгеге 12 жоба), сондай-ақ Қарағанды (700 млн теңгеге 8 жоба) және Абай (700 млн теңгеге 10 жоба) облыстарында байқалуда.

Қаржыландыру екінші деңгейлі банктер мен «Даму» қорының қоса қаржыландыруы негізінде ұсынылады. Қаржыландырудың ең жоғары көлемі 1 инвестжоба үшін 7 миллиард теңгеге, ал, айналым қаражатын толықтыру үшін 3,5 миллиард теңгеге жетеді.


«Қаржының қолжетімділігін арттыру және барынша көп кәсіпкерді қолдау үшін «Даму» қоры кепілдік беру құралдарын едәуір кеңейтті. Өңдеуші өнеркәсіп кәсіпорындарының жабдықтарын жаңғырту үшін «Өрлеу» және «Өрлеу-лизинг» жеңілдетілген несиелеу бағдарламалары арқылы қолдаудың нарықтық тетіктерін күшейттік. Сондай-ақ шағын қалалар мен ауылдарда микро және шағын бизнесті кешенді қолдаудың «Іскер аймақ» бағдарламасы іске қосылды», – деді «Даму» қорының басқарма төрағасы Фархат Сарсекеев.


Мемлекет халыққа бет бұрды: мобильді фронт-офистер өңірлерге аттанды

Үкімет бизнесте уақытша қиындықтарға тап болғандарға қолұшын созуда. «Даму» қоры жанынан кәсіпкерлерге кешенді қаржылық, құқықтық және ұйымдастырушылық көмек көрсететін арнайы оңалту орталықтары ашыла бастады.

Бұл қолдау әсіресе шалғай өңір тұрғындары үшін өте өзекті. Ауыл кәсіпкерлері әрбір анықтама немесе кеңес үшін облыс орталықтарына сабылмас үшін қор «мобильді фронт-офистерді» жолға қойды. 

Бұл – арнайы жабдықталған шағын автобустар. Онымен «Даму» қорының, әкімдіктердің, банктердің, «Атамекен» ұлттық палатасының, «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ, «КазАгроФинанс» АҚ-ының және консалтингтік ұйымдардың қызметкерлері қалалар мен ауылдық аймақтарға өздері барады. 

Кәсіпкерлер олардан мемлекеттік қолдау шаралары, қолжетімді жеңілдіктер, субсидиялар, гранттар немесе лизинг бағдарламалары туралы біліп, қаржыландыру бағдарламаларына қатысу үшін сол жерде дереу өтінім бере алады.

«Даму» қорының басшысы Сарсекеев негізгі назар кәсіпкерлерді шағын бизнесті қолдаудың бірыңғай «Іскер аймақ» бағдарламасы туралы ақпараттандыруға бағытталған қаперге салды. 

Бұдан басқа, бүкіл ел бойынша «Бәйтерек» холдингінің бірыңғай фронт-офистері жұмыс істей бастады: жыл басынан бері оларға кәсіпкерлерден 12 мыңға жуық өтініш түскен.

Бүгінде сарапшылардың мұндай мобилді бригадалары Ұлытау, Жетісу, Абай, Солтүстік Қазақстан, Павлодар, Алматы, Жамбыл, Қарағанды, Түркістан, Қостанай, Ақмола және Шығыс Қазақстан облыстарын аралап жүр. Таяу арада оның қамту аясы тағы 5 облысқа кеңейтіледі.

Шалғай ауылдарға сапарлау сыртында, мобильді кеңселер ірі жәрмеңкелер мен бизнес-көрмелерде де жұмыс істейді. Мұнда кәсіпкерлер өз ісінен қол үзбей-ақ қажетті кеңес ала алады. 

Бұдан бөлек, осы көшпелі пункттерді жаңа деңгейге көтеріп, шағын бизнес үшін толыққанды консультациялық-оңалту орталықтарына айналдыру жоспарланып отыр. Осының арқасында кәсіпкерлер өз жобаларын дамыту, кеңейтіп масштабтау және кәсіпкерлік қызметте туындайтын қиындықтарды еңсеру мәселелері бойынша сапалы қолдау ала алатын болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 15 Aug 2026 18:56:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/KkSsZYUF.png"   type="image/png"   length="8154400"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Таразда Қарахан дәуіріне жататын нумизматикалық жәдігерлер таныстырылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tarazda-karahan-dauirine-zhatatyn-numizmatikalyk-zhadigerler-tanystyryldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tarazda-karahan-dauirine-zhatatyn-numizmatikalyk-zhadigerler-tanystyryldy</guid>
                <description>Олардың қатарында тиындар мен басқа да археологиялық олжалар бар.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Халықаралық археологтар күніне орай «Ежелгі Тараз ескерткіштері» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығында «Тараз археологиясы: Қарахан мемлекетінен қалған нумизматикалық жәдігерлер» атты көрме ашылды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Көрмеге Тараз қаласындағы археологиялық ескерткіштерді зерттеу барысында табылған, Қарахан мемлекеті кезеңіне жататын 104 нумизматикалық жәдігер қойылды. Олардың қатарында тиындар мен басқа да археологиялық олжалар бар.

Ұсынылған жәдігерлер ортағасырлық кезеңдегі ақша айналымы мен сауда-экономикалық байланыстарды зерделеуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ Тараздың Ұлы Жібек жолы бойындағы маңызды орталықтардың бірі болғанын айғақтайды.

Музей-қорық мамандары келушілерді жәдігерлердің тарихымен, оларды зерттеу ерекшеліктерімен және өңірдің археологиялық мұрасымен таныстырды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 15 Aug 2026 12:37:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/kdZw2cFJ.jpg"   type="image/jpeg"   length="92605"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандық оқушы әлемдегі үздік 5 жас бағдарламашының қатарына енді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-okushy-alemdegi-uzdik-5-zhas-bagdarlamashynyn-kataryna-endi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-okushy-alemdegi-uzdik-5-zhas-bagdarlamashynyn-kataryna-endi</guid>
                <description>Бұл – Қазақстан құрамасының олимпиада тарихындағы үздік нәтижелерінің бірі.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ташкент қаласында 92 елден 375 оқушы қатысқан Информатикадан халықаралық IOI 2026 олимпиадасы аяқталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазақстан құрамасының төрт мүшесі де жүлде иеленді. Ұлттық құрама 1 алтын және 3 күміс медаль жеңіп алып, әлемдік командалық есепте 10-орынға ие болды. 

Астана қаласындағы «Spectrum» халықаралық мектебінің 12-сынып оқушысы Максим Цой алтын медаль жеңіп алып, әлемдік жеке есепте 5-орын иеленді. Осылайша ол әлемдегі үздік бес жас бағдарламашының қатарына енді.

Күміс медаль иегерлері:

Алдияр Сейтбай – Астана қаласындағы дарынды балаларға арналған «Білім-инновация» мамандандырылған лицей-интернатының 11-сынып оқушысы;

Мансур Мамадахунов – Қызылорда облысындағы дарынды балаларға арналған «Білім-инновация» мамандандырылған лицей-интернатының 11-сынып оқушысы;

Асқар Әкежан – Семей қаласындағы физика-математика бағытындағы NIS-тің 12-сынып оқушысы.

Қазақстан құрама жетекшілері:
Сатылханов Темірлан – Astana IT University бас жаттықтырушысы;
Қуанышбай Айбар – International University of Information Technology синьор-лекторы.

2025 жылы қазақстандық оқушылар 3 күміс және 1 қола медаль жеңіп алып, әлемдік командалық есепте 14-орын иеленген болатын. Биыл ұлттық құрама өз нәтижесін төрт сатыға жақсартты.

Қазақстандық оқушылар Информатикадан халықаралық олимпиадаға қатысқан жылдар ішінде барлығы 79 медаль жеңіп алды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 15 Aug 2026 11:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/xXQkpImg.jpg"   type="image/jpeg"   length="216072"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ДДСҰ вакцинация мен аутизм арасында байланыс барын растамады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ddsu-vakcinaciya-men-autizm-arasynda-bajlanys-baryn-rastamady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ddsu-vakcinaciya-men-autizm-arasynda-bajlanys-baryn-rastamady</guid>
                <description>Ғылыми шолуға 36 жарияланым мен 21 шолу енгізілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 2010–2025 жылдар аралығында вакцинация, тиомерсал және аутизм спектрінің бұзылыстары арасындағы ықтимал байланысқа қатысты ғылыми деректерге жүйелі шолу жүргізді, деп хабарлайды inbusiness.kz  сайты.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің мәліметінше, талдауға 36 ғылыми жарияланым, оның ішінде 31 зерттеу мен 5 мета-талдау енгізілген. Сонымен қатар ғылыми контексті бағалау үшін 21 шолу қарастырылған.

Шолу нәтижелері вакцинация мен аутизм арасында себеп-салдарлық байланыс бар екенін растамаған.


– Зерттеулер мен мета-талдаулар вакцинация мен аутизм арасында себеп-салдарлық байланыстың жоқ екенін растады. Осылайша, қазіргі ғылыми деректердің жиынтығы вакциналардың аутизм немесе нейро дамудың басқа да бұзылыстарының даму қаупін арттыратынын растамайды, – делінген хабарламада.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 14 Aug 2026 15:27:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/T4nhlRUU.jpg"   type="image/jpeg"   length="515127"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[2028 жылдан бастап қазақстандықтар Оңтүстік Кореяда ресми жұмыс істей алады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/2028-zhyldan-bastap-kazakstandyktar-ontustik-koreyada-resmi-zhumys-istej-alady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/2028-zhyldan-bastap-kazakstandyktar-ontustik-koreyada-resmi-zhumys-istej-alady</guid>
                <description>Қазақстан Е-9 жүйесіне қатысушы 18-мемлекет болды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Оңтүстік Кореяның Employment Permit System (EPS) – шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған рұқсат беру жүйесіне қатысушы елдердің қатарына ресми түрде енгізілді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Қазіргі уақытта Қазақстаннан қоса, Филиппин, Моңғолия, Шри-Ланка, Вьетнам, Таиланд, Индонезия, Пәкістан, Камбоджа, Қытай, Бангладеш, Шығыс Тимор, Непал, Мьянма және Лаос қатысады. Орталық Азиядан Қазақстанмен қатар Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстан да осы жүйеге мүше.


– Қазақстан азаматтарын Корея Республикасына жұмысқа тарту 2028 жылдан басталады деп жоспарланып отыр. Оған дейін үкіметаралық өзара түсіністік туралы меморандумға қол қою, сондай-ақ Қазақстанда корей тілінен тестілеу өткізетін EPS-TOPIK орталығын ашу сияқты бірқатар ұйымдастыру шарасын аяқтау қажет, – деп хабарлады ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі.


Ведомство Қазақстанды EPS жүйесіне қосу жөніндегі жұмысты 2023 жылдан бері жүргізіп келе жатқанын мәлімдеді. Осы уақыт ішінде азаматтарды іріктеу мен даярлауға мүмкіндік беретін барлық қажетті рәсім кезең-кезеңімен орындалды.


– 2026 жылдың қаңтарында Қазақстанға келген кореялық сарапшылар делегациясы жүйені іске қосуға дайындық деңгейін бағалады. Сарапшылар EPS орталығын құру, корей тілі бойынша тестілеуді ұйымдастыру, кәсіби дағдыларды бағалау, медициналық тексеруден өткізу және азаматтарды Оңтүстік Корея заңнамасының талаптары жөнінде ақпараттандыру мәселелеріне ерекше назар аударды. Жүргізілген жұмыстардың қорытындысы бойынша корей тарапы Қазақстанның жүйеге қатысуға толық дайын екенін растады, – делінген хабарламада.


Атап айтқанда, қызметкерлерді әділ әрі ашық іріктеуді қамтамасыз ете алатын мемлекеттік және қоғамдық институттардың, сондай-ақ тілдік даярлықты ұйымдастыруға, EPS орталығының жұмысына және медициналық тексерулер өткізуге қажетті инфрақұрылымның бар екені атап өтілді. Сонымен қатар Қазақстан азаматтарының аталған елде заңсыз болуына жол бермеу бағытындағы ынтымақтастыққа толық дайын екені расталды.

EPS жүйесіне қатысу Қазақстан азаматтарына мемлекеттер белгілеген рәсімдер шеңберінде Оңтүстік Кореяда ресми түрде жұмысқа орналасуға мүмкіндік береді.


– Жаңа тетіктің басты ерекшелігі – жұмысшыларды іріктеу делдалдар арқылы емес, тек ресми жүйе арқылы жүзеге асырылады. Үміткерлер жүйеде көзделген барлық кезеңнен, оның ішінде корей тілі бойынша тестілеуден, кәсіби дағдыларын бағалаудан және медициналық тексеруден өтеді, – деп хабарлады министрлік.


Еңбек министрлігі азаматтарға аталған рәсім ресми түрде іске қосылғанға дейін «Кореяға жұмысқа орналастыруды» немесе іріктеуден жедел өткізуді ұсынатын делдалдарға ақша бермеу қажет екенін ескертті.

Тіркелу мерзімдері, үміткерлерге қойылатын талаптар, тестілеуден өту тәртібі және өзге де кезеңдер туралы барлық ақпарат министрліктің ресми ақпараттық ресурстарында жарияланады.

Айта кетейік, Employment Permit System (EPS) – Корея Республикасының шетелдік жұмыс күшін реттелген тәртіппен тартуға арналған мемлекеттік жүйесі. Осы жүйе аясында шетел азаматтары Корея Республикасының заңнамасында және мемлекетаралық рәсімдерде белгіленген талаптарға сәйкес жұмысқа орналаса алады.

Қазақстанды Е-9 жүйесіне қатысушы елдердің тізіміне енгізу туралы шешімді Корея Республикасының Үкіметі 2026 жылғы 14 тамызда Шетелдік жұмыс күші саясаты жөніндегі комитеттің 49-отырысында қабылдады. Қазақстан азаматтарын алғаш рет жұмысқа тарту барлық қажетті рәсім аяқталғаннан кейін 2028 жылдан басталады деп жоспарланып отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 14 Aug 2026 14:57:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/RajjuWeO.jpg"   type="image/jpeg"   length="212784"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Өлікті өртеуге келісім енді eGov арқылы қабылданады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/olikti-orteuge-kelisim-endi-egov-arkyly-kabyldanady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/olikti-orteuge-kelisim-endi-egov-arkyly-kabyldanady</guid>
                <description>ТМД елдеріндегі жерлеу саласы ауқымды трансформациядан өтуде.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекеттер бұл жабық нарықты барынша ашық әрі жария етуге ұмтылып, қатаң реттеп, заңнамалық тыйымдар енгізуде және ритуалды қызметтерді цифрлық форматқа көшіруде, деп жазды inbusiness.kz.

Қазақстанда кремациялауға Үкіметтің келісімін алу қажет

Қазақстанда мәйітті өртеу рәсімі цифрлық форматқа көшірілді: енді бұл келісімді eGov порталы арқылы рәсімдеуге болады. «Қазақстан Республикасының цифрлық үкіметі» порталында мүрдесін жағуға қатысты адамның тірі кезіндегі ерік-жігерін тіркеу қызметі іске қосылды.

Қазақстан азаматтарында және республика аумағында тұрақты тұратын шетелдіктерде өздерін өлгеннен кейін «отпен жерлеу» туралы тірісіндегі шешімін алдын ала бекітуіне, қажет деп тапса, оның күшін жойып, кері қайтарып алуына мүмкіндігі болды.

Бұл шешімді рәсімдеу алгоритмі біршама қарапайым:


	eGov порталынан авторизациядан өту;
	«Кремация жасауға қатысты өмірлік ерік білдіруді тіркеу» қызметін таңдау (қызмет коды: P718);
	«Онлайн сұратым» батырмасын басу;
	Барлық міндетті өрістерді толтыру;
	Өтінімге ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) немесе смс-паролдің көмегімен қол қою (оны алу үшін ұялы телефон міндетті түрде мобильдік азаматтар базасында тіркеуде тұруы керек);


Сұрау салуды өңдеу қорытындысы жеке кабинетке («Қызметтерді алу тарихы» бөліміне) келіп түседі. Сервис техникалық үзілістерді қоспағанда, тәулік бойы жұмыс істейді. Қызметті ҚР Денсаулық сақтау министрлігі көрсетеді.

«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының мәліметінше, күту уақыты 15 минутты құрайды. Мемлекеттік қызметтің өзі тегін көрсетіледі. eGov арқылы ерік-жігерді тіркеуге де, кейіннен келісімді кері қайтарып алуға да болады.

Ережеге сәйкес, мұндай құжаттың болуы адам қайтыс болған соң кремация жасаудың міндетті шартына айналады. Алматылық крематорий электронды Үкімет арқылы бекітілген келісімнің болмауы рәсімді өткізуден бас тартуға негіз болатынын ескертті.

Orda.kz дерегінше, кремацияның өзі 240 мың теңге тұрады. Бұл сомаға мүрдені дайындау, тасымалдау, күл салынатын құты-урна және рәсімді сүйемелдеу кірмейді. Мәйітті крематорийге дейін апаруға арналған табыт 30 мыңнан, күлге арналған ваза 30 мың теңгеден басталады.

Дегенмен, марқұмның өзін кейін өртеу туралы еркі кремациялау рәсімінің автоматты түрде орындалатынына кепілдік бермейді. Өйткені жағу шығындарын оның өзі емес, туыстары көтереді. Егер жақындары қарсы шығып, қызмет ақысын төлеуден бас тартса, марқұмның еркі орындалмай қалуы мүмкін. Бұл ретте не істелетіні, іс-әрекеттің нақты регламенті eGov-та көрсетілмеген.

Өз кезегінде крематорий өкілдері порталдағы келісім құжаты туыстарының пікірінен жоғары тұратынын нықтады. Сондықтан сарапшылар өлгеннен кейін өзін кремациялауды қалайтын адамдарға бұл шешімін алдын ала нотариалды рәсімдеп, бұл еркін орындайтын тұлғаны нақты тағайындауға кеңес береді.

Алматыдағы крематорийді салуға пандемиядан кейін, 2021 жылы 1,5 млрд теңге шығындалды. Бірақ нысан мемлекеттің меншігіне, яғни, қаланың балансына тек 2025 жылы ғана берілді.

Ресми ашылуы биылғы сәуірдің соңында өтті. Тұрғындардан өтініш қабылдауға мамыр айында кірісті. Кешенде екі кремация пеші орнатылған, деп хабарлады azattyqasia.org. Ең жоғары жүктеме кезінде бір пеш тәулігіне сегізге жуық мүрдені өртей алады.

Кремация рәсімі шамамен екі сағатқа созылады: пеш алдын ала 1000 °C-қа дейін қыздырылады. Мәйіт жанып кеткеннен кейін күлі жиналып, арнайы капсулаға салынады. Бүгінде бұл Орталық Азиядағы жалғыз жұмыс істеп тұрған крематорий болып табылады.

Қырғызстанда мәйітті өртеуге тыйым салынды

Көршілес қырғыз елінің билігі мүлде басқа ұстанымды таңдады. Алатаудың ар жағындағы ағайындар қайтыс болғандарды кремациялауға және күл салынған урналарды жерлеуге заң жүзінде тыйым салынды.

Президент Садыр Жапаров «Маркумду узатуу жана сөөгүн жайга коюу иши жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу» заңға қол қойды. Мемлекет басшысы аппаратының ақпараттык саясат бөлімі бұл заңды Жогорку Кеңеш биылғы жылдың 25 маусымында қабылдағанын еске салды. Құжат 15 тамызда күшіне енеді.

Заң мыналарды қарастырады:


	Кремация жасауға, яғни, қайтыс болған адамның денесін отқа беруге мүмкіндік беріп келген қолданыстағы нормаларды алып тастау;
	Қайтыс болған адамның күлі бар урнаны жер қойнына тапсыруға немесе қазып алып, қайта жерлеуге рұқсат беретін нормаларды жою.


Бұдан басқа, медициналық қызмет, мысалы, операция нәтижесінде түзілетін адам ағзалары мен тіндерін санитарлық термиялық жоюдан басқа, қайтыс болған адамдардың денелерін, түсік тасталған немесе өлі туылған адам ұрықтарын өртеу үшін крематорийлерді пайдалануға тыйым салынды.

Осылайша, Қырғызстанда 2040 жылдың 1 қаңтарына дейін мәйіт өртеуге мораторий енгізілді. Билік осы кезең ішінде заңнамадағы олқылықтарды жою және болашақта кремацияны енгізудің кешенді тәсілін әзірлеу қажет екенін мәлімдеді.

Шектеулердің бастамашысы Министрлер кабинеті болды, ол бұл шешімді қажетті инфрақұрылымның, қаржыландырудың және крематорийлердің жұмысына қойылатын нақты талаптардың жоқтығымен түсіндірді. Экологиялық, санитарлық-эпидемиологиялық және әлеуметтік-мәдени мәселелер де реттелмеген күйінде қалған.

Крематорийлерді салуға рұқсат берген заңға президент Садыр Жапаров 2024 жылдың ақпан айында-ақ қол қойған еді. Сол кезде Парламент депутаты Марлен Маматалиев мұндай нысандарды мемлекет есебінен салу жоспарланып отырғанын мәлімдеген.

2025 жылдың күзінде шенеуніктер крематорийлердің жұмыс істеу ережелерінің жобасын дайындады, алайда құрылыс жұмыстары сол бойы басталмады. 2026 жылдың наурыз айында жергілікті өзін-өзі басқару істері жөніндегі мемлекеттік агенттік «республикада крематорийлердің жоқ» екенін ресми түрде растады.

Бұл ретте адамдардың мүрделерін жағуға арналған крематорийлерді Қырғызстандағы биологиялық қалдықтарды жағуға арналған қондырғыларды шатастырмау маңызды. Мысалы, 2026 жылдың қаңтарында Ыстықкөл облысында биологиялық қалдықтарды жою үшін 6 арнайы крематор сатып алынды.

Ресейде электронды Үкімет арқылы зиратта орын сатылады

РФ-та 2026 жылдың 1 желтоқсанына қарай 21 өңірде «Госуслуги» порталында жерлеу орындарын іздеу және сатып бойынша жаңа IT-сервистер іске қосылады, деп жазды «Коммерсантъ» газеті.

Бұл цифрлық трансформацияның ведомстволық паспорты аясында жүзеге асырылуда. Жоба 15 мемлекеттік қызметті электронды түрде көрсету үшін 14 мың зират туралы деректерді Ұлттық кеңістіктік деректер жүйесіне жүктеуді қарастырады.

Cnews.ru мәліметінше, Ресейде қазірдің өзінде 73 мыңнан астам зират пен 33 крематорий бар. Соғыс пен дағдарыс салдарынан олардың саны тоқтаусыз өсуде. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында ритуалдық қызметтер саласында тіркелген жаңа компаниялардың саны 22,5%-ға күрт көбейіп, жалпы саны 995-ке жетті.

Нарықтың өсуі аясында бұл процестерді ашығырақ етуге талап жасалуда. Ресей Цифрлық даму министрлігі «Зираттарды басқару» шешімі бүгінде алты өңірде жұмыс істеп тұрғанын, тағы 15 өңірде енгізу бойынша белсенді жұмыс жүріп жатқанын жариялады.

Сарапшылар бұл жаңашылдықты қолдайды. Ресейдің крематорийлер қауымдастығының президенті Алексей Сулоев бірыңғай тізілімдер мен цифрлық бағыт азаматтардың инстанцияларға бару санын қысқартады, шешімдердің қадағалануын қамтамасыз етеді, «көлеңкелі агенттердің» қимылын шектеп, жерлеу учаскелерін бейресми сату арналарын жабады, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтады деп есептейді.


«Бірыңғай деректер базасы – бұл көлеңкелі бизнеске соққы. Зираттар, учаскелер мен рұқсаттар туралы барлық ақпарат бір жерге жиналған кезде, махинацияларды жасыру күрделі болады. Ашық жүйе адал емес пысықайлардың қолын қағады: молаларды заңсыз сату, қажетсіз делдалдарды таңу және қайтыс болған адамдар туралы ақпараттың «көлеңкелі агенттерге» лезде тарап кетуі сияқты сорақылықтар жойылуға тиіс. Цифрлық тізілімдердегі тәртіп ритуалдық қызметтер нарығында тәртіп орнатады және жемқорлардың дағдылы айла-шарларын түбегейлі жояды», – деп жорамалдады Сулоев.


Дегенмен, сарапшылар бұл ІТ-сервисті пилоттық режимде қолдану кезінде қаптаған жүйелі ақаулар табылғанына да назар аудартады. Мысалы, жүйенің мемлекеттік тізілімдермен бірізді интеграцияланбауы кесірінен оған өзге ақпараттық жүйелерден деректер жүктелмейді.

Нақты жерлеу орны туралы мәліметтер жеткіліксіз, ресейліктердің молалардың интерактивті картасынан учаске таңдау мүмкіндігі жоқ. Қайта жерлеу кезінде қағаз құжат айналымы сол бұрынғыдай сақталған. Сондай-ақ муниципалитеттерде бұл іске қаржы да, кадр да тапшылығы. Негізгі практикалық жұмысты атқару дәл соларға жүктелгендіктен, бұл проблема істің ілгерілеуіне қолбайлау болып жатқан көрінеді.

Ендеше ТМД елдеріндегі жерлеу ісіне қатысты барлық цифрлық жаңашылдықтардың және тыйым-шектеулердің қаншалықты пәрменді болары бірінші кезекте технологияларға емес, шенеуніктердің және жерлеу саласы өкілдерінің еркіне келіп тіреледі. Егер өңірлер мен нарық ойыншылары адал, заңды түрде және бірыңғай қағидалар бойынша жұмыс істегісі келмесе, кез келген сервис пен заң тек әділ ниет болып қалары даусыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 14 Aug 2026 14:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/5U6HmesW.png"   type="image/png"   length="1850829"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда егін жинау жұмыстары қарқынды жүріп жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-egin-zhinau-zhumystary-karkyndy-zhurip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-egin-zhinau-zhumystary-karkyndy-zhurip-zhatyr</guid>
                <description> Бүгінде 1,9 млн гектар немесе 12,5% алқаптан дәнді дақыл жиналды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Биылғы жиым-терім қарсаңында Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин күзгі егіс жұмысы бойынша жедел штаб отырысын өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Назгүл Хатепованың айтуынша, еліміздің көп өңірінде егін жинау жұмысы жүргізілуде. Жиын-терім науқаны тамыздың үшінші он күндігінде басталады.

Биыл жалпы жиналатын егіс алқабы 24,2 млн гектар болса, оның 15,6 млн гектары дәнді және бұршақты дақыл. Бүгінде 1,9 млн гектар немесе 12,5% алқаптан дәнді дақыл жиналды. Салыстыру үшін айтатын болсақ, өткен жылы осы кезде 1 млн га немесе 6,1% өнім жиналған. Егін жинаудың ертерек басталуы жаздың әдеттен тыс ыстық болып, дақылдың тез пісуіне байланысты. Бұл ретте дәнді дақылдың өнімділігі өткен жылмен салыстырғанда жоғары: бір жыл бұрынғы 14,8 ц/га-ға қарағанда орта есеппен 16,4 ц/га. 3,2 млн тонна астық жинақталған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 14 Aug 2026 13:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/1itRMBy6.jpg"   type="image/jpeg"   length="221227"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда ислам елдерінің ауыл шаруашылығына арналған Гендік банк құрылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-islam-elderinin-auyl-sharuashylygyna-arnalgan-gendik-bank-kurylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-islam-elderinin-auyl-sharuashylygyna-arnalgan-gendik-bank-kurylady</guid>
                <description>Бүл туралы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметі мәлім етті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан мен Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ислам ұйымы (АҚИҰ) мүше мемлекеттердегі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы ынтымақтастықты талқылады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исағалиев АҚИҰ Бас директоры Берік Арынмен кездесті. Тараптар Ұйымға мүше мемлекеттерде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған бірлескен жұмыстың өзекті мәселелерін қарастырды.

Кездесу барысында Арман Исағалиев Қазақстанның АҚИҰ-ны құрудың бастамашысы әрі қазіргі төрағасы ретінде Ұйымның әлеуетін толық іске асыруға және оның халықаралық беделін арттыруға мүдделі екенін атап өтті.

Өз кезегінде Берік Арын бірқатар мақсатты жобалардың жүзеге асырылу барысы туралы ақпарат берді. Солардың бірі – Қазақстан аумағында Ұйымға мүше мемлекеттердің ауыл шаруашылығындағы биоалуантүрлілікті сақтауға бағытталған Гендік банк құру жобасы.

Кездесу қорытындысында тараптар Ислам ынтымақтастығы ұйымы кеңістігіндегі азық-түлік қауіпсіздігі мәселелерін шешу үшін екіжақты және көпжақты ынтымақтастықты жалғастыруға уағдаласты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 14 Aug 2026 08:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/5vvOlM5l.png"   type="image/png"   length="2689093"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Жапония және Кореямен AI саласында мамандар даярлауды қолға алады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-zhaponiya-zhane-koreyamen-ai-salasynda-mamandar-dayarlaudy-kolga-alady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-zhaponiya-zhane-koreyamen-ai-salasynda-mamandar-dayarlaudy-kolga-alady</guid>
                <description>Бұл туралы ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің баспасөз қызметі мәлім етті.



 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Жапония және Корея Республикасымен ғылым, жоғары білім және жасанды интеллект салаларындағы халықаралық ынтымақтастықты нығайтуды көздеп отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек Жапония мен Корея Республикасының жетекші университеттері және ғылыми-технологиялық ұйымдарының басшыларымен бірқатар кездесу өткізді. Келіссөздер барысында академиялық серіктестікті дамыту, бірлескен зерттеулер жүргізу, кадр даярлау, сондай-ақ жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар саласындағы ынтымақтастық мәселелері талқыланды.

Токиода Tokyo Metropolitan University және Біріккен Ұлттар Ұйымы Университетінің (UNU) басшылығымен кездесулер өтті.

Токиода министр Tokyo Metropolitan University ректоры Такаэ Охашимен кездесті. Тараптар академиялық ұтқырлықты дамыту, оқытушылар мен зерттеушілер арасында тәжірибе алмасу, сондай-ақ бірлескен білім беру және ғылыми жобаларды іске асыру перспективаларын қарастырды. Саясат Нұрбек университет ректорын қараша айында Астанада өтетін Стратегиялық серіктестер форумына шақырды.

Бұдан бөлек, Біріккен Ұлттар Ұйымы Университетінің ректоры, БҰҰ Бас хатшысының орынбасары, профессор Тшилидзи Марваламен кездесу өтті. Кездесуде ғылым, жоғары білім, ғылыми зерттеулер және тұрақты даму бағыттарындағы өзара іс-қимыл перспективалары сөз болды.

Мемлекет басшысының тапсырмасын іске асыру аясында тараптар БҰҰ Университетінің Қазақстандағы қызметін кеңейтудің ықтимал тетіктерін қарастырды. Қазақстан тарапы бірлескен бастамаларды жүзеге асыру үшін қажетті жағдай жасауға дайын екенін жеткізді. Университет ректоры Астанада өтетін Стратегиялық серіктестер форумына қатысуға шақыруды қабылдады.

Келіссөздер Сеулде де жалғасты. Саясат Нұрбек Корея Республикасының Премьер-министрінің орынбасары – ғылым және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар министрі Пэ Кен Хунмен кездесті.

Кездесу барысында ғылым, жоғары білім және жасанды интеллект салаларындағы ынтымақтастықты кеңейту, технологиялар трансфері, бірлескен зерттеулер жүргізу және жоғары білікті мамандар даярлау мәселелері талқыланды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 14 Aug 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/ZwjOU7mU.jpg"   type="image/jpeg"   length="129052"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның тағы бір салада тәуелсіздікке жететін күні жақын]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-tagy-bir-salada-tauelsizdikke-zhetetin-kuni-zhakyn</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-tagy-bir-salada-tauelsizdikke-zhetetin-kuni-zhakyn</guid>
                <description>Ел Ресейді айналып өтетін тасымал-логистикалық бағыттарды белсенді дамыта бастады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қара теңіздегі шиеленістің ушығуы және Ресейдің порт инфрақұрылымына жасалып жатқан үстемеленген дрон соққылары Қазақстанның басты экспорттық «күретамырларының» талмау тұсын әшкереледі. Мұнай мен астық тасымалдайтын негізгі бағытқа қауіп төнген тығырық жағдайда республика мен оның шетелдік инвесторлары баламалы логистикалық дәліздерді жеделдетіп дамытуға мәжбүр болып отыр, деп жазды inbusiness.kz.

Акваториядағы шиеленіс: Киев соғыс қимылдарын теңіз айдынына көшірді

Ресей Қара теңіздегі украиналық инфрақұрылымды кейінгі жылдары жүйелі түрде жермен-жексен етіп, кезінде өңірдегі аса қуаттысы саналған Одесса порттарын тоқыратып, тоқтатып тастады. Бұған жауап ретінде Украина соғыс қимылдарын қарсыластың өз аумағына ауыстырып, оның басты теңіз торабы – Новороссийскіні жоюға білек сыбана кірісті.

Мысалы, 12 тамызда ресейлік ақпарат құралдары Новороссийск қаласына жасалған украиналық ұшқышсыз аппараттардың «тарихтағы ең ауқымды шабуылын» тіркеді. Салдарынан осы мегаполис пен Геленджикте қатарынан төтенше жағдай режимі енгізілді.

Украина Президенті Владимир Зеленский бұл шабуылдың болғанын растап, оны «Қара теңіздегі ресейлік флоттың соңғы негізгі тірегі – Новороссийск әскери-теңіз базасын жою жөніндегі бірегей операция» деп бағалады, деп жазды bbc.com. Зеленский «Паляница» реактивті ұшқышсыз аппараттары, «Нептун» зымырандары және теңіздегі ұшқышсыз қайықтар Новороссийск теңіз портының әуе қорғанысы позицияларына, айлақтарына және инфрақұрылымына сұрапыл соққы бергенін мәлімдеді.

Өз кезегінде өңір басшысы Вениамин Кондратьевтің дерегінше, Краснодар өлкесі Новороссийск, Анапа, Геленджик қалаларындағы және Темрюк ауданындағы азаматтық нысандарға да теріс әсер еткен «Украина Қарулы күштерінің жүздеген ұшқышсыз аппаратының» жаппай шабуылына тойтарыс беріпті. Ресей Қорғаныс министрлігі кешегі бір ғана алып 502 дронды атып түсіріп, жойғанын хабарлады.

Аймақ басшысы порттың екі ірі, терең сулы нысанына – Новороссийск астық терминалына (НАТ) және Новороссийск астық өнімдері комбинатының астық терминалына (НХПК) соққы жасалғанын растады. Бұлар арқылы қазақстандық астық та жаһандық нарыққа жол тартады.

Reuters агенттігінің ақпаратына сәйкес, Новороссийск астық терминалы зақымданып, оның жұмысы толығымен тоқтатылды. НАТ-тың астық жүктерін ауыстырып тиеу қуаты жылына 8,5 миллион тоннаға бағаланатын. Осыдан-ақ зардап ауқымын ұғынуға болады. Жалпы, Қара теңіз бен Азов теңізі арқылы РФ аумағымен тасылатын барлық астықтың 80%-дайы өтетін. Бұл екі теңіз жолы да дағдарды.

Сәрсенбі күні Financial Times газеті украиндық дереккөздерге сілтеме жасап хабарлағандай, бұдан бұрын, шілде айында АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс Киевке Қара теңіздегі Новороссийск портын пайдаланатын мұнай танкерлеріне дрондармен соққы жасауды уақытша тоқтату туралы өтінішпен жүгінген екен.

Осыдан кейін Киев мұндай операцияларды уақытша доғарған болатын. Бұл бітім сақталуда: кешегі алапат шабуыл кезінде бірде бір алып дрон мұнай тиелген кемелерді нысанаға алмаған. Бірақ мұның қаншаға ұзайтыны белгісіз.

Америкалық басылымның жазуынша, Вашингтон мұнай нарығының тұрақсыздануынан және Новороссийск маңындағы Каспий құбыр консорциумының (КҚК) терминалына құбырлар арқылы келетін Қазақстан мұнайын экспорттайтын американдық компаниялардың шығынға ұшырауынан қауіптенеді.

Қоршауда қалған терминал: дрондар шабуылы КҚК арқылы мұнай экспортын күйретті

Америкалық басылымның мәліметінше, Украина Ресейге тиесілі емес кемелерге және консорциум инфрақұрылымына шабуыл жасамауға дайын екенін білдірді. Бірақ егер аталған кемелер ресейлік мұнайды немесе жүктерді тасымалдайтыны анықталса, соққыны жалғастырады.

Financial Times дереккөздерінің бағалауынша, шілде айында Қара теңіз акваториясында болған ұшқышсыз аппараттардың шабуылдары КҚК желісімен тасқындайтын мұнай жеткізілімінің бестен бірге дейін қысқарып қалуына түрткі болды.

Естеріңізге сала кетейік, КҚК қожайындары-акционерлері қатарына Ресей (31%), Қазақстан (20,75%), американдық Chevron корпорациясы (15%) және өзге де жекеменшік компаниялар кіреді.

Қалыптасқан күрделі ахуал салдарынан Каспий құбыр консорциумы 2026 жылдың шілдесінде тәулігіне небары 1,2–1,3 миллион баррель шамасында ғана мұнай экспорттай алды. Бұл бастапқы жоспарланған көрсеткіштерден 20%-дан астамға төмен. Мұны Kpler аналитикалық компаниясының мәліметтері куәландырады.

Kpler есептеулері бойынша тамыз айының басында КҚК арқылы CPC Blend маркалы шикізатты жөнелту тәулігіне орта есеппен 1,1–1,2 миллион баррелді ғана құрады. Ал, қалыпты жұмыс режимінде КҚК тәулігіне 1,7 миллион баррельге дейін шикізат жөнелтетін еді. The Moscow Times басылымының жазуынша, консорциум басшылығы шілде және тамыз айларындағы мұнай жөнелту көлеміне қатысты ресми түрде түсінік беруден бас тартты.

Бұл ретте CPC Blend («КҚК қоспасы») маркалы мұнай «ҚазМұнайГаз», Chevron, ExxonMobil, Shell, Eni және TotalEnergies сияқты бірнеше халықаралық мұнай өндіруші компанияларға тиесілі. Оның физикалық көлемі негізінен қазақстандық (шамамен 85–90%) және ішінара ресейлік (шамамен 10–15%) шикізаттан қалыптасады.

Каспийдің ең ірі Теңіз, Қашаған және Қарашығанақ кеннорындарында өндірілетін қазақстандық мұнай экспортының 80 пайыздан астамы осы КҚК арқылы өтеді. Консорциум жеткізілімдеріндегі кідірістердің кесірінен Қазақстан биылғы шілдеде қара алтын өндіру көлемін 14%-ға төмендетуге мәжбүр болды.

Қазақстан баламалы бағыттарды дамытуды жеделдетті

Ахуалдың күрделенуі Қазақстан Үкіметі мен инвесторларды баламалы логистикалық дәліздерді жедел қарқынмен дамытуға итермеледі. Яғни, республика мұнай тасымалында Ресейге түпкілікті тәуелділіктен құтыла бастайды.

Reuters агенттігінің хабарлауынша, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы Баку (Әзербайжан) – Тбилиси (Грузия) – Джейхан (Түркия) мұнай құбыры арқылы мұнай экспортын 2026 жылы 2025 жылмен салыстырғанда 31 пайызға арттыруды жоспарлап отыр. Нәтижесінде, осы халықаралық мұнай құбыры арқылы биыл жалпы көлемі 1,7 миллион тоннаға дейін қазақстандық қара алтын тасымалдануы мүмкін.

Бұған дейін қазақстандық шикізатты каспийлік Ақтау портынан БТД мұнай құбыры бағытына тасымалдау құлдыраған еді: 2025 жылы 11 пайызға немесе 1,263 миллион тоннаға дейін төмендеді. Ал, 2026 жылдың қаңтар-маусым айларында экспорт көлемі былтырғы осы кезеңдегі 785 мың тоннамен салыстырғанда 704 мың тоннаға дейін қысқарды. Демек, ҚМГ жылдың қалған бөлігінде арттыруға тиіс.

Қазақстандық мұнай Теңіз және Қашаған кен орындарынан танкерлермен Бакуге жеткізіледі де, содан кейін түркиялық Джейханға жөнелтіледі. БДТ арқылы Қазақстан солтүстік көршіге тәуелсіз транзиттік дәлізді біртіндеп дамытып келеді.

Көршілер рекорд жаңартты: мұнай экспорты үштен бірге өсті

Ресей бағыты дағдарған тұста Қазақстан мен Қытай арасындағы «энергетикалық көпір» де қарқынды түрде дамып келеді. «ҚазТрансОйл» АҚ баспасөз қызметінің хабарлауынша, қазақстандық-қытайлық бірлескен кәсіпорын негізгі өндірістік көрсеткіштердің өсуін қамтамасыз етті.

Нақтылағанда, 2026 жылдың І жартыжылдығының қорытындысында «Қазақстан-Қытай Құбыры» ЖШС шығыс бағытта қара алтын жеткізу көлемін бірден 43%-ға ұлғайтты.

Қаңтар-маусым айларында компанияның магистралдық мұнай құбырларының барлық жүйесі арқылы тасымалданған қара алтынның жалпы көлемі 9 миллион 757 мың тоннаны құрады. Бұл 2025 жылдың тиісті кезеңінен 149 мың тоннаға немесе 2%-ға артық.

Осы көлемнің 916 мың тоннасы экспортқа, яғни, Қытайға бағытталды. Бұл 2025 жылғы ұқсас кезеңге қарағанда 277 мың тоннаға немесе бірден 43%-ға көп.

Бұл ретте біріншіден, «Атасу – Алашаңқай» мұнай құбыры арқылы 5 миллион 696 мың тонна мұнай тасымалданды. Нәтижесінде, былтырғы бірінші жартыжылдықпен салыстырғанда, 236 мың тоннаға немесе 4,3%-ға өсті. Соның ішінде экспортқа – 659 мың тонна мұнай жөнелтілді: өсім – 178 мың тонна немесе 37%!

Екіншіден, шың елі бағытында «Кеңқияқ – Құмкөл» мұнай құбырындағы тасымалда да тарихи серпіліс тіркелді. Бұл бағыттағы тасымалдау көлемі 4 миллион 319 мың тоннаны құрап, былтырғы деңгейден 12 мың тоннаға жоғары болды. Соның ішінде экспорттық жеткізілімдер рекордтық 63 пайызға шығандап, 258 мың тоннаға жетті.

Осындай қарқынның арқасында жарты жылдың ішінде компанияның жалпы жүк айналымы 3% немесе 257 миллион тонна-километрге ұлғайып, 8 миллиард 840 миллион тонна-км межесінен асып түсті.

«Қазақстан-Қытай Құбыры» ЖШС – «Кеңқияқ-Құмкөл» және «Атасу–Алашаңқай» магистралдық мұнай құбырларын басқаратын, «ҚазТрансОйл» АҚ (50%) пен China National Oil and Gas Exploration and Development Company Ltd. (50%) компанияларының бірлескен кәсіпорны. Қазақстандық мұнайдың Қытайға экспорты еуразиялық өңірдегі ең перспективалы энергетикалық бағыттардың бірі. Ол тұрақты түрде өсуде және екі елдің экономикасына табыс әкелуде.

Қазақстанның ішкі нарығы мен ішкі тасымал бағыттары да дамуға қуатты серпін алды. Мұны «МұнайТас» бірлескен компаниясының көрсеткіштерінен аңғаруға болады. «МұнайТас» – «ҚазТрансОйл» АҚ-ы 51%, қытайлық CNPC Exploration and Development Company Ltd. компаниясы 49% үлеске ие бірлескен кәсіпорын.

Компания кеше 2026 жылдың І жартыжылдығындағы өзі басқаратын «Кеңқияқ – Атырау» мұнай құбыры жүйесі бойынша атқарылған жұмыстарды қорытындылады.

Осы кезеңде бұл құбыр жүйесі арқылы 3 миллион 183 мың тонна мұнай айдалды. Бұл былтырғы көрсеткіштерден 273 мың тоннаға (9%) артық. Шикізаттың негізгі бөлігі – 2 миллион 667 мың тоннасы отандық мұнай өңдеу зауыттарына жеткізілген. Яғни, игілігін ішкі нарық көрді. Бұл былтырғы көрсеткіштерден 138 мың тоннаға немесе 5 пайызға артық.

Осы құбырмен сондай-ақ Қытайда да қара алтын жөнелтіледі. Экспорттық жеткізілімдер 136 мың тоннаға немесе 36 пайызға өсіп, 516 мың тоннаны құрады. «Кеңқияқ – Атырау» жүйесі бойынша жүк айналымы 72 миллион тонна-шақырымға (6%) ұлғайып, 1 миллиард 316 миллион тонна-шақырым межесіне жетті.

Компания атап өткендей, мұндай қарқын ҚР Энергетика министрлігінің кестесіне толық сәйкес келеді және ұлттық энергетикалық қауіпсіздікті нығайту мен көмірсутектердің экспорттық ағындарын жүйелі түрде әртараптандырудың іргетасын нығайтады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 13 Aug 2026 22:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/HH8OpQDm.jpg"   type="image/jpeg"   length="148862"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Нұрлан Әбдіровті қабылдады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-sajlau-komissiyasynyn-toragasy-nurlan-abdirovti-kabyldady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-sajlau-komissiyasynyn-toragasy-nurlan-abdirovti-kabyldady</guid>
                <description>Мемлекет басшысына биыл 23 тамыз күні өтетін Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының сайлауына дайындық барысы туралы мәлімет берілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент бұл сайлау науқанының тарихи сипаты мен қоғамдық-саяси маңызы айрықша екенін атап өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қасым-Жомарт Тоқаев сайлауды «Заң мен тәртіп» қағидаты негізінде ашық әрі барлық қатысушыға тең жағдай жасау арқылы өткізу қажеттігіне баса назар аударды. 

 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Сымбат Айдархан</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 13 Aug 2026 19:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/6gQMMyK8.jfif"   type="image/jpeg"   length="157590"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан қатерлі ісікті емдеуде Еуропа елдерін басып озбақ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-katerli-isikti-emdeude-europa-elderin-basyp-ozbak</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-katerli-isikti-emdeude-europa-elderin-basyp-ozbak</guid>
                <description>Елімізде жыл сайын 40 мыңнан аса адам онкологиялық ауруға шалдығады, онымен қоса республикалық орталықтарда жыл сайын 5 мың бала арнайы ем алады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дерттің дені тоқ ішек, тік ішек, өкпе, асқазан, сүт безі мен жатыр мойыны ісігіне тиесілі. Ең қорқыныштысы, 246 мыңнан аса адам жалпы есепте тұрса, оның 55%-дан астамы – еңбекке қабілетті жастағы адамдар. Ал олардың өмірі үшін отандық медицина қандай жұмыс атқарып жатыр?

Бір қуантарлығы, кейінгі 5 жыл ішінде елімізде онкологиялық аурулардан болатын өлім 26,6%-ға төмендеген екен. Ал онкологиялық аурумен 5 жыл өмір сүретін науқастардың үлесі 57%-дан 65%-ға артты. Кейінгі екі жылда онкологиялық пациенттерді сәулелік терапиямен қамту көрсеткіші 60%-ға жуықтады. Бұл – дамыған Еуропа елдерінің көрсеткіштерімен шамалас деңгей.

Томотерапия толық емдей ме?

Томотерапия – онкологиядағы сәулелік терапияның бір түрі. Терапия «TomoTherapy» HD құрылғысы арқылы жүргізіледі. Құрылғы АҚШ-та жасалған және Орталық Азия елдері арасында тек Қазақстан медицинасында қолданылады. Томотерапияның басты ерекшелігі, ісіктердің күрделі түрін қоршаған тіндерді зақымдамай емдеуге мүмкіндік береді, сонымен қатар асқынулармен қосалқы әсер деңгейі едәуір төмен болады. Негізінен, бұл әдіс аурудың ерте кезеңінде емдеп шығуда тиімді болмақ, сонымен қатар  онкологиялық аурулардың ІІ, ІІІ кезеңдерінде және VI кезеңінің кейбір түрін емдеуде нәтиже береді, қажет болған жағдайда емдеудің басқа тәсілімен ұштастырып аралас қолдануға болады. Мәселен, сүйек кемігін транспланттау кезінде, паллиативті терапияда қолдану ұсынылған.

Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтының Радиациялық онкология орталығының басшысы, медицина ғылымдарының докторы Виктор Кимнің айтуынша, науқасқа аппарат емес, емдеу тактикасы маңызды.


– Томотерапия ешқайда жоғалған жоқ. Технологиялар мен жабдықтардың мүмкіндіктері өзгерді. Қазіргі заманғы сызықтық үдеткіштер жоғары дәлдіктегі сәулелік терапияның барлық дерлік спектрін жүргізуге мүмкіндік береді, ал бірқатар клиникалық міндеттер бойынша олардың мүмкіндігі одан да кең. Пациент үшін аппараттың атауы емес, дұрыс таңдалған емдеу тактикасы, сапалы жоспарлау және мамандар командасының кәсіби біліктілігі басты мәнге ие, – дейді В.Ким.


Емнің тиімді жүруіне басты әсер ететін жағдай – денсаулықққа бейжай қарамай уақытылы скринингтен өту. Ауруды ерте анықтау емдеуде де әлдеқайда жоғары нәтиже береді. Осыған байланысты елімізде асқазан-ішек жолы қатерлі ісігін ерте анықтау үшін 19 эндоскопиялық сараптама орталығы құрылды. Ал шалғай өңірлерде жылжымалы медициналық кешендер жұмыс істейді, олардың желісі біртіндеп кеңейіп келе жатыр. Осылайша, кейінгі үш жылдың ішінде онкологиялық ауруларды ерте сатысында анықтау үлесі 6,1%-ға өсіп, 36,8%-ға жетті. Онкологиялық аурулардың асқынған жағдай саны 7,5%-ға төмендеді. Сонымен қатар биылдан бастап төмен дозалы КТ және ЖИ қолдану арқылы өкпе қатерлі ісігінің пилоттық скринингі басталды.

Өкпе обырын өкіндіріп отыр

Өкініштісі, өкпенің қатерлі ісігі әлі күнге дейін онкологиялық аурулардың ең жиі кездесетін түрі әрі қатерлі ісіктерден болатын өлім-жітімнің негізгі себептерінің қатарында қалып отыр. Әдетте аурудың ерте кезеңінде ешқандай белгілері байқалмайды, ал флюорография мен кеуде қуысы ағзаларының рентгенографиясы ісікті бастапқы сатысында анықтай алмайды.

Елімізде жыл сайын өкпе қатерлі ісігінің 3,8 мыңнан аса жаңа жағдайы тіркеледі, ал 2 мыңға жуық адам осы дерттен көз жұмады. Пациенттердің 70 пайыздан астамы алғаш рет аурудың III, IV сатысында ғана дәрігерге жүгінеді. Бұл кезде радикалды ем жүргізу мүмкіндігі айтарлықтай шектеледі. Сол себепті Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институты ауруды ерте анықтауға басымдық беріп, өкпе қатерлі ісігін ерте диагностикалаудың заманауи технологияларын енгізіп жатқан көрінеді.

Солардың бірі – жоғары қауіп тобына жататын адамдар арасында өкпе қатерлі ісігін ерте анықтаудың халықаралық деңгейде мойындалған әдісі, төмен дозалы компьютерлік томографияны қолдану. Қазір еліміздің барлық өңірінде 10-15 тамыз арасында Өкпенің қатерлі ісігі туралы хабардарлықты арттыру апталығы аясында тұрғындар денсаулығын тегін тексере алады. Апталық аясында 1600-ден аса адам төмен дозалы компьютерлік томография арқылы тексерумен қамтылмақ. Ал Астана қаласында тегін тексерілуі 15 тамызда Ұлттық ғылыми онкология орталығында өтеді және қабылдау алдын ала жазылусыз жүргізіледі. Іс-шара профилактикалық медицинаны дамыту және онкологиялық аурулардан болатын өлім-жітімді төмендету жөніндегі мемлекеттік саясат аясында өтеді.

Протондық терапияның мүмкіндігі мол

Бүгінде томотерапиямен қатар протондық терапиямен емдеу де қолға алынып келеді, тіпті жуырда Астанадағы Ұлттық ғылыми онкология орталығының базасында Протондық терапия орталығы ашылды. Бұл – еліміздегі және Орталық Азиядағы жалғыз профильді орталық. Мамандардың айтуынша, протондық терапия химиотерапияға қарағанда, әлдеқайда тиімді нәтиже береді әрі ағзаға тигізер жанама әсері аз. Әрине, томотерапия да, протондық терапия да пациенттердің жеке ерекшелігіне қарай тағайындалады. Халықаралық тәжірибеге сәйкес, бұл ем бас миы, жұлын, көру жүйкелері маңындағы ісікті емдеуде кеңінен қолданылады, әсіресе педиатриялық онкологияда жиі ұсынылады, себебі енді дамып келе жатқан ағзаға тигізер қауіпті сейілтеді. Сау тіндерге жанама әсері аз болғандықтан, ем әдетте ми, жүрек секілді маңызды органдарды емдеуде қолайлы. Протондық терапия мидың, бас пен мойын аймағындағы маңызды құрылымдарға жақын орналасқан ісіктерде, жоғары дәлдікті қажет ететін жағдайда жоспарлы түрде ұсынылады. Қазір Протондық терапия орталығында Орталық Азияда теңдесі жоқ «ProBeam-360» атты қондырғы орнатылған.


– Химиотерапия мен протондық терапияның айырмашылығы олардың әсер ету механизмінде жатыр. Химиотерапия – дәрілік емдеу әдісі, ол бүкіл ағзаға жүйелі түрде әсер етеді және жанама әсерлері айқын сезілуі мүмкін. Протондық терапия – сәулелік емдеудің ең заманауи түрі. Ол тек ісік орналасқан аймаққа бағытталады. Сондықтан көптеген жағдайда протондық терапия сау тіндерді сақтауға және асқынулар қаупін азайтуға мүмкіндік береді, – дейді Протондық терапия орталығының меңгерушісі Фатима Хамзатқызы.


Маманның сөзінше, протондық терапия сәулелік терапияның ағзаға кері әсерін 60-70 пайызға дейін азайтуға мүмкіндік береді, алайда ем жүйелі жүруі керек. Әр пациенттің жағдайы, диагнозына сай емді жеке жоспарлайды, ал бұл ауруы асқынған пациенттердің ұзақ уақыт күтуіне жарай бермейді. Сондықтан да әдетте дәстүрлі сәулелік терапия жасалады немесе егде жастағы науқастар мен балаларға тиімді болу үшін протондық терапия мен хирургияны ұштастыра жоспарлайды, көп жағдайда рентгендік сәулелік терапия мен химиотерапияны қолданады. Протондық терапияның да жанама әсері бар, ғылымдағы жаңа сала болғандықтан, әлі терең зерттеуді қажет етеді.

Қазір елде 246 мыңнан аса адам динамикалық бақылауда тұр дедік. Науқастардың шамамен 60 пайызына сәулелік терапия қажет, ал емдеу және ауруды ерте анықтау әдістері біртіндеп оңтайланып келе жатыр. Бұл орайда қолдан келетін жалғыз амал – уақытылы скринингтен өту, сонда ғана қатерлі ауруды оңай еңсеруге мүмкіндік бар. Әйтпесе ғылым қанша дамыса да, ерте анықталмаған дертпен күресу қиынның қиыны болмақ.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 13 Aug 2026 14:33:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/EFTpQeUf.jpg"   type="image/jpeg"   length="258058"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент Қасым-Жомарт Тоқаев G20 саммитіне қатысады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-kasym-zhomart-tokaev-g20-sammitine-katysady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-kasym-zhomart-tokaev-g20-sammitine-katysady</guid>
                <description>Бұл туралы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев желтоқсан айында АҚШ-тың Майами қаласында өтетін G20 саммитіне қатысады. Мемлекет басшысын саммитке АҚШ Президенті Дональд Трамп шақырған, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Алдағы кездесудің күн тәртібін Қазақстан мен АҚШ бірлесіп дайындайды.

Өз кезегінде, америкалық тарап ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға мүдделілігін растады және энергетика, маңызды минералдар, озық технологиялар, цифрландыру, көлік және инвестициялар салаларындағы практикалық өзара іс-қимылды кеңейту үшін елеулі әлеует бар екенін атап өтті.

Су ресурстарын басқарудың жаһандық архитектурасын нығайту жөніндегі Қазақстанның бастамасына, оның ішінде Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ-ның мамандандырылған мекемесі ретінде Халықаралық су ұйымын құру туралы бастамасына ерекше назар аударылды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 13 Aug 2026 12:54:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/rVHXkaCG.jpg"   type="image/jpeg"   length="89518"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Димаштың «Yazgi» әні Бельгия радиоларында шырқалып жатыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/dimashtyn-yazgi-ani-belgiya-radiolarynda-shyrkalyp-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/dimashtyn-yazgi-ani-belgiya-radiolarynda-shyrkalyp-zhatyr</guid>
                <description>Ол жаңа композициясын өзі жазған.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Димаш Құдайбергеннің жаңа «Yazgi» синглі шетелдік радиостанциялардың эфирінен жиі естіліп жүр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ән жарыққа шыққаннан кейін Бельгияның бірнеше радиостанциясында ротацияға енген.

Атап айтқанда, композиция Антверпендегі интернет-радиостанция Toblero мен Megamusic радиосының эфирінде тыңдарманға ұсынылды. Сонымен қатар «Yazgi» Бельгияның французтілді AFM Radio, RMS Radio және Radio Stars радиостанцияларында да ойналды.

Жаңа әнге Льеж қаласындағы AFM Radio ерекше назар аударған. Өткен сенбіде радиостанция студиясында «Yazgi» синглінің тікелей эфирдегі таныстырылымы өтті. Бағдарлама барысында композиция тыңдалып, әннің промо-постері таныстырылды.

Димаш Құдайбергеннің «Yazgi» синглі 2026 жылғы 2 тамызда жарық көрді. Әннің музыкасын Димаштың өзі жазған, ал мәтінінің авторы – Өркен Әбдіров.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 13 Aug 2026 08:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/geDYWgID.jpeg"   type="image/jpeg"   length="37559"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен АҚШ энергетика, технология және инвестиция бағытындағы әріптестікті күшейтеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-aksh-energetika-tehnologiya-zhane-investiciya-bagytyndagy-ariptestikti-kushejtedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-aksh-energetika-tehnologiya-zhane-investiciya-bagytyndagy-ariptestikti-kushejtedi</guid>
                <description>Бұл туралы ҚР Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметі мәлім етті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев АҚШ Мемлекеттік хатшысының Оңтүстік және Орталық Азия істері жөніндегі көмекшісі Пол Капурмен кездесті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Тараптар екіжақты ынтымақтастықтың өзекті мәселелерін және Қазақстан мен АҚШ арасындағы кеңейтілген стратегиялық әріптестікті одан әрі дамыту перспективаларын талқылады.

Ермек Көшербаев Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан саяси және әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге тоқталып, елдің дамудың жаңа кезеңіне қадам басқанын атап өтті. Министр 23 тамызда өтетін Құрылтай сайлауы жаңа конституциялық модельді іске асырудағы маңызды кезең болатынын айтты.

Өз кезегінде америкалық тарап Қазақстанмен ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға мүдделі екенін жеткізді. Энергетика, маңызды минералдар, озық технологиялар, цифрландыру, көлік және инвестиция салаларындағы өзара іс-қимылды кеңейтуге елеулі мүмкіндік бар екені атап өтілді.

Кездесуде су ресурстарын басқарудың жаһандық архитектурасын нығайту мәселесіне де ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ-ның мамандандырылған мекемесі ретінде Халықаралық су ұйымын құру туралы бастамасы талқыланды.

Сонымен қатар тараптар 2026 жылғы желтоқсанда Майами қаласында өтетін «G20» саммитіне дайындық барысын сөз етті. Саммитке Мемлекет басшысы АҚШ Президенті Дональд Трамптың шақыруымен қатысады.

Осыған байланысты Қазақстан мен АҚШ жоғары деңгейдегі күн тәртібін мазмұнды қалыптастыру үшін өзара іс-қимылды жалғастыруға дайын екендерін білдірді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 13 Aug 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/KC9gw0O8.png"   type="image/png"   length="1915410"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент: Елге сіңірген еңбегі еленді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-elge-sinirgen-enbegi-elendi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-elge-sinirgen-enbegi-elendi</guid>
                <description>Өмір жолы өскелең ұрпаққа үлгі-өнеге болатын бір топ азаматқа құрмет көрсетілді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев марапат иелерін құттықтап, әрқайсысының ел үшін сіңірген еңбегіне жеке-жеке тоқталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Президент ұлттық мәдениетімізді дамыту жолында көп еңбек етіп, бейнелеу өнерінде қайталанбас қолтаңбасымен ерекшеленген Бәтима Зәуірбекова отандық гобелен өнері мектебінің негізін қалап, қазақ әйелдері арасынан шыққан осы саладағы тұңғыш кәсіби маман атанғанына назар аударды. 


– Шығармашылығыңыз жоғары деңгейде мойындалып, Мемлекеттік сыйлықтың иегері болдыңыз. Халқымыздың тарихын, бітім-болмысын, ою-өрнегі мен салт-дәстүрін дәріптеуге баса мән бердіңіз. Сіздің туындыларыңыз Алматы және басқа да қалалардың әйгілі ғимараттарына көрік беріп тұр. Туындыларыңыз өз елімізбен қатар шет мемлекеттерде сақталуда. Сіздің еңбектеріңізді әлемге белгілі мамандар өте жоғары бағалайды. Ұлттық өнер жолында салған дара жолыңыз жас буын азаматтары үшін тамаша үлгі-өнеге деп санаймын, – деді Мемлекет басшысы. 


Қасым-Жомарт Тоқаев саналы ғұмырын ұлт руханиятын дамытуға арнап келе жатқан көрнекті ғалым, қарымды қаламгер Тұрсын Жұртбай төл тарихымыздың ақтаңдақ тұстарын зерттеп, халықтың сана-сезімін жаңғыртуға елеулі үлес қосқанын атап өтті. 


– Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығын терең зерттеп, жан-жақты дәріптеуге зор еңбек сіңірдіңіз. Абай – ұлттың рухани темірқазығы, өскелең ұрпақтың айнымас бағдары. Шын мәнінде, ұлы ойшылды тану – қазақты тану деген сөз. Сіз Мұхтар Әуезовтің және ұлт қайраткерлерінің мол мұрасы мен өнегелі өмірі туралы құнды ғылыми еңбектер жаздыңыз. Шоқтығы биік көркем шығармаларыңыз арқылы төл әдебиетіміздің құндылығын арттыра түстіңіз, – деді Президент. 


Айта кету керек, бұған дейін Мемлекет басшысы елге еңбегі сіңген азаматтарды марапаттағанын жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 12 Aug 2026 15:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/7Mzdaqa6.jpg"   type="image/jpeg"   length="134385"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
