<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Қаржы</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/karzhy</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Thu, 22 Oct 2026 17:58:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Kaspi.kz медициналық ұйымға тіркелу қызметін іске қосты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kaspi-kz-medicinalyk-ujymga-tirkelu-kyzmetin-iske-kosty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kaspi-kz-medicinalyk-ujymga-tirkelu-kyzmetin-iske-kosty</guid>
                <description>Енді медициналық ұйымға Kaspi.kz қосымшасы арқылы жылдам әрі ыңғайлы тіркелуге болады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандықтар тегін қызмет алу үшін медициналық ұйымды өздері таңдай алады. Жыл сайын миллиондаған азамат осы құқықты пайдаланады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Енді медициналық ұйымға Kaspi.kz қосымшасы арқылы жылдам әрі ыңғайлы тіркелуге болады.

Михаил Ломтадзе, Kaspi.kz басшысы әрі негізін қалаушылардың бірі:


«Біз мемлекеттік органдармен бірлесіп, адамдардың күнделікті мәселелерін оңай шешуге көмектесетін сервистерді жасап келеміз. Қазірдің өзінде Kaspi.kz қосымшасында тұрғылықты жері бойынша тіркелуге, мемлекеттік жәрдемақылар мен зейнетақыларды рәсімдеуге, баланың тууын тіркеуге, автокөлікті қайта рәсімдеуге, анықтамалар алуға және басқа да көптеген мемлекеттік қызметтерді пайдалануға болады. Енді медициналық ұйымға тіркелу де осындай оңай әрі ыңғайлы болды. Ынтымақтастық үшін Денсаулық сақтау министрлігіне, Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне және «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-на алғысымызды білдіреміз. Барлық сүйікті клиенттерімізге зор денсаулық тілейміз!»


Ербол Оспанов, Денсаулық сақтау вице-министрі:


«Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі халыққа медициналық қызметтердің қолжетімділігін арттыру және оларды алу процесін жеңілдету бағытындағы жұмысын жалғастыруда. Kaspi.kz қосымшасы арқылы медициналық ұйымға тіркелу сервисінің іске қосылуы – цифрлық денсаулық сақтау жүйесі мен мемлекеттік сервистерді дамытудың тағы бір маңызды қадамы.

Жаңа сервис азаматтарға медициналық ұйымды таңдау құқығын қашықтан жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Бұл шешім Денсаулық сақтау министрлігі, Республикалық электрондық денсаулық сақтау орталығы, Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі, «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ және Kaspi.kz - тің бірлескен жұмысы аясында жүзеге асырылды.

Мемлекеттік қызметтерді алудың цифрлық арналарының кеңеюі олардың азаматтар үшін қолжетімділігі мен ыңғайлылығын арттыратынына сенімдіміз».


Тегін медициналық қызметтер тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) аясында көрсетіледі.

Азамат бір уақытта тек бір медициналық ұйымға ғана тіркеле алады. Таңдауға қолжетімді медициналық ұйымдардың тізімін мемлекеттік органдар айқындайды.

Kaspi.kz қосымшасындағы «Мемлекеттік қызметтер» бөлімінде қай медициналық ұйымға тіркелгеніңізді білуге, МӘМС жүйесіндегі мәртебеңізді тексеруге, сондай-ақ жаңа емхана мен емдеуші дәрігерді таңдауға болады.

Жаңа сервис туралы толығырақ ақпаратты Kaspi Гид бөлімінен оқи аласыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 22 Oct 2026 17:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/vAx98ZW2.webp"   type="image/webp"   length="70902"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде зейнетақы жинағын жеке басқаруға аудару көлемі күрт өсті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-zejnetaky-zhinagyn-zheke-baskaruga-audaru-kolemi-kurt-osti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-zejnetaky-zhinagyn-zheke-baskaruga-audaru-kolemi-kurt-osti</guid>
                <description>Қыркүйек айының қорытындысы бойынша қазақстандықтар БЖЗҚ-дан инвестициялық портфельді басқарушыларға 58,3 млрд теңге аударды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қор деректері негізінде жүргізілген есептеулерге сәйкес, бұл көрсеткіш алдыңғы аймен салыстырғанда 5,1 есе өскен.

Бұл туралы DATA HUB Телеграм арнасы жазды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Аударымдардың көлемімен қатар олардың саны да айтарлықтай артты – тамыз айымен салыстырғанда аударымдар саны 3,1 есе көбейіп, 39,8 мың бірлікке жетті. Өз кезегінде алушылардың саны үш есе өсіп, 36,7 мың адамға жетті. Осылайша, әрбір салымшыға орта есеппен 1,1 аударымнан келген (салымшы өз қаражатын бірнеше басқарушы арасында әртүрлі үлеспен бөле алады)», – делінген ақпаратта.


DATA HUB жазуынша, аударымдардың көлемі де, саны да зейнетақы жинақтарын ИПБ-ға аударуға мүмкіндік беретін норма қолданысқа енгізілген бүкіл уақытта, 2021 жылғы қаңтардан бергі рекордты орнатты.


«Бұл ретте көрсеткіштердің мұндай күрт өсуі соңғы уақытта алғаш рет тіркеліп отырған жоқ. Бұған дейін көрсеткіштер маусым айында айтарлықтай өсіп, одан кейінгі екі ай бойы шамамен сол деңгейде сақталған. Демек, қазіргі еселеген өсімнің өзі бұған дейін қалыптасқан тарихи жоғары көрсеткіштермен салыстырғанда тіркеліп отыр», – деп жазылған хабарламада.


Сарапшылардың пікірінше, аударымдар белсенділігінің артуына заңнамаға енгізілген соңғы өзгерістер ықпал еткен.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 21 Oct 2026 10:41:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/2Uax4kR1.jpg"   type="image/jpeg"   length="180034"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандықтардың депозиттегі ақшасы 30,5 трлн теңгеден асты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktardyn-depozittegi-akshasy-30-5-trln-tengeden-asty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktardyn-depozittegi-akshasy-30-5-trln-tengeden-asty</guid>
                <description>Ұлттық валютадағы депозиттер көлемі өсіп келеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан азаматтарының депозиттердегі қаражаты 30,5 триллион теңгеден асты. Бұл туралы Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының талдауында айтылған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында халықтың банктегі жинақ ақшасы өсіп, 30,5 триллион теңгеден асты (+8,3%). Өсім толығымен ұлттық валютадағы жинақтардың есебінен болды.

Атап айтқанда, теңгелік депозиттер көлемі 12,2%-ға артып, 24,7 триллион теңгеге жетті. Ал шетел валютасындағы салымдар 5,6%-ға азайып, 5,9 триллион теңге болды.


«Доллар бағамы 8,7%-ға түсті. Осының әсерінен халық депозиттеріндегі доллардың үлесі жыл басындағы 22%-дан 19,2%-ға дейін азайды. Бұл халықтың жинақ ақшаны теңгеде ұстауға ойысқанын көрсетеді. Теңгеде ақша жинауға инфляцияның қарқынды баяулауы аясында депозиттер бойынша жоғары сыйақының сақталуы және халықтың номиналды ақшалай табысының өсуі ықпал етті», – деп хабарлады Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы.


Банктердің депозиттік қорының сапасы дa өзгеріп жатқаны белгілі болды. Мерзімсіз салымдар әлі де негізгі өнім болып қала берсе де, тұрақты қаржыландырудың үлесі тұрақты түрде өсіп келеді.


«2025 жылдың бірінші тоқсаны мен 2026 жылдың екінші тоқсаны аралығында бұл көрсеткіш 15,6%-дан 30,9%-ға дейін артты. Сонымен қатар, екінші деңгейлі банктердің міндеттемелеріндегі халық депозиттерінің үлесі 45,8%-дан 47,6%-ға көтерілді», – делінген талдауда.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 16:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/XJD1YQtM.jpg"   type="image/jpeg"   length="74448"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлттық банк несиесі кешіктірілген адамның барлық шотын бұғаттамауды ұсынды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ulttyk-bank-nesiesi-keshiktirilgen-adamnyn-barlyk-shotyn-bugattamaudy-usyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ulttyk-bank-nesiesi-keshiktirilgen-adamnyn-barlyk-shotyn-bugattamaudy-usyndy</guid>
                <description>Бұл туралы Ұлттық банк әртүрлі партия өкілдерінен құралған Құрылтай депутаттарының сауалына берген жауабында айтылған.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Депутаттар несие, салық және басқа да міндеттемелер бойынша берешегіне байланысты банктік шоттары бұғатталған немесе шектелген азаматтардың мәселесін көтерген, деп жазады inbusiness.kz сайты naryk.kz порталына сілтеме жасап.

Қазақстан Ұлттық банкі сот орындаушыларының өкімі бойынша қарызды өндіріп алу кезінде борышкердің банктік шотында ең төменгі күнкөріс деңгейіне тең соманы сақтауды ұсынды. Сонымен қатар реттеуші борышкердің барлық банктік шотын бір уақытта бұғаттау тәртібін өзгертуді көздеп отыр.

Борышкердің шотында қанша ақша қалуы мүмкін?

Қазір берешекті өндіріп алу тәртібі қарызды кім өндіріп жатқанына байланысты өзгереді.

Банк клиенттің келісімімен және шарт негізінде мерзімі өткен несие берешегін өндіріп алған кезде заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерден түсетін қаражаттың 50%-нан астамын ұстай алмайды. Бұл ретте клиенттің шотында ай сайын екі ең төменгі күнкөріс деңгейіне тең, яғни кемінде 101,7 мың теңге қалуы керек.

Ал сот орындаушылары инкассалық өкім арқылы берешекті өндірген кезде басқа талаптар қолданылады. Заң бойынша борышкердің жалақысы немесе өзге де табысының кемінде 50%-ы өзінде қалуға тиіс. Сонымен қатар қалған сома бір ең төменгі күнкөріс деңгейінен аз болмауы керек.

Алайда бұл кепілдіктер табыстан ұстап қалуға қатысты қолданылады. Борышкердің банктік шотында бұрыннан жатқан ақшаға мұндай талаптар жүрмейді. Сондықтан банктер сот орындаушыларының инкассалық өкімдерін орындау кезінде шоттағы қаражатты есептен шығара алады.

Барлық шотты бірден бұғаттамау ұсынылды

Қазіргі тәртіп бойынша сот орындаушылары борышкердің әртүрлі банктердегі барлық шотына бірдей тыйым сала алады. Соның салдарынан бұғатталған қаражаттың жалпы сомасы берешек көлемінен бірнеше есе асып кетуі мүмкін.

Осы мәселелерді шешу үшін Ұлттық банк «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» және «Төлемдер және төлем жүйелері туралы» заңдарға өзгерістер енгізуді ұсынды.

Ұсыныстарға сәйкес:


	Борышкердің шотында ақша қалдыру. Сот орындаушыларының өкімдері орындалған кезде борышкердің банктік шотында бір ең төменгі күнкөріс деңгейіне тең қаражат сақталуы мүмкін. 2026 жылы бұл сома — 50 851 теңге.
	Шоттарды бұғаттау тәртібін өзгерту. Банк сот орындаушысының шотқа тыйым салу туралы қаулысын бір шот арқылы орындап, қалған шоттарға қатысты қаулыларды кері қайтара алады.


Ұлттық банк тиісті ұсыныстарды Әділет министрлігіне жолдаған. Реттеуші қажетті заңнамалық өзгерістерді әзірлеу үшін мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп жұмыс істеуге дайын екенін мәлімдеді.

Айта кетейік, бұл әзірге Ұлттық банктің ұсынысы ғана ретінде жасалды. Өзгерістердің күшіне енуі үшін заңнамаға тиісті түзетулер енгізілуі керек. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 12:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/wmy48iEc.jpeg"   type="image/jpeg"   length="63152"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Биыл тоғыз айда бюджетке 19,3 трлн теңге салық түсті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/biyl-togyz-ajda-byudzhetke-19-3-trln-tenge-salyk-tusti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/biyl-togyz-ajda-byudzhetke-19-3-trln-tenge-salyk-tusti</guid>
                <description>Салық түсімінің өсуіне қосымша құн салығы ықпал еткен.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Биыл тоғыз айдың қорытындысы бойынша мемлекеттік бюджетке 19,3 трлн теңге салық түсті. Бұл туралы Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Салық реформасы бюджеттің кіріс базасын нығайтудың негізгі факторына айналып, ағымдағы сын-қатерлер жағдайында да түсімдердің елеулі өсімін қамтамасыз етті. Нәтижелер қабылданған шаралардың фискалдық тиімділігінің жоғары екенін және мемлекеттік қаржы тұрақтылығының артқанын көрсетуде. Биылғы тоғыз айдың қорытындысы бойынша мемлекеттік бюджетке салық түсімдері 19,3 трлн теңгені құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3 трлн теңгеге немесе 18,2%-ға ұлғайды», – деді Серік Жұманғарин Үкімет отырысында.


Оның айтуынша, өсімнің негізгі драйвері қосымша құн салығы болды. Ол бойынша түсімдер 37,3%-ға өскен.

Оның ішінде ішкі өндіріс тауарлары бойынша – 54,1%-ға, импорт бойынша – 23,9%-ға.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 13 Oct 2026 15:46:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/TVsz4m8B.jpg"   type="image/jpeg"   length="200709"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Несиеден ерікті түрде бас тартқандар да қарыз ала алатын болып шықты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/nesieden-erikti-turde-bas-tartkandar-da-karyz-ala-alatyn-bolyp-shykty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/nesieden-erikti-turde-bas-tartkandar-da-karyz-ala-alatyn-bolyp-shykty</guid>
                <description>Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі кеңінен түсіндіріп өтті.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Агенттік азаматтарға банктік қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тартуға мүмкіндік беретін «Стоп-кредит» тетігінің қызметіне тоқталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Негізінен, «Стоп-кредит» қосылған азаматқа банк немесе микроқаржы ұйымы қарыз беруден бас тартуы тиіс. Дегенімен, заңнамада бұл шектеу қолданылмайтын бірқатар жағдай қарастырылған.

Сонымен, «Стоп-кредит» банк қарыздарына қатысты мына жағдайларда қолданылмайды:


	тұтынушылық қарыздың сомасы тікелей тауарды, жұмысты немесе көрсетілетін қызметті сатушының шотына аударылса және қарыз алушы тауарды, жұмысты немесе қызметті алғанын растаса. Бұл – тауарлық кредит;
	қарыз сол банктегі басқа берешекті өтеу үшін берілсе, яғни ішкі қайта қаржыландыру кезінде;
	төлем картасы бойынша 150 АЕК-тен (648 750 теңге) аспайтын кредиттік лимит шеңберінде қарыз берілсе. Бұл лимит тауарлар мен қызметтерді төлеуге арналған жаңартылатын кредиттік лимит болуы керек;
	қарыз қаражаты тек салықтарды, айыппұлдарды немесе атқарушылық іс жүргізу бойынша берешекті төлеуге мақсатты түрде аударылса.


Микрокредиттер бойынша да бірқатар ерекшелік бар.

«Стоп-кредит» қосылғанына қарамастан, микроқаржы ұйымы:


	тауарлар, жұмыстар немесе көрсетілетін қызметтер үшін ақшаны тікелей сатушыға немесе өнім берушіге аударуға;
	сол микроқаржы ұйымындағы бұрынғы берешекті қайта қаржыландыруға;
	салықтарды, айыппұлдарды және атқарушылық іс жүргізу бойынша берешекті өтеуге микрокредит беруге құқылы.


Сонымен қатар ломбардтар беретін микрокредиттерге «Стоп-кредит» тетігі қолданылмайды.

«Стоп-кредит» бұзылып, несие берілсе не болады?

Егер банк немесе микроқаржы ұйымы «Стоп-кредит» талабын бұзып, банктік қарыз немесе микрокредит берсе, қаржы ұйымы заңда көзделген шараларды қабылдауға міндетті.

Мысалы, несие бойынша берешек есептен шығарылуы, қарыз алушының кредиттік тарихына тиісті түзету енгізілуі және одан өндіріп алынған қаражат қайтарылуы тиіс.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі «Стоп-кредит» тетігі банк пен микроқаржы ұйымдары қарыз беру кезінде орындауға міндетті басқа талаптардың күшін жоймайтынын атап өтті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 08 Oct 2026 17:36:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-10/Ky3bR161.jpg"   type="image/jpeg"   length="82053"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Moody’s Қазақстанның кредиттік рейтингін Baa1 деңгейінде бағалады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/moody-s-kazakstannyn-kredittik-rejtingin-baa1-dengejinde-bagalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/moody-s-kazakstannyn-kredittik-rejtingin-baa1-dengejinde-bagalady</guid>
                <description>Бұл туралы ҚР Ұлттық экономика министрлігі мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Moody’s халықаралық рейтинг агенттігі Қазақстанның егемендік кредиттік рейтингін Baa1 деңгейінде растады. Болжамы – «Тұрақты» дегенді білдіреді, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Агенттік мәліметінше, рейтингтің сақталуы Қазақстанның мемлекеттік борышының төмен деңгейімен, борышқа қызмет көрсету қабілетінің жоғары болуымен және жинақталған валюталық активтерімен байланысты. Бұл факторлар елдің сыртқы экономикалық күйзелістерге төтеп беру мүмкіндігін арттырады.

Moody’s Қазақстан экономикасының мұнай өндіру көлемі төмендегеніне қарамастан өсіп келе жатқанын атап өтті. Экономикалық өсімге өңдеуші өнеркәсіп, құрылыс, көлік және басқа да мұнай емес салалар үлес қосып отыр.

Сонымен қатар агенттік цифрлық, көлік және энергетикалық инфрақұрылымға инвестициялар орта мерзімді экономикалық өсімді қолдайтынын жеткізді. Шикізаттық емес секторлар экономиканың негізгі өсу драйверлері болып қала береді.

Moody’s бағалауынша, салық реформалары бюджеттің мұнай емес кіріс базасын кеңейтіп, фискалдық орнықтылықты нығайтуға ықпал етеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 30 Sep 2026 10:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/JnlowpgV.jpg"   type="image/jpeg"   length="80769"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Германияның соңғы 21 жылда Қазақстанға салған инвестициясы 8 млрд долларға жетіп қалды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-kancler-fridrih-mercti-elimizge-memlekettik-saparmen-keluge-shakyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/prezident-kancler-fridrih-mercti-elimizge-memlekettik-saparmen-keluge-shakyrdy</guid>
                <description>Президент пен Канцлердің келіссөзі екі ел делегациясы мүшелерінің қатысуымен кеңейтілген құрамда жалғасты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Қазақстан мен Германияның стратегиялық серіктестігі берік саяси диалогқа, ортақ экономикалық мүддеге және халықтар арасындағы тығыз байланысқа арқа сүйейтінін айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Өзара сауда-саттық көлемі өткен жылы 13,4 пайызға ұлғайып, 4,5 миллиард долларға жетті. Германияның соңғы 21 жылда елімізге салған инвестициясы 8 миллиард долларды межеледі. Осы ретте германиялық инвестицияның қауіпсіздігін қамтамасыз ету айрықша бақылауда екенін айтқым келеді», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Келіссөз барысында сауда-экономикалық ынтымақтастықты нығайту мәселесіне баса мән берілді. Бүгінгі таңда бірлескен инвестиция портфелінде жалпы құны шамамен 54 миллиард доллар болатын 40 өнеркәсіп жобасы бар. Бұл ретте Президент Үкіметаралық жұмыс тобы мен Қазақстан-Германия іскерлік кеңесінің үйлесімді әрі нәтижелі қызметіне оң баға берді.

Мемлекет басшысы Германияның қазіргі әлемдік саясат пен экономикадағы елеулі рөліне назар аударды.

Оның айтуынша, елдің өндірістік қуаты, мықты ғылыми мектебі және неміс халқының еңбекке деген жауапкершілігі халықаралық деңгейде сөзсіз мойындалған. Сонымен қатар Қазақстан Президенті мен Германия Канцлері мәдени-гуманитарлық ықпалдастықты кеңейту, соның ішінде білім мен ғылым саласында бірлескен бастамаларды жүзеге асыру мәселелерін қарастырды.

Тараптар Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Германия сапары екі елдің игілігі мен гүлденуі жолындағы оң нәтижелерге жетуге ықпал ететініне сенім білдірді. Келіссөз соңында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Канцлер Фридрих Мерцті елімізге мемлекеттік сапармен келуге шақырды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Сымбат Айдархан</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 29 Sep 2026 22:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/Wu8jSbMm.jpg"   type="image/jpeg"   length="117911"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дүниежүзілік банк Қазақстанның инфрақұрылымдық жобаларын қолдауға дайын]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/duniezhuzilik-bank-kazakstannyn-infrakurylymdyk-zhobalaryn-koldauga-dajyn</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/duniezhuzilik-bank-kazakstannyn-infrakurylymdyk-zhobalaryn-koldauga-dajyn</guid>
                <description>Дүниежүзілік банктің қолдауымен еліміз 33 жыл ішінде $8 млрд-тан астам сомаға елуден астам жобаны жүзеге асырды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Дүниежүзілік банктің Еуропа және Орталық Азия өңіріндегі әл-ауқат мәселелері жөніндегі өңірлік директоры Абебе Адугнамен кездесті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Тараптар ағымдағы экономикалық жағдайды, реформалардың одан арғы бағыттарын, инфрақұрылымды дамытуды және ынтымақтастық перспективасын талқылады.

Кездесуді ашқан Серік Жұманғарин Қазақстанның Дүниежүзілік банк тобымен әріптестігінің стратегиялық сипатын атап өтті. Ынтымақтастықтың 33 жылы ішінде банктің қолдауымен көлік, білім беру, қоршаған ортаны қорғау, жасыл технология және цифрландыру саласында жалпы сомасы $8 млрд-тан асатын қаржыға 50-ден астам жоба жүзеге асырылды.

Абебе Адугна Қазақстан экономикасының өсу мен инвестициялық белсенділіктегі оң динамикасын атап өтті.

Кездесудің едәуір бөлігі инфрақұрылымды дамытуға және оны қаржыландыру тетіктеріне арналды. Дүниежүзілік банк өкілдері инфрақұрылымдық инвестицияларды олардың тиімділігін арттыратын және өнімділік пен инновацияның өсуіне жағдай жасайтын институционалдық және реттеуші реформалармен сүйемелдеу маңызды екенін атап өтті.

Серік Жұманғарин Қазақстан инфрақұрылымды дамытуды тек ішкі қажеттілік тұрғысынан ғана емес, аймақтық контексте де қарастырып отырғанын айтты. Сөз Орталық Азияны басқа аймақтармен байланыстыратын көлік бағыттарын одан әрі дамыту туралы.


«Қазақстанның инфрақұрылымы – Орталық Азияның ірі бірыңғай инфрақұрылымдық тізбегін құрудағы алғашқы қадам ғана. Сөз тек біздің ішкі жолдарымыз бен теміржолдарды жақсарту туралы ғана болып отырған жоқ. Бұл жолдардың барлығы біз үшін және көрші елдер үшін тиімді болуын қамтамасыз етуіміз керек», – деп атап өтті Серік Жұманғарин.


Дүниежүзілік банк халықаралық тәжірибені ескере отырып, инфрақұрылымды қаржыландыру тетіктері бойынша қазақстандық тараппен жұмысты жалғастыруға дайын екенін растады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 29 Sep 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/pasp8Cvx.jpeg"   type="image/jpeg"   length="386730"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Валюталық депозиттер бойынша шекті мөлшерлеме көтеріледі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/valyutalyk-depozitter-bojynsha-shekti-molsherleme-koteriledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/valyutalyk-depozitter-bojynsha-shekti-molsherleme-koteriledi</guid>
                <description>Өзгеріс қазаннан бастап жүзеге асады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры 2026 жылдың 1 қазанынан бастап кейбір валюталық депозиттер бойынша шекті мөлшерлемелерді көтереді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Бұл шара жеке тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелерді реттеуді ырықтандыру аясында жасалып отыр. Белгілі болғандай, қазіргі кезеңде мерзімі 12 айдан жоғары жинақ салымдардың мөлшерлемелері ғана өзгереді. Яғни 1 қазаннан бастап, мұндай салымдар бойынша шекті мөлшерлеме жылдық 1,0%-дан 2,5%-ға дейін жоғарылайды. Жаңа шекті сыйақы мөлшерлемелері 2026 жылдың 1 қазанынан кейін ашылатын немесе мерзімі ұзартылатын салымдарға ғана қолданылуы мүмкін.  


«Атап өту керек, шекті мөлшерлемелер – шетел валютасындағы депозиттер бойынша сыйақы мөлшерлемелерін анықтау үшін ұсынылатын жоғарғы шекара. Бұл ретте банктер өздерінің депозиттік өнімдері бойынша сыйақы мөлшерлемелерінің деңгейі туралы шешімді өз бетімен қабылдайды. Бұл кезеңде әр түрлі мерзімге ашылатын мерзімді, мерзімсіз, сондай-ақ мерзімі 12 ай және одан төмен болатын жинақ салымдар бойынша шекті мөлшерлемелер 1% деңгейінде өзгеріссіз қалады», – делінген хабарламада.


Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қорының хабарлауынша, бұл шешімге Ұлттық Банктің депозит нарығын долларсыздандыру саясатын сәтті жүргізгендігінің арқасында қол жеткізілді. 


«Долларлану деңгейі 2015 жылдағы 80%-дан 2026 жылдың 1 қыркүйегіне қарай 19,2%-ға дейін төмендеді. Сонымен бірге тиімді макроэкономикалық жағдаят және жыл барысында теңгенің нығаю үрдісі Ұлттық Банкке ҚДКБҚ-мен бірлесіп, валюта нарығындағы реформаларды одан әрі жалғастырып, валюталық депозиттер бойынша мөлшерлемелерді реттеуге қатысты қолданыстағы тәсілдерді кезең-кезеңмен ырықтандыруға кірісуге мүмкіндік берді», – деп хабарлады қор.      


Жеке тұлғалардың шетел валютасындағы депозиттері бойынша ҚДКБҚ максималды кепілдігі өзгеріссіз қалатыны белгілі болды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 28 Sep 2026 14:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/FEI01Mls.jpeg"   type="image/jpeg"   length="624866"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мобильді аударымдар лимиті өсуі мүмкін]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/mobildi-audarymdar-limiti-osui-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/mobildi-audarymdar-limiti-osui-mumkin</guid>
                <description>Тиісті норма жария талқылауға ұсынылған.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Банкаралық мобильді төлемдер жүйесіндегі мобильді аударымдар бойынша бір транзакцияның лимиті 1  миллион теңгеден 2 миллион теңгеге дейін өсуі мүмкін. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасының орынбасары Бинұр Жаленов Үкіметте өткен баспасөз брифингінде айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Бұл өзгеріс 19 шілдеде іске қосылған банкаралық мобильді төлемдер жүйесі туралы болып отыр.


&quot;Негізінен бұған QR арқылы төлеуден бөлек, телефон нөмірі арқылы аударымдар да кіреді. Жалпы, әр банктің өз тәуекел саясаты бар.

Менің білуімше, біз транзакция бойынша бұл деңгейді 1 миллион теңгеден 2 миллион теңгеге дейін арттырдық. Ол қазанның аяғында күшіне енеді деп ойлаймын&quot;, – деді Бинұр Жаленов.


Ұлттық банк төрағасының орынбасары бұл норма «Ашық НҚА» порталында қоғамдық талқылауға шығарылғанын атап өтті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 15 Sep 2026 15:06:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/rH7kR1hK.webp"   type="image/webp"   length="46792"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлттық банк бөліп төлеуге жаңа талап ұсынды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ulttyk-bank-bolip-toleuge-zhana-talap-usyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ulttyk-bank-bolip-toleuge-zhana-talap-usyndy</guid>
                <description>Ол – бөліп төлеу және BNPL (Buy Now, Pay Later – «қазір сатып ал, кейін төле») өнімдері нарығын талдауға арналған пікірталас құжаты.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Ұлттық банкі осы саланы реттеудің ықтимал тетіктерін талқылауды бастағалы тұр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ұлттық банк нарық қатысушыларын қазіргі тәжірибелерді, ықтимал тәуекелдерді және оларды азайтуға бағытталған реттеу шараларын талқылауға шақырды.

Қазір Қазақстанда бөліп төлеу тәсілі күнделікті тұтыну тауарларынан бастап автомобиль мен жылжымайтын мүлік секілді қымбат тауарларды сатып алуға дейін кеңінен қолданылып жүр.

Ұлттық банк бөліп төлеу формалды түрде төлем тәсілі болғанымен, сатып алушы үшін белгілі бір қаржылық міндеттемелер туғызатынына назар аударды.

Соңғы жылдары банктер мен микроқаржы ұйымдары ұсынатын бөліп төлеу өнімдерімен қатар қаржылық емес ұйымдардың да осыған ұқсас қызметтері кеңінен тарала бастаған. Олардың қатарына BNPL-провайдерлер арқылы жасалатын мәмілелер, сатушылардың тікелей бөліп төлеуі және кейіннен сатып алу құқығымен жалға беру тетіктері кіреді.


– Мұндай тетіктер төлемді бірнеше бөлікке бөліп, тауар сатып алуға мүмкіндік береді. Десе де, қаржылық емес ұйымдар ұсынатын бөліп төлеу өнімдеріне қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғауға қатысты талаптар қолданылмайды. Бұл халықтың қосымша борыштық жүктемесінің қалыптасуына ықпал етуі мүмкін. Негізгі міндет – қызметтердің қолжетімділігін сақтай отырып, осы тәуекелдерді барынша азайтатын тетіктерді әзірлеу, – делінген Ұлттық банк құжатында.


Осыған себепті, реттеуші нарықтың мүдделі қатысушыларынан пікірталас құжатында көтерілген мәселелер бойынша ұсыныстар мен пікірлер қабылдайды.

Құжатты қоғамдық талқылау сегіз аптаға созылады. Пікірлер мен ұсыныстар 2026 жылдың 3 қарашасына дейін қабылданбақ.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 11 Sep 2026 11:39:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/XIGSMzp0.jpg"   type="image/jpeg"   length="75924"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандықтар автонесие алуды азайтты, себебі талаптары қиындады ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktar-avtonesie-aludy-azajtty-sebebi-talaptary-kiyndady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyktar-avtonesie-aludy-azajtty-sebebi-talaptary-kiyndady</guid>
                <description>Елімізде автонесиеге сұраныс күрт төмендеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда бірнеше жыл қатарынан қарқынды өскен автонесиелеу нарығы баяулай бастады. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында автонесие алуға берілген өтінімдер саны 9%-ға, ал берілген қарыз көлемі 24%-ға азайды.

Мұндай деректер Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының (ҚҚҚ) 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы автонесиелеу нарығына жасаған шолуында келтірілген, деп жазады inbusiness.kz сайты Kazinform агенттігіне сілтеме жасап.

Сарапшылардың бағалауынша, бірнеше жылдық қарқынды өсімнен кейін автонесиелеу нарығы түзету кезеңіне өтті. Бір жыл бұрын автонесиеге берілген өтінімдер саны 50%-дан астам өссе, биыл қаңтар-маусым аралығында 9%-ға төмендеген.

ҚҚҚ мұны нарықтың біртіндеп қанығуы, қатаң ақша-несие шарттары, банктердің сақтыққа негізделген несие саясаты, сондай-ақ автодилерлердің акциялары мен маркетингтік бағдарламаларының азаюымен байланыстырады.

Автонесие мөлшерлемесі 24,4%-ға жетті

Нарықтағы елеулі өзгерістің бірі – несие құнының қымбаттауы. Бір жыл ішінде автонесиелер бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме 18,8%-дан 24,4%-ға дейін өсті.

Сарапшылардың пікірінше, бұған қаржы тарту құнының өсуімен қатар сұраныс құрылымының өзгеруі де әсер етуі мүмкін. Төлем қабілеті жоғары сатып алушылардың бір бөлігі бұған дейін дилерлердің субсидияланған бағдарламаларын пайдаланып, көлік сатып алған болуы ықтимал. Соның нәтижесінде қазіргі сұраныстың басым бөлігін стандартты несие шарттарын пайдаланатын қарыз алушылар қалыптастырып отыр.

Мақұлданған өтінімдердің үлесі де 17,6%-дан 16,8%-ға дейін төмендеді. Жалпы бөлшек несиелеуде бұл көрсеткіш 28,8%-дан 25,3%-ға дейін азайған.

ҚҚҚ сарапшылары банктердің несие беруге сақтықпен қарауын халықтың нақты табысының небәрі 0,1%-ға өсуімен және макропруденциялық реттеудің күшеюімен де байланыстырады.

Берілген автонесие көлемі 24%-ға азайды

Бірінші жартыжылдықта автокөлік сатып алуға мақұлданған өтінімдер саны 13%-ға азайып, 449,7 мыңға дейін төмендеді. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 68%-ға өскен болатын.

Ал нақты берілген автонесиелер көлемі одан да айтарлықтай қысқарды. Алты айда 886,6 млрд теңгенің автонесиесі берілді. Бұл былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 24%-ға аз. Салыстыру үшін, жалпы бөлшек несие беру көлемі осы кезеңде 3,6%-ға төмендеген.


– Осылайша, бұған дейін бөлшек несиелеудің негізгі драйверлерінің бірі болған автонесиелеу қазір оның баяулауына әсер ететін факторлардың біріне айналды, – дейді сарапшылар.


Жаңа бөлшек қарыздардағы автонесиелердің үлесі де 2025 жылдың қорытындысындағы 13,2%-дан биылғы бірінші жартыжылдықта 9,9%-ға дейін төмендеді.

Автонесие отбасылық бюджетке көбірек салмақ түсіре бастады

Пайыздық мөлшерлемелердің өсуі автокөлік сатып алушылардың борыштық жүктемесіне де әсер етті. Автонесие бойынша ай сайынғы төлемнің орташа жалақыға арақатынасы 24,7%-дан 30,6%-ға дейін өскен. Дегенмен бұл көрсеткіш 50% шекті деңгейден әлі де айтарлықтай төмен.

Сарапшылар орташа несие сомасының азаюы қарыз құнының өсуін өтей алмағанын атап өтті. Бұл автонесиелеу нарығының пайыздық мөлшерлемеге сезімтал екенін көрсетеді.

Мерзімі өткен берешек үлесі өсті

Нарықтағы белсенділіктің төмендеуіне және несие құнының қымбаттауына қарамастан, автонесие портфелінің сапасы әзірге салыстырмалы түрде тұрақты.

Мерзімі өткен автонесие берешегінің үлесі 2,7%-дан 3%-ға дейін өсті. Алайда бұл жалпы бөлшек несие нарығындағы 4,4% көрсеткіштен төмен.

Сарапшылардың пікірінше, проблемалық берешектің салыстырмалы түрде төмен деңгейде сақталуына автонесиенің кепілмен берілуі және қарыз алушыларға қойылатын қатаң талаптар ықпал етеді.

Жаңа несие беру көлемінің қысқаруына байланысты автонесие портфелінің өсімі де баяулады. Бірінші жартыжылдықта портфель 5,2%-ға ұлғайды. Бір жыл бұрын өсім 23,2% болған.

Соған қарамастан автонесиелер халықтың жалпы қарызында айтарлықтай үлеске ие. Олардың үлесіне бөлшек несие портфелінің 16,3%-ы тиесілі. Берешектің 90%-дан астамы 5-20 млн теңге аралығында шоғырланған.



Қазақстанда автомобиль өндірісі екі есеге жуық артты

Несие нарығындағы белсенділік төмендегенімен, Қазақстанда автомобиль өндірісі айтарлықтай өсті. Биылғы бірінші жартыжылдықта елде 138,7 мың автомобиль шығарылған. Былтыр осы кезеңде 69,8 мың көлік өндірілген еді.

Сарапшылардың пікірінше, отандық автомобильдер ұсынысының артуы жылдың екінші жартысында нарықты қолдайтын факторлардың біріне айналуы мүмкін.

Автонесие алған бірегей қарыз алушылар саны да өсіп келеді, алайда өсім қарқыны баяулаған. Алты айда олардың қатары 66 мың адамға артты. Бір жыл бұрын өсім 80 мың адам болған.

ҚҚҚ сарапшылары жаңа сатып алушыларды тарту әлеуеті сақталғанын, бірақ несие құнының жоғары болуы мен халықтың төлем қабілетінің шектеулілігі бұл үдерісті баяулатып отырғанын атап өтті.

Үшінші тоқсанда банктер автонесиеге сұраныстың біршама қалпына келуін күтеді. Бұған банктер мен автодилерлердің серіктестік бағдарламаларының қайта жандануы, пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялау және ақша-несие шарттары жұмсарған жағдайда қарыз ресурстары құнының төмендеуі ықпал етуі мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/lKCLqOYu.jpg"   type="image/jpeg"   length="118271"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан 6,6 млрд юань көлемінде панда-облигация шығарды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-6-6-mlrd-yuan-koleminde-panda-obligaciya-shygardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-6-6-mlrd-yuan-koleminde-panda-obligaciya-shygardy</guid>
                <description>Қазақстанның Қытай нарығындағы орналастыру шарттары рейтингі жоғары елдердің деңгейіне сәйкес келеді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Қаржы министрлігі жалпы сомасы 6,6 млрд юань болатын тәуелсіз панда-облигациялардың екінші шығарылымын сәтті орналастырды. Облигациялар үш және бес жылдық екі траншпен шығарылып, инвесторлар тарапынан жоғары қызығушылыққа ие болды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Панда-облигациялар екі траншпен, атап айтқанда 1,82% жылдық мөлшерлемесіне сәйкес 5 млрд юань көлемінде 3 жылдық облигациялар және 1,95% жылдық мөлшерлемесі бойынша 1,6 млрд юань көлемінде 5 жылдық облигациялар шығарылды.

Қазақстан қытай нарығында аса жоғары кредиттік рейтингтері бар «А» санатындағы елдермен пара-пар шарттармен қаржыландыруды тарта білді. Инвесторлардың жоғары қызығушылығы елімізде жүргізіліп жатқан экономиканы әртараптандыру мен орнықты дамуды арттыруға бағытталған ауқымды реформалардың оң бағасын байқатып отыр.


– Бағалы қағаздардың шығарылымы S&amp; P рейтинг агенттігінің Қазақстанның егеменді кредиттік рейтингін «Тұрақты» болжамға сәйкес «BBB-» деңгейінен «BBB» деңгейіне дейін көтерген соң орындалғанын айта кетейік. Бұл экономикалық өсімнің орнықты перспективалары мен мемлекеттік борыштың ІЖӨ-ге шаққанда 20,9% төмен екенін көрсетті. Осы ретте сыртқы мемлекеттік қарыз ІЖӨ-ге шаққанда 4,5% мөлшерінде екенін ескерсек, бұл әлемдегі ең төмен көрсеткіштердің бірі екенін айта кеткен орынды, – делінген хабарламада.


Аталған шығарылым Қазақстан мен Қытай арасындағы мемлекетаралық қатынастарды одан әрі нығайту аясында өтті. Екі ел көшбасшылары ұстанған жүйелі саяси-экономикалық бағыт жан-жақты стратегиялық әріптестікті тереңдетуге, оның ішінде сауда-инвестициялық және қаржы салаларындағы байланысқа оң әсер етіп келеді. Қазақстандық эмитенттердің Қытай нарығына шығуы осы жолдың айқын дәлелі.

Еліміздің халықаралық капитал нарықтарына қатысуын бірізді дамыту қаржыландыру көздерін кеңейтіп, займ портфелін әртараптандыруға және инвесторлардың алуан түрлі топтарына орнықты қолжетімділікті қалыптастыруға септігін тигізеді. ҚР Қаржы министрлігі әрмен қарай нарықтағы конъюнктураны және мемлекеттік қарызды тиімді басқару міндеттерін ескере отырып, мемлекеттік займ бағытында теңгерімді тәсілді ұстанатын болады. Үш және бесжылдық транштарды орналастыру Қазақстанның Қытай юаньдарындағы егеменді табысының ауытқуын одан әрі реттеуге әсер етіп, отандық квазимемлекеттік және корпоративті эмитенттердің кейінгі шығарылымдарына жол ашады.

Осы орайда жоғарыда аталған шығарылымның басты ұйымдастырушысы China International Capital Corporation Limited (CICC) болғанын атап өткен жөн. Сондай-ақ бірлескен негізгі ұйымдастырушылардың қатарында China Construction Bank Limited (CCB), Chustrial and Commercial Bank of China Limited (ICBC), the Export-Import Bank of China және Bank of China Limited (BOC) бар. Мәміленің жергілікті менеджері Teniz Capital Investment Banking АҚ болды.

26 мамырда орналастырылған облигациялардың көлемі 3,4 млрд юаньды немесе шамамен 500 млн АҚШ долларын құраған болатын. Айналыс мерзімі – 3 жыл, жылдық купондық мөлшерлемесі – 1,9%. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 07:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/fsmT8j8d.webp"   type="image/webp"   length="61722"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Енді зейнетақы жинағын толықтай жеке басқарушы компанияларға аударуға алады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/endi-zejnetaky-zhinagyn-tolyktaj-zheke-baskarushy-kompaniyalarga-audaruga-alady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/endi-zejnetaky-zhinagyn-tolyktaj-zheke-baskarushy-kompaniyalarga-audaruga-alady</guid>
                <description>Бұған дейін азаматтар зейнетақы қорындағы жинағының жартысын ғана сенімгерлік басқаруға бере алатын.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[7 қыркүйектен бастап қазақстандықтар міндетті зейнетақы жарналары мен міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен қалыптастырылған зейнетақы жинақтарын 100% инвестициялық портфельді басқарушыға аудара алады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

БЖЗҚ хабарлауынша, 2026 жылғы 7 қыркүйектен бастап салымшылардың міндетті зейнетақы жинақтарын жеке компанияларға беру мүмкіндігі 100%-ға дейін кеңейеді.


«Зейнетақы жинақтарын ИПБ-ның сенімгерлік басқаруына беру үшін салымшы зейнетақы активтерін басқаруға жіберілген ИПБ тізілімінен қажетті ИПБ-ны таңдауы қажет. Бұл туралы толық ақпарат БЖЗҚ сайтындағы «Қызметтер – Сенімгерлік басқаруға беру – Инвестициялық портфельді басқарушылар тізілімі» бөлімінде орналастырылған. Одан кейін белгіленген нысан бойынша өтініш беру қажет. Мұны БЖЗҚ сайтындағы жеке кабинет арқылы электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалана отырып немесе БЖЗҚ-ның кез келген бөлімшесіне барып жасауға болады», – делінген хабарламада.


Осылайша салымшылар компаниялардың көрсеткіштерін зерделеп, өз қалауы бойынша капиталын ұзақ мерзімді перспективада көбейте алады. Қазір зейнетақы активтерін басқаруға алты компания айқындалған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 07 Sep 2026 10:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/81aBOkof.jpg"   type="image/jpeg"   length="293064"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда несиеге сұраныс төмендеді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-nesiege-suranys-tomendedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-nesiege-suranys-tomendedi</guid>
                <description>Бұл туралы Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы мәлімдеді.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қауымдастық таратқан ресми мәліметке сүйенсек, 2026 жылдың алғашқы жартысында банктер жалпы сомасы 20,4 трлн теңге жаңа несие берген, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Сонымен қатар 2026 жылдың Қазақстан банктері жеке тұлғаларға беретін несиесін азайтып, бизнеске берілетін қарыз көлемін арттырды. Тұтынушылық несиеге сұраныс кейінгі жылдардағы ең төменгі деңгейге түсіп, проблемалық несиелердің үлесі өсіп отыр.

Несиелеу көлемінің барлық өсімі бизнеске берілген қарыз есебінен қамтамасыз етілген. Бұл сегменттегі несие көлемі 20,7% артқан. Нәтижесінде бизнес несиелерінің жалпы құрылымдағы үлесі 55,9%-ға жетті. Ең көп өсім орта бизнеске берілген несиелерде байқалды. Оның көлемі бір жылда бірден 56,2%-ға артқан.

Қарапайым халық несие алуды азайтты. Бұл сегменттегі несие беру көлемі 3,6% төмендеді. Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының мәліметінше, бөлшек несиелеудің төмендеуіне тұтынушылық несиелердің 6,5%-ға қысқаруы әсер еткен. Бұл нақты табыстың баяу өсуі жағдайында тұтынушылық сұраныстың әлсірегенін көрсетеді. Бұған қоса, макропруденциялық реттеудің қатаюы мен жоғары мөлшерлемелер де әсер етіп отыр.

Қазақстанда алғаш рет бірнеше жылдан кейін бірегей қарыз алушылар саны да азайған. Олардың саны 32 мың адамға қысқарды.

Бизнесті несиелеуге басымдық беру отандық екінші деңгейлі банктердің табысын арттырған жоқ. Бірінші жартыжылдықта олардың таза пайыздық маржасы 6,78%-дан 6,44%-ға дейін төмендеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 07 Aug 2026 11:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/bjiSexSP.jpg"   type="image/jpeg"   length="88411"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 16,75%-ға төмендетті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ltty-bank-bazaly-mlsherlemeni-1675-a-tmendetti-409329</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ltty-bank-bazaly-mlsherlemeni-1675-a-tmendetti-409329</guid>
                <description>Кезекті жоспарлы шешімі 4 қыркүйекте жарияланады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұлттық банк базалық мөлшерлемені +/-1 п.т. дәлізімен жылдық 16,75% деңгейінде белгілеу туралы шешім қабылдады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жылдық инфляция тоғыз ай бойы төмендеп, мамырдағы 10,4%-дан маусым айында 10,3% болды. Азық-түлік инфляциясы 10,7%-дан 10,4%-ға дейін төмендеді. Азық-түлікке жатпайтын инфляция 11,7% деңгейінде сақталды. Реттелетін коммуналдық қызметтер бағасының жылдық төмендеуі кезінде реттелмейтін қызметтердің қымбаттауы аясында қызметтер инфляциясы 9,0% (мамырда – 8,7%) көрсетті.

Айлық инфляция маусым айында 0,8%, ал базалық инфляцияның маусымдық факторлар ескерілмеген бағалау медианасы 0,9% болды. Қазіргі динамика дезинфляциялық импульстің әлсірегенін көрсетуі мүмкін, алайда инфляцияның динамикасында байқалатын үрдістер кейінгі деректермен расталуды қажет етеді.


«Халықтың алдағы бір жылға инфляцияны күтуі маусым айында 13,4% (12,7%) болды. Бұл ретте нарықтың кәсіби қатысушыларының 2026 жылға болжамы 10,0% деңгейінде тұрақты түрде сақталды. Ал 2027 жылға күтулер төмендеу бағытында қайта қаралып, 7,8%-ды құрады. Сыртқы секторда белгісіздік әлі сақталып тұр. Таяу Шығыстағы қақтығыстың қайтадан ушығуы энергия ресурстарының бағасын өсірді. Әлемдік азық-түлік бағасы әртүрлі бағытта қалыптасып отыр. Жоғары сұраныс пен шектеулі ұсыныстың аясында өсімдік майы мен ет қымбаттайды, ал дәнді дақылдар бағасы егін бітік шығады деген болжамның жақсаруына байланысты төмендейді деп күтіледі», – деп хабарлады Ұлттық банк.


Экономикалық белсенділік артып келеді.


«2026 жылғы бірінші жартыжылдықтың қорытындысы бойынша ЖІӨ 4,1%-ға өсті. Ал тау-кен өндіру өнеркәсібін есепке алмағанда, өсім шамамен – 5,3%. Құрылыс, өңдеу өнеркәсібі мен көлік саласында жоғары қарқын сақталуда. Инвестициялар 9,6%-ға дейін жеделдеді. Бюджет қаражатын есепке алмағанда, шикізатқа жатпайтын секторға инвестициялардың өсуі 28,9% болды. Тұтынушылық сұраныста оң динамика сақталып отыр. Бұл ретте халықтың нақты кірісінің қалыпты өсуі және тұтынушылық кредиттеудің баяулауы тұтынушылық белсенділіктің қалыпты деңгейде сақталуына ықпал етті деп айтуға болады. Тәуекелдер теңгерімі проинфляциялық бағытта қалыптасып отыр. Сонымен қатар ағымдағы ақша-кредит шарттарының қатаңдығы, бұрын қабылданған шешімдердің кейінгі әсерлері және айырбас бағамының динамикасы тежеуші ықпал етіп отыр. Ең төменгі резервтік талаптардың артуы, айналым операциялары және тұтынушылық кредиттеуді реттеу бойынша қабылданған шаралар да дезинфляцияға әсер етіп тұр», – делінген хабарламада.


Ұлттық банктің Ақша-кредит саясаты комитетінің базалық мөлшерлеме бойынша кезекті жоспарлы шешімі 4 қыркүйекте Астана қаласының уақытымен сағат 12:00-де жарияланады.

Айта кету керек, бұған дейін Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 17% дейiн төмендеткен болатын.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 24 Jul 2026 12:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/kL8bpznE.jpg"   type="image/jpeg"   length="194391"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бірыңғай QR-код арқылы төлем жасау: Ұлттық банк жүйеге қатысты сынға жауап берді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/biryngaj-qr-kod-arkyly-tolem-zhasau-ulttyk-bank-zhujege-katysty-synga-zhauap-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/biryngaj-qr-kod-arkyly-tolem-zhasau-ulttyk-bank-zhujege-katysty-synga-zhauap-berdi</guid>
                <description>19 шілдеден бастап Қазақстанда мобильді төлемдердің жаңа банкаралық жүйесі жұмыс істей бастады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жүйе бірыңғай QR-код арқылы кез келген банктің терминалымен төлем жасауға мүмкіндік береді, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Жаңадан қосылған банкаралық мобильді төлем жүйесі сатып алушылар үшін тегін. Ал кәсіпкерлерден алынатын комиссия қолданыстағы заңнамаға сәйкес банк картасымен төлем қабылдау комиссиясынан жоғары болмайды.

Егер төлем әртүрлі банктер арасында жүргізілсе, комиссияның бір пайызы сатып алушының банкіне аударылады, қалған бөлігі кәсіпкерге қызмет көрсететін банкке тиесілі болады.

Ұлттық төлем корпорациясы жүйе операторы ретінде банкаралық QR төлемдері үшін банктерден небәрі 0,05 пайыз алады, ал телефон нөмірі арқылы жасалатын аударымдар үшін комиссия мүлде алынбайды. Ұлттық банк жаңа жүйе кәсіпкерлер үшін қолма-қол ақша, банк картасы және банк ішіндегі QR төлемдеріне қосымша балама екенін атап өтті.

Егер сатып алушы мен сатушының терминалына бір банк қызмет көрсетсе, тарифті сол банктің өзі белгілейді.

Егер банктер әртүрлі болса, кәсіпкер үшін комиссия былай қалыптасады:


	1%-ы  – сатып алушының банкіне кетеді (сатып алушының банкіне сатушының банкі төлейтін interchange банкаралық комиссиясы). Оның бір бөлігін банк клиенттерге бонус пен кэшбек түрінде қайтара алады. Яғни, комиссияның осы бөлігі бонус бағдарламаларын қаржыландырады;
	Қалған соманы қолма-қол ақшасыз төлем қабылдағаны үшін кәсіпкерге қызмет көрсетуші банк алады.



&quot;Банктер де кәсіпкерлік субъектісі саналатынын айта кеткен жөн. Олар инфрақұрылымын дамытып, POS-терминалдарын орнатуға және басқа да қызметтерге жұмсалатын шығындарды өзі көтереді. Осыған байланысты кез келген бәсеке ортасы секілді кәсіпкерлерге комиссия белгілейді&quot;, – деп хабарлады Ұлттық банк.


Сонымен қатар, Ұлттық Банк жаңа жүйенің жұмысы мен банктердің тариф саясатын мұқият бақылап отыр. Бұның бәрі жүйелі жұмысқа жатады және ол оңтайлы шешім шығару үшін жасалады. Бұған дейін де Ұлттық Банк халықаралық төлем жүйелерімен (Visa, Mastercard, UnionPay) және банктермен бірлесіп, екі жыл ішінде төлем карталарының барлық санатындағы банкаралық комиссияны (interchange) кезең-кезеңімен 2 есе төмендетті:


	жалпыға ортақ карта – 1,8%-2,0%-дан 1%-ға дейін;
	премиум карта – 2,4%-дан 1,2%-ға дейін;
	суперпремиум карта – 2,45%-дан 1,4%-ға дейін.


17 шілдеден бері жүйе арқылы 1 миллионға жуық транзакция өңделген.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 23 Jul 2026 16:54:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/CeQ1sWaC.jpg"   type="image/jpeg"   length="101392"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлттық банк несие беру талаптарын қатаңдатудан бас тартып отыр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ulttyk-bank-nesie-beru-taraptaryn-katandatudan-bas-tartty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ulttyk-bank-nesie-beru-taraptaryn-katandatudan-bas-tartty</guid>
                <description>Реттеуші орган несие беру талаптарын қатаңдатуға қатысты ұсынылған өзгерістерді енгізбеу туралы шешім қабылдады.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ережеге сәйкес, қарыз сомасын азаматтың табысына қарай шектеу және несие төлемін кешіктірген қарыз алушыларға қосымша талаптар енгізу туралы нормалар күшіне енбейді, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Дегенмен ипотекалық несиелеу саласында өзгерістер қарастырылған. 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап ипотека бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің ең жоғары шегі бастапқы жарна көлеміне қарай белгіленбек.

Жаңа тәртіпке сәйкес, егер бастапқы жарна тұрғын үй құнының 30 пайызы немесе одан жоғары болса, ең жоғары мөлшерлеме 20%-дан аспайды. Ал бастапқы жарна 30 пайыздан төмен болған жағдайда бұл көрсеткіш 25%-ға дейін жетуі мүмкін.

Осылайша, тұтынушылық несие алу шарттары өзгеріссіз қалады. Ал ипотекалық несиелер бойынша пайыздық мөлшерлеме қарыз алушының бастапқы жарнасына қарай сараланып белгіленетін болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 14 Jul 2026 13:12:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/rdC0dW1D.jpeg"   type="image/jpeg"   length="91165"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жүйенің тұрақтылығы мен болжамдылығы инвесторлар үшін де игілікті қадам – Олжас Бектенов]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/olzhas-bektenov-investitsiyaly-akhualdy-zhasartu-zhnindegi-keesti-otyrysyn-tkizdi-407167</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/olzhas-bektenov-investitsiyaly-akhualdy-zhasartu-zhnindegi-keesti-otyrysyn-tkizdi-407167</guid>
                <description>Цифрландыру және жасанды интеллект салаларындағы инвестициялық мүмкіндіктер қаралды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңестің отырысында Қазақстан Үкіметі мен халықаралық іскер топтар арасындағы өзара іс-қимылды нығайту мәселелері талқыланды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Біздің бүгінгі кездесуіміз еліміз үшін тарихи кезеңде өтіп отыр. Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың басшылығымен Қазақстан өзінің даму жолында мүлде жаңа дәуірге қадам басты. Жалпыұлттық референдумда қабылданған Конституция Әділетті және Озық Қазақстанды құруға бағытталған ауқымды реформаларды жүйелі түрде жалғастыруға жол ашатын нағыз ұлт Жарғысына айналды. Бүгінде бүкіл құқықтық жүйені қайта жаңғырту жұмыстары жалғасуда. Оның аясында экономиканың дәйекті әрі орнықты дамуын қамтамасыз ету көзделіп отыр», – деп атап өтті Олжас Бектенов.


Кеңес отырысына қатысушыларға 1 шілде күні жаңа Ата заң күшіне енгеннен кейін еліміздің жаңа мемлекеттік-саяси тұрпатын қалыптастыру үдерісі басталғаны туралы ақпарат берілді. 



Атап айтқанда, жаңа заң шығарушы орган – Құрылтай сайлауы тағайындалып, жаңа жоғары консультативтік орган – Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығы құрылды. Сондай-ақ жаңа Конституцияның күшіне енуіне байланысты Конституциялық Сот бірқатар жоғары лауазымды тұлғалардың бір реттік өкілеттік мерзіміне қатысты конституциялық норманы қолдану жөнінде түсіндірме берді. Олардың қатарында Президент, Конституциялық Сот төрағасы мен судьялары, Жоғарғы Соттың төрағасы мен Бас прокурор бар.


«Конституциялық Сот өз шешімімен нақты әрі дәл түсіндіріп берді. Атап айтқанда, бір реттік өкілеттік мерзімге қатысты норма жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін, яғни биылғы 1 шілдеден бастап тиісті лауазымдарға тағайындалған немесе сайланған тұлғаларға ғана қолданылады. Құқықтық айқындылықтың қамтамасыз етілуі ішкі және сыртқы аудиторияны толғандырған бірқатар мәселені күн тәртібінен алып тастайды. Менің ойымша, бұл саяси-құқықтық жүйенің тұрақтылығы мен болжамдылығына ерекше мән беретін инвесторлар үшін де игілікті қадам болып отыр», – деп атап өтті Премьер-министр.


Олжас Бектенов, сондай-ақ президенттік реформалардың жұртшылық тарапынан жаппай қолдауға ие болып жатқанын ерекше атап өтті. Соңғы әлеуметтік сауалнама нәтижелеріне сәйкес, ел азаматтарының 87%-дан астамы Қазақстанның дұрыс бағытта дамып келе жатқанына сенімді. Бұл халқымыздың жүзеге асырылып жатқан ауқымды реформалардың нақты нәтижесін шын мәнінде сезініп отырғанын көрсетеді.


«Президенттің саяси бағытына деген қоғамдық қолдау – реформаларды алдағы уақытта да табысты жүзеге асырудың маңызды факторы. Осылайша, жаңа конституциялық модель мен орнықты реформалар бағыты экономикамызды одан әрі жаңғыртуға, халықаралық серіктестік аясын кеңейтуге және Қазақстанның инвестициялық тартымдылығын арттыруға берік негіз болып отыр. Құрметті әріптестер, жаңа Конституция аясында Сіздермен арадағы қарым-қатынасымыз да жаңа даму кезеңіне қадам басты. Елімізде жүзеге асырылып жатқан саяси және экономикалық реформалар ұзақмерзімді әрі өзара тиімді серіктестікті дамытуға қуатты серпін беретініне сенімдімін», – деді Премьер-министр Олжас Бектенов жиынға қатысушыларға.




Отырыста цифрландыруды дамыту және жасанды интеллектіні енгізу жөніндегі процестер қаралды, олар бүгінде инвестиция үшін күресте елдердің бәсекеге қабілеттілігін анықтауда маңызды рөлге ие.

Президент Жарлығымен 2026 жыл Қазақстанда Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жариялады. Мәселен, жаңа Конституцияға азаматтардың цифрлық құқықтары ресми түрде енгізілді, 2029 жылға дейінгі Digital Qazaqstan жалпыұлттық Стратегиясы бекітілді, Цифрлық кодекс, «Жасанды интеллект туралы» Заң, «Киберқауіпсіздік туралы» Заң қабылданды. 

Сонымен қатар сенімді трансшекаралық деректер алмасу үшін заманауи реттеу тетіктері енгізілуде, олардың арасында Cloud First Policy және Data Embassy да бар. «ДӨО алқабы» флагмандық жобасы аясында Қазақстан Firebird AI-мен ЖИ-инфрақұрылымын дамыту бойынша $10 млрд-қа келісім жасасты. Жалпы, осы бағыттағы бизнес мәселелерін жедел шешу үшін Үкімет жанындағы цифрлық штаб жұмыс істейді.


«Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев толыққанды цифрлық ел құру міндетін қойып отыр. Цифрлық трансформация мен ЖИ-ді дамыту – біз үшін тұрақты экономикалық өсудің, мемлекеттік басқарудың тиімділігін және азаматтардың өмір сүру сапасын арттырудың маңызды элементі. Біз шетелдік әріптестердің еліміздің іскерлік ахуалын нығайтуға қосқан үлесін жоғары бағалаймыз. Үкімет өзара тиімді нәтижелерге қол жеткізу үшін барлық саладағы инвесторлармен сындарлы диалогке ашық», – деп атап өтті Премьер-министр.


Отырыс барысында Қазақстандағы Америка Сауда палатасының атқарушы директоры Джефф Эрлих, АҚШ-тың Қазақстандағы елшісі Джули Стаффт және бизнес өкілдері сөз сөйледі. Джули Стаффт елдер арасындағы сауда-инвестициялық ынтымақтастықтың жоғары деңгейін, сондай-ақ цифрлық реттеу, бұлтты технологияларды дамыту, дербес деректерді өңдеу және трансшекаралық деректерді беру мәселелері бойынша Үкімет пен бизнес-қоғамдастық арасындағы ашық диалогтің маңыздылығын атап өтті.

Халықаралық бизнес-қоғамдастық атынан Baker McKenzie серіктесі, AmCham Цифрландыру комитеті кеңесінің мүшесі Андрей Ёрш, Apple компаниясының Орталық Азия, Армения, Моңғолия бойынша мемлекеттік саясат және мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл бөлімінің басшысы Әділхан Қопабаев, Siemens Kazakhstan компаниясының бас директоры Дияс Асанов және Honeywell компаниясының Орталық Азия елдері бойынша президенті Артур Нигматьянов ұсыныстарын айтты.

Компания өкілдері Цифрлық кодексті іс жүзінде жүзеге асыру, онлайн-платформаларды реттеу, жария «бұлтты» шешімдерді дамыту, дербес деректерді қорғау, киберқауіпсіздік, жасанды интеллектіні қолдану, өнеркәсіп процестерін цифрландыру және реттеу тиімділігін арттыру мәселелерін көтерді.

Аталған бағытта жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Ғиззат Байтұрсынов, сондай-ақ мәдениет және ақпарат бірінші вице-министрі Қанат Ысқақов пікір білдірді.

Жиын отырысының қорытындысы бойынша Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстан ұзақмерзімді инвестициялар үшін ашық әрі болжамды ел болып қала беретінін атап өтті. Үкімет ел экономикасының цифрлық трансформациясын тереңдетуге ниетті және цифрлық реттеуді жетілдіру, пайдаланушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, инновациялық инфрақұрылымды дамыту және инвесторлар үшін болжамды жағдайлар жасау мәселелері бойынша бизнес-қоғамдастықпен одан әрі өзара іс-қимылға дайын. Жауапты мемлекеттік органдарға айтылған ұсыныстар мен ұсынымдарды зерделеп, оларды жұмыс барысында ескеру тапсырылды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 09 Jul 2026 12:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/JrxXSWHl.jpg"   type="image/jpeg"   length="413857"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Енді қарыз алмас бұрын тексермесеңіз, опық жеуіңіз мүмкін]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/endi-karyz-almas-buryn-teksermeseniz-opyk-zheuiniz-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/endi-karyz-almas-buryn-teksermeseniz-opyk-zheuiniz-mumkin</guid>
                <description>Отандық микроқаржыландыру нарығында соңғы жылдардағы ең ірі, ең салмақты өзгерістер бастау алды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Саланың астаң-кестеңін шығаруы, МҚҰ-лар санын күрт азайтуы мүмкін бұл бетбұрысқа 2026 жылғы 19 наурызда күшіне енген «ҚР кейбір заңнамалық актілеріне қаржы нарығын реттеу мен дамыту, байланыс және банкроттық мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңы іргетас қалады.

Микроқаржы секторының жөнсіз кеткен кейбір ойыншыларын тәртіпке келтіруді көздейтін осы құжаттың біраз баптары 1 шілдеден бастап ресми түрде қолданысқа енді.

«Сұр» ұйымдар дәуірі келмеске кете ме?

Бұл заңның ең басты бір жаңашылдығы – реттеушінің қадағалау аясынан тыс қалып, жұмысын жалғастыра бергісі келетін арам ниетті ойыншыларды жауапкершілік аясына оралтуда. Бұған дейін қалыптасқан тәжірибе нарықтағы қауіпті шикіліктің, сорақы саңылаудың бетін ашқан еді: егер Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) қандай да бір компанияның лицензиясын тартып алса, ол МҚҰ сол бойда ресми түрде ведомствоның бақылауынан шығып қалатын.

Салдарынан, егер зардап шеккен адам агенттікке арызбен жүгінсе, «ол ұйымның лицензиясы жойылған, сондықтан бұдан былай біздің реттеуімізге жатпайды» деген сыңайдағы жауап алып, тауы шағылатын, қорғансыз қалатын.

Осы құқықтық вакуумды шебер пайдаланған лицензиясыз ұйымдар көлеңкеде отырып алып, заңсыз микронесие таратуды тоқтатпайтын. Ашықтан-ашық халықты қанайтын «жыртқыштарға» айналатын. Зар илеген халықтың шағымдарына сәйкес, кейбір безбүйрек МҚҰ-лар сыйақы мөлшерлемесін тіпті 2 000%-ға дейін шарықтатып жіберіп, клиентіне суыт хабар жолдайды: барлық қалған берешекті тез әрі толық көлемде қайтаруды талап етеді екен.

Борышкерлерде бағынудан басқа таңдау да, амал да қалмайтын: өйткені мұндай «құлдық» схемалар мен қулыққа толы талаптар келісімшарттарға басынан жымдастырылады. Салдарынан клиент қанша қипақтаса да, лицензиясыз МҚҰ қалағанын сот арқылы мәжбүрлеп өндіріп алады. Оның үстіне жеке сот орындаушысының 25% сыйақысын қоса төлеттіреді.

Осыған байланысты агенттік микроқаржы ұйымы жабылған жағдайда берешектің тағдыры не болатынын түсіндірді. Қарыз алушылар арасында «егер МҚҰ өз қызметін тоқтатса, қарызым кешіріледі екен» деген жаңсақ үміт туындайтыны жасырын емес. Бірақ компанияның банкрот болуы қарыздардың есептен шығарылатынын білдірмейді.


«Азаматтық кодекске сәйкес, егер шартта өзгеше көзделмесе, қарыз алушы алынған қаражатты есептелген пайыздарымен бірге толық көлемде қайтаруға міндетті. МҚҰ-ны лицензиясынан айыру берешекті жоймайды. Ұйымның өзіне немесе шарт бойынша талап ету құқығы берілген жаңа несие берушінің алдында қарыз алушының микронесие бойынша міндеттемелері қала береді», – деп қатаң ескертті реттеуші.


Бірақ енді бассыз кеткен несие берушілер де өздерінің тонаушылық шарттарын ешкімге таңа алмайды. Ойын ережелері қатаң реттелуде.

ҚНРДА Банктік емес ұйымдарды реттеу департаментінің директоры Нұржан Бидайбектің түсіндіруінше, жаңа заң агенттіктің қадағалау орбитасынан шығып кеткен микроқаржыландыру нарығы субъектілерінің жауапкершілігін заң жүзінде күшейтті.


«Бұған дейін қаржылық мәртебесінен айырылған ұйымдардың азаматтарға түсетін борыш жүктемесін шамадан тыс арттырып, қиянат жасау жағдайларын тіркеген болатынбыз. Қарыз алушылардың құқықтарын қорғау үшін, бұдан былай лицензиясынан айырылған микроқаржыландыру нарығының субъектілері де, олардың заңды құқықтық мұрагерлері де қарыз алушылармен жұмыс істеу кезінде Қазақстанның микроқаржы қызметі туралы заңнамасында қойылатын барлық талаптар мен шектеулерді қатаң сақтауға міндетті болады», – деп мәлімдеді Бидайбек.


Тағы бір жаңалық: енді лицензиясыз МҚҰ-лар тұтынушылық микронесие бойынша қарыздарды өндіріп алуды немесе олар бойынша талап ету құқығын басқаға, мысалы, коллекторларға сатуды лицензиясынан айырылған күнінен бастап тек 24 айдың ішінде ғана жүзеге асыра алады. Осы мерзім өтті ме – бітті, талап ету құқығы тек агенттіктің тікелей қадағалауындағы заңды субъектілерге тапсырылады.

Ұйымның қарызды сатуына болатын тұлғалардың тізбесі де айтарлықтай тарылды. Сонымен қатар, азаматтарға тағы бір көмек ұсынылды: МҚҰ-лардың жеке тұлғалардың тұтынушылық микронесие бойынша қарыздарын коллекторларға сатуына тыйым салатын мораторий 2027 жылғы 1 мамырға дейін ұзартылды.

Нарықты алақол ойыншылардан тазарту жұмыстары қазірдің өзінде қарқынды жүріп жатыр: 2026 жылдың басынан бері Қазақстанда 7 микроқаржы ұйымы өз лицензиясын ерікті түрде агенттікке кері өткізуге мәжбүр болыпты. Тағы 1 МҚҰ сот арқылы мәжбүрлі түрде жабылды: өйткені лицензия алғалы қатарынан 6 ай бойы ешқандай қызмет көрсетпеген.

МҚҰ мәртебесін қалай тексеруге болады? Қарыз қамытын кимес бұрын компанияның заңды негізде қызмет ететініне көз жеткізу – қарыз алушының басты бір міндеті. Лицензиясы бар микроқаржы ұйымдары туралы ең нақты, өзекті ақпарат агенттіктің ресми сайтында жазылған.

Сонымен қатар, микронесиені рәсімдеу алдында қойылатын шарттарды: пайыздық мөлшерлемені, мерзімдерді және мерзімін өткізіп алған жағдайда қосылатын өсімпұлдарды мұқият, електен өткізе отырып бағалау маңызды.

Тәуекелді басқарудың 3 қорғаныс шебі

Бұл реформаның екінші серпінді бетбұрысы – МҚҰ-ларда тәуекелдерді басқару жүйесін енгізу болды. Нұржан Бидайбектің мәліметінше, сектор мүлдем жаңа үлгіге – «үш қорғаныс шебіне» көшуде.

Бұл модель бизнес-бөлімшелер, тәуекелдерді басқару бөлімшесі, комплаенс қызметі, сондай-ақ ішкі аудит арасындағы функциялар мен жауапкершілікті нақты ажыратады. Бұл тәуекелдерді басқару мен ішкі бақылаудың сапасын жаңа биікке көтеруге тиіс. Бұрын МҚҰ-лар үш-төрт бөлімшесінің міндеттерін көбіне бір бөлімге, тіпті бір қызметкерге жүктей салатын. Енді мұндай үнемшілдік пен қулыққа үзілді-кесілді тыйым салынады: бөлімшелер бір-бірінен тәуелсіз болуы тиіс.

Тәуекелдерді басқарудың бұл тегеурінді жүйесіне көшу кезең-кезеңімен жүзеге асырылады:


	2026 жылғы 1 шілдеден бастап тиісті талаптар микрозаемның басым көпшілігін сырттан тартылған қаражат есебінен беретін микроқаржы ұйымдарына қолданыла бастады.
	2027 жылғы 1 қаңтардан бастап тәуекелді басқарудың қатайтылған жүйесіне нарықтың барлық басқа қатысушылары ауысатын болады.


Бұл ретте Қазақстандағы МҚҰ-лар қарыз беруге арналған қаражат ресурстарын қандай көздерден жинайтынын еске сала кеткен жөн: олар компания қожайынының меншікті капиталы мен ұйымның тапқан пайдасынан; банктерден алынған несиелерден; өзге серіктестер құйған инвестициялар есебінен, сондай-ақ облигациялар шығару және мемлекеттік бағдарламалар аясындағы қаржыландыруға қол жеткізу арқылы қалыптасады.

Қаржыландыру құрылымында ең үлкен үлес сырттан тартылған қарыздарға тиесілі: 60,8%-ын немесе 1,4 трлн теңгені құрайды. Сектордың меншікті капиталы 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша 1,3 трлн теңгені құрап, бірінші тоқсанда 0,1%-дық символикалық шамада ғана өсім көрсетті. Салыстырғанда, 2025 жылғы өсім 21,9%-ды құраған еді. Бұған да салада басталған реформалар әсер етсе керек.

Агенттік 2026 жылы өзінің барлық қадағалау ресурстары мен пәрменін мынадай бес негізгі бағытқа шоғырландыруға уәде беріп отыр:


	МҚҰ-лардағы тәуекелдерді басқару жүйесін қадағалау процесіне толыққанды интеграциялау;
	Микроқаржы және коллекторлық қызмет саласында өзін-өзі реттеу институтын ресми іске қосу;
	МҚҰ қызметіндегі кез келген заңсыз тәжірибелердің алдын алу және тосқауыл қою;
	Тұтынушылық несиелендіру саласында қарапайым тұтынушылардың құқықтарының сақталуын қатаң бақылау;
	Тәуекелі жоғары ұйымдарға нысаналы тексерулер жүргізу.


Құрғақ статистиканың өзі нарықтағы трендтердің күрт өзгергенін айқын көрсетеді. Микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың жалпы активтері 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша 3,5 трлн теңгені құрап, бірінші тоқсанда 0,4%-ға сәл төмендеді. Салыстырсақ: бүкіл 2025 жылы нарықта 17,3%-дық өсім байқалған болатын.

Активтер құрылымында МҚҰ-лар көш бастап тұр: үлесі 1,7 трлн теңге (48,2%). Одан кейін несие серіктестіктері – 1,2 трлн теңге (33,3%) және ломбардтар – 0,7 трлн теңге (18,6%) тұр.

Микроқаржы ұйымдарының несие қоржыны 2026 жылдың бірінші тоқсанында 1,4%-ға өсіп, 3,1 трлн теңге межесін бағындырды (2025 жылы өсім 12,3%-ды құраған еді). Бизнеске берілген несиелердің үлесі 54,9%-ды құраса, халыққа берілгені – 45,1% ғана болды.

Бұл нені білдіреді? МҚҰ-лар қарапайым азаматтарға қарағанда, кәсіпкерлерді несиелендіруге әлдеқайда ынталы бола бастаған.

Қарыз алушылардың жауапкершілігі мен тәртібі өте жоғары деңгейде қалып тұр: бизнес те, халық та аяусыз айыппұлдарға, шарықтаған сыйақыларға душар болмау, сондай-ақ келесі жолы шұғыл несие керек болғанда, өтініші тезірек мақұлдануы үшін өздерінің несиелік рейтингін мінсіз сақтауға, төлемін уақытылы енгізуге тырысады.

Нәтижесінде, 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша төлем төлеуінің тоқтатылғанына 90 күннен асып кеткен «улы» несиелердің (NPL90+) үлесі бизнес бойынша небәрі 4%-ды құрады (2026 жылғы 1 қаңтарда бұл көрсеткіш 3,9% деңгейінде еді).

Ал, жеке тұлғалар арасында NPL90+ үлесі 4,9%. Жыл басындағы 5%-бен салыстырғанда оң динамика бар.

Мамандардан қарыз алушыларға кеңес: кез келген микронесиені рәсімдемес бұрын сол компанияның лицензиясының бар-жоқтығын агенттіктің әлгінде көрсетілген ресми сайтынан міндетті түрде, мұқият тексеріңіз. Содан соң МҚҰ-ның келісімшартының әрбір әрпіне үңіліп, пайыздық мөлшерлемесінен бастап өсімпұлдың көлеміне дейінгі талаптарын сүзгіден өткізіп, жіті бағалаңыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 05 Jul 2026 09:37:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-7/GCNiZjha.png"   type="image/png"   length="1915339"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Kaspi Gold енді Google Pay-да – Қазақстанда және шетелде төлем жасауға болады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kaspi-gold-endi-google-pay-da-kazakstanda-zhane-shetelde-tolem-zhasauga-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kaspi-gold-endi-google-pay-da-kazakstanda-zhane-shetelde-tolem-zhasauga-bolady</guid>
                <description>Қызмет әлемнің кез келген елінде қолжетімді және дүкендерде, қосымшаларда әрі интернетте төлем жасауға мүмкіндік береді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Енді Kaspi.kz клиенттері NFC арқылы байланыссыз төлемді қолдайтын Android смартфоны, смарт-сағаты немесе басқа да құрылғылары арқылы төлем жасай алады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қызмет әлемнің кез келген елінде қолжетімді және дүкендерде, қосымшаларда әрі интернетте төлем жасауға мүмкіндік береді. Kaspi Gold-ты Google Pay-ге Kaspi.kz суперқосымшасы арқылы немесе Google Wallet арқылы қосуға болады.

Kaspi.kz басшысы әрі негізін қалаушылардың бірі Михаил Ломтадзе:


«Біз әрбір Kaspi.kz клиентінде кез келген жағдайда төлем жасаудың ыңғайлы тәсілі болғанын қалаймыз.

Kaspi QR смартфон моделіне қарамастан барлық клиентке қолжетімді. Kaspi Alaqan телефонсыз-ақ алақанмен төлем жасауға мүмкіндік береді. Енді Android құрылғыларын пайдаланатын клиенттер Kaspi Gold картасын Google Pay немесе Google Wallet қызметіне қосып, Қазақстанда да, шетелде де NFC қолдайтын смартфон, смарт-сағат немесе басқа құрылғы арқылы төлем жасай алады.

Біз сүйікті клиенттерімізге таңдау мүмкіндігін көбейтіп, әр күнге қолайлы жағдай жасауға қуаныштымыз!»


Kaspi.kz қосымшасында Kaspi Gold картасын Google Pay-ге қосу үшін Менің Банкім → Kaspi Gold бөліміне өтіп, «Google Pay қосу» батырмасын басып, экрандағы нұсқауларды орындаңыз.

Сондай-ақ Kaspi Gold картасын NFC қолдайтын Android құрылғысындағы Google Wallet қосымшасына қосып, байланыссыз төлем қабылдайтын дүкендерде пайдалануға болады.

Бұдан бөлек, Google есептік жазбаңызға кірген кез келген iOS немесе Android құрылғысында GPay батырмасы арқылы интернет-дүкендерде онлайн төлем жасауға болады.

Қызмет туралы толығырақ Kaspi Гид қызметінен оқыңыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 30 Jun 2026 14:07:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/Lteejf7u.jpeg"   type="image/jpeg"   length="50548"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[1 шілдеден бастап «теңгенің» атауы өзгереді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/1-shildeden-bastap-tengenin-atauy-ozgeredi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/1-shildeden-bastap-tengenin-atauy-ozgeredi</guid>
                <description>Бірақ бұл өзгеріс тек орыс тілді мәтіндерге ғана қатысты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандықтардың төл валютамыздың атауын қашаннан бастап жаңаша жазатыны нақты белгілі болды. Жаңа Салық кодексіне ауқымды терминологиялық түзетулер енгізілді. Жаңа заң ресми түрде 2026 жылғы 1 шілдеден бастап толықтай күшіне енеді.

«Тенге» тарих қойнауына кетті. Енді тек «теңге»!

Еліміздегі барша қаржылық және салықтық құжаттарды қамтитын басты сенсация – ұлттық валюта орфографиясында тарихи әділдіктің орнауы.

Бұдан былай Салық кодексінің бүкіл орысша мәтіні бойынша да «тенге» сөзі және оның барлық септіктердегі (падеж) нұсқалары ресми әрі үзілді-кесілді түрде тек мемлекеттік тілдің заңдылығына сай – «теңге» болып ауыстырылады. Алайда бұған дейін қабылданып қойған ескі құжаттарға ешқандай түзетулер енгізілмейді. Жаңа талап тек жаңа құжаттарға қатысты болады екен.

Негізінде, бұған дейін дәл осындай техникалық түзетулерді Ұлттық банк өзінің ішкі нормативтік актілері үшін пысықтап қойған еді. Ал, енді ұлттық валютаның қазақ әліпбиінің төл белгісі – қазақы «ң» әрпі арқылы дұрыс жазылуы жоғары фискалдық заңнама деңгейінде шегенделіп, осы жылдың шілде айынан бастап бүкіл ресми құжат айналымы үшін бұлжымас міндетке айналады.

Қорыта айтқанда, ұлттық валюта өзінің қазақша атауын өзгертпейді, тек оның орыс тіліндегі ресми жазылуы трансформацияланады. Басқаша айтқанда, орысша атауы өзгереді. Ресми құжаттардың мәтіндерінде де, Ұлттық банктің, Үкіметтің және басқасының нормативтік актілерінде де «тенге» сөзі ресми түрде «теңге» болып таңбалануы шарт.

Тіпті шенеуніктерге де орысша сөйлеген сөзінде қазақтың «ң» әрпіне басымдық беру ұсынылды. Дегенмен егер қазақшаға шорқағы үйреншікті әдетімен «тэнгэ» деп қалса, ол үшін ешқандай айыппұл немесе жаза қарастырылмаған. Ендеше бұл қадам таза символикалық мәнге ғана ие.

Жинағыңызды тексеріңіз: Ескі купюралар тарихы түгесілуге таяды

Орфографиялық реформалардан бөлек, бұқара мен бизнестің қолындағы ақша банкноттарының өзін де біртіндеп жаңартудың серпінді процесі жүріп жатыр.

Сарапшылардың түсіндіруінше, Ұлттық банк осы арқылы халықтың матрас астында, басқа жерлерге тыққан-бұққан ақшасын «көлеңкеден» күнгейге шығартуға тырысуда. Өйткені азаматтар мен компаниялар ертең ештеңеге жарамсыз «фантик» болып қалмауы үшін ескі купюрадағы бума-бума қаржыны банкке өткізуге мәжбүр.  

Сондықтан ескі үлгідегі купюраларды айналымнан шығарудың мына бір маңызды мерзімдеріне міндетті түрде назар аударыңыз:


	500 теңгелік банкноттар – 2006 жылы шығарылғаны: 2020 жылдан бастап төлем құралы болуын тоқтатты. Тек 2025 жылғы үлгідегі номиналы ғана қолданыста қалды.
	1 000 теңгелік банкноттар – 2006 және 2014 жылдары шығарылғаны: тиісінше, 2017 және 2027 жылдан бастап төлем құралы болуын тоқтатады. 2024 және 2025 жылғы үлгідегі номиналдары қолданыста қалды.
	2 000 теңгелік банкноттар – 2006 және 2012 жылдары шығарылғаны: олар төлем құралы болуын тоқтатты. 2024 және 2025 жылғы үлгідегі номиналдары қолданыста қалды.
	5  000 теңгелік банкноттар – 2006 және 2011 жылдары шығарылғаны: олар тиісінше, 2016 және 2025 жылдан бастап төлем құралы болуын тоқтатты. Тек 2023 жылғы үлгідегі номиналы ғана қолданыста қалды.
	10  000 теңгелік банкноттар – 2006 және 2012 жылдары шығарылғаны: біріншісі 2016 бастап төлем құралы болуын тоқтатты. 2012 жылғы үлгідегі 10 000 теңгелік банкноттарды 2026 жылғы 28 маусымға дейін пайдалануға болады. Ары қарай тек 2023 және 2024 жылдардағы жаңа үлгілері айналымда қалады.


Қазіргі кезде Ұлттық банк 20 000 теңгелік банкноттан басқа барлық номиналдағы купюраларды жаңартып шықты. Жаңа жиырма мың теңгелікті айналымға енгізу 2026 жылдың соңына – 2027 жылдың басына жоспарланған.

Әзірге мерзімі өтіп бара жатқан ескі купюраларды кез келген екінші деңгейлі банкке барып, жаңасына айырбастап алуға болады.

Қаржылық эволюция: Цифрлық теңге дәуірі басталды

Осы кезде Қазақстанның қаржы нарығында ұлттық валютаның ел тарихында болмаған мүлдем жаңа түрі өмірге жолдама алды! Ұлттық банк оны шығару және пайдалану ережелерін ресми түрде бекітті.

Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі басқармасының 2026 жылғы 29 сәуірдегі №42 қаулысымен «Цифрлық теңгені шығару, айналысқа жіберу және өтеу қағидалары» бекітілді. Бұл тарихи қаулы 2026 жылғы 19 шілдеден бастап заңды күшіне енеді.

Аталған құжат цифрлық шоттарды ашудың қыр-сырын, платформаның ақпараттық қауіпсіздігіне қойылатын темірдей талаптарды және операцияларды жүргізудің нақты шарттарын реттейді.

Бекітілген қағидаларға сәйкес Ұлттық банк жүйе операторы және валюта эмитенті ретінде әрекет етеді, ал Ұлттық төлем корпорациясы платформаның технологиялық жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

Ұлттық банктің құзыретіне не кіреді:


	ол цифрлық теңге (ЦТ) платформасының операторы болып табылады,
	цифрлық теңгені шығарады,
	Қазақстан аумағында ЦТ айналысын және өтеуді ұйымдастырады,
	цифрлық теңге платформасының жұмыс істеуін қамтамасыз етеді,
	Төлемдер және төлем жүйелері туралы заңда және цифрлық теңге платформасына қатысушылармен жасалатын шарттарда белгіленген өзге де функцияларды орындайды.


Ұлттық валютаның үшінші түрін, яғни, цифрлық теңгені басқару үшін жаңа ұйым – «Ұлттық цифрлық қаржы инфрақұрылымын басқару жөніндегі ұлттық орталық» құрылды. Ол «ҚР Ұлттық банкінің Ұлттық төлем корпорациясы» акционерлік қоғамы құрамында жұмыс істейді.

Бұл орталық оператордың – Ұлттық банктің тапсырмасы бойынша және онымен жасалған шарт негізінде «Цифрлық теңге платформасының» жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Осы мақсатта барлық операциялық және технологиялық функцияларды жүзеге асырады.

Ұлттық валютаның жаңа түрі әзірге теңгенің қолма-қол, яғни, шытырлаған купюралар кейпіндегі түріне және қолма-қолсыз, электронды түріне байланысты болады. Тиісінше, банктер мен компаниялар ҚРҰБ-қа осы екі түрде қанша ақша өткізсе, сонша көлемде ЦТ алады.


«Ұлттық банк цифрлық теңгенің жалғыз эмитенті болып табылады. ол цифрлық теңге платформасына жасалған шарттарына сәйкес олардан алынған ақша сомасы шегінде цифрлық теңгені шығарады. Ұлттық банк өзі шығарған цифрлық теңгенің жалпы сомасының платформаға қатысушылардан қабылданған ақшаның жалпы сомасына сәйкестігін қамтамасыз етеді», – делінген жаңа қағидаларда.


Цифрлық теңгемен операциялар тек ЦТ платформасында ғана жүзеге асырылады. Осылайша, ұлттық валютаның жаңа түрінен банктер тыс қалады: ЦТ-ны кредит түрінде таратуға немесе оған депозит ашып, жинақ түрінде сақтауға тыйым салынады. Бұл жағдайда банк тек жолшыбай делдал ғана болып қалады.

Жаңа ұлттық валютаны тіпті флешкада, қатты дискіде сақтауға болады. Осының арқасында ЦТ-мен интернет, ұялы байланыс ауламайтын жерлерде офлайн-төлемдерді жүргізу мүмкін болады.


«Платформаға қатысушы техникалық құжаттама талаптарын сақтаған кезде жеке тұлғаларға – цифрлық теңге платформасын пайдаланушыларға цифрлық шот шартының талаптарына сәйкес цифрлық теңгені басқаруға мүмкіндік беретін сыртқы электрондық жеткізгіштерде цифрлық теңгені сақтауға жол беріледі», – деп түсіндірді Ұлттық банк.


Әрбір қазақстандықта ЦТ-дағы тек бір шоты болады.


«Платформаға қатысушы пайдаланушыға цифрлық теңге платформасында цифрлық шот ашады. Платформаға қатысушы ЦТ платформасын бір пайдаланушыға біреуден аспайтын цифрлық шот ашады. Жинақ шоты режимінде цифрлық шот ашуға жол берілмейді», – деп мәлім етті ҚРҰБ.


Жаңа цифрлық ұлттық валютаны алу үшін азаматтар немесе компаниялар қағаз жеткізгіште немесе электрондық түрде өтінім ұсынуы керек. Соның негізінде платформаға қатысушы мен платформаны пайдаланушы арасында цифрлық шот шарты жасалып, цифрлық шот ашылады.

Егер цифрлық теңге қате берілсе, цифрлық шот жоғалса, ұрланса немесе алаяқтардың оны рұқсатсыз пайдаланғаны анықталса, онда платформаны пайдаланушы цифрлық шот шартында белгіленген тәртіппен платформаға қатысушыны бұл туралы дереу хабардар етуге тиіс.

Қағидалардың маңызды ерекшелігі – смарт-контрактілерді пайдалану және олардың мақсатты түрде жұмсалуын бақылау үшін цифрлық теңгелерді таңбалау тетіктерін бекіту болды. Нәтижесінде, ЦТ-ның кімнен кімге көшкенін және не мақсатта жұмсалғанын мемлекет нақты біліп отырады. Оның бәрі блокчейн тізбегінде көрініп тұрады.

Құжат платформа қатысушыларының ЦТ төлемдері үшін алатын комиссияларының шекті мөлшерлерін, тәуекелдерді басқаруға қойылатын талаптарды және барлық транзакциялар үшін міндетті «аудиторлық із» жүргізуді белгілейді. Аудиторлық із – электрондық хабарларды өңдеу оқиғаларын ЦТ платформасында жүйелі түрде тіркеу дегенді білдіреді. Олар бойынша ақпаратты қатысушылар да сақтауға міндетті болады.

Цифрлық теңге қолма-қол және қолма-қолсыз есеп айырысуларды толықтыратын ұлттық валютаның үшінші нысаны ретінде енгізілуде.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 18 Jun 2026 04:13:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/AuLkw94Q.png"   type="image/png"   length="2476398"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[19 шілдеден бастап QR-кодпен төлем жасауға тыйым салына ма?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/19-shildeden-bastap-ne-ozgeredi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/19-shildeden-bastap-ne-ozgeredi</guid>
                <description>Блогерлердің жазбаларынан кейін көп адам Үкіметтің шешімін қате түсінген сияқты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл тақырып кейінгі күндері әлеуметтік желі шекарасымен шектелмей, екі адам кездескенде сөз қылатын көкейкесті әңгімеге айналды.

Шынында не болып қалды?

Блогерлер сөз қылып жатқан мәселе – «Үкіметінің 2021 жылғы 1 шілдедегі №457 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 13 мамырдағы №388 жаңа қаулысынан туындаған. Қаулы екі айдай өтпелі кезеңнен кейін, 2026 жылғы 19 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.

Бұл ресми құжат «Жекелеген қызмет түрлерінің және төлем карточкаларын пайдалана отырып төлемдер қабылдауға және банкаралық мобильді төлемдер жүйесін пайдалана отырып мобильді төлемдерді қабылдауға арналған жабдықты (құрылғыны) қолдану тізбесін» бекітеді.

«RB Partners Academy» сарапшыларының түсіндіруінше, QR-ды пайдалануға тыйым салынбайды. Тек 2026 жылғы 19 шілдеден бастап Қазақстанда төлемдерді қабылдау ережелері өзгереді. Енді бизнес сатып алушыларды тек QR-пен шектемей, мыналарды бір уақытта қабылдауды қамтамасыз етуге міндетті:


	банктік карталарды;
	QR-кодты;
	мобильді аударымдарды.


2021 жылғы ескі Үкімет қаулысы бизнеске заңды таңдау құқығын берген еді: касса алдына тек POS-терминал орнатса немесе қабырғаға банктердің бірінің QR-кодын іліп қойса болды, карточкалардан төлем қабылдаудан толықтай бас тартуына болатын еді. Енді бұған жол берілмейді.

Жаңа редакция бизнестен картамен төлем қабылдауға арналған жабдықтарды орнатуды және мобильді төлемдерді қабылдауды қамтамасыз етуді талап етеді. 19 шілдеден бастап бұл – міндеттеме. Ешқандай балама нұсқа жоқ. Әрбір саудагерде міндетті түрде қос құрал да жұмыс істеп тұруға тиіс.

Басты жаңалық – барлық банктерге арналған бірыңғай QR.


«Жеке шотыма аудара салыңызшы!» деген схема біртіндеп өткен күннің еншісінде қалады. Алғашқыда іркілістер, ақаулар болуы, баға өсуі мүмкін, бірақ банктер кэшбэктер мен тиімді шарттар арқылы белсендірек бәсекелесе бастайды. Сатып алушылар үшін көбірек ыңғайлылық пен таңдау еркіндігі туындайды. Бизнес үшін – бірнеше жүйенің орнына бір ғана QR енгізіледі. Осылайша, Қазақстанда қандай да бір банктің QR басымдылығы аяқталады», – деген сенімде сарапшылар.


Эксперттер Үкіметтің осы қаулымен басты «фермерлік» жеңілдікті толығымен жойғанына да назар аудартады. Бұрынғы қаулыда өздері өндірген ауыл шаруашылығы мен балық өнімдерін сататын жеке кәсіпкерлер мен компанияларға қолма-қол ақшасыз міндетті төлем қабылдау туралы талап қолданылмайтын еді. Жаңа редакциядан бұл жеңілдік сызып тасталды.

Жаңа қаулыға сәйкес, қолма-қолсыз және мобильді төлем қабылдауға міндетті бизнес түрлерінің толық тізімі:


	Көтерме және бөлшек сауда (барлық дүкен мен сауда орындары);
	Қонақүйлердің қызмет көрсетуі;
	Автомобильдер мен мотоциклдерді көтерме және бөлшек саудада сату, оларды жөндеу және техникалық қызмет көрсету;
	Мейрамхана қызметтерін көрсету, тамақтануды ұйымдастырудың өзге де түрлері мен сусындар жеткізу;
	Әуе және теміржол көлігіне жол жүру құжаттарын (билеттерді), багаж және жүк-багаж түбіртектерін сату;
	Жүктерді көліктік өңдеу, қоймаға жинау мен сақтау жөнінде қызмет көрсету, жүктерді тасымалдау жөніндегі қосымша көрсетілетін қызметтер мен тасымалдау жөніндегі қызметтер;
	Туроператорлардың және туризм саласында қызмет көрсететін өзге де ұйымдардың қызметі (турагенттерден басқа);
	Сақтандыру саласындағы қызмет;
	Денсаулық сақтау саласындағы қызмет;
	Білім беру саласындағы қызмет;
	Кинофильмдерді, бейне және телевизиялық бағдарламаларды тарату жөніндегі қызмет, кинофильм көрсету;
	Спорт, демалыс пен ойын-сауық ұйымдастыру қызметі;
	Құмар ойындарын және бәс тігуді ұйымдастыру жөніндегі қызмет;
	Боулинг (кегельбан) және бильярд бойынша қызмет көрсету;
	Пошта және курьер қызметі;
	Шаштараздар мен сұлулық салондарының қызмет көрсетуі;
	Мамандандырылған дизайнерлік қызмет;
	Ғимараттарға қызмет көрсету, аумақтарды абаттандыру қызметі.


Нәтижесінде, Үкіметтің осы қаулысы POS-терминал мен мобильді төлемдерді қабылдауға арналған құрылғыларды орнату арқылы қолма-қолсыз ақшаны қабылдауға міндетті кәсіпкерлік түрлерін күрт кеңейтеді.

Мемлекеттік кірістер комитеті осы тізімдегі соңғы 4 жаңа пункттің қосылуын соңғы 5 жылда осы салалардағы кәсіпкерлер санының айтарлықтай өсуімен түсіндірді.

Курьерлердің, сұлулық салондары мен дизайнерлердің қызметтері жоғары сұранысқа ие бола бастады, бұл есеп айырысу үшін заманауи жағдайлар жасауды талап етеді. Енді олар да клиенттерінен қызметі мен тауары үшін шытырлаған купюралармен емес, қолма-қолсыз форматта – мобильді аударыммен, QR-кодпен немесе POS-терминал арқылы картамен төлеуді талап етуге тиіс, деп санайды мемкірістер ведомствосы.

Кімдерге жеңілдік жасалды?

Құжатқа берілген ескертпеге сәйкес, интернет пен телефон байланысы жоқ жерлерде орналасқан бизнес нысандарына тек қолма-қолсыз электронды түрдегі ақшамен есептесу талабы таралмайды. Сонымен қатар, автодүкен, автолавка, фудтраком, автокафе, мобильді кофехана, стритфуд-фургон сияқты қызметін тұрақсыз, жылжымалы сауда нысандары арқылы жүзеге асыратын кәсіпкерлер де мұндай талаптан босатылады.


«Көрсетілген қызмет түрлері жүзеге асырылатын жерлерде төлем карточкаларын пайдалана отырып төлемдерді қабылдауға және банкаралық мобильді төлемдер жүйесін пайдалана отырып мобильді төлемдерді қабылдауға арналған жабдықты (құрылғыны) орнату мен қолдануды қамтамасыз ету ортақ пайдаланылатын телекоммуникациялар желісі жоқ жерлерде стационарлық емес сауда объектілері арқылы жүзеге асырылатын қызметке қолданылмайды», – делінген Үкіметтің жаңа қаулысында.


Қалғандарының бәрі – жаңа міндетке ілікті. Қонақүйлер, мейрамханалар, шаштараздар, курьерлер, дизайнерлер, үй тазалаушы клинингтер, жиһаз жасаушылар, фермерлер мен жексенбілік жәрмеңке саудагерлері – егер ол жерде байланыс ұстаса, картадан төлем қабылдайтын терминал қоюға міндетті.

Бизнес талапты орындаудан бас тартса, не болады?

Мемлекеттік кірістер органы терминалдың болмағаны үшін жауапкершілік тәртібін де түсіндірді. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 195-бабына сәйкес, жаза кезең-кезеңімен қолданылады:

Қазақстан аумағында сауда қызметін жүзеге асыру, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету кезiнде дара кәсіпкерде немесе заңды тұлғада төлем карточкаларын пайдалана отырып, төлемдерді жүзеге асыруға арналған жабдық (құрылғы) болмаса, бірінші жолы ескерту жасалады.

Егер әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін 1 жыл ішінде бұзушылықты қайталап жасаса,


	шағын кәсіпкерлікке – 40 АЕК (2026 жылы – 173 000 теңге),
	орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 60 АЕК (259 500 теңге),
	ірі кәсіпкерлік нысандарына – 80 АЕК (346 000 теңге) айыппұл салынады.


Қорыта айтқанда, мемкірістер комитетінің түсіндіруінше, елдің шулауына негіз жоқ, тура бір айдан кейін «мобильді аударымға» тыйым салынбайды. Керісінше, тұтынушылардың құқығын кеңейтетін жаңашылдықтар өмірге жолдама алады.

Төлемдік диктат дәуірі аяқталады: ел бірыңғай QR-ға көшуде

Алдағы 2026 жылғы 19 шілдеден бастап республикада банкаралық QR-төлемдердің бірыңғай жүйесі ресми түрде әрі толыққанды іске қосылады. Оған қосылу бөлшек сауда секторында жұмыс істейтін барлық қаржы ұйымдары үшін ерікті емес, міндетті талапқа айналады.

Бұл іс жүзінде нені білдіреді? Сатушылар клиенттерден тек нақты бір банктің QR-кодымен ғана сатып алуды талап ететін заман өткен күннің еншісінде қалады. Енді кассаға бір ғана бірегей QR-кодты орналастырса, жеткілікті. Ал, сатып алушы тауар немесе қызмет ақысын өзіне үйреншікті кез келген банк қосымшасы арқылы төлей алады.

Бүкіл ел бойынша коммерциялық банктерде, IT-интеграторларда және миллиондаған кәсіпкерлерде POS-терминалдардың бағдарламалық қамтылымын толығымен жаңартуға, кассалық модульдерді қайта құруға және мемлекеттік «Банкаралық мобильді төлемдер жүйесіне» қосылуға бір ай ғана мерзімі қалды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 17 Jun 2026 04:06:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/s330mFFY.png"   type="image/png"   length="2074656"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[20 жастағы студенттің зейнетақы жинағында неге 6,6 млн теңге болуы керек?]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/20-zhastagy-studenttin-shotynda-nege-6-6-mln-tenge-boluy-kerek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/20-zhastagy-studenttin-shotynda-nege-6-6-mln-tenge-boluy-kerek</guid>
                <description>Әлеуметтік желі әлі күнге бұрқ-сарқ қайнауда. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Халық арасында бұл өзгерістерге қатысты түрлі пікірлер айтылып, көптеген сұрақтар туындауда. Соның бірі – колледжде немесе университетте білім алып жүрген, еңбек жолын енді бастайтын 20 жастағы жастар үшін белгіленген 6 млн 670 мың теңгелік жеткіліктілік шегі. Кейбір азаматтар бұл көрсеткіштің жоғары екенін айтып, оның қалай есептелгеніне түсініктеме беруді сұрауда.

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) бұл сынға жауап берді. Ол өзге елдерде сияқты, Қазақстанда да азаматтар зейнетақы жинақтарын бүкіл еңбек жолында, 30-40 жыл жинайтынын еске салды.


«Әрине, ерте жаста, соның ішінде 20 жаста жеткілікті зейнетақы жинағын қалыптастыру іс жүзінде мүмкін емес екені анық. Мұны тиісті актуарлық есептеулер де, халықаралық тәжірибе де растайды. Бірақ төменгі жеткіліктілік шегін (ТЖШ) есептеу әдістемесі салымшының дәл қазіргі табысына емес, оның болашақта алуға тиіс нысаналы зейнетақысының көлеміне негізделеді. Ол үшін тиісті жаста зейнетақы шотында болуы керек және тіпті болашақта жарналар аударылмаған күннің өзінде қарттық шақта зейнетақы жинақтарының жеткілікті сомасын қамтамасыз ете алатын ең төменгі жинақ сомасы есептеледі», – деп түсіндірді қор мамандары.


Яғни, студент жастан өзіне бекітілген жеткіліктілік шегін жинап қою талап етілмейді, өйткені ол бүгін зейнеткерлікке шығайын деп отырған жоқ. Қор салымшы 20 жаста болса, онда амандық болса, оның зейнетке шығуына әлі 40 жылға жуық уақыт барына назар аудартты. Осы кезеңде оның жинақтары инвестицияланып, кіріс әкелуі және болашақ зейнетақы төлемдерін қамтамасыз етуі шарт.


«Жастар үшін ТЖШ-ның жоғары мәндері олардың болашақта қандай мақсатты зейнетақы алуы керек екендігімен анықталады. Нысаналы төлемдер халықаралық стандарттарға сай келетін зейнетақымен қамсыздандырудың ең төменгі әлеуметтік стандарттарынан аз болмауы керек. Халықаралық еңбек ұйымының ұсынымына сәйкес, кірісті алмастырудың ең төменгі коэффициенті (КАК) – зейнетақының зейнетке шығар алдындағы еңбек табысына арақатынасы 40%-дан төмен болмауы шарт», – деді БЖЗҚ мамандары.


Өзгерістерге мемлекетті не итермелеп отыр?

Қор төменгі жеткіліктілік шегін қайта қарауға бірқатар әлеуметтік-экономикалық факторлар әсер еткенін атап өтті. Олардың айтуынша, бұрынғы көрсеткіштер инфляция мен басқа да макроэкономикалық өзгерістердің қарқынын толық ескере бермеген.


«ТЖШ анықтаудың бұрынғы әдістемесі бойынша шектердің ұдайы түрде ірі өсуі болған жоқ. Шектер айтарлықтай ауқымда тек 2021 жылғы желтоқсанда ғана ұлғайды. Сол кезде салымшылардың әртүрлі жас санаттары үшін ТЖШ шамасы әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштердің өсуіне байланысты орта есеппен бірден 70%-ға өсті. 2023 жылы ТЖШ аздап қана – әлеуметтік-экономикалық параметрлердің өзгеруінің нәтижесінде орта есеппен 5,5%-ға артты. Үш жыл бойы, яғни, 2023-2025 жылдары ТЖШ өзгеріссіз қалды», – деп хабарлады БЖЗҚ.


Ал, 2026 жылдың басында ТЖШ орта есеппен 10%-ға өскені белгілі. Енді кейбір санатта екі еседей ұлғайтылуда. Қор мамандары бұған елдегі биікке шығандаған инфляция да ықпал еткенін жасырмады.


«Өткен кезеңде ел экономикасында инфляция өте жоғары болды. Ұлттық статистика бюросының дерегінше, инфляция 2021 жылдың қорытындысында 8,4%-ды құраса, 2022 жылы 20,3%-ға жетті. 2023 жылы – 9,8%, 2024 жылы – 8,6%, ал, 2025 жылы 12,3% болды. Инфляциямен қатар халықтың табысы мен қызметкерлердің жалақысы да өсті. Орташа айлық жалақы 2021 жылғы 250,3 мың теңгеден 2025 жылы 473 мың теңгеге дейін көтерілді. Осылайша, 2022 жылдан бастап инфляцияның, халық табысының және зейнетақы жинақтары көлемінің өсуіне қарамастан, ең төменгі жеткіліктілік шегі өзгеріссіз қалды және өзектендірілген жоқ», – дейді БЖЗҚ сарапшылары.


Зейнетақы жинақтарын тұрғын үй мен емделуге пайдалану тетігі жүздеген мың азаматқа маңызды әлеуметтік мәселелерін шешуге мүмкіндік берді. Дегенмен, бұл шараның жүзеге асырылуы олардың болашақ зейнетақысының төмендеуіне әкеп соқпауға тиіс. Сол себепті Үкімет жинақтаушы зейнетақы жүйесін қайтадан өзінің басты міндетіне – азаматтарды лайықты зейнетақы деңгейімен қамтамасыз ету бағытына кері оралтып отыр.

Пандемия кезінде тұрмысы төмендеген халыққа зейнетақы жинақтарының бір бөлігін ерте жұмсауға рұқсат ететін осы бағдарлама іске қосылды. Енді Үкімет халықтың әл-ауқаты жақсарды деп санайды. Ресми мәліметке жүгінсек, өткен 5,5 жыл ішінде қазақстандықтар тұрғын үй жағдайларын жақсартуға және емделу ақысын төлеуге 5,8 трлн теңгеден астам зейнетақы жинағын пайдаланыпты.

Оның ішінде ең көп қаражат 2021 жылы алынды, шамамен 2,6 трлн теңге. 2022-2023 жылдары үрдіс төмендеген, әйтсе де соңғы жылдары жинақтарды алу көлемі қайта артып, 2025 жылы 1 трлн теңгеден асты.



Осы жылдары алынған қаражат көлемі азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз ету сияқты тікелей міндетті шешуге бағытталған сомадан айтарлықтай асып түсті. Тіпті азаматтар бұл қордан кейбір жылдары түскен жарналардан да көп көлемде қаражат алып қойыпты.

Дамыған елдерде зейнетақы активтері инвестиция көзі және экономиканың тұрақты өсімінің негізі болып саналады. Озық елдерде жинақталған зейнетақы активтері ішкі жалпы өнімнің (ІЖӨ) 100%-ынан асады, ал, Қазақстанда зейнетақы активтері әлі де ІЖӨ-нің шамамен 16%-ын ғана құрап отыр, дейді Ұлттық банк.

Бүгінгі 10 млн – болашақтағы 50 млн: зейнетақысын ерте шешсе, қанша жоғалтуы мүмкін?

2026 жылғы 5 маусымда Қазақстанда зейнетақы жинақтарын алуға арналған жеткіліктіліктің жаңа ең төменгі шектері күшіне енді. Әдістемені қайта қарау нәтижесінде төменгі жеткіліктілік шегі (ТЖШ)  салымшының жасына байланысты орта есеппен 79%-дан көпке өсті. Бұл ретте нақты жас логикасы әрекет етеді: азамат зейнеткерлік жасқа неғұрлым жақындаса, зейнетақы жинақтарының көлеміне қойылатын талаптар да соғұрлым жоғары болады, өйткені болашақ төлемдердің мөлшері тікелей осы жинақтарға байланысты. Зейнеткерлік жасқа таяп қалған азаматтар үшін ТЖШ ең ірі көлемде өсті: жекелеген жағдайларда екі еседен астам артты.

Жаңа шектер қаражатты мерзімінен бұрын алғаннан кейін зейнетақы шотында адамға болашақта зейнетақы төлемдерінің неғұрлым жоғары деңгейін алуға мүмкіндік беретін сома қалатындай етіп есептелген. Бұл өмір сүру ұзақтығының ұлғаюы және жалпы зейнетақы жүйесіндегі жинақтаушы зейнетақы рөлінің күшеюі аясында ерекше маңызды екен.


«Салыстыру үшін айтсақ: бұрынғы әдістеме бойынша қаражатты ықтимал алудан кейін болашақ жинақтаушы зейнетақы мөлшері медианалық жалақының шамамен 15%-ын құрауы мүмкін еді. Жаңа әдістемеде бұл көрсеткіш медианалық жалақының шамамен 40%-ына дейін артады. Бұл күтілетін зейнетақы деңгейін елеулі жоғарылатады», – деп түсіндірді Ranking сарапшылары.


Зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын алу болашақ төлем мөлшеріне қалай әсер ететінін көрнекі мысал ретінде көрсету үшін, агенттік сарапшылары әртүрлі жастағы салымшылардың есептік кейстерін ұсынды.

№1 кейс: 40 жастағы қазақстандық тұрғын үй сатып алу немесе емделу үшін БЖЗҚ-дан 10 млн теңге алды. Зейнетке шығуына әлі 23 жыл бар. Әлгі қаржы зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеп, инвестициялық табыс әкелуді жалғастыра алар еді. Бірақ жұмсалып кеткендіктен олай болмауы ықтимал.

Есептеулер бойынша, егер зейнетақы активтерінің кірістілігі орташа ұзақ мерзімді көрсеткіштерге сәйкес келсе, зейнетке шығу сәтіне қарай бұл 10 млн теңге шамамен 42-53 млн теңгеге айналуы мүмкін еді. Тиісінше, азамат қаражатты мерзімінен бұрын алу салдарынан зейнетақы жинақтарының дәл осындай сомасын іс жүзінде жоғалтып отыр, дейді «Ранкинг».

Егер инфляцияны ескеріп, кірістілікті нақты мәнде (яғни, бағаның өсуін шегеріп тастап) есептегеннің өзінде, шығын «бүгінгі» ақшамен шамамен 12,5-15,8 млн теңгені құрайды.

№2 кейс: 30 жастағы салымшы тұрғын үй жағдайын жақсартуға 7 млн теңге алды. Зейнетке шығуына 33 жыл бар. Кірістілікке байланысты, зейнеткерлік жасқа жеткендегі әлеуетті шығын нақты мәнде шамамен 9,7-13,5 млн теңгені немесе номиналды мәнде 56-76 млн теңгеге дейінгі соманы құрайды. Бұл қаражаттың инвестициялық табысты жинақтай алатын ең ұзақ мерзімімен байланысты.

Қазақстанда ТЖШ-ні көтеру зейнетақы жинақтарын басқарудың неғұрлым қатаң және ұзақ мерзімге бағытталған үлгісіне көшуді көздейді. Өзгерістердің негізгі идеясы – азаматтар зейнетке шыққаннан кейін олардың болашақ қаржылық тұрақтылығын сақтау.

Іс жүзінде бұдан былай ТЖШ азаматтардың зейнетақы капиталын тым қатты азайтуына жол бермейтін «қорғаныс тосқауылы» рөлін атқарады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақыт Көмекбайұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 10 Jun 2026 04:46:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-6/N2V4oA3w.png"   type="image/png"   length="2191735"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
