DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 314,56 Brent 36,55
«7-20-25»: мақұлданған қарыздардың 41%-ы Алматыға тиесілі

«7-20-25»: мақұлданған қарыздардың 41%-ы Алматыға тиесілі

Әлеуметтік ипотека алуға Атырау, Маңғыстау және Түркістан облыстарынан бірде-бір өтініш түскен жоқ.

02 Тамыз 2018 12:10 5845

«7-20-25»: мақұлданған қарыздардың 41%-ы Алматыға тиесілі

Автор:

Карина Алимова

Мемлекеттің «7-20-25» ипотекалық бағдарламасы бойынша мақұлданған тұрғын үй қарызының саны бойынша Алматы мен Астана көшбастап тұр. «Баспана» ипотекалық ұйымының abctv.kz-ке ұсынған жиынтық ақпарында барлық несиенің жартысынан көбі, яғни 61%-ы Астана мен Алматы қаласына тиесілі екенін көруге болады. Оңтүстік өңірде берілген 174 өтініш бойынша оң шешім қабылданып, 2,1 млрд теңгеге ипотекалық қарыз берілген, бұл 41% үлесті құрайды. Елордада 1,3 млрд теңгеге 86 тұрғын үй қарызы мақұлданған, яғни бұл ипотекалық несие алуға рұқсат алған өтініштердің жалпы санының 20%-ы.

Әлеуметтік ипотека алуға белсенділік танытқандардың арасында Ақтау қаласы үшінші орында тұр. Бұл қаланың 41 (10%) азаматына бағдарламаға қатысуға рұқсат берілген. Одан әрі қарай 25 (6%) адам ипотекалық несие алған Ақтөбе және 20 (5%) адамға несие мақұлданған Шығыс Қазақстан, сондай-ақ 20 адамға рұқсат берілген Қостанай облыстары тұр.

Атырау, Маңғыстау және Түркістан облыстарының тұрғындары «7-20-25» бағдарламасына қызығушылық танытпады. Бұл өңірлердегі серіктес-банктерге тұрғындардан бірде-бір өтініш түспеген.

Берілген және мақұлданған өтініштер саны

Дереккөз:  «Баспана» ипотекалық ұйымы

Сондай-ақ бұл сан «7-20-25» бағдарламасы бойынша жұмыс істеуге тіис жеті банктің екеуі ғана жұмыс істеп жатқанын көрсетеді. Барлық берліген несиенің басым бөлігі, яғни 413 қарыз «ЦентрКредит» банкте берілген, ал АТФ Банк тек тоғыз несие қарызын берген.

Жалпы бағдарлама бойынша 8,6 млрд теңгеге 749 өтініш түскен. Осы өтініштердің ішінде 422-сі мақұлданған. Ал мақұлданбай қалған өтініштерге келер болсақ, олардың көбі тағы Алматыға тиесілі болып отыр. Оларда 36 шешім қарыз алушының пайдасына шешілмей қалған.

Еске салар болсақ, бұған дейін сарапшылар «7-20-25» ипотекалық бағдарламасын игерудің орталығы Астана мен Алматы болады деген еді. Алайда бұл осы қалалардағы тұрғын үйдің бастапқы нарығында сатылымды күшейтеді деуге келмейді.

ҚР Тұңғыш президенті қорының жанындағы әлемдік экономика және саясат институтының (ӘЭСИ)сарапшылары болса тұрғын үй бағасының өсіп кететінін айтқан болатын.

«Астана мен Алматыдан басқа өңірлерде пайдалануға беру шектеулі екенін ескерген жөн. Осыған орай критерийлерді әзірлеу барысында сұраныстың төлемқабілетін олардың әлеуметтік-экономикалық жағдайын негізге ала отырып өңірлер бойынша әртараптандырылған тұрғын үй саясатын қолданған орынды болар еді», – деді ӘЭСИ бас сарапшысы Айжан Мұқышбаева.

Еске сала кетер болсақ, 2018 жылдың шілдесінде елбасының әлеуметтік бастамаларының бірі бойынша берілген тапсырма негізінде Ұлттық банктің әзірлеген «7-20-25» ипотекалық бағдарламасы іске қосылды. Жоба ипотекалық қарызды бастапқы 20 пайыз жарна төлеумен 25 жылға 7% сыйақы мөлшерімен беруді қарастырады. Бағдаралама бойынша несиені еңбек табысы немесе кәсіпкерлік табысы бар, сондай-ақ меншігінде баспанасы жоқ кез келген азамат ала алады.

Аталған бағдарлама бойынша еліміздің кез келген өңіріндегі бастапқы нарықтан баспана алуға несие рәсімдеуге болады. Ипотекаға алынатын үйдің бағасы Астана, Алматы, Ақтау мен Атырауда  25 млн теңге, ал басқа өңірлер үшін 15 млн теңге.

 Бағдарламаның операторы ретінде Қазақстан Ұлттық банкінің еншілес ұйымы – «Баспана» ипотекалық ұйымы» АҚ болып белгіленді.

Гүлназ Ермағанбетова, Карина Алимова

Тегтер:

Ипотека 7-20-25

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

«7-20-25»: Павлодар көштің соңында

Тұрғын үй бағдарламасына қатысуға өтініш берген әрбір екінші павлодарлықтың құжаты кері қайтарылған. 

30 Қаңтар 2020 16:01 4679

«7-20-25»: Павлодар көштің соңында

Қазақстан Ұлттық банкі Павлодар облыстық филиалының таратқан ресми мәліметтеріне сүйенсек, «7-20-25» бағдарламасы арқылы жалпы сомасы 4 млрд 452,8 млн теңге көлемінде қарыз алу үшін жергілікті тұрғындардан 623 өтініш қабылданған. Оның тек 344-і ғана мақұлданған. Яғни, 2 млрд 405,8 млн теңге көлеміндегі қарызды рәсімдеуге рұқсат берілген. Демек, бағдарламаға қатысуға берілген әрбір екінші өтінішке оң жауап берілмеген деген сөз. Бұл 2020 жылдың 23 қаңтарындағы статистикалық дерек. Одан бері бір аптадан аса уақыт өтті. Бұл аралықта анау айтқандай өзгерістер орын алмағаны анық.

«Nur Otan» партиясы Павлодар облыстық филиалы партиялық бақылау комиссиясының төрағасы Олег Костенконың айтуынша, біздің өңір «7-20-25» бағдарламасын жүзеге асыру жағынан республика бойынша соңғы орында келеді. Дәлірек айтсақ, төменнен жоғары қарай санағанда үшінші орында тұр.

Бүгінде жеңілдетілген ипотекалық бағдарламаға екінші деңгейлі 8 банк қатысуда. Мемлекет ұсынып отырған талаптар жергілікті тұрғындарға тиімді болғанымен, олардың өтініштеріне теріс жауап келуде. Әйтпесе, жылдық 7 пайыздық мөлшерлемемен, 20 пайыздық бастапқы жарнамамен 25 жылға дейін ипотека рәсімдеуге ниеттілердің қатары қалың.

«Біз бұл мәселені саралап көрдік. Сөйтсек, көп адамға бастапқы жарна кедергі келтіреді екен. Бұл ретте, жергілікті атқарушы органдар өңір тұрғындарына 37 сертификат беріпті. Осының нәтижесінде олар бастапқы жарнаны төлеуге мүмкіндік алып, бағдарламаға қатысады», – деді Олег Костенко.

Белгілі болғандай, бағдарламаға қатысушылар көп жағдайда төлем қабілеттілігін растай алмайды. Өйткені, алып отырған еңбекақылары бағдарлама талаптарына сай келмейді. Сол себепті әрбір екінші өтініш мақұлданбай отыр. Тек, бірнеше жағдайда ғана өтініш берушілерге теріс жауап берілген. Яғни, олардың мойнында төленбеген кредит немесе жылжымайтын мүлік бары анықталған.

«Баспана» ипотекалық ұйымының мәліметтеріне сүйенсек, 2019 жылдың алдын ала қорытындылары бойынша «7-20-25» және «Баспана Хит» бағдарламалары бойынша 25 338 отбасы ипотекаға үй рәсімдеген. Оларға 228,8 млрд теңге көлемінде қарыз берілген. Баспаналы болғандардың 9 732-сі Нұр-Сұлтан және Алматы қалаларының тұрғындары. Қалғаны, яғни 15 606-сы еліміздің өзге өңірінен. Өңірлер арасында бағдарламаны жүзеге асыру бойынша Шығыс Қазақстан, Қарағанды және Ақтөбе облыстары көш бастап тұр.  

Еске сала кетейік, «7-20-25» бағдарламасын Қазақстанның Ұлттық банкі әзірлеген болатын. Оның соңынан «Баспана Хит» бағдарламасы іске қосылды. Жалпы, аталған екі бағдарлама қолға алынғалы бері шамамен 30 мыңдай отбасы қоныс тойын тойлаған. 

Фархат Әміренов

Жастар үшін баспаналы болудың қандай жолдары бар

Ел Үкіметі «Жастар жылы» аясында жастардың баспана мәселесін шешуге басымдық беріп отыр.  

08 Тамыз 2019 16:11 9740

Жастар үшін баспаналы болудың қандай жолдары бар

2019 жыл «Жастар жылы» деп жарияланды. Демек, жыл бойы ел жастарына ерекше көңіл бөлінеді, барынша қолдау көрсетіледі. Бұл ретте, ел Үкіметі жастардың басты проблемасын – баспана мәселесін қалай шешпек? Осы сұраққа жауап іздеп көрдік.

Жастар азайып барады

Ең алдымен мына мәселеге назар аударған дұрыс. Елімізде жастардың үлесі азайып барады. Статистика солай «сөйлейді». BRIF Research Group командасының ауқымды зерттеуіне сүйенсек, Қазақстанда қалыптасып отырған макро трендтердің бірі – 15-29 жас аралығындағы жастар санының азаюы.

Зерттеу қорытындысына сәйкес, 2010 жылы Қазақстан жастарының саны 4,5 млн адамнан асып түскен. Әзірше бұл жастар саны бойынша тіркелген ең жоғары көрсеткіш. 2016 жылы өскелең ұрпақтың саны 4,2 млн адамды құраған. Яғни, 2010 жылмен салыстырғанда шамамен 300 мың адамға азайған.

Зерттеушілердің байламынша, бұған екі фактор әсер еткен. Біріншісі – өткен ғасырдың 90-ыншы жылдарындағы демографиялық жағдайдың нашарлығы. Дәлірек айтсақ, 90-ыншы жылдары елдегі туу көрсеткіші тым төмен болған. Екінші фактор – дәл қазіргі сәтте Қазақстандағы көші-қонның қарқын алуы. Яғни, соңғы жылдары шетелді бетке алған жастардың саны күрт өскен.

Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстандағы жастар санының азаю тенденциясы 2020 жылдың орта шеніне дейін жалғаспақ. Болжамға сәйкес, 2021 жылы 15-29 жас аралығындағы жастардың саны 3,8-4 млн адамды құрамақ. Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің деректерінен қазірдің өзінде Қазақстанда 3,8 млн жас барын аңғаруға болады. Олардың 2,2 миллионы – қалада, ал 1,6 миллионы ауылда тұрады.

Үкімет жастар арасындағы ажырасу, елден көшіп кету секілді мәселелердің алдың алу үшін баспана проблемасына ерекше көңіл бөліп, оларға барынша қолдау көрсету үшін тиісті іс-шараларды қолға алып жатыр.

«Жас отбасыларға арналған тұрғын үй» қайда кетті?

Естеріңізде болса, 2012-2017 жылдары елімізде жас отбасыларға арналған тұрғын үйлер салынды. 29 жасқа толмаған, заңды некеде тұрғанына 2 жыл болған отбасылық жұптар бастапқы жарнасыз арендалық баспанаға ие болып келді. Арендалық баспана сатып алу құқығымен берілді. Соңғы рет 2017 жылы «Жас отбасыларға арналған тұрғын үй» бағыты бойынша Өскемен қаласында пәтер үлестірілген. Дәл сол жылы аталған бағдарлама жұмысын да тоқтатты.

Сол кездегі Инвестициялар және даму министрлігі (қазіргі Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі) жас отбасыларға сатып алу құқығымен берілетін арендалық баспаналар салу тоқтатылғанын ресми түрде хабарлады.

«Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында алдағы 15 жылда 1,5 млн отбасыны баспанамен қамту көзделген. Осыны ескере отырып, тұрғын үй саясатына өзгерістер енгізілді. Яғни, тұрғын үйлерді салынғаннан кейін сатуға басымдық беріледі. Бұл қадам баспана алуға қажетті қаражатты жинауға және жаңа шаршы метрлерді салуға мүмкіндік береді. Ал арендалық үйлерді сатып алу құқығымен беру тәжірибесі қаржыландырудың тиімсіз тетіктерін көрсетті. Арендалық төлемдер аз ғана траншпен және ұзақ уақыт бойы қайтарылады. Бұл өз кезегінде тұрғын үй құрылысының өсімін тежейді», – делінген Инвестициялар және даму министрлігінің хабарламасында.

Бұдан шығатын қисын – көп үй салу үшін көбірек сату керек. Ал үйді ұзақ мерзімге сатып алу құқығымен беру – тиімсіз.

«7-20-25»

2018 жылдың жазында «7-20-25» тұрғын үй бағдарламасы іске қосылды. Бағдарлама бойынша үйді тек бастапқы нарықтан алу керек. Сондай-ақ ипотека кредиттік тарихы «бұзылмаған», әлеуметтік тұрғыдан қорғалған, төлем қабілеттілігі жоғары адамдарға ғана беріледі.

Алайда, бастапқы кезде бағдарламаға қатысты өтініштер көп түсе бастады. Осыдан кейін «Баспана» ипотекалық ұйымы бюджеттік сала қызметкерлері мен жас отбасыларға қатысты қаржылық жүктемені төмендетіп, «Жас арман» және «Қамқор баспана» өнімдерін ұсынды. Аталған өнімдер Шымкент және Ақтөбе қалаларында пилоттық режимде іске қосылды.

Сонымен қатар, «7-20-25» бағдарламасы аясында білім, денсаулық сақтау салаларының, полиция қызметінің өкілдеріне баспана алуға арналған арнайы сертификаттар беріле бастады.

«Баспана» ипотекалық ұйымының басқарма төрағасы Қайрат Алтынбековтың айтуынша, сертификатты әлеуметтік көмек ретінде қайтарымсыз негізде немесе ұзақ мерзімді пайызсыз несие ретінде алуға болады. Пайызсыз займдарды әкімдік немесе оған бағынышты құрылым үлестіреді. Сол себепті аталған іс-шара әр өңірде әртүрлі жүруі мүмкін. Мәселен, Нұр-Сұлтан қаласы бойынша осы жылы білім, денсаулық сақтау салаларының, полиция қызметінің өкілдеріне 1 млн теңгелік 2 мың сертификат беру жоспарланған.

Өкінішке қарай, мұндай сертификаттар жас отбасыларға қарастырылмаған. Көңілге медеу болары – аталған игілікті білім, денсаулық сақтау салаларындағы, полиция қызметіндегі жас мамандар да пайдалана алады.

«Жилстрой» «Алматы жастарын» ұсынды

Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі 2017 жылы «Алматы жастары» деген бағдарламаны ұсынды. Алматылық жастарға арналған жаңа тұрғын үй бағдарламасына сол жылы жергілікті бюджеттен 1 млрд теңге бөлінген болатын.

Бағдарлама аясында 35 жасқа дейінгі алматылықтар баспана алу үшін жеңілдетілген займға ие болады. 10 млн теңгеге дейінгі кредиттер жылдық жеңілдетілген 5 пайыздық мөлшерлемемен беріледі. Кредитті қайтару мерзімі әрбір қатысушының төлем қабілеттілігіне байланысты 3 жылдан 19 жылға дейінгі мерзімді құрайды.

Бұл ретте, баласы бар алматылық жастарға бағдарлама аясында тағы да басқа жеңілдіктер қарастырылған. Мәселен, бірінші балаға 10 балл, ал одан кейінгі балаларға 20 балдан есептеледі. Сондай-ақ бағдарлама туралы хабарлама шыққан уақытта некелескендеріне бір жылға жетер-жетпес уақыт болған жас отбасыларға 30 балл қойылады. Мұның бәрі баспана рәсімдеу кезінде қатысушыларға белгілі бір дәрежеде басымдық береді.   

ЦентрКредит Банк жас отбасыларды қолдайды

Жалпы, жас отбасыларға, жастарға баспана алуға қажетті өнім ұсынатын коммерциялық банктер өте сирек. Десе де, ЦентрКредит Банкі жас отбасыларға арнап ипотекалық құрал ұсынды. Аталған банк стандартты ипотекалық өнім де береді. Осы орайда, жастарға арналған ипотеканың стандартты өнімнен басты артықшылығы мерзімінде екенін атап өткен жөн. Себебі, жастарға арналған ипотеканың мерзімі 20 жылға дейін ұзартылған. Ал алғашқы жарна көлемі баспана құнының 30 пайызынан кем болмауы керек.

ЦентрКредит Банк ұсынған «Жас отбасы» бағдарламасының негізгі басымдығының бірі – өтініштің жылдам қарастырылуында. Өтініш 3 күннің ішінде қарастырылады. Сонымен қатар, баспананы Қазақстанның кез келген қаласынан алуға мүмкіндік бар. Бастысы жұбайлардың жасы 35 жастан асып кетпеуі керек.  

Ипотканың пайыздық мөлшерлемесі – 16,5 пайыз. Ал жалақыны ЦентрКредит Банкінен алатындар үшін 16 пайыз болып бекітілген. Жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі – 17,4 пайыз. Жұбайлардың бірі гарант бола алады. Болмаса, гарант ретінде басқа да тұлғаларды қарастыруға мүмкіндік бар. 

1 мың арендалық пәтермен қамтылады

«Жастар жылы» аясында Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының жұмысшы жастары 1 мың арендалық пәтермен қамтылады. Бұл бағытқа жыл сайын 7,2 млрд теңгеден, ал үш жылда 21,6 млрд теңге бөлінетін болды. Арендалық пәтерлер осы жылдың 1 тамызынан бастап беріле бастайды.

«Ең алдымен жастардың әлеуметтік мәселелерін шешуге тиіспіз. Яғни оларды баспанамен, жұмыспен қамтуымыз керек. Қазақстанның Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен республикалық маңыздағы үш ірі қаланың жұмысшы жастарын баспанамен қамту үшін арендалық пәтерлер берілетін болды. Бұл – пилоттық жоба. Бүгінде процесс басталды. Осы жылдың 1 тамызынан бастап арендалық пәтерлер үлестіріле бастайды. Пилоттық жоба ойдағыдай іске асса, тұтас республиканы қамтитын болады», – деген болатын Мәжіліс қабырғасында өткен жиында экс-депутат Бақтияр Мәкен.

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Роман Склярдың сөзінше, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының жұмысшы жастарына арендалық пәтерлер беру 2019, 2020 және 2021 жылдарды қамтиды. Бағдарламаға қатысушылардың жасы 30-дан аспауы керек. Сондай-ақ алдағы уақытта жас мөлшеріне қатысты шектеу 35 жасқа дейін ұзартылуы мүмкін.  

Осылайша, 2021 жылға дейін ел астанасында 1 050 арендалық пәтер, Алматыда 900 арендалық пәтер және Шымкентте 900 арендалық пәтер салынады.

Сонымен қатар, жастарды баспанамен қамту мәселесіне бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі аясында кәсіпорындар мен әлеуетті жұмыс берушілерді тарту да жоспарланған. Бұл орайда, кәсіпорынды жастарды баспанамен қамтуға ынталандыру тетіктері қарастырылатын болады.

Баспаналы болу үшін ақшаны қалай жинау керек?

Сөз соңында жастарға қаржыгер, экономистер жиі айтатын мына бір кеңесті айта кеткен жөн болар. Баспаналы болу үшін ақшаны қалай жинау керек? Бұл сұрақ осы күні жастардың барлығын дерлік толғандырады. Мамандардың пікірінше, баспана алуға қажетті ақшаны Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі арқылы жылдам жинауға болады. Аталған банк арқылы бірнеше жылда қаржы жинап, жеңілдетілген несие алып, пәтерге қол жеткізуге мүмкіндік бар.

Дәлірек айтсақ, үш жыл ішінде пәтер құнының 50 пайызын жинау қажет. Ал егер пәтерді қайталама нарықтан алуды көздесеңіз, 20 пайызын жинау керек. Бұл ретте Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі «Өз үйім» және «Нұрлы жер» бағдарламаларын ұсынып отыр. Қажетті қаржыға жылдам қол жеткізу үшін ақшаны екі бірдей салымшы (ері мен әйелі) қатар жинаған жөн. Яғни, банктің «Отбасылық пакет» өнімін тиімді пайдаланған абзал.

Пәтер жалдай жүріп, жеке баспана үшін қаржы жинау өте қиын. Сондықтан мамандар жастар үшін тиімді жол ретінде үш жылдай ата-анасымен бірге тұруды ұсынады. Бұл қадамның нәтижесінде діттеген мақсатқа ертерек қол жеткізуге болады.

Мүмкіндік мол

Түйіндей келе айтарымыз, елімізде жастардың баспаналы болатын мүмкіндігі мол. Тек, мемлекеттік бағдарламаларға, экономика, қаржы, жылжымайтын мүлік салаларына қатысты жаңалықтарға құлақ түре жүрсеңіз жеткілікті. Өмірде тегін ештеңе жоқ. Ендеше, баспаналы болуға ұмтылайық!

Тегтер:

Ипотека 7-20-25

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: