/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Қазақ күресінің апайтөстері Алаштың айбынын асырды

Қазақ күресінің апайтөстері Алаштың айбынын асырды

Қызылорда қаласында қазақ күресінен ел чемпионаты мәресіне жетті.

10:45 18 Қараша 2019 5984

Қазақ күресінің апайтөстері Алаштың айбынын асырды

Автор:

Нұрбек Дәуренбеков

Дүбірлі додаға қатысқан 500-ге жуық балуан Алаштың айбынын асырып, қазақ күресін әлемге тағы бір әйгіледі.

Төрт күнге созылған байрақты бәсекеде ерлер 9 салмақ дәрежесінде, әйелдер 7 салмақ бойынша белдесті.

Ұлттық ойындардың ішінде қазақ күресіне деген Сыр елінің ілтипаты ерекше. Облыстық қазақ күресі федерациясының президенті Рзақұл Нұртаев алғаш Ақмешіттен бастау алған «Алтын белбеуден», бүгінде төрт құрлыққа танымал «Еуразия барысы», «Әлем барысы», «Қазақстан барысының» тарихын тәпсірлеп, қалайша танымал брендке айналғанын айтып берді.

«Қазақ күресінің жанашыры Арман Шораев Моңғо­лияға сапарында олар­дың ұлттық күресін тамашалайды. Елге келгесін ол бізге шықты. Облыс әкімдігі қолдап, дереу «Алтын белбеу» сайысын ұйымдастырдық. Сайыстың жүлде қоры 100 мың доллар болды. Келер жылдан бастап бұл соманы бюджеттен бөлінетін етіп шештік. Танымалдылығы тез өскен спорттық шараның атауын «Қазақстан барысы» атап, елордасы Астанада ұйымдастырдық. Бірақ жұмсалатын қаржыны Қызылорда об­лысының бюджеті көтерді. Кейіннен «Самұрық-Қазына» ұлт­тық әл-ауқат қоры» АҚ қаржыландырылуды өздеріне алды. Ал Қызылорда облысы бес жыл бойына «Еуразия барысын» Қытайда, Иранда және Қазақстанның үш облысында ұйымдастырды», – деді Р.Нұртаев.

Дода бәсекесінің алғашқы күнінде 90, 100 және 100 келіден асатын спортшылар жарыс жолына шықты.

90 келі салмақта Жамбыл облысынан Айбол Айтбек қарсыластарын шақ келтірмеді. Алматылық Ерасыл Жанатаев екінші, атыраулық Сұңғат Закарияев пен ақтөбелік Әділет Мисин үштікті түйіндеді.

100 келі салмақта Солтүстік Қазақстан облысының атынан шыққан Мұхит Тұрсынов пен жерлесіміз Нұрым Сәлімгерей алғашқы орындарды еншіледі. Ал Атыраудан келген Арман Қалиев пен Қарағандының тумасы Ерқанат Молдағұлов үшінші орынды өзара бөлісті.

Бұл жолы 100 келіден асатын ауыр салмақтағылар дода көрігін қыздырды. 28 балуан татами төрін шаңға бөктірді. Оның ішінде екі дүркін «Қазақстан барысы» атанған Айбек Нұғымаровта бар.

Бұл бәсекеде жаңа жұлдыз жарқ етті. Ол жамбылдық Ғалымжан Қырықбай еді. Қарсыластарын қоғадай жапырған ол әп-сәтте жауырыны жерге тимес балуанға айналды. Сонымен бірінші орынды қанжығасына байлады. Ал екінші орын шығысқазақстандық Айбек Нұғымаровқа бұйырды. Қалған орындарды маңғыстаулық Нұрдәулет Жарылғапов пен жерлесіміз Мақсат Исақабылов иеленді.

Салмақ дәрежелерін сарапқа салып қойған спортшылар түйе палуандар сайысына сапқа тұрды.

Күрестің көрігін қыздырғандардың арасынан жартылай финалға Мақ­сат Исақабылов, алма­тылық Нұрсұлтан Аман­жолұлы, шығысқазақстандық Талғат Әмренов және Нұр-Сұлтан қаласынан Айбат Сейтен шықты.

Ал, шешуші айқас Мақсат пен Айбаттың арпалысымен өтті. Ақыры Айбат алымдылығымен көзге түсіп, түйе балуан атанды. Мақсат екінші орынға тұрақтаса, Нұр­сұлтан Аманжолұлы мен Талғат Әмреновке үшінші орын бұйырды.

Дүбірлі бәсекенің бірінші орнын команда бойынша Жамбыл облысының спортшылары алды. Олардан кейін топ жарғандар Алматы қаласы мен Атырау облысының командалары болды.

Бұл чемпионатта жүлдегер атанғандар енді әлемдік, халықаралық сайыстарда ел намысын қорғайтын болады. Ал алғашқы үштікке енген спортшылар ұлттық құрама сапын толықтырды.

Нұрбек Дәуренбеков

Айбек Нұғымаров екінші рет «Қазақстан Барысы» атанды

Қазақ күресінен тоғызыншы рет ұйымдастырылған «Қазақстан Барысы – 2019» республикалық турнирінде Айбек Нұғымаров топ жарды.   

08 Маусым 2019 21:16 1853

Айбек Нұғымаров екінші рет «Қазақстан Барысы» атанды

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жүлдесі үшін тоғызыншы рет ұйымдастырылған жалпыұлттық жобаның финалында 33 балуан бақ сынады. Олар еліміздің 17 аймағында (14 облысы мен Астана, Алматы, Шымкент қалаларында) өткен іріктеу турнирлерінде бірінші-екінші орындарға ие болған түйе балуандар еді. Сондай-ақ бұларға «Әскер Барысы» турнирінің жеңімпазы қосылған-тын.

Алайда, финалға олардың бәрі де қатыса алмады. Турнир ережесі бойынша өткен жылғы жеңімпаз финалға ешқандай іріктеусіз қатысуы керек болатын. Бірақ 2018 жылғы «Қазақстан Барысы», Қарағанды облысының «Көк Бөрі Кернейі», яғни Ержан Шынкеев жарақат алып қалыпты. Сөйтіп ол биылғы боз кілем додасын қыздыра алмады. Сонымен қатар, Сұлтан Жәнібек (Ақмола обл) және Самир Мамедов (Павлодар обл) финалдан тыс қалды. 

Әйтсе де, «Қазақстан Барысы» турнирі биыл да қызықты өтті. Шектен тыс шиеленісті өткен белдесулер аз болған жоқ. Мәселен, балуандарды қос қолдарымен белдестіріп, қосымша уақытқа жүгінуге тура келген сәттер де болды. Сонымен қатар, кейбір білекті балуандарымыздың жолдары електік кезеңде түйісіп қалып, елімізге танымал саңлақтарымыздың бірнешеуі боз кілемнен ерте шығып қалды.

Осылай, жартылай финал мен финалға дәл қазіргі сәтте спорттық бабына келген нағыз үздіктер шықты. Негізі, «қазақ күресінде – ең бастысы ауыр салмақ емес, күш, білек, жүрек, әдіс, айла секілді ұғымдар» деуші едік. Бірақ осы жолы бәрі де керісінше болып шыққандай. Бас бәйгені биылғы финалдық кезеңнің ең ауыр балуандары, Шығыс Қазақстан облысынан қос қыраны Айбек Нұғымаров пен Ерасыл Қажыбаев сарапқа салды.

Финалдық белдесулердің қарсаңында, ресми түрде өткен салмақ өлшеу рәсімінде Айбектің салмағы 144 келі болса, Ерасыл 151 келі тартқан еді. Шешуші сында дәл осы екеуі белдесті. Екеуі алма-кезек ұпай алып, таразы басы 5 минутқа жуық уақыт бойы теңселіп тұрғанымен, белдесудің соңында Нұғымаровтың бағы жанды. Тәжірибесі басым болды. Қайсарлықтың үлгісін көрсеткен Қажыбаевқа екінші орын бұйырды.

Жалпы, биыл Айбек Нұғымаровтың бағы да, бабы да қатар шапты. Ешбір белдесуде жеңіс оңайлықпен келген жоқ. Өйткені оған кілең білекті де, жүректі жігіттер тап болды. Бұл ретте, Айбектің бүгін Руслан Әбдіразақов, Мұхит Тұрсынов, Дәурен Нұралинов, Дәулетхан Жақыпов сынды тәжірибелі балуандармен күресіп, жеңіске жеткендігін айта кетуге болады. Табан тіресе белдесіп, көп тер төкті. Жеңіске деген жігері басым болды.

Сонымен, Айбек Нұғымаров 2019 жылғы «Қазақстан Барысы» атанды. Оған Алтын белбеу мен алтыннан құйылған ауыспалы «Тайтұяқ» табыс етілді. Былтыр 3-орынға ие болған Ерасыл Қажыбаев биыл Күміс белбеуге қол жеткізді. Осы бетінен таймаса, келесі жылы басты мақсатына жетуі де ықтимал. Қола белбеу үшін өткен белдесуде Руслан Әбдіразақовтың жұлдызы жанды. Ол Айбат Сейтеннен ұтылып жатып, айласын асырып кетті.

«Қазақстан Барысы – 2019» жүлдегерлері:

1. Айбек Нұғымаров – 25 миллион теңге (бапкеріне – 3,5 миллион теңге)

2. Ерасыл Қажыбаев – 5,5 миллион теңге (бапкеріне – 1,8 миллион теңге)

3. Руслан Әбдіразақов – 1,8 миллион теңге (бапкеріне – 0,9 миллион теңге)

Жалпы, Айбек Нұғымаров екінші рет «Қазақстан Барысы» атанып, 2013 жылғы ерен жетістігін қайталады. Осы орайда, төл күресімізден жалпыұлттық жобаның барлық жеңімпаздарын тізіп шыққанды жөн көріп отырмыз:

2011 жыл – Ұлан Рысқұл,

2012 жыл – Бейбіт Ыстыбаев,

2013 жыл – Айбек Нұғымаров,

2014 жыл – Мұхит Тұрсынов,

2015 жыл – Бейбіт Ыстыбаев,

2016 жыл – Бейбіт Ыстыбаев,

2017 жыл – Еламан Ерғалиев,

2018 жыл – Ержан Шынкеев,

2019 жыл – Айбек Нұғымаров.

Маруан Түсіп

Айбек Нұғымаров екінші рет «Әлем барысы» атанды

Алматыда қазақ күресінен «Әлем барысы» айдарымен әлем чемпионаты өтті.

03 Желтоқсан 2018 11:33 1744

Айбек Нұғымаров екінші рет «Әлем барысы» атанды

Биыл Алматыдағы Балуан Шолақ атындағы спорт сарайында өткен «Әлем барысы» турниріне 33 балуан қатысты. Дүниежүзінің 30-ға жуық елінен келген балуандарға қойылған басты талаптың бірі салмақтарының 90 келіден жоғары болуы еді. Ал ең ауыр балуан Жаңа Зеландиядан келген Чико Реремоана Пембертон болды (161 келі). Иран алыбы Жафар Пахлеванижагхаргх одан сәл ғана жеңілдеу екен (156 келі). Салмағы аурлар үштігін эстон Танель Карро түйіндеді (143 келі).

Алатау бөктеріне төселген боз кілемдегі белдесулер өте тартысты өтті. Шетелдік балуандар да қазақтың ұлттық өнеріне төселіп қалыпты. Мысалы, Ираннан келген Жафар Пахлеванижагхаргх бірінші айналымда біздің Руслан Әбдіразақовтан (125 келі) басым түсті. Ал Армения жампозы Якоб Аркелян алғашқы белдесуінде Нұрдәулет Жарылғаповты жолынан тайдырды.

Биылғы «Әлем барысында» ел намысын қорғаған бес балуанымыздың үшіншісі ширек финалда сүрінді. Атап айтқанда, Айбат Сейтен тәжірибелі грузин балуаны Гурам Тушишвилиге есе жіберіп алды. Әйтсе де, финалға екі қазақ шықты. Айбек Нұғымаров жартылай финалда Гурам Тушишвилиді жеңсе, Ерсұлтан Мұзаппаров ресейлік Роман Бобиковты жықты.

Қола белбеу үшін Грузия және Ресей балуандары белдесуі керек болатын. Бірақ Гурам Тушишвили қазақ күресі ережесін бұзып, жартылай финалдағы жеңілісінен кейін қарсыласымен қол алысу үшін ортаға шықпай, боз кілемнен аластатылды. Биыл да ұтылып қалғанына қапаланды ма, белгісіз... Сөйтіп, үшінші орын ресейлік Роман Бобиковке бұйырды.

Финалда Шығыс Қазақстан облысының қыраны Айбек Нұғымаров пен Түркістан облысының тарланы Ерсұлтан Мұзаппаров күресті. Ерсұлтанның салмағы едәуір жеңіл болатын. Әйтсе де, ол ширақ қимылдап, ұпай қорын молйта бастады. Бірақ салмағы ауыр, тәжірибесі мол Айбек белдесудің төртінші минутында әдіс қолданып, жеңіске жетті.

Айбек финалға дейін Камерун балуаны Диеудонне Долассемды, Литва үміті Эрик Бизуновичты, өзбек Мухсин Хисомиддиновты және жоғарыда жазғанымыздай грузин Гурам Тушишвилиді ұтқан болатын. Ал Ерсұлтан Норвегия жігіті Маркус Леонардсенді, Иран алыбы Жафар Пахлеванижагхаргхты, тәжік Дадахон Қурбаналиевті және ресейлік Роман Бобиковты жеңген.

Сөйтіп, Айбек Нұғымаров екінші жыл қатарынан «Әлем барысы» атанды. Әрі 10 миллион теңге ақшалай сыйлыққа ие болды. Ерсұлтан Мұзаппаров күміс белбеумен қоса, алты миллион теңгеге қол жеткізді. Ресейлік Роман Бобиковке қола белбеу және үш миллион теңге бұйырды. Жүлдегерлер салтанатты түрде марапатталды.

Маруан Түсіп