DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 314,56 Brent 36,55
Ізбасары беймәлім: КХДР-да билік ауысса, Кимнің орнын кім басады?

Ізбасары беймәлім: КХДР-да билік ауысса, Кимнің орнын кім басады?

Орталық радио мемлекет лидерінің «белсенді қызмет» етіп жүргенін хабарласа да, әлем баспасөзін ядролық арсеналды Солтүстік Кореяны енді кім басқарады деген мәселе мазалап отыр. 

27 Сәуір 2020 10:12 1297

Ізбасары беймәлім: КХДР-да билік ауысса, Кимнің орнын кім басады?

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Ким Чен Ын қауқарынан айрылса немесе о дүниелік болса, Солтүстік Кореяны кім басқарады? Пхеньян бұл мәселеге қатысты әзірге ашық мәлімдеме жасаған емес. Кимнің кішкентай балалары туралы да дерек жоқ. Мемлекет жетекшісінде ұрпақ болса, ол ізбасар өскенше, изоляциядағы елдің тізгіні Кимнің қарындасының қолына өте ме? Мұны да жауапсыз сауал деуге болады.

Оңтүстік Корея мен Қытайдың ресми өкілдері 36 жастағы Ким Чен Ынның жүрек-қан тамырлары ауруына ұшырап, хал үстінде жатқанын жоққа шығарып отыр. Айта кетсек, билікке келгелі салмағы тіпті  артқан әрі темекіге тым әуес Кимнің денсаулығына қатысты қауесет Солтүстік Корея лидері 15 сәуірде атасы Ким Ир Сеннің туған күніне арналған маңызды мемлекеттік шараға қатыспағаннан кейін тарай бастады.  

Солтүстік Кореяны Кимдер династиясы 1948 жылдан басқарып келеді. Коммунистік мемлекеттің басшылығындағы кез-келген өзгеріс билік бос қалады немесе әулет күйрейді деген болжамдарға негіз болды.

Бірақ сол болжамдардың ешқайсысы орындалған жоқ. Кимдердің үшеуі де Солтүстік Корея басшылығына сәтті жетіп, елді темірдей тәртіппен басқарды және басқарып келеді. Алайда Ким Чен Ын тұсында елдің ядролық қару және баллистикалық зымырандар арсеналы айтарлықтай өсті. Ал, Кимнің халі нашарласа немесе ол КХДР-ды басқару қауқарынан айрылса, осы қару кімнің бақылауына өтеді? Бұл – халықаралық қауіпсіздік жүйесі де үшін алаңдатарлық мәселе.

Солтүстік Корея басшылығындағы негізгі тұлғалар төмендегідей. Олар билік ауысқан жағдайда қандай рөл атқаруы мүмкін?

Ким Ё Чжон

Кимнің қарындасы соңғы екі жылда мемлекет лидерінің жанынан табылып, әлем ақпарат құралдарының назарына бірнеше рет ілікті. Ол биліктегі Жұмысшылар партиясының аса пәрменді органы – Орталық Комитет директорының орынбасары қызметін ресми түрде атқарып келеді. Бейресми тілмен айтқанда Солтүстік Корея жетекшісінің қарындасы ағасының әкімшілігін басқарады.

Сонымен қатар, осы айда Ким Ё Чжон Жұмысшылар партиясы Орталық Комитеті Политбюросына мүше болып, басшылық иерархиясында тағы бір маңызды постқа көтерілді.

Болжамдарға қарағанда, Ким Чен Ынның қарындасы қазір 31 жаста болса керек. Ол негізгі партиялық функцияларды қатаң бақылап, елді ұжымдасып басқаруда басты тұлғаға айналды деген болжам бар.

«Ким Ё Чжон негізгі билікті өз қолына алып, басшылықты ұйымдастыру, сот жүйесі және қоғамдық қауіпсіздік салаларына бақылау орната алады»,– дейді Сеулдегі Корея ұлттық бірігу институтының маманы Чо Хан-бум «Рейтер» агентігіне берген сұхбатында.

Партия лидерлері

Чо Рён Хе былтыр Жоғары Халықтық Жиналыс Президиумының президенті болып тағайындалып, Солтүстік Кореяның номиналды басшысы атанды. Ол енді Политбюро мүшесі әрі бұрынғы мемлекеттік премьер Пак Понг Джумен бірге ұжымдық басшылықтағы негізгі лидерлерге айналуы мүмкін.

Ким Ён Чолға тоқталсақ – ол биліктегі партия төрағасының орынбасары және де бұрын ядролық мәселелер жөніндегі жетекші елші болды. Чол сыртқы істер министрі Ри Сон Гвонмен бірігіп, АҚШ-пен арада тұралаған ядролық қарусыздану жөніндегі келіссөздерді қайта жандандыру тәрізді дипломатиялық мәселерді шешуге тартылуы мүмкін.

Бір әкеден туған ағайындылар және тәте

Ким Чен Чхоль – Солтүстік Корея лидерінің бір әкеден туған ағасы. Бірақ ол мемлекет басқару істеріне араласпаған жан. Бұрын Солтүстік Кореяның Лондондағы елшісінің орынбасары болып, кейін Оңтүстікке қашқан Тэ Ен Хо-ның айтуынша, Ким Чен Чхоль музыкаға әуес әрі тыныш өмірді қалайды.

Дегенмен, кейбір бақылаушылардың сөзінше, Чхоль қоғамдық өмірге қызықпаса да, інілерімен, қарындастарымен араласып, кейіннен күтпеген жерден мемлекеттік шараларға белсенді түрде қатыса бастауы мүмкін.

Ким Чен Хуэй – Ким Чен Ынның марқұм әкесі Ким Чен Ирдің туған қарындасы. Бір кездері ол Солтүстік Корея басшылығында аса ықпалды адам болды. Алайда 1913 жылы Ким Чен Ын оның күйеуі – сол кездегі елдің екінші ықпалды саясаткері Джанг Сонг Тхэкті өлім жазасына кесті. Содан кейін Хуэй жұрт назарынан ғайып болды. Кимнің тәтесі жұбайының қазасынан соң, ұзақ уақыт ауырып, осы жылдың басында алғаш рет інісі Ким Чен Ынмен бірге гала-концертте көзге түсті.

Төртінші толқын

Ким Чен Ынның үш баласы болуы керек. Солардың соңғысы Ри Сол Юн 2017 жылы туған. Мұндай мәліметті Оңтүстік Корея Ұлттық Барлау Қызметі таратып отыр. Ал, Кимнің ең үлкен ұлы – 10 жаста. Бірқатар сарапшының ойынша, бұл жеткіншектердің біріне Солтүстік Корея билігіндегі Кимдер династиясының төртінші толқыны атану үшін туған-туыстары мен саяси басшылықтың қамқорлығы қажет болады.

Ким Ир Сен өз ұлы Ким Чен Ирді билікке 20 жылдай әзірлеген. Ал, Ким Чен Ир Солтүстік Кореяның қазіргі басшысын ең жоғары постқа небәрі бір жыл ғана дайындады. Өйткені ол денсаулығы күрт нашарлап, жүрек таламасынан 2011 жылы қайтыс болып, ұлын билікке ұзақ баулып үлгермеді.

«Ким Йо Чжонның билікті тарпа бас салуы екіталай. Дегенмен, ол ағасының балалары өскенше, елді уақытша басқаратын режим құруға көмектесуі мүмкін. Ким Чен Чхоль да бұл іске жәрдемші болып жатса, таң қалмаспыз», – дейді Сеулдегі Азия саяси зерттеулер институтының ғылыми қызметкері Го Мён Хен.

Арнайы пойыз

Дегенмен, сәуірдің 21-23-і күндері аралығында Ким Чен Ынға тиесілі болуы мүмкін арнайы пойыз Вонсан деген қаланың «басшылар станциясында» тұрған. Мұны Вашингтонда Солтүстік Кореяны бақылаумен айналысатын 38 North мониторингтік жобасы спутниктен түсірілген суреттерге сүйеніп хабарлап отыр.

Осы жағдаймен таныс үш адам «Рейтер» агенттігіне берген сұхбатында айтқандай,  Қытай Солтүстік Кореяға бір топ аттандырды. Соның ішінде Ким Чен Ынға кеңес беретін дәрігерлер де бар. Ал, Newsis ақпарат агенттігінің хабарлауынша, Ким Вонсанда коронавирустан қорғанып жатса керек.

Соңғы рет 11сәуірде бір жиынға төрағалық етіп көзге түскен Ким Чен Ын 2014 жылы бір айдан астам жоғалып, кейін Солтүстік Корея мемлекеттік телеарнасы оның ақсаңдап жүргенін көрсеткен еді.

Ал 26 сәуірде елдің орталық радиосы Ким Чен Ынның жүрегіне жасалған сәтсіз операциядан ауыр халге түскенін, тіпті қайтыс болғанын жоққа шығарып,  мемлекет жетекшісінің «белсенді қызметте» жүргенін және оның Самчжиён қаласындағы құрылысшыларға құттықтау жолдағанын хабарлады.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Демографиялық дағдарыс

Оңтүстік Корея тығырықққа тіреліп тұр.

04 Қыркүйек 2019 13:50 1397

Демографиялық дағдарыс

Оңтүстік Кореядағы демографиялық ахуалдың нашарлауы елдің өркендеуін тежеуі мүмкін. Бұл туралы жергілікті билік өкілдері хабарлады. Ресми дерек бойынша, елдегі туу көрсеткішінің төмендеуі 2020 жылы халық санының азаюына әкеліп соғуы мүмкін.

2016 жылы жергілікті билік жариялаған дерек бойынша, 2023 жылға қарай халық саны ең жоғарғы көрсеткішке жетуге тиіс.

Биыл наурыз айында жарияланған құжатқа сүйенсек, 2019 жылы Оңтүстік Кореядағы халық саны 51 млн-ға жетеді. Ал 2067 жылы бұл көрсеткіш 34 млн-ды құрайды.

2065 жылы жасы 65-тен асқандардың саны халықтың тең жартысын құрауы мүмкін. Бұл өз кезегінде елдің әскери әлеуетіне зор нұқсан келтірмек. Қазір АҚШ, Канада және Австралия елдеріндегі жасы 65-тен асқан адамдар халықтың төрттен бір бөлігін құрайды.

2018 жылы елдегі туу коэффиценті 0,98-ге дейін түсіп кеткен.  

2017 жылы Оңтүстік Кореяның 14 % 65 жас шамасында болған. 15-тен 64 жасқа дейінгілер арасындағылардың 73%  еңбекке жарамды, ал 2065 жылға қарай бұл көрсеткіш 46%-ға қысқаруы мүмкін.

2015 жылы жүргізілген сауалнама нәтижесі көрсеткендей, жасы 20 мен 44 арасындағы ер адамдардың 58%-ы әйел адамдардың 48%-ы некелеспеген. Сарапшылардың есебі бойынша,бұған баланы өсіруге кететін шығынның көптігі, жастар арасындағы жұмыссыздық пен жұмыс істейтін әйелдердің қызметпен қоса үй шаруасын алып жүру керектігі сияқты факторлар әсер етіп отыр. Соңғы дерек бойынша, 2018 жылы босанған әйелдердің 30%-ның  жасы 35-тен асқан.

Халық санының кемуі жан басына шаққандағы ЖІӨ-нің өсуіне әкеліп соғуы мүмкін. Қоғамның «қартаюы» инвестиция өсімі мен өнімділікті тежеп, ЖІӨ өсімін бәсеңдететіні анық.

Үкіметтің пікірінше, еңбекке жарамдылар санының қысқаруы салдарынан әлеуметтік қамсыздандыруға кететін шығын көлемі өседі.

Hyundai Research Institute дерегі бойынша,2030 жылы ел өсімінің қарқыны 2,7%-дан 1%-ға кемуі мүмкін.

Ресми Сеул 2016 және 2018 жылдары аралығында елдегі туу көрсеткішін көтеру мақсатында 97 млрд доллар бөлген болатын. Билік ақы төленетін декреттік демалыс енгізіп, белсіздікті емдеуге субсидия бөліп, балаларға көрсетілетін медициналық қызметті тегін қылған еді. Дегенмен аналитиктер: «қоғамның «қартаюы» үкімет үшін әлі күнге дейін негізгі түйткілдердің бірі болып саналады», – дейді.

«Экономикалық өсім әлеуетін арттыру үшін әйелдер үшін қолайлы жұмыс ортасын құру, иммиграциялық саясатты жеңілдету және жағымды инвестициялық ортаны қалыптастыру қажет», –  дейді сарапшы Хон Джунхе.

«Мұндай қарқынмен зейнетақы жүйесін тиісті деңгейде сақтау қиын. Қазіргі саясатта, әсіресе көші-қонға қатысты саясатта түбегейлі өзгеріс қажет», –  дейді Йонсей университетінің экономисі Сун Тэ Юн.

Кейбір сарапшылар отбасыны қолдауға бағытталған бағдарламалар туу көрсеткішіне айтарлықтай оң әсерін бере қоймас деген пікірде.

Оңтүстік Корея мен Солтүстік Кореяның қосылуы демографиялық түйткілді шеше ала ма? БҰҰ-ның дерегі бойынша, Солтүстік Кореядағы туу көрсеткіші біртіндеп төмендеп барады. Қазір бұл көрсеткіш 1,9%-ға дейін кеміген.

Korea Economic Institute директоры әрі ғылыми қызметкері Троя Стангароненің айтуынша, Шығыс Германиядағы бала туу көрсеткіші Батыс Германиямен біріккеннен кейін 0,8-ге дейін құлдырап кеткен. Ол қос Корея біріккен немесе тығыз экономикалық байланыс орнатқан күннің өзінде Оңтүстік Корея осындай жағдайды басынан өткізуі мүмкін деп болжап отыр.

Азиядағы экономикасы ірі төртінші мемлекетке қазіргі демографиялық ахуалды реттеу қиынға соқпақ. Бұл Солтүстік Кореядағы тұрақсыздықты жеңу немесе Жапониямен қарым-қатынасты қалпына келтіруден де ауырлау болайын деп тұр.

Табиғат Нұрболат

Солтүстік Корея қайтадан зымыран ұшырды

Корей Халық Демократиялық Республикасы шығыс жағалауынан тағы да зымыран ұшырды. Бірқатар шетелдік басылым снарядтар баллистикалық деп жариялап жатыр. 

31 Шілде 2019 17:27 1336

Солтүстік Корея қайтадан зымыран ұшырды

Зымырандар Хамген-Намдо провинциясынан ұшырылған. Осы жағдайға байланысты Оңтүстік Корея Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің шұғыл жиынын өткізді. Кездесу ел президентінің мемлекеттік қауіпсіздік мәселелері жөніндегі хатшысының жетекшілігімен өтті. Ресми Сеул қазіргі жағдайды бақылауында ұстап отыр. Биліктің айтуынша, олардың жауынгерлік әзірлігі жоғары деңгейде. 
Ал Жапонияның қорғаныс министрі: «Егер Пхеньян сынақтан өткізілген зымыран баллистикалық болып шықса, онда Солтүстік Корея бұл әрекетімен БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесі резолюциясын бұзып отыр»,-деді. 
Бірақ NHK телеарнасының дерегі бойынша, Жапония аумағынан баллистикалық зымыранның ұшып өткені тіркелмеген. 
Естеріңізге сала кетейік, Солтүстік Корея 25 шілдеде басқарылатын екі зымыранды сынақтан өткізген еді. Пхеньян АҚШ пен Оңтүстік Кореядан тамыз айына белгіленген ортақ әскери жаттығуларынан бас тартуды талап еткен. Бірақ қос тараптың бұл шартпен келіспеуі Пхеньянның осындай қадамға баруына түрткі болды.   

Табиғат Нұрболат

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: