/img/tv1.svg
RU KZ
РТС 1 099,76 Hang Seng 24 251,27
FTSE 100 5 704,45 DOW J 22 850,91
KASE 2 214,78 Мыс 4 976,95
Биыл әлеуметтік төлемге 3 трлн 377 млрд теңге жұмсалады

Биыл әлеуметтік төлемге 3 трлн 377 млрд теңге жұмсалады

«Еңбек« бағдарламасы бойынша 735 мың адам жұмыспен қамтылады. 

10 Наурыз 2020 11:20 1852

Биыл әлеуметтік төлемге 3 трлн 377 млрд теңге жұмсалады

Автор:

Қанат Махамбет

Фото: primeminister.kz

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетов ел үкіметі азаматтардың алдындағы барлық әлеуметтік міндеттемелерін толық орындайтынын және қажет болған жағдайда әлеуметтік төлемдердің мөлшері инфляция деңгейімен сәйкестендірілетінін жариялады. 

«2020 жылы 4 миллионнан астам әлеуметтік төлем алушыға 3 трлн 377 млрд теңге қарастырылған. Зейнетақы мен жәрдемақы алушылардың сатып алу қабілетін сақтау мақсатында жыл басында инфляция деңгейі ескеріліп, барлық әлеуметтік төлем 5%-ға арттырылды. Оның ішінде зейнетақы 7%-ға, яғни инфляциядан 2%-ға артық көбейтілді», – деді Біржан Нұрымбетов.

Оның айтуынша, сыртқы нарықта қалыптасқан барлық жағдай назарға алынады және инфляция деңгейі ескеріледі. 

«Халықты жұмыспен қамту бойынша барлық шаралар қолданылады. Оның ішінде мемлекеттік «Еңбек« бағдарламасының әлеуеті толық пайдаланылады. Биыл 735 мың адам жұмыспен қамтылады. Бағдарламада дағдарысқа ден қою бойынша қажетті шаралар көзделген. Олар: жұмыссыздарды қайта оқыту, жеңілдетілген несие және микробизнесті дамыту үшін грант беру сонымен қатар субсидияланатын жұмыс орындарына орналастыру. Осы шараларға жергілікті және республикалық бюджеттен 323 млр теңге көзделген. Сырқы нарықта қалыптасқан барлық жағдай сарапталып, қажет болған жағдайда әлеуметтік төлемдердің мөлшері инфляция деңгейімен сәйкестендіріледі», – деді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі.

Қанат Махамбет

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Үш әлеуметтік төлемнің көлемі 30%-ға артады

Еңбек өтілі 5 жылдан асқан азаматтарға коэффициент қосылады.

19 Қараша 2019 14:21 5521

Үш әлеуметтік төлемнің көлемі 30%-ға артады

2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін төлем құны 30%-ға артады. Жәрдемақысы көбейетіндердің қатарын жұмыс істеу қабілетін жоғалтқандар, асыраушысынан айырылғандар және жұмыссыз қалғандар құрайды.

Айта кетейік, жаңа жылдан бастап мемлекеттік сақтандыру қорының қатысушыларына төленетін төлем көлемі еңбек өтіліне байланысты болады. Еңбек өтілі 5 жыл немесе 5 жылға толмаған тұлғаларға 1% коэфициент тағайындалады. Еңбек өтілі 5 жылдан асқан адамдардың әр 5 жылына 2% коэфициент қосылады. Бұл көп жұмыс істеген адам, өзгелерден артық ақша алады деген сөз.

«Еңбек ету қабілетінен айырылғандар зейнет жасына шыққанға дейін, асыраушысынан айырылған отбасының балалары кәмелеттік жасқа толғанға дейін, оқу оқитын болса 23 жасқа дейін әлеуметтік төлем алады. 2005 жылдан бері әлеуметтік төлем төлеудің формуласы өзгерген жоқ. Мысалы, біз мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының қатысушыларына 1 коэффициент береміз. Қазір адамдардың барлығы сақтандыру қорына қанша жыл қатысқанына қарамастан 1 коэффициентке ие болады. Бұл дұрыс емес. Қормен ұзақ жыл байланыс ұстағандар мен қорға күні кеше қосылғандардың арасындағы коэффициентте айырмашылық болуға тиіс», – деді «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ президенті Сәуле Дүйсенова.

Оның сөзінше, қазір еңбек ету қабілетінен айырылғандарға ай сайын – 14 204, асыраушысын жоғалтқандарға – 16 801, жұмыссыз қалғандарға – 24 286 теңге әлеуметтік төлем төленіп жүр. Жаңа заң қабылданып, қолданысқа енген кезде 3 әлеуметтік төлемнің көлемі 30%-ға өседі.

Жұмыссыз қалған жағдайда...

Келесі жылдан бастап азаматтарға төленетін әлеуметтік төлемнің коэффициенті айлық жалақының 30%-нан 40%-на ұлғайтылады. Бұған қоса жұмыссыз қалған адамға әлеуметтік төлем 4 ай емес, 6 ай төленеді. Атап көрсетерлігі, жұмыссыз қалған адамдар жұмыспен қамту орталығына жұмыссыз ретінде тіркелуге тиіс. Бұлай болмаған жағдайда әлеуметтік төлем тағайындалмайды.

Біле жүріңіз, 2018 жылы жұмыссыз қалған 47,6 мың адам мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан 3,6 млрд теңге көлемінде әлеуметтік төлем алды.

Мүгедектердің мүддесін қорғау үшін...

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі еңбекке жарамсыздық бойынша әлеуметтік төлемдердің мөлшерін медициналық-әлеуметтік сараптамада нақты белгіленген еңбекке жарамсыздық дәрежесіне сүйене отырып анықтауды көздеп отыр.

Мысалы, бұған дейін орташа айлық жалақысы 100 мың теңгені құраған адам міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне 7 жыл қатысып, кейін еңбекке жарамсыздық дәрежесі 65% деңгейінде белгіленсе, әлеуметтік сақтандыру жүйесінен 22 988 теңге теңге төлем алатын. Есептеудің жаңа тәсіліне сәйкес, келесі жылдан бастап тура осындай жағдайда азаматтарға міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінен 31 080 теңге беріледі.

Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі халықты әлеуметтік қорғаудың қосымша тәсілі. Сондықтан бұған мүгедектерге үкімет тағайындаған мемлекеттік жәрдемақаныны қоса есептеу керек. Қазір 2 - топтағы мүгедектер үкіметтен 45 438 теңге жәрдемақы алады. Бұған 31 080 теңгені қоссаңыз, мүмкіндігі шектеулі азамат ай сайын 76 518 теңге алатын болады.

Нақтылайық, 2018 жылдың қорытындысында елімізде еңбекке жарамсыздық бойынша 83,1 мың адам жәрдемақы алды. Оларға 12,3 млрд теңге төленді.

Асыраушысыз қалған отбасылар...

Ерекше қамқорлыққа алынады. Олардың әлеуметтік қорғалу деңгейін арттыру үшін үкімет отбасы мүшелерінің санына байланысты әлеуметтік төлем мөлшерін 40%-дан 100%-ға дейін жоғарылатады.

Естеріңізге салайық, 2018 жылы асыраушысынан айырылған 45 мың отбасыға мемлекет 8,7 млрд теңге үлестірді.

Қанат Махамбет

Жұмыссыз қалған адам мемлекеттен 6 ай ақша ала алады

Бала күтіміне байланысты демалысқа шыққан әйелдерге қанша жерде жұмыс істесе, сонша жерден декреттік төлемақы төленеді.

16 Қараша 2019 09:44 5224

Жұмыссыз қалған адам мемлекеттен 6 ай ақша ала алады

2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап «Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы» заң жобасының редакцияланған нұсқасы қолданысқа енеді. Нәтижесінде әлеуметтік төлемнің кейбір түрлерінің көлемі көбейеді.

Әлеуметтік төлемді «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ төлейді. Аталмыш қор үкіметтің 2004 жылғы 27 ақпандағы №237 қаулысымен құрылған. Оның құрылтайшысы мен қатысушысы мемлекет. Сондықтан қор коммерциялық емес ұйым саналады.

Қор әлеуметтік тәуекел туған жағдайда әлеуметтік қамсыздандыру үшін азаматтардың осыған дейінгі әлеуметтік жауапкершілігін ынталандыруды көздейді. Бұл үшін міндетті әлеуметтік аударымдарды шоғырландырып, әлеуметтік төлемдерді жүзеге асыру үшін қаржы аударады. Сонымен қатар тұрақты түрде әлеуметтік аударымдарды есептеу мен төлеу және әлеуметтік төлемдерді тағайындау мен алуға қатысты сұрақтар бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмысын жүргізеді.

Естеріңізге салайық, елімізде көпдеңгейлі әлеуметтік қорғау жүйесі қалыптасқан. Бұл жүйеде базалық мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру, міндетті әлеуметтік сақтандыру, жинақтаушы зейнетақы жүйесі және әлеуметтік көмек қарастырылған. Ал әлеуметтік қорғаудың қосымша деңгейі ретінде міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі жұмыс істейді. Ол 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап енгізілген.

«Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ президенті Сәуле Дүйсенованың мәлімдеуінше, әлеуметтік аударым төленген жағдайда мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан еңбек ету қабілетінен айырылғандарға, асыраушысын жоғалтқандарға, жұмыссыз қалғандарға, жүктілігіне және босануына байланысты декреттік демалысқа шыққандарға, балап асырап алғандарға және бір жасқа толғанға дейінгі бала күтіміне байланысты табысынан айырылған аналарға әлеуметтік төлем төленеді.

«Еңбек ету қабілетінен айырылғандар зейнет жасына шыққанға дейін, асыраушысынан айырылған отбасының балалары кәмелеттік жасқа толғанға дейін, оқу оқитын болса 23 жасқа дейін әлеуметтік төлем алады. 2005 жылдан бері әлеуметтік төлем төлеудің формуласы өзгерген жоқ. 13 жыл уақыт өтті, көрсеткіштер жақсармады. Мысалы, біз мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының қатысушыларына 1 коэффициент береміз. Қазір адамдардың барлығы сақтандыру қорына қанша жыл қатысқанына қарамастан 1 коэффициентке ие болады. Бұл дұрыс емес. Қормен ұзақ жыл байланыс ұстағандар мен қорға күні кеше қосылғандардың арасындағы коэффициентте айырмашылық болуға тиіс», – деді Сәуле Дүйсенова.

Оның сөзінше, қазір еңбек ету қабілетінен айырылғандарға ай сайын – 14 204, асыраушысын жоғалтқандарға – 16 801, жұмыссыз қалғандарға – 24 286, жүктілігіне және босануына байланысты декреттік демалысқа шыққандарға – 389 991 теңге әлеуметтік төлем төленіп жүр. Жаңа заң қабылданып, қолданысқа енген кезде алғашқы 3 әлеуметтік төлемнің көлемі 30%-ға өседі.

Жаңа заңда еңбек өтілі 5 жылдан жоғары міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар үшін әрбір толық жылға белгіленген 5 жылдың үстінен қатысу өтілінің коэффициентін 2% арттыру ұсынылған. Қазір еңбек ету қабілетінен айырылу дәрежесі 59% деп нақтыланса 0,3 коэффициент қолданылады, ал 60% болып бекітілген жағдайда 0,5 коэффициентін қолдану ұсынылады. Бір қарағанда 2 әлеуметтік төлем алушының физикалық жағдайы бірдей. Алайда алатын ақшалары әртүрлі. Осындай түсініспеушіліктің алдын алу үшін жаңа заңға еңбек ету қабілетінен айырылу дәрежесі 59% болған адамдарға 0,59, ал 60% болса, 0,6 коэффициент белгілеу туралы талап енгізілді.

«Жаңа заңда асыраушысынан айырылған отбасыға әлеуметтік төлем төлеу көрсеткішін отбасы мүшелерінің құрамына қарап көбейту қарастырылды. Ал жұмыссыз қалған адамдарға төленетін әлеуметтік төлемді 30%-дан 40%-ға ұлғайту және жұмысыз қалған адамды 4 ай емес, 6 ай мемлекет есебінен қаржыландыру көзделді», – деді Сәуле Дүйсенова.

Осы жерде жұмыссыз қалған адамдар жұмыспен қамту орталығына жұмыссыз ретінде тіркелсе ғана әлеуметтік төлем алатынын нақтылады.

«Жұмыспен қамту орталығына жұмыссыз қалғанын хабарламаған адамдарға әлеуметтік төлемақы берілмейді», – деді «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының» президенті.

Оның сөзінше, жұмыстан өз еркімен өтініш жазып кеткен адамдар да жұмыспен қамту орталығына жұмыссыз ретінде тіркелсе, әлеуметтік төлемақы ала алады.

Айта кетейік, бүгінгі таңда «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» 6 миллионға жуық адамды қамтып отыр. Жыл сайын 770 мыңнан астам адам 160 млрд теңгеге жуық әлеуметтік төлемақы алады. 2005-2017 жылдар аралығында «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» ел азаматтарына 905 млрд теңге әлеуметтік төлем төлеген.

Қазір жұмыс берушілер қызметкерлері үшін «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына» табыстың 3,5%-ын аударып отыр. 2025 жылдан бастап бұл көрсеткіш 5%-ға ұлғаяды. Жұмыс берушінің қызметкері үшін «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына»  ақша аударып немесе аудармай отырғанын ХҚО-дан білуге болады.

Айтпақшы, бірнеше жерде штаттық кесте бойынша жұмыс істеп, жүктілігіне және бала күтіміне байланысты демалысқа шыққан әйелдерге декреттік төлем барлық жұмыс орнынан төленеді. Бұл үшін жүкті әйел бала күтіміне кететіні туралы анықтаманы барлық жұмыс орнына көрсетуге тиіс. Сәйкесінше әрбір жұмыс берушіден «Мемлекеттік сақтандыру қорына» ақша түсіп тұрғандықтан, мемлекеттік қор барлық жұмыс орнынан келіп түскен ақшаның тиісті сомасын аяғы ауыр әйелдің есепшотына аударады.

Қанат Махамбет

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: