Бұған мемлекеттің индустриялық-инновациялық дамуды жеделдетіп, өндірісті әртараптандыруға көңіл бөлгені себеп болған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
Еліміз мұнан бөлек, жоғары қосылған құны бар өнім көлемін арттыруды және экспортқа бағдарланған кәсіпорындарды қолдауды негізгі басымдықтардың біріне айналдырды.
Әлемдік экономикадағы геосаяси өзгерістер, логистикалық тізбектердің қайта құрылуы және технологиялық бәсекенің күшеюі Қазақстан үшін жаңа өнеркәсіптік саясатты жедел іске асырудың маңызын арттырды. Ел экономикасының ұзақ мерзімді тұрақтылығы табиғи ресурстарды экспорттаумен ғана емес, өңдеуші өнеркәсіптің қарқынды дамуына тікелей байланысты. Сондықтан соңғы жылдары өндірісті жаңғырту, инновацияны енгізу және отандық кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының біріне айналды.
2025 жылдың қорытындысы бұл саясаттың нақты нәтижесін көрсетті. Ұлттық статистика бюросының мәліметіне сәйкес, еліміздің өнеркәсіптік өндіріс индексі 107,5%-ға жетті. Өңдеуші өнеркәсіп өндірісі 6,4%-ға өсіп, оның жалпы көлемі 30,6 триллион теңгені құрады. Бұл бүкіл өнеркәсіп өндірісінің шамамен 49,8%-ын құрап, алғаш рет кен өндіру секторымен тең дәрежеге жақындады. Жалпы, өнеркәсіп өнімінің көлемі 61,6 триллион теңгеден асты.
Бұл көрсеткіштер Қазақстан экономикасында өңдеуші сектордың рөлі жылдан-жылға күшейіп келе жатқанын дәлелдейді. Егер бұрын өнеркәсіптің негізгі тірегі мұнай мен металл өндірісі болса, бүгінде машина жасау, химия, тамақ өнеркәсібі, құрылыс материалдары, фармацевтика және металл өңдеу салалары тұрақты өсім көрсетіп отыр.
2026 жылдың алғашқы жартыжылдығы бұл үрдістің сақталғанын көрсетті. Қаңтар-маусым айларында елімізде 34,5 триллион теңгенің өнеркәсіп өнімі өндірілді. Оның ішінде өңдеуші өнеркәсіптің үлесі 16,2 триллион теңгеге жетті немесе жалпы өндірістің 47%-ын құрады. Ал өңдеуші сектордың өндіріс индексі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 109,8%-ға өсіп, жалпы өнеркәсіп өсімінен әлдеқайда жоғары нәтиже көрсетті.
Өңдеуші өнеркәсіптің ішінде бірқатар сала ерекше қарқынмен дамыды. Атап айтқанда, фармацевтикалық өнім өндірісі 43,6%-ға, дайын металл бұйымдары өндірісі 39,9%-ға, машина жасау 23,1%-ға, химия өнеркәсібі 20,7%-ға, резеңке және пластмасса бұйымдары өндірісі 21,8%-ға, азық-түлік өндірісі 14,7%-ға артты. Бұл өндірістің тек көлем жағынан ғана емес, технологиялық деңгейі бойынша да жаңарып жатқанын көрсетеді.
Жаңа өнеркәсіптік саясаттың басты ерекшелігі – шикізатты жай экспорттаудан бас тартып, оны ел ішінде терең өңдеу арқылы қосылған құны жоғары өнім шығару. Бұл бағытта металлургия, мұнай-химия, агроөнеркәсіп және құрылыс индустриясында ондаған жаңа жоба іске асырылуда. Сонымен қатар арнайы экономикалық аймақтар мен индустриялық аймақтардың жұмысы күшейтіліп, инвесторларға салықтық және инфрақұрылымдық жеңілдіктер ұсынылуда.
Сарапшылардың пікірінше, қазіргі кезеңдегі негізгі міндеттердің бірі – өндірісті цифрландыру. Өнеркәсіп кәсіпорындары автоматтандыру жүйелерін, жасанды интеллект элементтерін және роботтандырылған технологияларды енгізу арқылы еңбек өнімділігін арттыруға ұмтылуда. Бұл өз кезегінде өнімнің өзіндік құнын төмендетіп, халықаралық нарықтағы бәсекеге қабілеттілікті күшейтеді.
Өңдеуші сектордың дамуы жаңа жұмыс орындарының ашылуына да оң әсерін тигізіп отыр. Әсіресе, машина жасау, электр техникасы, химия және тамақ өнеркәсібінде жоғары білікті мамандарға сұраныс өсуде. Бұл техникалық мамандықтарды дамытуға, инженерлік кадрларды даярлауға және ғылым мен өндіріс арасындағы байланысты нығайтуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, экспорт құрылымында да өзгерістер байқалады. Қазақстан біртіндеп дайын өнім экспортын көбейтіп, шикізатқа тәуелділікті азайтуға күш салуда. Бұл елдің сыртқы экономикалық тұрақтылығын күшейтіп, әлемдік нарықтағы баға құбылуына тәуелділікті төмендетеді.
Қорыта айтқанда, 2025-2026 жылдардағы статистика Қазақстанның жаңа өнеркәсіптік саясаты нақты нәтиже бере бастағанын көрсетеді. Өңдеуші сектордың тұрақты өсімі, инновациялық өндірістердің дамуы және технологиялық жаңғырту жұмыстары экономиканы әртараптандыруға бағытталған реформалардың тиімділігін дәлелдейді. Алдағы кезеңде осы қарқынды сақтап, ғылымды, инновацияны және жоғары технологиялы өндірістерді қолдау Қазақстанның индустриялық әлеуетін жаңа деңгейге көтеріп, өңдеуші өнеркәсіпті ұлттық экономиканың басты драйверіне айналдырмақ.
