28 қазан – Кәсіпкерлер күні қарсаңында Алматыда TikTok Impact Forum өтті. Форум аясында платформа Қазақстан Республикасы "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп, "TikTok әсері: платформаның Қазақстандағы шағын және орта кәсіпкерлікке ықпалы" атты зерттеудің жаңартылған нәтижелерін ұсынды. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, сауалнамаға қатысушылардың 70%-дан астамы платформаны бизнес мақсатында айына кемінде бір рет пайдаланады, ал 88,3%-ы оның жаңа клиенттерді тартуға оң әсер ететінін атап өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
Бағдарламаға платформаның "Атамекен" ҰКП-мен бірлесіп жүргізген жаңартылған зерттеуінің нәтижелерін таныстыру, Қазақстанның шағын және орта бизнес өкілдері қатысқан панельдік пікірталас, TikTok for Business шеберлік сабағы және TikTok-ты ілгерілету мен өсуді қамтамасыз ету үшін белсенді пайдаланатын жергілікті брендтердің көрмесі кірді.
Бірлескен зерттеу нәтижелерін экономика ғылымдарының кандидаты, "Атамекен" Ұлттық кәсіпкерлер палатасының басқарушы директоры – Бизнесті реттеу департаментінің директоры Динара Ақынбекова таныстырды.
Қатысушылар компаниялардың танымалдылықты арттыру, клиенттер тарту, сатылымды дамыту және жаңа нарықтарға шығу үшін органикалық контентті, авторлармен ынтымақтастықты және жарнамалық құралдарды қалай пайдаланатынын талқылады. Форум аясында кәсіпкерлер өз өнімдерін де таныстырып, платформада жұмыс істеу тәжірибесімен бөлісті.
Кәсіпкерлер бизнесті дамыту үшін TikTok-ты жүйелі түрде пайдаланады
TikTok-тың кәсіпкерлікке ықпалы туралы зерттеу екінші жыл қатарынан жүргізіліп келеді. Зерттеу 2026 жылғы қыркүйек–қазан айларында Қазақстанның барлық 20 өңірінен 206 компанияның қатысуымен жүргізілген сауалнамаға негізделген. Сауалнама жеті саланы қамтыды: мәдениет, ойын-сауық және туризм; денсаулық, сұлулық және спорт; азық-түлік және азық-түлікке жатпайтын тауарларды өндіру мен сату; қоғамдық тамақтандыру; білім беру және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтер.
2026 жылы сауалнамаға қатысқан кәсіпорындардың 43,7%-ы TikTok-ты бизнес мақсатында ай сайын пайдаланатынын хабарлаған. Бұл өткен жылғы ұқсас зерттеудегі көрсеткіштен (29,5%) 14,2 пайыздық тармаққа жоғары. Ал кәсіпорындардың 27,2%-ы платформаны апта сайын немесе одан да жиі пайдаланады. Осылайша, сауалнамаға қатысушылардың 70%-дан астамы платформаны айына кемінде бір рет пайдаланады.
Тұрақты пайдалану әртүрлі жұмыс өтілі бар компанияларға тән. Сауалнама нәтижелеріне сәйкес, 10 жылдан астам уақыт жұмыс істеп келе жатқан компаниялардың 31%-ы TikTok-ты маркетингтік мақсатта апта сайын немесе одан да жиі пайдаланады. Бұл көрсеткіш жас компаниялар арасындағы көрсеткіштерден кем емес: бір жылдан аз уақыт бұрын құрылған кәсіпорындардың 15,4%-ы TikTok-ты аптасына кемінде бір рет пайдаланады; жұмыс істеп келе жатқанына бір жылдан үш жылға дейінгі компанияларда бұл көрсеткіш 30,8%-ды, үш жылдан бес жылға дейінгі компанияларда 32,2%-ды, ал бес жылдан он жылға дейінгі компанияларда 20%-ды құрайды.
TikTok табыс көзі ретінде
Өткен жылғы зерттеумен салыстырғанда, TikTok платформасындағы белсенділіктен түсетін табысы жалпы табысының 5%-ынан асатын сауалнамаға қатысқан компаниялардың үлесі 12,3 пайыздық тармаққа артып, 57,8%-ға жетті. Бұл ретте сауалнамаға қатысқан кәсіпорындардың 14,6%-ы үшін мұндай табыс жалпы кірістің 25%-ын немесе одан да көп бөлігін құраған. TikTok-ты апта сайын пайдаланатын шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің (ШОКС) шамамен 11%-ы жалпы табысының 50% және одан астамы платформадағы белсенділіктен түсетінін мәлімдеген. Бұл деректер TikTok-тағы тұрақты белсенділік пен кәсіпорындардың осы платформаға жатқызатын табыс үлесі арасында оң байланыс бар екенін көрсетеді.
TikTok клиенттерді тартуға және бәсекелестер арасында ерекшеленуге көмектеседі
Зерттеу деректеріне сәйкес, сауалнамаға қатысушылардың 88,3%-ы TikTok жаңа клиенттер тартуға оң ықпал ететінін атап өткен, 83,5%-ы платформа клиенттермен өзара әрекеттесуге оң әсер ететінін көрсеткен, ал 73,3%-ы платформа өз бизнесінің бәсекелестер арасында ерекшеленуіне көмектеседі деп санайды. Бұл ретте платформаны пайдаланудың ең кең таралған тәсілі органикалық контент болып қала береді: 2026 жылы сауалнамаға қатысқан компаниялардың 77,6%-ы бейнематериалдар жариялаған.
Сонымен қатар, контент авторларымен ынтымақтастық орнататын кәсіпорындардың үлесі алдыңғы зерттеудегі 10,4%-дан 22,8%-ға дейін өсті, ал сауалнамаға қатысушылардың 18,0%-ы ақылы жарнаманы пайдаланған. Бұл көрсеткіштер өскеніне қарамастан, контент жариялау мен ақылы құралдарды пайдалану арасында айтарлықтай алшақтық сақталып отыр. Бұл шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің басым бөлігі платформаның мүмкіндіктерін әлі де толық пайдаланбай отырғанын көрсетеді. Демек, цифрлық маркетинг арқылы одан әрі өсу әлеуеті зор.
TikTok-қа жұмсалатын шығындарды жалпы қарастыратын болсақ, яғни ақылы жарнама мен контент авторларымен ынтымақтастықты ғана емес, сонымен қатар контент өндіруді, SMM-мамандарының жұмысын және басқа да маркетингтік қызметті ескерсек, платформада ілгерілетуге бюджет бөлетін сауалнамаға қатысқан компаниялардың үлесі 2025 жылғы 62,3%-дан 2026 жылы 75,7%-ға дейін өсті.
2026 жылғы сауалнама нәтижесінде, платформаның маркетингтік бюджеттегі үлесі мен кәсіпкерлердің оны пайдаланумен байланыстыратын табыс үлесі арасындағы оң байланыстың күшейгенін көрсетті. TikTok-қа бюджет бөлмейтін кәсіпорындар орта есеппен өз табысының 3,9%-ын осы платформаға жатқызған. Ал маркетингтік бюджетінің 70%-дан астам бөлігін TikTok-қа бағыттайтын компаниялар арасында бұл көрсеткіш орта есеппен 42,0%-ды құраған
TikTok-ты пайдалану көрсеткіштерінің салалар бойынша өзгеруі
Деректер TikTok-пен түсімінің белгілі бір бөлігін байланыстыратын компаниялардың үлесі сауалнамаға қатысқан салалық топтар арасында әртүрлі екенін көрсетеді. Алдыңғы сауалнамамен салыстырғанда, түсімінің кемінде 5%-ын TikTok платформасымен байланыстыратын компаниялар үлесінің ең жоғары өсімі жылжымайтын мүлік қызметтері саласында (+40,6 пайыздық тармақ, 66,6%-ға дейін), мәдениет, ойын-сауық және туризм салаларында (+24,7 пайыздық тармақ, 60,5%-ға дейін), сондай-ақ азық-түлік тауарлары сегментінде (+18,1 пайыздық тармақ, 56,8%-ға дейін) тіркелді. Қоғамдық тамақтандыру саласында (68%) және азық-түлікке жатпайтын тауарлар сегментінде (53,5%) тұрақты түрде жоғары көрсеткіштер сақталып отыр. Бұл TikTok-та ілгерілетудің тиімділігі салаға байланысты өзгеретінін, ал бірқатар салалар үшін платформаның әлеуеті әлі де толық ашылмағанын көрсетеді.
Кәсіпкерлердің TikTok-пен байланыстыратын кірісінің модельдік бағасы
Кәсіпкерлердің TikTok-пен байланыстыратын кірісінің ықтимал ауқымын бағалау үшін зерттеушілер олардың айналымы мен осы кірістің үлесі туралы жауаптарына, сондай-ақ ШОБ саны жөніндегі ресми статистикаға негізделген модель құрды. Өткен жылдағыдай, үш сценарий қарастырылды: TikTok-ты кәсіпкерлердің 10%-ы белсенді пайдаланатын, олардың үлесі 15%-ды құрайтын және 20%-ға жететін жағдайлар.
Консервативті сценарий ретінде 10% деңгейі таңдалды. Бұл көрсеткіш Ұлыбритания мен Австралияны қоса алғанда, басқа елдерде жүргізілген ұқсас зерттеулердің нәтижелеріне сәйкес келеді. Осы сценарийге сәйкес, 2026 жылы TikTok-ты пайдаланумен байланысты Қазақстанның шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің есептік табысы шамамен 531,6 млрд теңгені құрады. Қамту деңгейі 15% болатын қалыпты сценарийде TikTok-қа жатқызылатын табыс 797,4 млрд теңгені, ал қамту деңгейі 20% болатын жедел цифрландыру сценарийінде 1 063,2 млрд теңгені құрайды.
Бұл сомаларды Қазақстанның жалпы ішкі өнімімен (ЖІӨ) салыстырғанда, олар тиісінше ЖІӨ-нің 0,33% / 0,50% / 0,67%-ына тең. Алдыңғы зерттеуде бұл көрсеткіштер шамамен 0,16% / 0,25% / 0,33% болған. Бұл ретте аталған көрсеткіштер платформаға байланысты табыстың экономикалық ауқымын көрсетеді және TikTok-тың елдің ЖІӨ-не тікелей қосқан үлесінің бағасы болып табылмайды. Бағалауға жұмыс орындарын құру, жеткізу тізбектерін дамыту және үй шаруашылықтарының тұтынуына ықпал ету сияқты жанама әсерлер енгізілмеген.
Модельдік табыс, модельдік табыстың ЖІӨ-ге қатынасы және ШОК субъектілерін болжамды қамту деңгейі негізінде TikTok-қа жатқызылатын табыс.
Сандардың артындағы бизнес тарихы
TikTok Impact Forum аясында және зерттеу барысында аудиториясын кеңейтіп, сатылым көлемін арттыру үшін TikTok-ты пайдаланатын қазақстандық компаниялардың мысалдары ұсынылды. Мәселен, Шымкент қаласындағы Al-AN Duken киім бренді @alan_duken бір жыл ішінде TikTok-тағы жазылушылар санын шамамен 15 мыңға, ал сатылым көлемін шамамен 20%-ға арттырған. Компанияның мәліметінше, TikTok-тағы бір сағаттық тікелей эфир орта есеппен 15–20 өтінім түсіріп, 3-тен 6-ға дейін сатылымға әкеледі.
Шығыс Қазақстаннан шыққан табиғи бал өндіруші Lesnoe VKO бренді @lesnoe_vko өнімдері мен омарта жұмысы туралы органикалық контентке басымдық берді. Компания Қазақстаннан тыс жерлерде де сатып алушылар тауып, экспорттан түсетін табыстың өсуін TikTok-тағы бренд контентіне шетелдік аудиторияның қызығушылығымен байланыстырады.
Doner na Satpayeva фастфуд желісі @doner_na_satpayeva_ аудиториямен қарым-қатынас орнату құралы ретінде TikTok-қа басымдық беріп, ұтылмады. Бүгінде компания аккаунтының жазылушыларының саны миллионнан асады, ал көптеген қонақтар бұл орын туралы видеолардан, соның ішінде басқа қалаларда жарияланған видеолардан біліп, арнайы келеді. Төрт жыл ішінде желі Алматыда 13 нүктеге дейін кеңейді, ал жақын арада жаңа қалаға шығуды жоспарлап отыр. Өткен жылы компания TikTok сыйлығын "Шағын бизнестің үздік аккаунты" номинациясы бойынша алды. Команданың айтуынша, табыстың сыры қарапайым қағидада: контент шынайы әрі табиғи болуы керек. Дәл осы қасиет аудиторияның қызығушылығын сақтап, кездейсоқ көрерменді тұрақты қонаққа айналдырады.
"Әр бизнестің өз тарихы бар. Кейде бәрі шағын идеядан, отбасылық істен немесе күтпеген жерден мыңдаған адамның көңілінен шығатын қысқа видеодан басталады. Жаңартылған зерттеу қазақстандық кәсіпкерлердің TikTok-ты барған сайын сенімді әрі тиімді пайдаланып келе жатқанын, ал платформаның бизнес үшін тек танымалдықты арттыратын алаң ғана емес, сонымен қатар ілгерілетуге, сатылымды арттыруға және бизнесті дамытуға мүмкіндік беретін толыққанды құралға айналып келе жатқанын көрсетеді. Біз кез келген ауқымдағы бизнестің TikTok-та өз аудиториясын тауып, онымен бірге өсуіне мүмкіндік бергіміз келеді және осы мақсатта қолдан келгеннің бәрін жасап жатырмыз", – TikTok компаниясының Орталық Азия мен Шығыс Еуропадағы бизнесті дамыту департаментінің басшысы Юлия Кушнир.
"„Атамекен“ үшін жаңа технологиялардың іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін және отандық кәсіпкерлерге қандай мүмкіндіктер беретінін түсіну маңызды. Сондықтан TikTok-пен ынтымақтастығымыздың негізгі бағыттарының бірі бизнестің тәжірибесін зерттеу болды. Биыл өңірлік кәсіпкерлер палаталарының белсенді қатысуымен зерттеуді жаңартып, қазақстандық компаниялардың платформаны пайдалану тәжірибесінен нақты мысалдар жинадық", – деп атап өтті Қазақстан Республикасы "Атамекен" Ұлттық кәсіпкерлер палатасының Басқарма төрағасының орынбасары Аслан Қалиғазин.
Ұсынылған деректер мен жергілікті компаниялардың оқиғалары TikTok-тың шағын және орта бизнес үшін тек танымалдықты арттыру арнасы ғана емес, сонымен қатар ілгерілету мен өсудің практикалық құралына айналып келе жатқанын көрсетеді.
TikTok туралы
TikTok – қысқа видеороликтерге арналған жетекші платформа. Біздің миссиямыз – адамдарды шығармашылыққа шабыттандыру және оларға қуаныш сыйлау.
Редакторға арналған анықтама
Нәтижелер сауалнамаға қатысушылардың тәжірибесі мен бағалауын көрсетеді және оларды елдегі барлық ШОБ субъектілеріне автоматты түрде таратуға болмайды.
Жауаптар кәсіпкерлердің өз бағалауын көрсетеді және платформаның кіріске себеп-салдарлық әсерін анықтамайды.
Зерттеу есептеулері іріктеме құрамына және жекелеген компаниялардың жауаптарына тәуелді. 2025 және 2026 жылдардағы іріктемелер бірдей емес, панельдік зерттеу құрмайды және Қазақстандағы барлық ШОБ субъектілері үшін статистикалық тұрғыдан репрезентативті болып табылмайды. Сондықтан екі кезеңнің нәтижелері арасындағы айырмашылықтарды сауалнамаға қатысқан кәсіпорындар арасындағы үрдістер ретінде қарастырған жөн, ал ақшалай көрсеткіштерді бүкіл ел бойынша өлшенген өсім емес, сценарийлік бағалау ретінде түсіну қажет.
TikTok Қазақстанда кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған бастамаларды жүйелі түрде дамытып келеді:
2021 жылы елде әртүрлі ауқымдағы бизнеске арналған шешімдері бар TikTok for Business платформасы іске қосылды;
2022 жылы Astana Hub-пен бірлесіп TikTok Startup Academy бағдарламасы іске қосылды. 2025 жылға қарай бағдарламаға қатысушылардың үш легі оқуды аяқтады;
2024 жылы TikTok пен Қазақстан Республикасы Ұлттық кәсіпкерлер палатасы "Атамекен" бірлесіп, әлеуметтік және экологиялық жобаларды жүзеге асыратын 800-ден астам микро және шағын кәсіпорынды біріктірген #ҚазақстандаЖасалған ("Қазақстанда жасалған") байқауын өткізді.
Бұл – кәсіпкерлердің өз бағалауларына негізделген шартты есептеу нәтижелері, Қазақстандағы барлық ШОБ субъектілерінің расталған сату көлемі емес. Зерттеу TikTok болмаған жағдайда осы сатылымдардың қандай бөлігі жүзеге аспайтынын анықтамайды.
