Орталық Азиядағы климаттың өзгеруі енді ғылыми пікірталастар тақырыбы болудан қалып, тұтас елді мекендердің физикалық тұрғыдан аман қалу мәселесіне айналды. Шаңды дауылдар, суармалы судың тапшылығы және аномальды ыстық мемлекеттік шекараларды елемей, өңір елдерінің экономикасына соққы беруде, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
Осыған жауап ретінде Қазақстан өзара ынтымақтастықтың түбегейлі жаңа тетігін ұсынуға дайын. Алғаш рет халықаралық донорлар мен мемлекеттің әкімшілік ресурстары тұрақты аймақтық диалог аясында жергілікті тұрғындардың нақты тәжірибесімен біріктіріледі.
Алдағы Өңірлік экологиялық саммитте (РЭС-2026) "ECOJER" қауымдастығы аталған тәсілді ұсынады. Негізгі назар Community-based adaptation – жергілікті қауымдастықтар деңгейіндегі бейімделуге аударылады. Тәжірибе көрсеткендей, жоғары деңгейде қабылданған стратегиялар тұрғындармен кері байланыстың жеткіліксіздігі салдарынан жиі нәтижесіз болып қалады.
"Біз қазіргі таңда мынадай парадоксты байқап отырмыз: жоғары деңгейде меморандумдарға қол қойылып жатқан кезеңде, шалғай ауылдағы фермер өз жерлерінің шөлейттену үдерісімен жалғыз күресуге мәжбүр. Бейімделу стратегияларының басым бөлігі іс жүзінде жүзеге аспай, қағаз жүзінде қалып отыр. Саммит аясындағы басты міндетіміз – осы ахуалды түбегейлі өзгерту. Мемлекеттік шешімдер қабылдау кезінде жергілікті қауымдастықтың ұстанымы шешуші мәнге ие болуы тиіс, өйткені табиғи апаттардың алғашқы зардабын ең алдымен солар тартады", – деп "ECOJER" қауымдастығы Кеңесінің төрайымы Лаззат Рамазанова мәлімдеді.
Сессияның басты нәтижесі "қауымдастық – мемлекет – донорлар" форматындағы үшжақты аймақтық диалогты бастау болмақ. Бұл табысты әрі тәжірибеде дәлелденген шешімдерді ауқымды түрде енгізуге жол ашады.
Мысалы, егер Өзбекстанның шөлейт аймақтарында суды үнемдеу бойынша қолданылатын белгілі бір тәжірибе жоғары тиімділігін көрсетсе, аталған механизм арқылы ол донорлардың қолдауымен Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде немесе Тәжікстанға бюрократиялық кедергілерсіз енгізіледі.
Талқылауға Asian Disaster Preparedness Center (Таиланд), БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (ФАО), сондай-ақ Қырғызстан мен Тәжікстанның азаматтық сектор өкілдерінің сарапшылары қатысады. Кездесудің қорытындысы ретінде фермерлерді регенеративті ауыл шаруашылығы әдістеріне оқыту бойынша нақты келісімдерге қол қойылады. Бұл қарқынды егіншілік пен климаттың өзгеруі салдарынан әлсіреген топырақ құнарын қалпына келтіруге мүмкіндік береді.
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен ұйымдастырылатын Өңірлік экологиялық саммит (РЭС-2026) Орталық Азия тарихындағы ең ірі экологиялық іс-шаралардың біріне айналады. Саммит БҰҰ-ның қолдауымен өтіп, елордадағы "EXPO" халықаралық көрме орталығында өңір мемлекеттерінің басшыларын, халықаралық ұйымдардың жетекшілерін және әлемнің 30 елінен келген 1500-ден астам делегатты тоғыстырады. Астана стратегиялық шешімдер қабылдау, "жасыл" технологияларды ілгерілету және бүкіл өңірдің экологиялық қауіпсіздігіне инвестициялар тарту орталығына айналмақ.
