<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Жылжымайтын мүлік</title>
        <link>https://inbusiness.kz/kz/rss/zhylzhymajtyn-mulik</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Tue, 12 May 2026 19:45:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Биыл қазақстандықтар жазды көңілсіз қарсы алғалы тұр]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/naryktagy-zhana-ozgeris-baspanaly-bolgysy-keletinderdi-ojlantyp-kojdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/naryktagy-zhana-ozgeris-baspanaly-bolgysy-keletinderdi-ojlantyp-kojdy</guid>
                <description>Ипотеканың шекті мөлшерлемесі биыл жазда өзгереді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бүгінде тұрғын үй бағасының қымбат болуы, жалақы мәселесі, қажетті алғашқы жарнаның жиналмауы адамдарды еріксіз пәтер жалдап тұруға итермелейді. Бұл ретте қазірдің өзінде тірнектеп тапқан табыстың бір бөлігін болашақ пәтердің игілігі үшін жинап жатқандар да бар. Шілдеден бастап ипотека бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің шекті деңгейі 25%-дан 20%-ға дейін түседі. Бір жағынан бұл жақсы жаңалық болып көрінгенімен, алайда ескеретін дүниелер де баршылық, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Өзгеріске сәйкес, енді банктер шілдеден бастап ипотекалық несиені 20%-дан жоғары мөлшерлемемен бере алмайды деген сөз. Жаңа талап тек алдағы уақытта рәсімделетін ипотекаларға ғана қатысты болады. Ал бұған дейін берілген несиелердің пайыздық мөлшерлемесі өзгеріссіз қалады. Бұған дейін ипотека бойынша екі ставка болатыны хабарланды. Егер ипотеканың бастапқы жарнасы 30 пайыздан асса, онда шекті ставка 20 пайыз, жарна 30 пайыздан аз болса – 25 пайыз. Алайда бұл мәселе бойынша түпкілікті шешім жарияланбады.


«Жылдық тиімдісыйақы мөлшерлемесінің төмендеуі – несие беру талаптарын қатаңдату кезеңінің бір бөлігі. Банктер ендінегізінен төлем қабілеті жоғары, сенімді қарыз алушылармен ғана жұмыс істейтін болады. Салдарынан ипотеканың қолжетімділігі төмендеуі мүмкін. Ал сенімді әріқаржы жағдайы тұрақты қарыз алушылар үшін жағдай жақсаруы ықтимал: пайыздық мөлшерлемелер төмендеп, несиелер арзандайды. Бірақ мұндай қарыз алушылардың саны әрдайым шектеулі екенін ескеру керек», – деп жазады Krisha.kz.


Осы тұста «ипотекалық талаптардың қатаңдауы тұрғын үй нарығында бағаны түсіруге ықпал ете ме, әлде керісінше сұранысты ғана қысқарта ма» деген сұрақ туындайды.


«Ипотекалық талаптардың қатаңдатылуына келсек, егер ол адамдар көп қатысатын ипотекаға қатысты болса, әрине ол сұранысты түсіреді және ұсыныс енді тұрғын үй құрылысын салушылар, құрылыс компаниялары тарапынан акциялар ойлап табуға тура келеді. Үй бағасын түсіреді деп айта алмасам да, үйдің қымбаттату қарқынын тоқтатады. Бізде тұрғын үйдің жыл сайын 6-7 пайызға немесе инфляция деңгейінде 11-12 пайызға қымбаттау темпі бар. Барлық нарықтағы негативті өзгерістер үйдің бағасын арзандатпайды, бірақ қымбаттауды тоқтатады. Баға да бір орында қалып қояды. Бұл стагнация деп аталады, сонда инфляцияның өсуінен бағаның өсуі қалады. Егер ипотекада шектеулер көбейсе, олар, әрине, көп адамның ипотека алуын тоқтатады», – деп есептейді сарапшы Айбар Олжай.


Оның айтуынша, бүгінде ресми табысты есепке алудан басқа альтернатива жоқ.


«Өйткені бейресми табыс тұрақсыз. Адамның бейресми табысына сеніп оған кредит беру мүмкін емес, себебі бұған заң мүмкіндік бермейді», – деді сала маманы.


Жоғары бастапқы жарна халықтың баспана алу мүмкіндігін қаншалықты шектейді?


«Жарнаға қатысты екі түрлі ой бар. Біріншіден, жарна тым жоғары болса, халық оны жинап үлгере алмайды. Бірақ жарна тым төмен болса, кейін ипотеканы алған адамдар қарызды төлемей, қиналуы мүмкін. (…) Жарнаны жинай алған адам белгілі бір дәрежеде өзінің ақша жинай алатын мүмкіндігін көрсетеді. Сондықтан ол ипотека жүйесіне кіргізіледі. Егер адам алғашқы жарнаны жинай алмаса, ипотеканы қалай төлейді деген сұрақ туындайды. Былай қарағанда бастапқы жарнаны аз төлеген адам қарызды көбірек төлейді, сол кезде оған қатысты тәуекелдер болуы мүмкін. Яғни, ол кішкене тәуекелі жоғары клиент. Жарнаны көбірек берсе, демек адам кредитін азайтады, оның кішкене тәуекелі азаяды. Тәуекелі жоғары клиентке көбірек процентпен қымбатырақ несие беріледі. Себебі оның кез келген уақытта төлемей қалуы ескеріледі», – дейді сарапшы.


Айбар Олжайдың пікірінше, алғашқы жарнасы көп және қаржылық жағдайы тұрақты адамның тәуекелі аз деп есептеледі.

Үйді қашан сатып алған тиімді?

Бұл сұраққа нақты жауап беру қиын. Сарапшылардың айтуынша, егер адам ипотеканың ай сайынғы төлемін тұрақты түрде төлей алса және бастапқы жарнасы жеткілікті болса, үйді қазір алған тиімді болуы ықтимал. Ал егер қазір ондай мүмкіндік болмаса және ипотека ай сайынғы бюджетке ауыр салмақ салса, несие қамытын кию де шешім емес.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 12 May 2026 19:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/bpThq4Gj.png"   type="image/png"   length="5609916"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Шілдеден бастап «рассрочкамен» өмір сүретіндерге қиын болмақ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandagy-bankter-nesie-men-ipoteka-berudi-zhappaj-toktatuy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstandagy-bankter-nesie-men-ipoteka-berudi-zhappaj-toktatuy-mumkin</guid>
                <description>Екі айға да жетпейтін уақыт қалды, ал Қазақстанның банк секторы несие беруге қатысты үлкен өзгерістерді бастағалы отыр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Нақтырақ, 1 шілдеден бастап азаматтарға несие, бөліп төлеу, әрісі ипотека алу да қиындай бастайды.

Бұған әсер еткен фактор бар, Ұлттық банк қарыз беру жүйесіне жаңа макроэкономикалық құрал – қарыздың табысқа қатынасы коэффициентін енгізуді жоспарлап отыр. Яғни, клиенттің табысы есепке алынып, жағдайы жете ме, жоқ па, басқа да шығындары ескерілген соң ғана несие беріледі.

Ұлттық банк халықтың шамадан тыс несиеге батуын тежеу үшін осы амалға барып отырғанға ұқсайды. Яғни, несие беру тоқтамайды, тек тәртіп күшейтіледі. Экономист Бауыржан Ысқақовтың бағалауынша, бұл қадам жақсы әдіс саналады.


– Банк тек ресми табысты есепке алып, қарыз алушының барлық қарызын табысына қатысты есептейтіні белгілі. Осы орайда төлем қабілеті төмен адамдарға несие беру қиындайды. Яғни «рассрочка» да кредит ретінде қарастырыла бастайды. Ал 2027 жылдан бастап тіпті адамдардың жалпы қарызына лимит қоюды жоспарлап отыр. Бұл халықты қарыздан шығара ма? Иә, көмектесетін тұстары бар. Артық несие алу тоқтайды. Бұрын бірнеше банктен оңай несие ала беретіндер енді сүзгіден өтпейді. Төлем қабілеті жоқ адамдар қорғалады. Статистика бойынша мұндай сүзгіге енгізілгендер әлсіз қарыз алушылардың жаңа қарыз алу жағдайы азайған. Жалған табыспен несие алу да қиындайды. Жүйе шынайы болады. Бұл қаржылық тәртіпті қалыптастыратын жақсы әдіс, – деп атап өтті экономист.


Дегенмен сарапшы бұның екінші жағы барын айтып отыр. Кейбір адамдар үшін өзгеріс әділетсіз болуы мүмкін. Мысалы, көлеңкелі табысы барлар, қолма-қол ақшамен табыс алатындар кредит ала алмайды. Соның әсерінен экономикаға қысым болуы ықтимал.


– Сұраныс төмендеп, бизнес, «рассрочкамен» зат сататындардың жұмысы тұралап қалуы ғажап емес. Бұл өзгерістердің мақсаты – несиеге өмір сүру моделін азайту. Бірақ бұл қарыздан шығаратын құрал емес. Қарапайым тілмен айтатын болсақ, оңай қақпа жабылады. Бірақ іште отырғандарды оңай шығарып жібермейді деп те айтуға негіз бар, – деді Бауыржан Ысқақов.


Енді ипотекаға қатысты тұсына келейік. Енді бұрынғыдай жалпыға бірдей пайыз белгіленбейді. Әр адамға қойылатын талап пен мөлшерлеме оның табысына, бастапқы жарнасына, несиелік тарихына және жалпы қаржылық жағдайына байланысты құралмақ. Демек, ипотека кез келгенге қолжетімді дүние болмай шығады.

Qazaq Expert клубының құрылыс саласындағы сарапшысы Диляра Сейітнұрованың сөзінше, бұл өзгерістер жылжымайтын мүлік нарығына елеулі оқиға ретінде әсер етпек.


– Табысы ай сайынғы төлемді әрең жауып жүрген «шекті» санаттағы сатып алушылар үшін баспана алу қиындай түседі. Қысқамерзімде әлеуетті қарыз алушылардың шамамен 15-20 пайызы нарықтан тыс қалуы мүмкін. Нәтижесінде, тұрғын үйге қол жеткізу күрделенеді, – дейді сарапшы.


Қызығы сол, бұрын «комфорт» санатындағы үй алуды жоспарлағандар енді «стандарт» пен «экономға» ауысады. Себебі сұраныс төмендеді екен деп құрылыс компаниялары бағаны арзандатпайды. Саладағы инфляция мен білікті мамандардың тапшылығы өзіндік құнды төмендетпей ұстап тұр. Егер баға белгілі бір деңгейден төмен түссе, құрылыс тоқтауы мүмкін, ал бұл болашақта ұсыныстың азаюына және бағаның қайта өсуіне соқтырады.

Сарапшының болжамынша, қайталама нарықтағы баға 5-7 пайызға төмендеуі мүмкін, ал бастапқы нарықта, әсіресе сұранысы жоғары аудандарда, баға тек инфляция деңгейінде өсе береді.

Жасырары жоқ, жаңа қадамның әсерінен бұрынғыдай оңай несие ала салу, 10-20 пайыз бастапқы жарна беріп, ипотека рәсімдеу арманға айналатындай. Бір жағынан дұрыс тәсіл іспетті, әйтпесе жыл сайын халықтың несие портфелінде тұтынушылық несиенің үлесі азаймай отыр. Салдарынан банктер де осындай мақсатсыз несие беріп, табысын еселеуге бейімделіп алды. Әзірге бұның бәрі жорамал ғана, іс жүзінде өзгеріс халыққа қалай әсер ететінін уақытында көре жатармыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 08 May 2026 12:46:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/XrO9Lvno.png"   type="image/png"   length="1947572"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ипотеканың жылдық пайызы 20%-дан аспайтын болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/ipotekanyn-zhyldyk-pajyzy-20-dan-aspajtyn-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/ipotekanyn-zhyldyk-pajyzy-20-dan-aspajtyn-boldy</guid>
                <description>Жаңа норма 2026 жылғы 16 маусым және 1 шілдеден бастап күшіне енеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ипотеканың ең жоғарғы пайызы 25%-дан 20%-ға дейін төмендеді. Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Қазақстан Ұлттық Банкі жариялаған бірлескен қаулыда көрсетілген, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Осылайша, банк несиелері үшін жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің шекті деңгейі:


	кепілсіз несиелер бойынша – 46%
	кепілмен берілетін несиелер бойынша – 35% болып қалса,
	ипотекалық тұрғын үй несиелері бойынша – 25%-дан 20%-ға төмендейді.
	микроқаржы ұйымдарының микронесиенің жылдық пайызы 46% болады.


Ал 45 күнге дейін және 45 АЕК-ке дейін (2026 жылы 194 625 теңгеге дейін) берілетін қысқа мерзімді микронесиелер бойынша мөлшерлеме күніне 0,3%-дан төмен, бірақ жылдық есепте 179%-дан жоғары болмауы тиіс.

Айта кетейік, осыған дейін нарықты реттеуші ипотеканың пайызын бірнеше рет 20%-ға дейін түсіруге оқталған. Бірақ 2 мәрте кейінге шегерілді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 06 May 2026 14:08:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-5/ayZOEgt0.jpg"   type="image/jpeg"   length="163510"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Баспана алу оңайлайды: Жаңа жеңілдетілген ипотека іске қосылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhenildetilgen-ipoteka-zhana-bagdarlama-iske-kosylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhenildetilgen-ipoteka-zhana-bagdarlama-iske-kosylady</guid>
                <description>Елімізде энергетика кәсіпорындарының қызметкерлеріне жеңілдетілген ипотека беріледі.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Көмір генерациясын дамыту» ұлттық жобасы аясында энергетика саласының кадрлық тұрақтылығын қамтамасыз етуге ерекше назар аударылып отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Мемлекет тек энергетикаға ғана емес, сала қызметкерлерін әлеуметтік қолдауға да басымдық береді.


&quot;Энергетика кәсіпорындарының қызметкерлерін баспанамен қамту үшін жұмыс берушілердің қатысуын көздейтін «Отбасы банк» АҚ-ның «Корпоративтік» бағдарламасы негізінде жеңілдетілген несиелеу тетіктерін пайдалана отырып, корпоративтік тұрғын үй бағдарламаларын енгізу жоспарланып отыр&quot;, – делінген хабарламада.


Аталған шараларды іске асыру жас мамандарды тартуға, кадрлардың біліктілік деңгейін арттыруға және жаңа әрі жаңғыртылған энергетикалық қуаттарды тиімді пайдалануға қажетті тұрақты кадрлық базаны қалыптастыруға мүмкіндік береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 28 Apr 2026 12:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/T4B6k5Mp.png"   type="image/png"   length="3489424"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Шілдеден бастап қазақстандықтардың ипотека алуы қиындай түседі]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/shildeden-bastap-kazakstandyktardyn-ipoteka-aluy-kiyndaj-tusedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/shildeden-bastap-kazakstandyktardyn-ipoteka-aluy-kiyndaj-tusedi</guid>
                <description>Нарықты бұрын-соңды болмаған өзгеріс күтіп тұр.
 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Елімізде осы жылдың шілдесінен бастап ипотекалық несиелерге қатысты жылдық тиімді сыйақы мөлшерлеменің 2 ставкасы енгізіледі. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Банктермен, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігімен бірлесіп жұмыс істеудеміз. Өйткені ол Ұлттық банктің шешімі ғана емес, агенттікпен бірге қабылданған шешім. 1 шілдеден бастап екі шекті ставка болады. Жалпы бұл қарапайым формула. Егер ипотеканың бастапқы жарнасы 30 пайыздан асатын болса, онда шекті ставка 20 пайыздан аспауы керек. Егер бастапқы жарна 30 пайыздан төмен болса, онда ипотеканың шекті мөлшерлемесі 25 пайыздан аспайды», – деді Тимур Сүлейменов Ұлттық банкте өткен брифингте.


Оның айтуынша, бұл мәселе банктермен келісілген.


«Алдымызда әлі техникалық жұмыстар бар. Мамыр айында осы қаулының жобасын ресми түрде жариялаймыз», – деді Ұлттық банк басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 24 Apr 2026 18:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/SrFARBHs.png"   type="image/png"   length="5257903"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Енді ипотеканы банктер көбірек бере бастайды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-ipotekalyk-naryk-kenejtildi-kommerciyalyk-bankter-zhana-zhujege-kosyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizde-ipotekalyk-naryk-kenejtildi-kommerciyalyk-bankter-zhana-zhujege-kosyldy</guid>
                <description>Бұған дейін бұл жүйе тек «Отбасы банк» арқылы жүзеге асырылып келген.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Енді коммерциялық банктер де тұрғын үй-құрылыс жинақтары жүйесіне қатысып, азаматтарға жаңа ипотекалық өнімдер ұсына алады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Жаңа заңнамаға сәйкес, екінші деңгейлі банктер салымшылардан қаражат тартып, жинақталған қаржы негізінде төмен пайызбен ипотекалық несие бере алады.

Алайда коммерциялық банктердегі бұл жүйеде мемлекеттік сыйақы қарастырылмайды. Ал «Отбасы банк» салымшылары бұрынғыдай жыл сайын 20 пайыз көлемінде мемлекеттік сыйақы ала береді.

Ұлттық банктің мәліметінше, бұл өзгерістер ипотекалық нарықтағы бәсекені күшейтіп, тұрғын үй алуға арналған жаңа мүмкіндіктерді кеңейтеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 20 Apr 2026 15:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/jmlLFXSd.png"   type="image/png"   length="4014029"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бүгіннен бастап зейнетақы жинағын алу ережесі өзгерді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/buginnen-bastap-zejnetaky-zhinagyn-pajdalanu-tartibi-ozgerdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/buginnen-bastap-zejnetaky-zhinagyn-pajdalanu-tartibi-ozgerdi</guid>
                <description>17 сәуірден бастап Қазақстанда зейнетақы жинақтарын пайдалану ережесіне өзгеріс енгізілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жаңа тәртіпке сәйкес, бұл қаражат енді тек ипотекалық несиенің негізгі қарызын жабуға ғана бағытталады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Бұдан былай зейнетақы ақшасын банктің пайыздарын төлеуге, сондай-ақ айыппұлдар мен өсімпұлдарды өтеуге пайдалана алмайсыз. Мұндай қосымша төлемдерді қарыз алушы тек өз қаражаты есебінен төлеуге міндетті.

Айта кетейік, бұған дейін қолданыста болған талаптар бойынша зейнетақы жинағын несиенің негізгі сомасымен қатар, банк есептеген сыйақыны өтеуге де рұқсат етілетін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 11:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/hwF9Zh4a.png"   type="image/png"   length="7293652"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Табысы төмен қазақстандықтардың ипотека алуы шектеле ме? ]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/tabysy-tomen-kazakstandyktardyn-ipoteka-aluy-shektele-me</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/tabysy-tomen-kazakstandyktardyn-ipoteka-aluy-shektele-me</guid>
                <description>Бұл сауалға Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрайымы Мәдина Әбілқасымова жауап берді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның сөзінше, табысы төмен ел тұрғындарының ипотека алуына шектеу қойылмайды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрайымы жалақы деңгейіне тікелей шектеу енгізу жоспарланбағанын ашық айтты. Шешімдер тәуекелдерді басқару жүйесі арқылы қабылданбақ. 


– Белгілі бір сандық шектеу енгізу туралы сөз болып отырған жоқ, яғни ол қаулыда нақты белгіленбейді. Бұл тәуекелдерді басқару жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Банктер қарыз алушының тәуекел профилін, табыс деңгейін бағалап, соған қарай шешім қабылдайды, – деп нақтылады Мәдина Әбілқасымова.


Ол сонымен қатар 2020 жылдан кейін пайыздық мөлшерлемелердің өсуіне байланысты ипотека бойынша мерзімі өткен берешектің артқанын растады. 


– Сондықтан банктерге тәуекелдерді басқару жүйесі аясында жоғары тәуекелге ие қарыз алушыларға несие бермеу міндеті жүктеледі, – деп түсіндірді ол.


Бұған дейін Мәдина Әбілқасымова несиесі бар екенін айтқан еді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 15 Apr 2026 17:04:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/LJN5PGxU.jpg"   type="image/jpeg"   length="141704"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Енді ипотеканың пайыздық мөлшерлемесі бастапқы жарнаға байланысты болуы мүмкін]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/endi-ipotekanyn-pajyzdyk-stavkasy-bastapky-zharnaga-bajlanysty-boluy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/endi-ipotekanyn-pajyzdyk-stavkasy-bastapky-zharnaga-bajlanysty-boluy-mumkin</guid>
                <description>Әзірге бұл мәселе бойынша түпкілікті шешім қабылданбады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда несие бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлеменің шекті мөлшерлемесін айқындайтын қаулыға өзгерістер енгізу мәселесі талқыланып жатыр. Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова Мәжіліс кулуарында айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Расында да, қазіргі таңда Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Ұлттық банкпен бірлесе несиелер бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлеменің шекті мөлшерлемесін айқындайтын қаулыға өзгерістер енгізу мәселесін қарастырып жатырмыз. Ипотека бойынша бастапқы жарна 30% және одан жоғары болған жағдайда жылдық тиімді мөлшерлемені 20% деңгейінде белгілеу мүмкіндігі пысықталуда. Ал бастапқы жарна 30%-дан төмен несиелер үшін мөлшерлеме бұдан да жоғары болуы мүмкін», – деді Мәдина Әбілқасымова Мәжіліс кулуарында.


Оның айтуынша, нарық бұл шараның халыққа ипотеканың қолжетімділігіне қалай әсер етуі мүмкін деген мәселе көтеріп отыр. 


«Сол себепті қаржы нарығының қатысушылары елдегі ақша-несие жағдайы біршама тұрақтанғанша бұл бастаманы кейінге қалдыру немесе ұзарту қажеттігін көтеріп отыр. Осы тұста базалық мөлшерлеменің төмендеуі туралы айтып отырмын», – деп атап өтті спикер.


Агенттік төрағасы бүгінде елдегі базалық мөлшерлеме 18% деңгейінде қалыптасқанын айтты.


«Бұл мәселе әлі де қаралып жатыр. Қандай да бір шешім қабылданған жағдайда міндетті түрде хабардар етеміз. Талдау нәтижелері нарықтағы ипотеканың орташа мөлшерлемесі қазір 20-22% маңайында екенін көрсетіп отыр», – деді ол.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 15 Apr 2026 14:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Q9FX8mre.jpg"   type="image/jpeg"   length="170408"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Өміріне қауіп төніп тұрған қазақстандықтардың саны 2 есеге жуық артты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/omirine-kauip-tonip-turgan-kazakstandyktardyn-sany-eki-esege-zhuyk-artty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/omirine-kauip-tonip-turgan-kazakstandyktardyn-sany-eki-esege-zhuyk-artty</guid>
                <description>Кейінгі жылдары Қазақстанда құрылыс қарқыны біршама артты. Қалаларда небір көпқабатты тұрғын үйлер жарыса бой көтеріп жатыр.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мәселен, былтыр елімізде 20 млн шаршы метрден астам тұрғын үй салынған. Соның арқасында бұл сала жалпы ішкі өнімнің 6 пайыздан астамын алып, 9,6 трлн теңгеге жетті. Ал биыл Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі 18,5 млн шаршы метр тұрғын үй салынады деп болжаған.

Мейлі, көрсеткіштер керемет-ақ, алайда кейінгі 3 жыл аралықта апатты үйлерде өмір сүріп жатқан қазақстандықтар екі есеге жуық артқан. Мысалы, 2023 жылдың басында елдегі барлық тұрғын үйлердің 30%-дан астамы 1970 жылға дейін салынғаны мәлім болды. 2 мыңға жуық апатты үйде 29 мыңнан астам өмір сүріп жатыр еді.

Енді 2025 жылды қорытындылаған тұста Ұлттық статистика бюросы 834 мың шаршы метрді құрайтын 2628 апатты баспанада 50 мыңнан астам адам тұрып жатқанын хабарлады.

Осының өзі Қазақстанда қолданыстағы реновация бағдарламаларының тиімділігі мен тұрғындарды қауіпті үйлерден көшіру қарқынына қатысты мәселелер барын әшкерелеп отырған секілді.

Апатты үйлердің саны бойынша Атырау облысы көш бастап тұр. Өңірде 705 апаттық үй тіркелген, онда 13 мыңнан астам адам өмір сүріп жатыр екен. Бұдан кейін Ақмола (270 тұрғын үй), Батыс Қазақстан облысы (262) тұр. Бір қызығы, бұл қатарға елордамыз Астана (191) мен құрылғанына көп болмаған Абай облысы (172) да кіріп отыр.  

Ендігі мәселе, біз осы ресми сандарға қарап шошып отырғанымызбен, шынайы жағдай бұдан да күрделі болуы мүмкін. Өйткені статистика тек арнаулы тексерістен кейін «апатты деп танылғандарын» ғана көрсетіп отыр.


«Апаттық жағдайдағы тұрғын үйлер санының өсу динамикасын қарастыратын болсақ, мұнда екіұдай көрініс қалыптасқан. Бір жағынан, мұндай объектілердің көбеюі тұрғын үй қорының жағдайының нашарлауын көрсетсе, екінші жағынан — көрсеткіштің өсуі тексеру жұмыстарының жандануымен және уәкілетті органдардың тарапынан үйлерді ресми түрде апатты деп танумен тікелей байланысты. Елімізде іс жүзінде мүшкіл халде болса да, ресми түрде «апатты» мәртебесі берілмеген тозығы жеткен үйлердің үлесі әлі де жоғары. Мұндай үйлердің тұрғындары мәселені шешудің нақты тетіктерінсіз қауіпті жағдайда өмір сүруге мәжбүр. Сонымен қатар, объектіге ресми түрде апатты мәртебесінің берілуі реновация және көшіру бағдарламаларын іске қосады, бұл азаматтардың тұрғын үй жағдайын жақсарту мүмкіндігін арттырады. Осылайша, көрсеткіштің өсуі тек тұрғын үй қорының жағдайының нашарлауын ғана емес, сонымен қатар жүргізілген тексерулер мен үйлерді апатты деп тану жұмыстарының нәтижесін де көрсетеді», – деп жазған Ranking.kz сарапшылар.


Өткен айдың өзінде апатты үйлер тақырыбына қатысты бір оқиға болды. 19 ақпанда шамамен таңғы сағат 8:00-де Балқаш қаласындағы Қараменде би көшесінде орналасқан көпқабатты тұрғын үйдің бір бөлігі опырылып түсті. Бір қызығы, осы баспананың тұрғындары былтыр басқа жерге көшуден бас тартып, біраз шулаған еді. Өйткені әкімдіктің көшуге ұсынған жері ұнамаған. Мәселенің тағы бір тұсы осы жерден шығады. Өйткені тұрғын үй апатты деп танылған соң, реновацияға бір адам қарсы болса да, процесс тоқтатылады. Шамасы, осы норманы жауаптылар қайта қарағаны абзал секілді.


«Белгілі бір тұрғын үйге құрылыс компаниясының өкілдері келіп, барлық пәтерді сатып алуға немесе мүлік иелеріне басқа жерден жаңа баспана ұсынуға дайын екенін айтады. Бұл ұсынысты 100 тұрғынның 99-ы қабылдап, біреуі қарсы болса, реновация жұмысы сол жерде тұралап қалады. Көп жағдайда қарсы болғандар үйінің құнын нарықтық бағасынан бірнеше есе жоғарылатады. Мұны мемлекеттік деңгейде реттейтін арнайы жүйе керек, – дейді Қазақстан құрылысшылар қауымдастығының басшысы Виктор Микрюков.


Міне, осылайша Қазақстандағы апатты үйлердің мәселесі шешіле бастаудың орнына, кері үрдіс алып, күрделеніп жатыр. Өмір сүру сапасының маңызды бөлігі саналатын баспана жайын қазірден реттемесе, жыл сайын миллиондаған шаршы метр тұрғын үй салғанымызға қарамастан, жағдай күрделене беруі ықтимал.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 27 Mar 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/fTxSJYgQ.png"   type="image/png"   length="2769597"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Көрші елде қазақстандықтардың пәтер сатып алуы қауіпті болып кетті]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/korshi-elde-kazakstandyktardyn-pater-satyp-aluy-kauipti-bolyp-ketti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/korshi-elde-kazakstandyktardyn-pater-satyp-aluy-kauipti-bolyp-ketti</guid>
                <description>Бұл мемлекеттегі жаңа баспананың көпшілігі дерлік – ақаулы болып шықты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ресейлік құрылыс компаниялары мен жылжымайтын мүлік агенттіктері жыл басынан бері Қазақстан нарығында ерекше ілтипат пен белсенділік танытып, РФ-тағы шаршы метрлерге ақша салуды ұсынуда. Екпіні сонша, еріксіз күмән тудырады. Сарапшылар сыртқы жылтыраққа алданбай, көршінің құрылыс саласының ішкі құрылысына үңілуге үндейді.

Қымбаттап кетпей тұрғанда сатып алайын деп ақшасын ала жүгірген сатып алушы көрші нарығының қатал шындығына тап болады. Ресейдегі жаңа құрылыстардың басым көпшілігі жаппай ақаулармен пайдалануға беріліп жатыр: 2025 жылы іске қосылған көппәтерлі үйлердің 93%-ында қаптаған кемшілік анықталған. Бұл «Известия» газеті келтірген «Аналитика.Бизнес.Право» орталығының зерттеуінен белгілі болды. Бұл – жай ғана техникалық мүкіс емес, соғыс басталғалы бері 90%-дан түспей келе жатқан тұрақты үрдіс.


«Оның үстіне 2026-2028 жылдарға арналған болжамда бұл көрсеткіш 95% деңгейінде сақталады, тек онжылдықтың соңына қарай небәрі 1%-ға төмендеуі мүмкін. Бұл тұрғын үй сапасының тұрақты түрде нашарлайтынын және ақаулардың жаппай, қайталанатын сипатқа ие екенін көрсетеді», – деді зерттеу авторлары.


Ресейлік құрылыс алпауыттарының «авось» дегеніне сенген қазақстандық сатып алушы ертең басына бәле жабыстырып алуы ғажап емес.

Ақаумен тапсырылатын тұрғын үйлер үлесінің өсуі сияқты келеңсіздіктің тамыры 2020 жылғы мораторийде жатыр. Ол құрылыс компанияларынан айыппұл, өсімпұл және өтемақы өндіріп алуға, мысалы, сапасыз пәтерлерді сатқаны немесе үлестік құрылыс шарттарын бұзғаны үшін өтемақы алуға уақытша тыйым салды.

Бастапқыда бұл пандемия тұсында дағдарысқа қарсы уақытша шара ретінде ойластырылған еді, бірақ іс жүзінде салада тәртіптің жаппай божырауына және жауапсыздықтың «думанына» әкелді. Егер ертең жауапкершілікке тартпайтын болса, бүгін сапалы салудың қажеті қанша деген қарабайыр логика саланы жаулап алды.

Мораторий бірнеше рет ұзартылып, тек 2025 жылдың 31 желтоқсанында аяқталды. Бірақ үлескерлердің барлық талаптары бойынша төлемдер төлеу 2026 жылдың 31 желтоқсанына дейін кейінге қалдырылды. Салдары да болжамды, 2027 жылға дейін жаңа тұрғын үйдің кем-кетігін тездетіп түзетуге ешкім асықпайды, оларды жинақтап, пәтер иелеріне тапсырады. Әрі қарай әр үлескер өз мәселесі бойынша құрылыс компаниясымен жалғыз жағаласады. Мемлекет тарапынан жасалған «қамқорлық» құрылысшының қалтасын қампайтқанымен, үлескердің үмітін ұрлап отыр.

Жарқыраған қасбет, жаншошырлық жертөле


«Қазіргі кезде Ресейде мүлде ақаусыз бірде бір баспананы таба алмайсыз. Бұл тек пәтерлерінің бағасы қолжетімді жобаларға ғана тән емес. Тіпті сән-салтанатты, жоғары санаттағы тұрғын үй кешендерінде де олқылық бастан асып жатыр: оларда да қисық та жұқа қабырғалар, тесік төбелер және ойқы-шойқы едендер кездеседі. Есіктері жабылмай жатады», – деді «Всеостройке.рф» директоры Светлана Опрышко.


Сатып алушыларды тарту үшін ғимараттың сыртын, қасбетін көрікті етуге тырысса, ал, көзден таса инженерлік желілерден, лифтілерден, қосалқы орын-жайлардан аяусыз үнем жасалады екен.


«Көбіне, үнемдеу «көрінбейтін аймақтарға» қатысты: ортақ пайдалану орындарына, төбеге, техникалық бөлмелерге, эвакуациялық баспалдақтарға және басқасына бас қатырмайды», – деді Digniori Arts құрылыс компаниясының бас директоры Арсений Дрожалин.


Жылтырағанның бәрі алтын емес екенін ескерсек, көршінің көркем қасбетінің артында қауіпті қателіктер жасырынып тұрған жоқ па? Пәтерлердің іші де оңып тұрған жоқ, қайта проблемаға толып тұр: жарылып кеткен қабырғалар, инженерлік жүйелердегі жөнсіздіктер, сынған шыныпакеттер, ақаулы сантехника... Сарапшы мұндай кемшіліктер жаппай сипат алғанын жасырмады.

Егер қисық қабырғалар көркемдік пен эстетика мәселесі болса, кейбір нысандарда жағдай «апат» деңгейіне жетеді. «Расцветай» компаниялар тобының директоры Сергей Шашуриннің мәліметінше, тұрғын үйлердің 5-7%-ында тек косметикалық емес, қауіпті әрі күрделі кемістік бар: олар тірек конструкцияларына, қабырғалардың тоң болып қатуына және инженерлік жүйелердің тез істен шығуына қатысты.

Бұл енді жай ғана қолайсыздық емес, адамдардың өміріне және мүліктің сақталуына тікелей қауіп. Сатып алушы үшін мұндай инвестиция «улы активке» айналып, оны нарықта үлкен жеңілдіксіз өткізу мүмкін болмай қалуы мүмкін.

Опрышконың пікірінше, мораторийден бөлек, сала жағдайының нашарлауына РФ-та жұмыс күшінің тапшылығы және еңбек өнімділігінің төмендеуі теріс әсер етуде: «Соңғы жылдары құрылыс саласы адам ресурстарының шегінде жұмыс істеп жатыр. Білікті маман аз. Ал, жұмысшылардың жетіспеуі сапаға да соққы», – деді ол. Кадр тапшылығы қалақ ұстай алатын көрінген көк аттыны жалдауға мәжбүр еткен екен.

Экономикалық факторлар да салмақты ықпал етеді. РФ орталық банкінің шешуші ставканы көп түсірмеуі кесірінен банктер беретін несие қымбаттады. Бұл ұзақ мерзімді жобаларды «удай» етті: үй қаншалықты ұзақ салынса, қарызға қызмет көрсету құны да соншалықты өседі, әрі тұрғын үй кешені жобасының табыстылық-рентабелділігін төмендетеді. Сондықтан банктерге артық төлемеу үшін сапаны «құрбан» етіп, нысанды тезірек тапсыруға тырысады.

Сонымен қатар, құрылыстың өзіндік құны да өсуде: соңғы екі жылда құрылыс материалдары 30-40%-ға қымбаттаған. Метал, цемент, логистика, жалақы – бәрі өсті, дейді Сергей Шашурин. Алайда нарық бұл шығындарды клиенттің иығына артып, бағаны өсіру арқылы өтей алмай отыр: сұраныс құлдырады, ипотека қымбаттады, сатып алушылар саны сұйылуда.

«Пәтерлік коллапс» қаупі бар

Құрылысшылар үшін негізгі бір қауіп-қатер – 2020 жылдан бері жиналып қалған үлескерлер алдындағы борыштары. 2027 жылы нарықты миллиондаған талапарыздың триллиондаған өтемақысы тау басынан құлаған қар көшкіні сияқты басып қалуы мүмкін, дейді Шашурин. Мысалы, басқаны қоспағанда, 2023 жылдан бері үлескерлерге төленбеген айыппұлдардың жалпы көлемі 100 млрд рубльден асқан, мұны 2025 жылғы қарашада РФ вице-премьері Марат Хуснуллин жариялады.

Мораторийдің ұзартылуы, төлемдердің кейінге қалдырылуы алдағы уақытта талаптардың күрт өсуіне, сот істерінің көбеюіне және талап сомаларының ұлғаюына әкеледі, дейді «Аналитика.Бизнес.Право» орталығының директоры Венера Шайдуллина.

Қымбат қаржыландыру мен әлсіз сұраныс жағдайында бұл жайт құрылыстың жаппай тоқтауына және девелоперлердің банкрот болуына әкелуі ықтимал. Мораторий – мәселенің шешімі емес, тек уақытша үзіліс, проблемалар жойылған жоқ, дейді ТПП компаниясының тұрғын үйді басқару секторындағы бизнесті дамыту кіші комитетінің төрайымы Сусана Киракосян.

Бұған дейін РФ вице-премьері Марат Хуснуллин Ресейдегі тұрғын үй құрылысы нарығын «коллапс» күтіп тұрғанын ескерткен еді. Оның ойынша, егер жеңілдетілген ипотека беру көлемі жылына 4 трлн рубльден төмен түссе, салада алапат күйзеліс басталады. Оның мәліметінше, өткен жылы Ресейде 4,1 трлн рубльге ғана 912 мыңнан астам ипотекалық несие берілген. Салыстырғанда, 2023 жылы 2,01 млн адамға 7,8 трлн рубль ипотека рәсімделген еді. Демек, жағдай «коллапсқа» қарай бет алып барады.

Уәдені үйіп-төгу, уақытты созу

Көршіде баспана сатып алуға көңілі ауған қазақстандықтарды алаңдатуға тиіс тағы проблема белең алып келеді: Ресейде құрылыс компаниялары тұрғын үйлерді уақытында тапсыруды мүлде қойған. Ірі девелоперлердің барлығы тапсыру мерзімдерінің кестесін жүйелі түрде әрі ойына келгенше бұзуда. РФ-та енді уәде етілгенді 3 жыл емес, одан да ұзақ күтуге тура келеді.

2026 жылдың ақпанына қарай 1 жыл ішінде кешіктірілген жобалардың үлесі 4 есеге өсіп, 12,7%-ға жеткен. Ресейдегі ТОП-5 құрылыс салушы 2 миллион шаршы метр тұрғын үйді уақытында тапсырмай отыр. «Самолет» немесе «Эталон» сияқты компанияларда проблемалық нысандар үлесі портфельдің төрттен біріне дейін жетеді.

Құрылыс компаниялары жаңа үлескерлердің (оның ішінде қазақстандық инвесторлардың) қаражатын ескі жобалардағы жыртықты жамауға пайдаланады, бұл классикалық қаржы пирамидасын елестетеді.

Ертең «картадан жасалған үй» құлағанда, қазақстандық инвестордың да қаржысы сол үйіндінің астында қалуы әбден мүмкін. Бүгінгі «тиімді ұсыныс» ертеңгі үлкен өкінішке айналмас па?

Қазіргі болып жатқан жағдай әзірге апат емес, бірақ дыбысы құлақ тұндырар дабыл белгісі, дейді Freedom Finance Global сарапшысы Владимир Чернов. Саладағы қаржылық тұрақтылық та күмән тудырады: РФ Орталық банкінің жоғары базалық мөлшерлемесі кесірінен, девелоперлердің 30%-ға дейінгісіне банкрот болу қаупі төнді. Бұған дейін РФ вице-премьері Марат Хуснуллин Ресейдегі әрбір бесінші құрылыс компаниясы банкроттық алдында тұрғанын мәлімдеді.

Қалай болғанда, шет мемлекетте жылжымайтын мүлікті сатып алу туралы шешімді әр адам мамандармен кеңесіп, өз бетінше қабылдауы қажет. Біздікі – райыңыздан қайтару емес, тәуекелдер туралы ескерту ғана.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 24 Mar 2026 08:27:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/uki2qzzq.png"   type="image/png"   length="3428266"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Пәтер алғысы келетіндерге бір қуанышты, бір көңілсіз жаңалық жария болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/pater-algysy-keletinderge-bir-kuanyshty-bir-konilsiz-zhanalyk-zhariya-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/pater-algysy-keletinderge-bir-kuanyshty-bir-konilsiz-zhanalyk-zhariya-boldy</guid>
                <description>Тұрғын үй нарығындағы жаңа ережелер жаңа баспананың болашақ қожайындарының қалтасын қағуы мүмкін.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жаңа Құрылыс кодексіне, сондай-ақ сәулет, қала құрылысы және құрылыс туралы заңға енгізілген түзетулерге қол қойылғаны мәлім. Құжат 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енеді және құрылыс компаниясы, инвестор, түптеп келгенде баспана алушы үшін ойын ережелерін едәуір өзгерткелі тұр, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Кодекстің басты сойыл сілтер нысанасы – жайлы аулаларды тас джунглиге айналдырған нүктелі (точечный) құрылыс. Қоғам жаргонында осылай аталатын бұл құбылыс заңда «тығыздап (сыналап) құрылыс салу» деген ұғым ретінде бекітіліпті.

Жаңа Құрылыс кодексінің 78-бабында жазылғандай, енді егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын тек 2 жылда 1 рет түзетуге не жаңартуға рұқсат.


«Тығыздап (сыналап) құрылыс салуды іске асыру үшін егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын тығыздығы, биіктігі, жалпы білім беретін мектептермен және мектепке дейінгі ұйымдармен, медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсету объектілерімен, сондай-ақ тіршілікті қамтамасыз ету объектілерімен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар сақталмаған кезде түзетуге (жаңартып отыруға) тыйым салынады», – деп көрсетілген заңда.


Басқаша айтқанда, егер аудан өз әлеуетінің шегінде өмір сүріп жатса – мектептер лық толса, жолдар шамадан тыс жүктелсе, емханалар мен қалалық инфрақұрылымның басқа негізгі элементтері жетіспесе, ал, коммуналдық желілер апатты жағдайда істеп тұрса, онда мұндай жерге тағы бір еңселі үйді қосуға заң жүзінде жол берілмейді.

Мұндай шешімнің экономикалық және әлеуметтік қисыны түсінікті. Алайда оның салдары да бар. Құрылыс салушылар, риелторлар қазірдің өзінде ескертіп отыр: «нүктелі» құрылысқа тыйым салу, оның ішінде «бұрыннан құрылыс салынған аумақтарда жаңа ғимараттар немесе құрылысжайлар салуды» шектеу баспана бағасының әрі қарай шарықтауына алып келуі әбден мүмкін.

Нарықтың арифметикасы қарапайым: егер ұсыныс шектелсе, әсіресе қаланың ең тартымды, орталық аудандарында жаңа тұрғын үй кешендерін тұрғызуға рұқсат етпей қойса, онда ерте ме, кеш пе, әсіресе, дәл сол аудандарда пәтер құны ғарышқа бет алады. Мұны мысалы, тек бай-бағыланға қолжетімді Лондон, Венеция мысалынан байқауға болады.

Дегенмен дәл осындай тыйымды енгізуге депутаттар табандап, талап еткен екен. Бұл норманы қолдаушылардың бірі сенатор Серік Өтешов парламентарийлердің ұстанымын ірі қалаларда «сыналап» салынған құрылыстың әлдеқашан бақылаудан шығып кетуімен түсіндірді


«Қазақстанның ірі қалаларында тығыздалған құрылыс тәжірибесі әлі де сақталып отыр. Ол көбіне қала құрылысы құжаттамасынан ауытқи отырып, сондай-ақ инженерлік, әлеуметтік және көлік инфрақұрылымына түсетін жүктемені ескерусіз жүзеге асырылады. Бірқатар жағдайда мұндай нысандар заңсыз деп танылады. Сот дауларына ұласады, соңынан ғимараттар сүріледі, үлескерлер зар илеп қалады. Бұл келісу және бақылау жүйесінде жүйелі проблеманың барын көрсетеді. Жөнсіздіктердің едәуір бөлігі іске асырылып жатқан ТК жобаларының бекітілген аумақтық егжей-тегжейлі жоспарлауға сәйкес келмеуінен туындайды», – деді сенатор.


Оның пікірінше, негізгі теріс факторлардың бірі – қала құрылысы шешімдерін қабылдау процесіне халықтың толыққанды қатыса алмауы. Бұл процестердің ашықтығына соққы, әрі жобалау мен келісу кезеңдерінде қателіктердің қаптау тәуекелін арттырады.

Салдарынан, тұрғындар өз ауласында, дәл терезесінің алдында заңғар тұрғын үй кешенінің құрылысы басталғанын сол жер дуалмен қоршалып, кран пайда болғанда бір-ақ біледі. 

Сондықтан депутаттардың байламынша, жаңа Құрылыс кодексі және оған ілеспе заңдағы нормалар мен тетіктер сыналап салынған құрылысқа тосқауыл қоюға тиіс. Сонымен қатар, олар аумақтарды кешенді дамыту қағидаттарының сақталуын және олардың жергілікті деңгейде орындалуын қамтамасыз етуі керек.

Бақшаны сауда үйіне айналдырған сиқыршы әкім

Үкімет қалаулылардың ұстанымымен жалпы алғанда келісті. Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Қуандық Қажкенов депутаттар мен кәсіби қауымдастық мұны талай сынағанын жасырмады. Мынадай тығырықты жағдай қалыптасыпты: қаланың Бас жоспары аумақтың даму стратегиясын айқындайды, алайда ізінше егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларына (ЕЖЖ) өзгерістер жиі және еркін енгізіле береді.

Кейде еркінсігені соншалық, әлеуметтік нысандардың, мысалы, мектеп пен емхананың орнына көпқабатты тұрғын үйлер кешені немесе сауда орталықтары пайда бола кететін сиқыр бар. Бұрынғы әкім тұсында Астанадағы Талдыкөл көлінің көмілуінің эпопеясы тарихта қалды.

Бұл жүйені белгілі бір тәртіпке келтіру үшін мемлекет кезең-кезеңімен, қадам-қадаммен әрекет етуге шешті. Нәтижесінде, бірінші қадам ретінде 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап «қала құрылысы сараптамасы институты» енгізілді.

Оған сәйкес, енді бас жоспарлар мен егжей-тегжейлі жоспарлау жобалары арнайы тексеру рәсімінен өтеді. Айтпақшы, масқарасы сол, бұған дейін ЕЖЖ-лер міндетті сараптамадан мүлдем өтпепті.

Салдарынан, жергілікті әкімдіктер оларды өз қалауынша жүзеге асырып, қажет деп тапқан кез келген түзетулерін енгізе салатын болған. Осылайша, жергілікті әкім мәслихат депутаттары қабылдаған Бас жоспардың құжатын белінен бір сыза салып, жоспарланған балабақшаны сауда орталығына айналдыра алатын.

Екінші қадам – жоспарлау құжаттарын МҚК ААЖ жүйесіне енгізу болды. «Мемлекеттік қала құрылысы кадастры» (Мемқалақұрылыскадастр) автоматтандырылған ақпараттық жүйесі – жоспарлау деректерінің толық қоймасы. Жүйеде келесі мәліметтер қамтылған: Бас жоспарлар, ЕЖЖ, аймақаралық схемалар, ғимараттар мен құрылыстар, көше-жол желісі, жер бедері, гидрография, абаттандыру, электрмен, жылумен, газбен, сумен жабдықтау туралы ақпараттар сақталады.

Қазіргі кезде бас жоспарды немесе ЕЖЖ-лерді әзірлеген тапсырыс берушілер оны МҚК ААЖ жүйесіне жүктеуге міндетті. Егер жобасы шекаралар мен функционалдық аймақтарға бөлу параметрлеріне сәйкес келсе, онда жүйеде «сәйкестігі расталғаны» туралы арнайы белгі алады.


«Содан кейін ғана келесі кезең – кешенді қала құрылысы сараптамасы басталады. Егер ЕЖЖ Бас жоспарға сәйкес келмесе, ол қайта өңдеуге қайтарылады немесе теріс қорытынды алады. Бұрын жағдай басқаша еді: ЕЖЖ іс жүзінде бақылаусыз түзетіле беретін. Оның үстіне, кейде ондағы өзгерістер кейіннен Бас жоспарды түзетуге негіз болып жататын. Бүгінде жүйе классикалық иерархия бойынша құрылуда: төмен деңгейдегі құжаттар жоғары деңгейдегі жоспарлау құжаттарына қатаң сәйкес болуға тиіс. Цифрландыру аясында біз бұл мәселені реттедік», – деп түсіндірді құрылыс вице-министрі Қажкенов.


Аула үніне құлақ асатын мемлекет

Вице-министрдің айтуынша, бақылаудың тағы бір құралы – қоғамдық тыңдаулар. Жаңа Құрылыс кодексі мұндай талқылаулардың хаттамасын міндетті түрде рәсімдеуді қарастырады.


«Енді қоғамдық тыңдаулардың хаттамасы Бас жоспарлар мен ЕЖЖ-ларды аталған жүйеге жүктегенде, жобалық құжаттамалар топтамасына кіреді. Бұл – қоғамдық талқылаусыз құжаты бекітілмейді деген сөз. Жоспарларды түзету ережелері де өзгерді. Бұрын ЕЖЖ-лар жылына екі рет қайта қаралуы мүмкін болса, енді түзету тек 2 жылда 1 рет қана жүргізіледі», – деді құрылыс вице-министрі.


Шенеуніктің байламынша, мұндағы мақсат белгілі: жоспарлау жүйесін тұрақты әрі болжамды ету. Сонда ғана девелоперлер мен инвесторлар жобалардың үнемі өзгере бермейтініне сенімді болады. «Бұл нүктелі құрылыстың жүйесіз кезеңі аяқталады дегенді білдіре ме?» деген сұраққа министрдің орынбасары оң жауап берді. Жаңа кодекс бастапқы рұқсат құжаттарын беруді де цифрлық форматқа көшіреді екен.


«Иә, енді бәрі жүйелі жүреді. Құрылыс кодексі аясында бастапқы рұқсат беру құжаттарын жүйе арқылы беруді енгіздік. Енді негізгі құжат – сәулет-жоспарлау тапсырмасы осы жүйе арқылы беріледі және ЕЖЖ-ға қатаң байланысты болады. Егер жобасы аумақтың функционалдық мақсатына (аймақтарға бөлінуіне) сәйкес келмесе, құжат берілмейді, демек құрылыс салушы келесі жобалау кезеңіне өте алмайды», – деді Қажкенов.


Үш жүйеден бір пазл құрастыру

Тағы бір маңызды тақырып – саланы цифрландыру. Соңғы жылдары, әсіресе Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында, бұл мемлекеттік саясаттың басты басымдықтарының біріне айналды. Құрылыс саласы да бұдан тыс қала алмайды. Президенттің өзі құрылыс саласының ашықтығы мен сапасын арттыратын бірыңғай цифрлық платформа құру қажеттігі туралы бірнеше рет ескертті.

Мұнда мемлекет цифрлық инфрақұрылымның бытыраңқылығынан арылуға тырысып отыр. Бұған дейін құрылыстың әр кезеңінде – жоспарлаудан бастап нысанды пайдалануға беруге дейін бірнеше бөлек ақпараттық жүйе қолданылып келді.


«Бүгінде салада бірден үш ақпараттық жүйе жұмыс істейді. Жоспарлау «Мемқалақұрылыскадастр» жүйесі арқылы жүргізіледі. Жобалардың сараптамасы екі түрлі платформа арқылы өтеді: мемлекеттік және жеке. Бұл – мемлекеттік сараптама жүйесі және жеке сараптама ұйымдарының ақпараттық жүйесі. Ал, құрылыстың мониторингі eQurylys порталында жүргізіледі. Бұл жүйелердің барлығы дербес жұмыс істейді және бір-бірімен іс жүзінде байланыспаған», – деп түсіндірді вице-министр.


Сондықтан салада бірыңғай құрылыс порталы енгізілуде. Ол құрылыс жобасының бүкіл өмірлік циклін – жоспарлау мен жобалаудан бастап сараптама мен нақты құрылысқа дейін біріктіруге тиіс.

Вице-министрдің дерегінше, қазіргі жүйе тапсырыс берушілер мен инвесторларға біраз қолайсыздық туғызды: олар әр ақпараттық жүйеде жеке тіркеліп, бірнеше жеке кабинет ашып, қызметтерді бөлек-бөлек алуға мәжбүр.

Бірыңғай портал бұл жағдайды өзгертуі шарт: тапсырыс беруші немесе инвестор бір тұғырнамада рет авторизациядан өтіп, бірыңғай жеке кабинетін ашады. Сол арқылы ол барлық қызметті «бір терезе» қағидаты бойынша ала алады.

Бір қызығы, Қазақстанда әрбір жаңа ғимараттың жеке «ЖСН-і», «туу туралы құжаты» енгізіліп жатыр. Цифрландырудың тағы бір элементі – осы «Құрылыс нысанының бірегей нөмірі» болады.

Ол бүгінде пилоттық режимде сынақтан өтіп жатыр. Негізінде бұл – азаматтарға арналған ЖСН-ның (ИИН) баламасы, тек ғимараттарға арналған. Бұл нөмір сәулет-жоспарлау тапсырмасы берілген кезеңде тағайындалады және нысанды бүкіл өмірлік циклі бойында – күресінге жіберілгенге дейін сүйемелдейтін көрінеді.

Егер бірнеше, айталық, он жылдан кейін ғимарат иесі оған реконструкция, күрделі жөндеу жүргізгісі немесе жобасына түзету енгізгісі келсе, жүйеге осы бірегей нөмірді енгізсе, жеткілікті болады. Сонда ғимаратқа бұған дейін берілген барлық құжаттары – бастапқы рұқсаттардан бастап сараптамалық қорытындыларға дейінгі деректер базадан автоматты түрде шығуға тиіс.

Вице-министр Қажкеновтің мәліметінше, жүйе техникалық тұрғыдан дайын, ал толық іске қосу 2026 жылға жоспарланған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 12 Mar 2026 04:42:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/sLWAuovy.png"   type="image/png"   length="2557227"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Еліміздегі баспана бағасына қатысты елең еткізерлік жаңалық жарияланды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/elimizdegi-baspana-bagasyna-katysty-elen-etkizerlik-zhanalyk-zhariyalandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/elimizdegi-baspana-bagasyna-katysty-elen-etkizerlik-zhanalyk-zhariyalandy</guid>
                <description>Енді демографиялық факторлар жылжымайтын мүлік нарығындағы сұранысты қолдап тұрады.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл туралы «Отбасы банк» АҚ басқарма төрағасы Ләззат Ибрагимова айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Оның сөзінше, баспана – кез келген жас отбасының маңызды мәселесі. Сол себепті, тұрғын үйге сұраныс әзір тоқтамайды. 


– Жаңа отбасы құрылған кезде ең бірінші жоспары – тұрғын үй сатып алу. Сондықтан, 2000-2009 жылдары өте айқын байқалған демографиялық үдеріс, яғни бэби-бум соны байқатты. Дәл солай 2026-2027 жылдары тұрғын үйге деген сұранысқа қатты әсер етеді, – деді ол. 


Ләззат Ибрагимова сол себепті тұрғын үй бағасы, ең ықтимал сценарий бойынша қымбаттай беретінін жеткізді. Десе де, нарықтың әртүрлі сегментінде жағдай әртүрлі өрбуі де ықтимал. 


– Бағаның төмендеуі болмайды, мұны нақты айта аламын. Екінші нарықта, мүмкін, стагнация болады. Ал бастапқы нарықта көп нәрсе шикізат пен құрылыс материалдарының бағасына, құрылыс саласында жұмыс істейтін адамдардың жалақысына байланысты. Бірақ қазіргі демография мен қолдағы деректерге қарап, бағаның төмендеуі екіталай, – деп нақтылады сөзін банк басшысы.


Бұған дейін Қазақстанда биыл 18,5 млн шаршы метр тұрғын үй салынатынын хабарлаған едік.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 10 Mar 2026 14:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/DwREyhmk.jpeg"   type="image/jpeg"   length="116776"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жеңілдетілген ипотекаға өтінім қабылдау басталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/zhenildetilgen-ipotekaga-otinim-kabyldau-bastaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/zhenildetilgen-ipotekaga-otinim-kabyldau-bastaldy</guid>
                <description>Бүгін өтініш қабылдау басталды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2025 жылы «Наурыз» бағдарламасымен 8600 адам баспаналы болды. Бұл туралы «Отбасы банк» АҚ басқарма  төрағасы Ләззат Ибрагимова айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Біздің статистика бойынша «Наурыз» бағдарламасы бойынша 55-60 пайыз Астана мен Алматыны таңдап отыр. 2025 жылы 8600 адам баспаналы болды. Қаңтар айында тағы 1 мың адам үй алды. Бүгін сағат 09.00-ден бастап «Баспана маркет» ашық. Өтініштер тапсырып жатыр. Тағы да 9 мың отбасы 2026 жылдың арасында баспаналы болады деп сенеміз», – деді Ләззат Ибрагимова журналистердің сауалына берген жауабында.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 10 Mar 2026 14:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/G4K0gVuD.png"   type="image/png"   length="3849658"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Былтыр Қазақстанда қанша педагогтың тегін баспанамен қамтылғаны белгілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/byltyr-kazakstanda-kansha-pedagogtyn-tegin-baspanamen-kamtylgany-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/byltyr-kazakstanda-kansha-pedagogtyn-tegin-baspanamen-kamtylgany-belgili-boldy</guid>
                <description>Мұндай статистикалық деректерді Оқу-ағарту министрлігі Kazinform агенттігіне берген жауабында мысалға келтірген.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ведомствоның мәліметінше, педагогтерді тұрғын үймен қамтамасыз ету процесі ұдайы жалғасып келеді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Білім басқармаларының ақпаратынша, елімізде 2025 жылы 277 педагог мемлекет тарапынан тегін тұрғын үймен (оның арасында 185-і – қалалық, 92-сі – ауылдық жерде), 184 педагог қызметтік тұрғын үймен қамтылды, ал 1025 педагог жатақханаларға орналастырылды, – деп жазады министрліктің баспасөз қызметі.


Сондай-ақ, 212 педагогке тұрғын үй құрылысы үшін тегін жер телімдері берілген.


– Тұрғын үйді жалға алуға 501 педагогке жағдай жасалған. Коммуналдық қызметтерге өтемақымен қамтылған (ауылдық жерлерде отынмен, сумен, көмірмен) педагогтер саны – 138 071 (оның арасында 137 773 педагог – ауылдық жерде, 298-і – қалалық жерде), – деп нақтылады Оқу-ағарту министрлігі.


Бұған дейін inbusiness.kz сайты «Қаңтарда көп қазақстандық қоныстой тойлай алмады» деген тақырыпта мақала жазған еді. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 24 Feb 2026 17:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/M0U36RuL.jpg"   type="image/jpeg"   length="317166"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қаңтарда көп қазақстандық қоныстой тойлай алмады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kantarda-kop-kazakstandyk-konystoj-tojlaj-almady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kantarda-kop-kazakstandyk-konystoj-tojlaj-almady</guid>
                <description>2026 жылдың бірінші айында ел бойынша тұрғын үй нарығындағы белсенділік айтарлықтай баяулаған. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мысалы, бір ай аралығында барлығы 27 745 тұрғын үй сату-сатып алу мәмілесі тіркелді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Оның 6 020-сы жер үй болса, 21 725-і – пәтерлер.

Желтоқсан айымен салыстырғанда нарықтағы қозғалыс бірден саябырсып, мәмілелер саны 47,8 пайызға қысқарған. Яғни, жыл соңындағы жоғары сұраныстың орнын жаңа жылдың алғашқы айында айқын бәсеңдеу алмастырып отыр. Мәмілелер саны бойынша дәстүрлі түрде ірі қалалар көш бастап тұр.

Астана қаласында 5 375 мәміле жасалса, Алматыда – 5 191, ал Қарағанды облысында 2 241 келісім тіркелген.

Ең төмен көрсеткіш Ұлытау облысына тиесілі. Онда небәрі 283 мәміле рәсімделген. 
Қаңтар айында тұрғын үй нарығындағы төмендеу барлық өңірде байқалды. Әсіресе, Павлодар облысында құлдырау 68,1 пайызға жетсе, Абай облысында 64 пайызға барды. Ал Солтүстік Қазақстан облысында бұл көрсеткіш 57,3 пайызды құрады.

Өткен жылдың қаңтарымен салыстырғанда да нарық толық қалпына келген жоқ. Жалпы көрсеткіш 10,3 пайызға азайған. Сарапшылар мұны маусымдық факторлармен, сондай-ақ сатып алушылардың шешім қабылдаудағы сақтығымен байланыстырады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 11 Feb 2026 11:14:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/YnPDParM.png"   type="image/png"   length="4768150"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Депутат ауылдағы ағайынның көңілінен шығатын ұсыныс айтты]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/deputat-auyldarda-arnajy-turgyn-uj-bagdarlamasyn-iske-kosudy-usyndy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/deputat-auyldarda-arnajy-turgyn-uj-bagdarlamasyn-iske-kosudy-usyndy</guid>
                <description>Мәжіліс депутаты Ерболат Саурықов ауылдық жерлерде арнайы тұрғын үй бағдарламасын әзірлеуді ұсынды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл туралы ол өзінің депутаттық сауалында айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Ауылдық аумақтарды дамытудың 2023–2027 жылдарға арналған тұжырымдамасында және «Ауыл – Ел бесігі» жобасы аясында инфрақұрылымды дамытуға басымдық берілгенімен, ауылдық жерлерде тұрғын үй салуға тікелей бағытталған жеке мемлекеттік бағдарлама әлі күнге дейін қалыптастырылмаған. Қолданыстағы бағдарламалар негізінен инженерлік инфрақұрылым мен әлеуметтік нысандарды қамтиды, ал тұрғын үй мәселесі жүйелі түрде шешілмей отыр. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, ауылдық жерлерде тұрғын үй салуға бағытталған мақсатты бағдарламалар – ауылды сақтаудың және дамытудың тиімді құралы», – деді мәжілісмен.


Бұл ретте Ерболат Саурықов еліміздегі оң тәжірибеге де тоқталды. Оның сөзінше, Қызылорда облысы – Қазақстанда баламасы жоқ бастамаларды қолға алған бірегей аймақ. 


«Өңір басшылығы құрылыс қарқынына сараптама жасай келіп, қалада тұрғын үй неғұрлым көп салынған сайын, соғұрлым ауылдан жастардың қалаға көшу көрсеткіші де өсетінін байқаған. Оның нәтижесінде, орталықта емес, ауыл-аймақтарда тұрғын үй салу жұмыстарына басымдылық беру қажеттілігі туралы шешім қабылданған. Нәтижесінде, соңғы 3 жылда Қызылорда облысының барлық аудандарында жаңа тұрғын үйлер салынып, алғаш рет 1800-ге жуық пәтер пайдалануға берілген», – деп атап өтті Мәжіліс депутаты.


Депутат осы мәселеге байланысты бірқатар ұсыныс тастады.


«Бірінші – ауылдардың демографиялық, экономикалық және әлеуметтік әлеуетін ескере отырып, ауылдық елді мекендердің бірыңғай картасын әзірлеу. Бұл карта әр ауылдың даму бағытын айқындауға, тұрғын үй құрылысы мен мемлекеттік қолдау шараларын дәл жоспарлауға мүмкіндік береді. Екінші – ауылдық елді мекендерге арналған, тұрғын үй салуға тікелей бағытталған жеке мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасын әзірлеу. Аталған бағдарлама «Ауыл – Ел бесігі» жобасын толықтырып, ауылда тұрақты өмір сүруге нақты жағдай жасауға бағытталуы тиіс. Үшінші – ауылда жұмыс істеп, сол жерде үй салып, тұрмысын жақсартқысы келетін жастар мен жас отбасыларды қолдауға арналған «Туған жер, туған ел, өз ауылым» секілді арнайы жобаларды енгізу», – деді ол.


Мәжілісменнің сөзінше, мемлекет есебінен салынатын тұрғын үйлерді әлеуметтік санаттар бойынша бөлген жөн. Атап айтқанда, әлеуметтік аз қамтылған отбасыларға, жас отбасыларға, ауылға көшіп келгісі келетін азаматтарға арналған жеке қолдау тетіктерін (жеңілдіктер, кредиттік схемалар, инженерлік инфрақұрылымға қолжетімділік, жұмыспен қамту) қарастыру қажет.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 04 Feb 2026 14:44:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/wrVMiVdI.png"   type="image/png"   length="2747719"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Баспанасы барларды қатты жабырқататын жаңалық енгізілді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/baspanasy-barlardyn-kaltasyn-kagatyn-zhanalyk-engizildi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/baspanasy-barlardyn-kaltasyn-kagatyn-zhanalyk-engizildi</guid>
                <description>​Салық кодексімен бірге жылжымайтын мүлікке қатысты жаңа ережелер өмірге жолдама алды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[1 қаңтардан бастап Қазақстанда тұрғын үй иелеріне қатысты бірнеше маңызды салық жаңалықтары күшіне мінді. 

Біріншіден, тұрғын үйге иелік ету мерзімі ұзарды әрі 15% ставка қосылды. Екіншіден, салтанат салығы пайда болып, қымбат жылжымайтын мүлікке салынатын мүлік салығы өсті. Үшіншіден, ипотека алған азаматтар пайдаланып келген игілік – салықтық шегерім жойылды. Енді осының бәрін рет-ретімен, байыппен тарқата кетсек.

Шыдамдылар ұтады

Krisha.kz Қазақстанда тұрғын үйді сатқан кезде салық төлеттіру туралы норма бұрыннан барын еске салады. Бұл ретте бұрынғы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы кодекстегі» қос шарттың екеуі де орындалса ғана салық төлеу талап етілетін:

• Қожайыны баспананы сатып алып, тиісті мемлекеттік реестрде меншік құқығын тіркеткеніне бір жылдан аз уақыт өтсе;

• Үйін сатып алған бағасынан қымбатқа сатса, яғни, қосылған құн мен баға өсімі болса.

Жаңа Салық кодексінде бұл шарттар біршама өзгеріске түсті. Нәтижесінде, биылғы 1 қаңтардан бастап:

• Қолданыстағы дайын тұрғын үй үшін иелену мерзімі 2 жылға дейін ұзартылды.

• Салынып жатқан тұрғын үй үшін – 3 жылға дейінгі мерзім енгізілді.

Салық мөлшерлемесі пайда көлеміне қарай септеледі. Егер тапқан табысы 8 500 АЕК-тен (2026 жылы – 36 млн 762,5 мың теңгеден) аз болса, алған пайдасының 10%-ы көлемінде жеке табыс салығын төлейді. Одан асқан бөлігіне – 15%-бен салық төленеді.

Мысал келтірейік, сіз 2026 жылдың қаңтарында пәтеріңізді 100 млн теңгеге сатып алдыңыз, содан 2027 жылдың қыркүйегінде оны 200 млн теңгеге сатып жібердіңіз делік.

Иелік еткеніңізге 2 жыл өтпеді, бұған қоса пайда да бар – демек, салық төлеу керек. Мұндағы пайда – 100 млн теңге. Салық былай есептеледі: алдымен 36,8 млн теңгеге (8 500 АЕК) × 10% = шамамен 3,7 млн теңге, қалған 63,2 млн теңгеге × 15% = 9,5 млн теңге салық төлеуіңіз керек.

Сонда баспананы сатудан кейін төленетін жалпы салық сомасы: 13,2 млн теңгені құрайды. Бұл салықты әрбір адам өзі есептеп, өз еркімен төлеуге тиіс. Әйтпесе, мемкірістер органы біліп қойып, салық салынатын нысанды жасырғаны үшін салықтың 200%-ына тең көлемде айыппұл салуы мүмкін.

Ескеретін жайт, Салық кодексі биылғы жыл басында қолданысқа енгізілгендіктен, бұл өзгерістер тек 2026 жылдың 1 қаңтарынан кейін жасалған мәмілелерге қатысты. Содан көп адам былтырғы жыл аяқталғанша баспана алып қалуға тырысты. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылғы желтоқсан айында тұрғын үйге қатысты жасалған сатып алу-сату келісімшарттары бірден 27%-ға өскен.

Осылайша, егер сіз пәтерді немесе үйді 2025 жылы сатып алып үлгерсеңіз, иелену мерзімі бұрынғыдай – 1 жыл болып қала береді. Сатпас бұрын 1 жыл күтсеңіз жетеді.

Биылдан бастап алған азаматтар тұрғын үйді (қолданысқа берілгеннен кейін) меншігінде 2 жылдан артық ұстаса, оны сатудан қанша пайда тапса да, ешқандай салық төлемейді.

Сонымен бірге, егер азамат аз уақыт қана бұрын сатып алған баспанасын шұғыл түрде сол бағаға сатып жіберсе, онда да салық төлемейді. Өйткені ешқандай пайда таппады деп есептеледі. Егер пайда болмаса, иелену мерзіміне қарамастан, салық мүлде туындамайды.

Бай байыған сайын көп төлейді

Қазақстан көп жылдан бері сөз болған «салтанат салығын» ақыры енгізді. Әрине, жаңа Салық кодексінде осылай аталатын жеке салық түрі пайда болған жоқ, есесіне қымбат нысандарға салынатын мүлік салығы артты.

Мүлік салығы да елде бұрыннан бар. Азаматтар оны жыл сайын пәтерлер, жеке үйлер, гараждар, жер телімдері, коммерциялық мүлік үшін төлейді.

Әр объектіге қатысты салықты нысандардың құнына және орналасқан жеріне («алтын квадрат» аталатын, қала орталығындағы мүліктің салықтық коэффициенті көбірек) қарай мемлекеттік салық органдарының өзі есептейді.

Бұл жерде әр объектінің құнын әр жылдың 1 қаңтарынан соң «Азаматтарға арналған Үкімет» мемлекеттік корпорациясы белгілейді және ол нарықтық бағадан әлдеқайда төмен болады.

Қаңтардан бастап не өзгерді? Мемкорпорация мен салықшылар мүлікке бай адамдарды іздеуге кірісті. Мұнда олар бір адамның атына тіркелген барлық жылжымайтын мүліктің құнын қосып есептейді.

Егер ол азаматтың атындағы бүкіл жылжымайтын мүліктің жалпы сомасы 450 млн теңгеден асса, жоғары мөлшерлеме қолданылады.

Мысалға, сізде 4 пәтер бар. Олардың жалпы құнын мемкорпорация 600 млн теңге деп белгілеуі мүмкін. 450 млн-нан асатын бөлігіне, яғни, 150 млн теңгеге 2% ставкамен салық салынады. Бұған бекітілген минимум – 2 946 600 теңге тағы қосылады. Егер мүліктердің жалпы құны 450 млн теңгеден төмен болып шықса, әр нысанға салық бұрынғыша, төмендегі ставкамен жеке-жеке есептеледі.

Салық кодексінің 602-бабына сәйкес, биылдан бастап, жеке тұлғалардың мүлiк салығы салық салу объектiлерiнiң құнына қарай мынадай ставкалар бойынша есептеледi:

• 2 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) болса, салық салу объектілері құнының 0,05%-ы;

• 2 000 000 теңгеден жоғары және 4 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 1 000 теңге + 2 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,08%;

• 4 000 000 теңгеден жоғары және 6 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 2 600 теңге + 4 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,1%;

• 6 000 000 теңгеден жоғары және 8 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 4 600 теңге + 6 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,15%;

• 8 000 000 теңгеден жоғары және 10 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 7 600 теңге + 8 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,2%;

• 10 000 000 теңгеден жоғары және 12 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 11 600 теңге + 10000000 теңгеден асатын сомадан 0,25%;

• 12 000 000 теңгеден жоғары және 14 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 16 600 теңге + 12 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,3%;

• 14 000 000 теңгеден жоғары және 16 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 22 600 теңге + 14 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,35%;

• 16 000 000 теңгеден жоғары және 18 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 29 600 теңге + 16 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,4%;

• 18 000 000 теңгеден жоғары және 20 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 37 600 теңге + 18 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,45%;

• 20 000 000 теңгеден жоғары және 75 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 46 600 теңге + 20 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,5%;

• 75 000 000 теңгеден жоғары және 100 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) –321 600 теңге + 75 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,6%;

• 100 000 000 теңгеден жоғары және 150 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 471 600 теңге + 100000000 теңгеден асатын сомадан 0,65%;

• 150 000 000 теңгеден жоғары және 350 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 796 600 теңге + 150 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,7%;

• 350 000 000 теңгеден жоғары және 450 000 000 теңгеге дейін (қоса алғанда) – 2 196 600 теңге + 350 000 000 теңгеден асатын сомадан 0,75%;

• 450 000 000 теңгеден жоғары – 2 946 600 теңге + 450 000 000 теңгеден асатын сомадан 2%.

Ипотека жүгі ауырлай түсті

Ескі салық кодесіне сәйкес, ипотекаға баспана алған азаматтар бухгалтериясына соны дәлелдейтін құжаттарын тапсырып, ол шығынын шегерімге жатқыза алатын. Нәтижесінде, ипотекалық несиесі бойынша көп төлейтін азаматтардың жалақысынан жеке табыс салығы кейде мүлдем ұсталмайтын.

Жаңа Салық кодексінде олар бұл мүмкіндіктен айрылды. Ипотека алушыларға арналған салықтық шегерім алып тасталды.

Не өзгерді? Бұрын ипотека бойынша салықтық шегерім жеке табыс салығының (ЖТС – 10%) сомасын азайтатын. Тиісінше, жалақыдан ұсталым аз болып, ипотекасы бар адамның қолына алатын «таза» табысы бірнеше мың теңгеге көбейетін.

Шегерім тек ипотеканың ай сайынғы төлемінің пайыздық сыйақысына қолданылды, негізгі қарызға таралмайтын. Осы арқылы Үкімет тұрғын үй құрылысы жинағы жүйесін ілгерілетті, азаматтарға етене етті.

Бірнеше жыл бойы бұл жеңілдікті тек «Отбасы банкінің» (бұрынғы ТҚЖБ) клиенттері пайдаланды. 2025 жылдан бастап оны барлық банктерге таратты. Кез келген комбанктен ипотека алғандар осы арқылы мемлекетке жалақысынан төлейтін салығын кемітті.

Бірақ мұнда шегерімді жылына 118 АЕК-пен шектейтін лимит болды. Мұндай сомамен өткен жылы бір адам шамамен 46 397 теңге үнемдей алды.

Қаңтардан бастап жаңа Салық кодексінде тіпті осы азғантай жеңілдіктің өзі жойылды. Енді ипотека бойынша төленетін пайыздарды табыстан шегеру мүмкін болмай қалды. Оның ауыртпалығын көтеруде азаматтарға мемлекет көмектеспейді.

Ал Салық кодексінде барша қазақстандыққа ортақ тек 3 түрлі шегерім қалды. Бұлар – базалық салықтық шегерім (айына 30 АЕК), міндетті әлеуметтік төлемдер бойынша шегерім, әлеуметтік шегерім, онысы әлеуметтік тұрғыдан осал топтарға арналған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақыт Көмекбайұлы</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 01 Feb 2026 09:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/DFX6Bu5H.jpg"   type="image/jpeg"   length="1096530"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Кішкене күту керек»: Ұлттық банк төрағасы ипотека алуға асықпауға кеңес берді]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kishkene-kutu-kerek-ulttyk-bank-toragasy-ipoteka-aluga-asykpauga-kenes-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kishkene-kutu-kerek-ulttyk-bank-toragasy-ipoteka-aluga-asykpauga-kenes-berdi</guid>
                <description>Инфляция төмендеген сайын базалық мөлшерлеме төмендейтіні айтылды.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов тұрғын үйді ипотекаға алғысы келетін қазақстандықтарға маңызды үндеу жасады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


«Жалпы жеке инвестиция, қаржы саласы бойынша қазақстандықтарға кеңес беру өте қиын. Ұлттық банк төрағасы ретінде бұл дегеніміз мен үшін ыңғайсыз, дұрыс емес сияқты. Сондықтан, жалпы экономист, қаржыгер ретінде айтқанда, жоғары базалық, нарықтық мөлшерлеме аясында осындай несие, ипотека алуда кішкене күту керек. Инфляция төмендеген сайын базалық мөлшерлеме төмендейді. Онымен бірге нарықтық ставкалар да төмендейді. Одан кейін ипотека қолжетімді болады», – деді Тимур Сүлейменов.


Тимур Сүлейменовтің айтуынша, сонда ғана болашаққа сеніммен қарап ипотеканы рәсімдеуге болады.


«Кішкене күту керек. Инфляция, ставкалар төмендесін», – деді ол.


Тілшілер «Базалық мөлшерлеме 18 пайыз болған шақта екінші деңгейлі банктер ипотеканы бермеу туралы шешім қабылдауы мүмкін бе? Былтыр тура осындай жағдай болған» деп нақтылады.


«Қазіргі таңда (ипотека бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлеме) 25%. Ипотека беру жалғасып жатыр. 20% бола ма, 25% немесе 22,5% бола ма – ол әлі бізге де белгісіз. Өйткені агенттікпен бірге осындай әдіснама жұмыстары жүргізіліп жатыр. Қазір комментарий бере алмаймын», – деп атап өтті Ұлттық банк басшысы.


Айта кету керек, бұған дейін Ұлттық банк базалық мөлшерлемені өзгеріссіз қалдырғанын жазған болатынбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Jan 2026 14:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/pAcjcogC.png"   type="image/png"   length="1655704"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда тұрғын үй депозиттерін жеке банктерден де ашуға болады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-turgyn-uj-depozitterin-zheke-bankterden-de-ashuga-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-turgyn-uj-depozitterin-zheke-bankterden-de-ashuga-bolady</guid>
                <description>Алайда бір шектеу бар. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Тұрғын үй депозиттерін енді екінші деңгейлі банктерден де ашуға болады. Тиісті түзетулер «ҚР кейбір заңнамалық актілеріне қаржы нарығын реттеу мен дамыту, байланыс және банкроттық мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңда көрсетілген, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

«Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы туралы» 2000 жылғы 7 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңындағы 3-баптың 1-тармағы келесі мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылады. 


«Осы Заңның мақсаттары үшін Қазақстан Республикасының банк заңнамасына сәйкес алынған банк лицензиясы негізінде осы Заңның 5-бабы 1- тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген қызметті жүзеге асыратын, тұрғын үй құрылысы жинақ банкі мәртебесіне ие емес екінші деңгейдегі банктер де тұрғын үй құрылысы жинақ банктері деп түсініледі», – делінген құжатта.


Оған сәйкес, енді екінші деңгейлі банктер тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасына депозиттер қабылдап, салымшылардың шоттарын ашу және жүргізу сияқты функцияны атқарады. Сондай-ақ  баспана жағдайын жақсарту жөнiндегi іс-шараларды жүргізу үшін салымшыларға тұрғын үй, аралық тұрғын үй және алдын ала тұрғын үй заемдарын бере алады. 

Бірақ та, шектеу де бар. «Отбасы банкте» ашылған депозитке мемлекеттен жыл сайынғы сыйақы беріледі. Бұл ереже басқа банктерде қолданылмайды. 

Оған сәйкес, «Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы туралы» заңдағы 10-баптың 6-тармағы («Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасына салымдар бойынша мемлекеттiң сыйлықақыларын төлеудiң шарттары») келесі мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылады. 


«Осы баптың ережелері ҚР банк заңнамасына сәйкес алынған банк лицензиясы негізінде осы Заңның 5-бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген қызметті жүзеге асыратын тұрғын үй құрылысы жинақ банкі мәртебесіне ие емес екінші деңгейдегі банктерге қолданылмайды», – деп жазылған заңда.


Айта кететіні,  «Отбасы банк» жыл сайын тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесіне қатысушылардың салымына 20 пайыз көлемінде сыйақы беріп отырады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 22 Jan 2026 15:53:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/QpYpcAe7.png"   type="image/png"   length="2099977"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[2026 жылға дейін сатып алған пәтеріңіздің шарты заңсыз деп танылады]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/2026-zhylga-dejin-satyp-algan-paterinizdin-sharty-zansyz-dep-tanylady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/2026-zhylga-dejin-satyp-algan-paterinizdin-sharty-zansyz-dep-tanylady</guid>
                <description>Мұнда бір гәп бар.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жалпы алғанда, жаңа жылдан бастап үлестік құрылыс саласында жаңа ойын ережелері енгізіліп отыр.

Қазақстанда «ҚР кейбір заңнамалық актілеріне тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу, автомобиль жолдары және мүгедектігі бар адамдарды тасымалдау жөніндегі қызметтерді көрсету мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңы толыққанды күшіне енді.

Мәжіліс депутаттарының өзі жазып, Парламент қабылдаған бұл заңға Мемлекет басшысы 2025 жылғы 30 маусымда қол қойған еді. Алайда ол түпкілікті өмірге жолдама алуы үшін «өтпелі кезең» белгіленді. Заң мәтінінде оның бірнеше бабы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін 6 ай өткен соң қолданысқа енгізілетіні жазылған. Бұл кезең 2026 жылғы 1 қаңтарда аяқталды. Тиісінше, сол күні заңның барлық бабы күшіне енді.

Нәтижесінде, біріншіден, жаңа жылдан бастап, Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысудың бірыңғай ақпараттық жүйесінде (Қазреестр) тіркелмеген барлық шарттар заңдылығын-легитимділігін жоғалтты.

Екіншіден, құрылыс компаниясының немесе оның салған пәтерлерін өткізетін уәкілетті ұйымдардың сатып алушылармен арада бекіткен алдын ала шарттары, инвестициялау туралы шарттары, брондау туралы шарттары, цессия туралы келісімшарттары және тағы басқа құжаттар заңсыз деп танылды. Тиісінше, олар да енді жарамсыз. Бірде бір сот мұндай шартыңызды ресми құжат деп қабылдамайды.

Бұдан былай Қазақстанда құрылыс салушы (оның өкілетті ұйымы) мен сатып алушы арасында үлестік қатысу туралы шарттар (ҮҚШ) ғана заңды деп танылатын болады.

Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Қуандық Қажкенов үлестік қатысудан басқа шарттарға тыйым салынуын қолдайды.


«Енді құрылыс компаниялары үлескерлердің ақшасын заңсыз тарта алмайды және тиісті шарттарды заңды түрде қабылдауға мәжбүр болады. Сондай-ақ барлық шарттар әкімдіктерде және «Qazreestr.kz» электрондық порталында тіркеліп жатыр. Осы арқылы біз бір пәтердің бірнеше адамға қатар сатылуын да болдырмаймыз. Өйткені электрондық портал халыққа да ашық болады. Бұл түзету жаңа проблемалық объектілердің пайда болуына және үлескерлердің алдануына жол бермейді», – деп сендірді вице-министр Қажкенов.


Бірақ Қазақстанда вице-министрлер көз ілеспес жылдамдықпен ауысатыны белгілі. Ертең бұл уәделер орындалмаса, бір пәтер бірнеше үлескерге сатылғаны әшкереленсе, кейін келген шенеуніктер жолашарының айтқан уәдесіне жауап бере ме? Көп болса, 36-шы рет өзгертіліп отырған «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» заңына 37-ші түзетулерді қабылдай салады.

Себебі, жаңартылған заң үлестік қатысу шарттарын электрондық реестрде тіркеуге міндеттегенімен, бұл талапты айналып өтуге тосқауыл қоятын қандай да бір шаралар, қуатты тетіктерді қарастырмайды.

Мысалы, бір пәтерді бірнеше адамға сатқан құрылыс компаниясының лицензиясын тартып алу сияқты тегеурінді жаза жоқ. Айыппұлмен құтыла береді. Содан ба, қазақстандықтар құрылыс компанияларының биыл да үлескерлермен алдын ала «фейк» шарттарды бекітуін жалғастырғанын айтып жатыр.

Дегенмен, шенеуніктер де, депутаттар да әзірге жаңа заңнамалық  түзетулердегі тетіктерді жеткілікті деп санайды. Мысалы, Мемлекет басшысы 2025 жылғы 17 қарашада №232-VIII ҚРЗ «ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңына қол қойды.

Құжат алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік 60 күн өткен соң, яғни, 2026 жылғы 16 қаңтарда қолданысқа енгізіледі. Бұл заң қолданыстағы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 320-шы бабын жаңа 2-1, 2-2-бөліктермен толықтырады.

2-1-бөлікке сәйкес, егер ҚР тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы заңнамасына сәйкес үлескерлердің ақшасын тартуға рұқсатты немесе Тұрғын үй құрылысының бірыңғай операторының кепілдігін алмай, жеке, заңды тұлғалардың немесе бірлескен қызмет туралы шартқа сәйкес қызметін жүзеге асыратын тұлғалардың (жай серіктестік, консорциум) ақшасын тартса –


	шағын кәсіпкерлерге – 750 АЕК (2026 жылы – 3 243 750 теңге),
	орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 1 000 АЕК (4 325 000 теңге),
	ірі кәсіпкерлік субъектілеріне 2 000 АЕК (8 650 000 теңге) айыппұл салынады.


2-2-бөлікке сәйкес, егер үлескерлердің ақшасын тартуға тиісті рұқсатсыз немесе «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» заңында көзделген, тұрғын үй құрылысына үлестік қатысуға кепілдік беру туралы шартсыз жеке, заңды тұлғалардың немесе қызметін бірлескен қызмет туралы шартқа сәйкес жүзеге асыратын тұлғалардың (жай серіктестік, консорциум) ақшасын тартуға бағытталған, сондай-ақ тұрғын үйлердің бекітілген құрылыс жобасындағы сыныптамасына сәйкес келмейтін салынып жатқан көппәтерлі тұрғын үйлердің немесе жеке тұрғын үй кешендерінің жарнамасын шығарса, таратса және орналастырса –


	жеке тұлғаларға – 200 АЕК,
	шағын кәсіпкерлік субъектілеріне – 500 АЕК,
	орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 750 АЕК,
	ірі кәсіпкерлік субъектілеріне 1 000 АЕК айыппұл салынады.



«Бұл жерде 2 000 айлық есептік көрсеткіш Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің ең жоғары айыппұл мөлшерлемесі екенін атап өтуім қажет! Бұл айыппұл сомасы 8 650 000 теңгеге дейін жетеді. Бұл айыппұл құқық бұзушылықтың әрбір жеке фактісіне қолданылады. Сонымен қатар бұл шаралар үлескерлердің ақшасын заңсыз тартуға және заңсыз жарнамаларды тарату фактілерін жоюға мүмкіндік береді деген ойдамын. Осы заң арқылы біз Азаматтық кодексіне және басқа да заңдарға тиісті өзгерістерді енгіздік. Бұл үлескерлер құқықтарын қорғауға және мемлекеттік бақылауды күшейтуге ықпал етеді», – деген сенімде вице-министр Қуандық Қажкенов.


Қазіргі кезде сенатор Сүйіндік Алдашевтің мәліметінше, қолданыстағы заңнамалар аясында үлескерлердің қатысуымен тұрғын үй салудың 3 заңды тетігі ғана қалды:


	бірінші тетік – бірыңғай оператордың, яғни, «Қазақстан тұрғын үй компаниясы» АҚ-ының кепілдігі арқылы. 2025 жылы бұл тетіктің тұрғын үй құрылысындағы үлесі 25,5% болды;
	екінші тетік – екінші деңгейдегі банктердің тұрғын үй құрылысына қатысуы арқылы. Бұл тетіктің үлесі 58,9%;
	үшінші тетік – көппәтерлі тұрғын үйдің қаңқа-каркасын салғаннан кейін құрылыс компаниясына үлескерлердің қаржысын тартуға рұқсат ету. Оның тұрғын үй құрылысындағы үлесі 15,6%.


Дегенмен, бұлар тек заңды түрде салынып жатқан тұрғын үй кешендері бойынша ақпарат. Депутаттардың дерегінше, көптеген ТК-нің құрылысы еш рұқсатсыз жүргізілуде, кейбір өңірде олардың үлесі 100%-ға жетеді.

Мұны мынадан да байқауға болады: нарықтың төрттен бірін, 25,5%-ын еншіледі деген «Қазақстан тұрғын үй компаниясының» қарауындағы ТК саны шынында көп емес. 2026 жылғы 12 қаңтардағы жағдай бойынша осы бірыңғай оператордың қарауында жалпы құны шамамен 26 млрд теңге болатын 6 жоба бойынша ғана өтінім жатқан көрінеді. Олардағы пәтерлердің жалпы саны – небары 727 пәтер.

Салыстырсақ, Қазақстанда 2025 жыл қорытындысында 20,1 млн шаршы метр баспана пайдалануға берілген. Бұл 2024 жылғыдан +5,1% ғана көп. Басым көпшілігі – 13,5 млн шаршы метрі көпқабатты үйлер. 6,4 млн шаршы метрі – жеке үйлер, коттедждер.

«Қазақстан тұрғын үй компаниясы» (ҚТК) 2025 жылы үлестік тұрғын үй құрылысындағы «көлеңкелі» нарық үлесін бағалаудың қорытындысын ұсынған болатын.


«2025 жылғы тамыздағы жағдай бойынша Қазақстанның үлестік құрылысындағы «көлеңкелі» нарық үлесі 62,5%-ды құрады. Яғни, салынып жатқан 606 объектінің тек 227-сінде немесе 37,5%-ында ғана үлескерлердің қаражатын тартуға негіз болатын әкімдіктің тиісті рұқсаты мен ҚТК кепілдігі болды. Алдыңғы 2024 жылғы зерттеудің нәтижесінде «көлеңкелі» нарықтың үлесі 69,6% құраған еді, ол 2025 жылмен салыстырғанда 7,1% төмендеген», – делінген компания есебінде.  


Заңды объектілер саны 15,8%-ға өсті: 2024 жылғы – 196-дан 2025 жылы – 227-ге. «Көлеңкелі» объект саны 15,4%-ға азайды: 2024 жылғы – 448-ден 2025 жылы – 379-ға дейін.

Масқарасы сол, Ақтау, Көкшетау, Қонаев, Петропавл, Тараз, Семей, Түркістан, Орал, Павлодар, Қызылорда қалалары мен Бесағаш ауылында үлескерлер тартылған тұрғын үй кешендеріндегі «көлеңкелі» нарықтың үлесі 100%-ға (!) жетті. Бірде бірінің рұқсаты болмаған.

Бұл өңірлерде жарнамасы да, құрылысы да қызып жатқан тұрғын үй кешендерінің үлескерлер қаражатын тартуға мүмкіндік беретін ҚТК кепілдігі де, ЖАО рұқсаты да болмаған. «Көлеңкелі» құрылыстың ең төмен көрсеткіші Шымкентте (36,9%), Атырауда (45,5%) және Астанада (50,2%) тіркелді. Бірақ бұларда да көптеген ТК рұқсатсыз бой көтеруде.

Мысалы, Үкімет пен Парламенттің өзі отырған, демек, бақылауы ең мықты болуға тиіс елордада тұрғын үй кешендерінің жартысының құжаты жоқ. Құзырлы органдарда да әзірге қауқар шамалы. «ҚТК» АҚ-ы үлестік құрылыс нарығына мониторингін жалғастырып жатқанын, сондай-ақ үлескер құқығын қорғауға, ашық және тұрақты саланы қалыптастыруға бағытталған құралдарды енгізу бойынша үздіксіз жұмыс жүргізіп жатқанын мәлімдеумен тынды.


«Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің ақпаратынша, елде үлескерлердің қаражаты тартылған 99 үй рұқсатсыз салынуда. Сондай-ақ 42 проблемалық үй тіркелген. Бұл факторлар кейбір құрылыс салушылардың жеке тұлғалармен түрлі сипаттағы жалған келісімшарттар жасайтынына байланысты болды. Салдарынан, азаматтардың құқықтары мен мүдделері тиісті деңгейде қорғалмайды. Нысандарды тапсыру мерзімдері үнемі кешіктіріледі. Тұрғызылған үй сапасыз болып шығады, үлескерлерге басқа да шығын келтіреді. Сондықтан аталған заң қабылданды. Ол тұрғын үй құрылысы қызметінің ашықтығын, мәмілелердің қауіпсіздігін, үлескерлердің ақшасын мақсатты пайдалануды қамтамасыз етуге, әлеуметтік шиеленісті және бюджетке түсетін жүктемені төмендетуге бағытталған», – деді сенатор.  


Бұрынғы заңнама құрылыс компанияларына тұрғын үй құрылысының жоспарлы мерзімін тек 9 айға дейін ұзартуға рұқсат беретін. Ал, жаңа заңда жоспарлы мерзімде іске қоса алмаса, тағы 5 айға ғана созуға жол береді.  

Бұдан бөлек, үлескерлердің қаржыларын тартуға рұқсаты жоқ ТК-ны жарнамалауға тыйым енгізілді. Салынып жатқан тұрғын үйді қолма-қол ақшамен сатып алуға тыйым салынды. Құрылыс компанияларына көп пәтерлі тұрғын үйдің қаңқа құрылысының аяқталуын күтпей-ақ, жергілікті әкімдіктің рұқсатын алғаннан кейін үлескерлердің ақшасын пайдалана беруіне рұқсат етілді.  

Әйткенмен, Парламент қабылдаған, 2026 жылғы қаңтарда толыққанды күшіне енген жаңа заң әзірге халықтың қолындағы азын-аулақ құжатын – құрылыс компаниясымен арасындағы шартын «жарамсыз» етуден басқа тегеурін танытып отырмағаны байқалады. Өйткені көлеңкелі құрылыстар сол бұрынғыдай жалғасып жатқан көрінеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 14 Jan 2026 06:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/lQWSKR89.webp"   type="image/webp"   length="39748"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қалада пәтері барларды алаңдатқан жаңа тәртіп жарияланды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/kalada-pateri-barlardy-alandatkan-zhana-tartip-zhariyalandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/kalada-pateri-barlardy-alandatkan-zhana-tartip-zhariyalandy</guid>
                <description>Зейнеткерлер 2026 жылы дара кәсіпкерлігін тіркетпей, «өзін-өзі жұмыспен қамтушы» ретінде пәтерін жалға бере ала ма?
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда баспанасын сағатына, тәулігіне және айына жалға беретін адамдарға қарсы қысым күшейген екен. Бұған елорда тұрғыны Гүлжайна шағымданды.

Ол кісі 2 жыл бұрын Шымкентте тұратын баласының қолына көшіпті. Шағын зейнетақысы азық-түлік пен дәрі-дәрмекке де жетпей қалатынына қапаланады. Содан Астанадағы пәтерін арендаға тапсырып, табыс табуға ұйғарады.


«Жөндеу жұмыстары былтырғы шілдеде ғана аяқталды. Содан соң адам іздеп, хабарландыру арқылы жас отбасыға жалға бердім. Сыпайы, әдепті жастар. Шымкентте отырып, үй чатына үнемі құлақ түріп қоятынмын, «баспанама қатысты шағым айтылмай ма?» деп. Бәрі тыныш болды. Бірақ артынан әуресі басталды. Есік қаққан полицияға есік ашып қойыпты. Олар: «Пәтер жалдаушыларын тұрақты тіркеуге қоймады» деп айыппұл салды. Содан кейін: «Кәсіпкер ретінде тіркелмей, үйіңізді заңсыз жалға бересіз!» деп салықшылардан ескерту келді. Желтоқсанға дейіне тіркелмесеңіз, үлкен айыппұл саламыз дейді. Олар көршілерді куәгер ретінде тартып, сыртымнан хаттама толтырып қойыпты», – дейді Гүлжайна Қ.  


Желтоқсан айының басында ол кісінің арендаторлары шетелге көшіп кеткен екен. Сондықтан Гүлжайна апай дара кәсіпкер ретінде сол бойы тіркелмепті. Құзырлы органдардың қорқытуынан үрейі ұшып, баспанасын жалға беруді де доғарған.


«Пәтерімде енді өзімнен басқа ешкімнің өмір сүрмейтінін, арендаға тапсырмайтынымды хабарлап, Мемлекеттік кірістер басқармасына жүгіндім. Олар сенбейді. «Тексеруге адам жібереміз, қызметкеріміз көршілерден, МИБ төрағасынан бұл мәлімдемеңіздің дұрыс-бұрыстығын нақтылайды» деді. Жаңа жыл басталды. Әлі күнге келмеді. Шымкентке орала алмай, елордада, қыс ішінде жалғыз отырмын», – деп қамығады Гүлжайна Қ.  


Өз кезегінде халықтың осы саладағы шағымына бірінші болып үн қатқан Павлодар облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті зейнеткерлерге үйлерін жалға беруден қорықпауға шақырды, бірақ олар да бұл бизнесін заңдастыруға және әрбір арендаторына чек басуға міндетті. Әйтпесе, шынында салмақты айыппұлдар салынады.  


«Әрине, зейнеткерлер де өзге жеке тұлғалар сияқты белгілі бір шарттарды сақтаса, 2026 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтушы ретінде тіркеліп, пәтерін жалға бере алады. Оларға жекеменшіктегі баспанасын жалға беруге немесе басқадан жалға алынған тұрғын үйді субарендаға беруге рұқсат етіледі. Жеке меншік құқығындағы немесе жалға алынған тұрғын үйлік жылжымайтын мүлікті басқару, арендаға және субарендаға беру – өзін-өзі жұмыспен қамтушыларға арналған арнаулы салық режимін қолдануға рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізбесіне енгізілді», – деп түсіндірді мемкірістер департаменті.


Өзін-өзі жұмыспен қамтушы ретінде тіркелу үшін келесі негізгі шарттар қойылады:


	Қазақстан азаматы болу;
	жеке кәсіпкер (ИП) ретінде тіркелмеуі керек: өзін-өзі жұмыспен қамтушыларға арналған режим тек жеке тұлғаларға ғана қолжетімді, кәсіпкерлер оны қолдана алмайды;
	тиісті қызмет түрі «Өзін-өзі жұмыспен қамтушыларға (ӨЖҚ) арналған арнаулы салық режимін қолдануға рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізбесіне» қосылған болуға тиіс;
	бүкіл қызметті жалғыз атқаруға міндетті, жалдамалы жұмысшылардың еңбегін пайдалануына рұқсат етілмейді;
	айлық табысы 300 АЕК-тен (2026 жылы – 1 297 500 теңге) аспауға тиіс.


ӨЖҚ-ға салықтар қалай есептеледі?

Жеке кәсіпкерден бір артықшылығы, өзін-өзі жұмыспен қамтушы ретінде тіркелген жеке тұлғалар «жеке табыс салығын» (ИПН) төлемейді.

Сонда ай сайын тапқан табысынан қандай алымдар ұсталады? ӨЖҚ-лар алған табысының 4%-ы мөлшерінде әлеуметтік төлемдерді төлеуге тиіс, оның құрылымы келесідей:


	әлеуметтік аударымдар (СО) – 1%;
	міндетті зейнетақы жарналары (ОПВ) – 1%;
	жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ОПВР) – 1%;
	міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналары (ВОСМС) – 1%.


Бұл жерде өзін-өзі жұмыспен қамтушы ретінде тіркелген зейнеткерлер тіпті ұтатын көрінеді. Себебі, мемкірістер департаментінің мәліметінше, Әлеуметтік кодекстің 243 және 248-баптарына, сондай-ақ «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» заңның 28-бабына сәйкес, жасы бойынша зейнеткерлер әлеуметтік аударымдарды, міндетті зейнетақы жарналарын, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналарын төлеуден толық босатылады.

Осылайша, ӨЖҚ ретінде ресми тіркелген зейнеткерлер жеке табыс салығын (ЖТС) да, әлгі аталған әлеуметтік төлемдерді де төлемейді.

ӨЖҚ-лар режимінде қалай тіркелуге болады?

Өзін-өзі жұмыспен қамтушыларға арналған арнаулы салық режимі 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап «e-Salyq Business» арнайы мобильді қосымшасын жүктеп, пайдалануды және есеп беріп отыруды талап етеді.

Ол үшін сіз:


	Аталған мобильді қосымшада өзін-өзі жұмыспен қамтушы ретінде тіркелуіңіз керек;
	Әрбір клиентіңізге фискалдық түбіртек-чек (электронды) беруіңіз керек. Берілген алғашқы түбіртек ӨЖҚ режимін қолдана бастаған күніңіз болып табылады.
	Қосымшада әлеуметтік аударымдар ай сайын автоматты түрде есептеліп тұрады.


Өзін-өзі жұмыспен қамтушыларға арналған арнаулы салық режимі Салық кодексінің 718, 721-баптарымен реттеледі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 08 Jan 2026 04:16:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/OG1Swphr.png"   type="image/png"   length="2254405"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дайындалыңыз! 2026 жылы қалай үй алуға болатыны анықталды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/dajyndalynyz-2026-zhyly-kalaj-uj-aluga-bolatyny-anyktaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/dajyndalynyz-2026-zhyly-kalaj-uj-aluga-bolatyny-anyktaldy</guid>
                <description>Бұл Homsters.kz мәліметіне сүйеніп жасалған.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылы ипотекалық бағдарламалар жаппай емес, нақты әлеуметтік және кәсіби топтарға бағытталады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Яғни, әр бағдарлама өз талаптарымен ұсынылады, ал банктер пайыздық мөлшерлемені жинақ көлеміне қарай кезең-кезеңімен төмендету тетігін қолдануды жоспарлап отыр. 

Осы орайда, «биыл негізгі бағдарламалар қандай болуы ықтимал?» деген заңды сауал туындайды. 

Олар: 


	«Наурыз» және «Наурыз жұмыскер» – өтінім қабылдау көктемде басталады. «Наурыз» ипотекасын кеңейту нұсқалары да қарастырылып жатыр. 
	«7-20-25» – 2026 жылы бағдарламаға қосымша қаржы бөлу жоспарланған. 
	«Ұмай» – әйелдерге арналған ипотекалық өнім биыл іске қосылуы мүмкін. 
	«Жасыл ипотека» – энергия үнемдейтін, экологиялық стандарттарға сай үйлерді сатып алуға бағытталған. 


Сарапшылар ипотеканы тиімді шартпен алу үшін қазірден бастап «Отбасы банкте» депозит ашу, ресми әрі тұрақты табысты растау, несие тарихын тексеру және алғашқы жарна мен ай сайынғы төлемді алдын ала есептеп алу маңызды екенін ескертеді және осындай кеңес айтады. 

Бір ай бұрын тұрғын үйді қай уақытта сатып алған тиімді екенін жазған едік.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 07 Jan 2026 18:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/rinXrW8k.webp"   type="image/webp"   length="30298"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде 5%-дық ипотека іске қосылды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/shygys-shakyrady-elimizde-5-dyk-ipoteka-iske-kosyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/shygys-shakyrady-elimizde-5-dyk-ipoteka-iske-kosyldy</guid>
                <description>Жобаны «Отбасы банк» пен жергілікті әкімдік бірлесіп жүзеге асырады.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Шығыс Қазақстан облысында «Шығыс шақырады» атты жаңа тұрғын үй бағдарламасы іске қосылады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты «Крыша» порталына сілтеме жасап.

Аймақтық бағдарлама өзге облыстардан шығысқа көшіп келіп, жұмыс істеп тұрақтағысы келетіндерге арналған.

Қатысушылардың өтінімдерін қабылдау және іріктеу 2026 жылы басталады. Оған облыс әкімдігі жауапты. Ал «Отбасы банк» жеңілдетілген несие беруді қамтамасыз етеді.

Бағдарлама шарттары:


	пайыздық мөлшерлеме – жылдық 5% (ЖТСМ 5,2%–5,7% аралығында);
	бастапқы жарна – 10%;
	ең жоғары несие сомасы – 20 млн теңге.


Қандай тұрғын үй сатып алуға болады:


	алғашқы немесе екінші нарықтан пәтер;
	құрылыс кезеңіндегі (Қазақстан тұрғын үй компаниясының кепілдігімен) құрылыс компаниясынан тұрғын үй;
	жеке үй.


Сатып алынатын жылжымайтын мүлік тек Шығыс Қазақстан облысының аумағында орналасуы тиіс.

Негізгі талаптар:


	Өтініш беруші мен оның отбасы мүшелерінің соңғы 5 жылда ШҚО-да өзіне немесе жалға алған тұрғын үйі болмауы тиіс (жалғыз апатты үй болған жағдайдан басқа);
	Ресми табыс:



	жалдамалы жұмысшылар үшін кемінде – 6 ай;
	кәсіпкерлер үшін кемінде – 12 ай.


Бағдарламаға жастарды қолдауға арналған «Серпін» жобасының түлектері де қатыса алады. Бұл жобаға Түркістан, Қызылорда, Жамбыл, Алматы, Жетісу және Маңғыстау облыстарының түлектері кіреді.

Айта кетейік, 2025 жылы тұрғын үй бағасы 15,6%-ға қымбаттаған. 2025 жылдың қарашасындағы деректер Қазақстанның бастапқы тұрғын үй нарығы жаңа кезеңге өткенін көрсетеді.

ШҚО баспасөз қызметінің ақпаратынша,  «Шығыс шақырады» жобасы – Шығыс Қазақстанның еңбек нарығын жаңа кадрлармен толықтыруды және ел ішіндегі жұмыс күшінің теңгерімін арттыруды көздейді.

2025 жылдың 1 қазанына дейін облысқа 90 қандас (33 отбасы) және 372 қоныс аударушы (105 отбасы) қабылданған. Бағдарлама нәтижесінде өңірге қоныс аударушылар саны артып, көші-қон квотасын 153 адамға ұлғайту туралы ұсыныс ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне жолданған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 30 Dec 2025 16:37:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/EcJLhYJC.png"   type="image/png"   length="2034374"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Тұрғын үйді қай уақытта сатып алған тиімді екені белгілі болды]]></title>
                                <link>https://inbusiness.kz/kz/news/turgyn-ujdi-kaj-uakytta-satyp-algan-tiimdi-ekeni-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://inbusiness.kz/kz/news/turgyn-ujdi-kaj-uakytta-satyp-algan-tiimdi-ekeni-belgili-boldy</guid>
                <description>Жыл аяқталуға жақын. Қазақстанда тұрғын үй бағасы 30%-ға дейін өседі деген болжамдар айтылуда. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Нарықта қандай жағдай қалыптасып отыр? Қазір үй алуға қолайлы уақыт па, әлде жағдайды бақылап, әліптің артық баққан дұрыс па? Редакция тілшісі осы тақырыпқа байланысты сала мамандарының пікірін білді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Нарықтағы ажиотаждың кімге тиімді екеніне келсек, ең алдымен бұдан пайда көретіндер – құрылыс компаниялары. Сондықтан нарықты қыздыратын кез келген сыбыс пен жаңалық көбіне болжам деңгейінде ғана қалып отыр. Негізгі дәлел ретінде келтіріліп жүрген ҚҚС мәселесі бар, ол келесі жылдан бастап енгізіледі, бірақ мөлшерлеме дәл осы деңгейде сақталады. Экономикалық немесе өзге де объективті факторлар, яғни сұраныстың күрт артуына себеп болатын алғышарттар жоқ. Ипотекалық мөлшерлемелердің жоғары болуы, халықтың нақты табыстарының төмендеуі, сондай ақ құрылыс секторындағы бәсеңдеу коммерциялық тұрғын үй құрылысының қарқынының төмендегенін көрсетеді. Бұл сұраныстың азайғанын білдіреді», – деді экономист Бауыржан Шурманов.


Оның айтуынша, нарықта нақты дүрбелең жоқ, тек қолдан жасалған қозғалыс байқалады.


«Ешкім 25% және одан жоғары пайызбен ипотека алуға жүгіріп жатқан жоқ. «Отбасы банк» бойынша сұраныс бар, бірақ ол түсінікті әрі негізделген. Жаңа салық режиміне дейін қолайлы шарттармен несие алуға мүмкіндік тұрған кезде азаматтардың оны пайдаланып қалуы заңды», – деді сарапшы.


Экономист Мақсат Халық та осы пікірге қосылды.


«Негізінде осы жылдың аяғында – қараша, желтоқсан айларында үйдің бағасы әдетте қымбаттайды. Себебі жылдың аяғында көптеген отбасы баспаналы болып, жаңа жылға жаңа баспанамен кіргісі келеді. Сұраныс артатын кезде, осындай спекулятивті әртүрлі дақпырт ақпараттар тарайды. Сондықтан негізінен қазіргі қалыптасып отырған тұрғын үйдің бағасы, шаршы метрінің құны өзінің құнына сәйкес келмейді. Ол «үрленген», асыра бағаланған баға деп есептеймін. Егер шынайы түрде тура сол материалдармен сол құрылысты жасап шығатын болса, егер бағалаушыларға бағалататын болсақ, үйдің бағасы тіпті екі есе төмендер еді деп есептеймін», – деп атап өтті ол.


Тұрғын үй бағасы неге өсіп жатыр?


«Оның әртүрлі себеп-салдарлары бар. Бірінші кезекте бұны құрылыс компаниялары да айтып қалып жатады, бұл жердің өзін сатып алып, оның мақсатты бағытын айқындап алу үшін де көп шығынға ұшырайтындарын айтады. Одан бөлек қазандықтан бастап эксплуатацияға дейін өте көп рұқсат қағаздар алу, бюрократиялық кедергілерге тап болатынын айтады. Бұл белгілі бір дәрежеде құрылыс мерзімін ұзартады, тиісінше құрылыс шығындарын арттырады, осылайша үйдің шаршы метріне де әсер етеді. Бұдан басқа отандық құрылыс компанияларының өнімдері нарықты толық қамтамасыз етуге жетпейді, сондықтан құрылысқа қажетті барлық жабдықты көп жағдайда шетелден импорттап әкелеміз», – деді Мақсат Халық.


Доллардың құбылуы өте үлкен септігін тигізіп жатады, дейді ол.


«Негізінен арматуралар мен бетондардың өзі бізде шығарылады деп айтамыз. Дейтұрғанмен, ол нарықты қамтуға жетпейді. Шетелден келгендіктен, көбінесе импорттық инфляцияның әсерінен қымбаттап кететіні бар. Бұл жанама әсер етеді. Одан басқа бізде демографиялық өсім бар, әрине, әсіресе ірі қалалар урбанизациясы байқалады. Адамдар ірі қалаларға қоныстанғысы келеді. Сондықтан осы тұрғыдан келген кезде белгілі бір дәрежеде ірі қалалардағы бағаның түспейтін, керісінше өсе беретін себептері осы. Тағы бір себеп – әртүрлі мемлекеттік, арнайы несиелендіру бағдарламалары. Нарықты қарайтын болсақ, сол бағдарламаларды тежемес үшін Президент өткенде ғана қосымша бюджеттен қаржыландырыңыздар деген тапсырма берді. Өйткені базалық пайыздың мөлшерлеме 18 пайыз болған кезде екінші деңгейлі банктер ипотекалық несиені тоқтатамыз деген мәлімдеме жасаған болатын», – деп есептейді экономист.


Мақсат Халық елімізде жылдағы өндіріс қуаты бізде 15 млн шаршы метр деңгейінде екенін жеткізді. Ол нарықта бәсеке жоқ деп отыр.


«Бір жылдары 17 млн шаршы метр болды, биыл да сондай рекорд қоямыз деп отыр. Бұның өзін қарайтын болсақ, шамамен 100 мың отбасыға арналған баспана деп айтуға болады. Олардың ішінде бизнес класс, комфорт класс, эконом класс бар. Үй кезегінде тұрған адамдардың саны 600 мыңнан асады. Олардың саны жыл санап өсіп келе жатыр. Олардың тізімін кемі 2 млн-нан асып жығылады. Осы азаматтардың бәрінің сұранысын өтеу үшін дәл осы өндіріс қуатымен әлі біз 20 жыл жұмыс істеуміз керек деген сөз. Демек, бізде тиісті құрылыс компаниялары жеткіліксіз. Нарықта нақты бәсеке жоқ, қосымша құрылыс компанияларының пайда болуына кедергілер көп деген сөз», – деп толықтырды экономист.


Баспана алуға қолайлы уақыт


«Мемлекеттік бағдарламалар мен «Отбасы банк» арқылы баспана қарастырып жүргендер үшін құжат тапсыруды ертерек бастаған дұрыс. Ал коммерциялық ипотеканы жоспарлап жүргендер үшін қазіргі жағдай ең тиімсіз кезең. Мұндай жағдайда жинақтап, мөлшерлемелердің төмендеуін күткен әлдеқайда ұтымды болады», – деп атап өтті экономист Бауыржан Шурманов.


Сарапшы Мақсат Халықтың сөзінше, қаңтар, ақпан айларында тұрғын үйдің бағасы әлдеқайда түсіп, тұрақтанады.


«Негізгі сауданың жасайтын уақыты сол мезгіл, көктемге дейінгі уақытта нарықта келісімшарттар екі есеге дейін құлап кетеді. Сондай кездерде баға да реттеледі. Бұл уақытта тұрғын үйді сатып алуға ең бір ыңғайлы уақыт деп өз басым есептеймін», – деді сала маманы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 08 Dec 2025 04:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2025-12/xKGWUAwP.webp"   type="image/webp"   length="139838"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
