/img/tv1.svg
RU KZ
Қазақстан Президенттігіне үміткерлердің сайлауалды науқанына шолу

Қазақстан Президенттігіне үміткерлердің сайлауалды науқанына шолу

Inbusiness.kz сайлауалды штабтардың жұмысн танысты. 

20:51 17 Мамыр 2019 1556

Қазақстан Президенттігіне үміткерлердің сайлауалды науқанына шолу

Автор:

Елена Тумашова

Жамбыл Ахметбеков, Қазақстан Коммунистік халық партиясы атынан Парламент мәжілісінің депутаты  

17 мамыр күні ҚКХП-ның республикалық сайлауалды штабында  үміткер ДИАҚБ/ЕҚЫҰ миссиясы өкілдерімен, оның ішінде миссия басшысы Уршула Гацекпен кездесті. Сайлауды штабтың басшысы, мәжіліс депутаты Айқын Қоңыров бақылаушыларға Коммунистік партияның жүргізіп жатқан үгіт-насихат жұмыстары және Парламенттегі заң шығарушылық жұмыс туралы айтты.

Өткен аптада штаб өкілдері өндірістік кәсіпорындарда болды. 16 мамыр күні Астана электротехникалық зауыт ұжымымен кездесу өтіп, онда штаб өкілі электротехникалық жабдықты өндіру еліміздің өнідірісінде үнемі сұранысқа ие болатынын айтты. 14 мамыр күні Степногорск «Целингормаш» машина жасау ұжымымен кездесу өтті. Кәсіпорын дирекциясы қонақтар үшін арнайы эксурссия ұйымдастырып, цехтарды аралатып, зауыт жұмысымен таныстырып, жабдықтар мен өндірілген өнімдерді көрсетті.

13 мамыр күні сайлауалды штабтың өкілдері және Ақмола облыстық ҚКХП белсенділері «Ақмола облыстық ауруханасы» ШЖҚ МКК-ның қызметкерлерімен кездесті.

Дания Еспаева, «Ақ жол» партиясы атынан мәжіліс депутаты 

16  мамыр күні Президенттіке үміткердің Атыраудағы өңірлік штабының өкілдері мұнай-газ өнеркәсібі үшін химиялық реагенттер шығаратын «РауанНалко» кәсіпорнының ұжымымен кездесті. Кездесуге қатысушылар әртүрлі сұрақтар қойды, оның ішінде бизнесті қолдау, әлеуметтік мәселелер жайы сөз болды.

15 мамыр күні Орал қаласында кандидат штабы жас сайлаушылар-студенттермен, сондай-ақ Батыс Қазақстан инновациялық университетінің, Қазақстан инновациялық және технологиялық университетінің, М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің оқытушыларымен кездесті. «Ақ жол» партиясының облыстық филиалының төрағасы, өңірлік штаб басшысы Серік Мерғалиев бағдарламаның  «Бәсекелестік пен жаппай кәсіпкерлік - үнемі дамытудың негізі» атты бөлімі бойынша сөз алды. Тарих ғылымдарының кандидаты, «Қайраткер» қоғамдық қорының президенті Дәметкен Сүлейменова кездесуге келгендерді «Ұлттық тәуелсіздік» бағытымен таныстырды.

Әміржан Қосанов,  саясаткер және журналист («Ұлт тағдыры»  атты ұлттық-патриоттық қозғалыс атынан)

16 мамыр күні демокартиялық институттар және адам құқығы жөніндегі ЕҚЫҰ бюросына ҚР Президенттігіне үміткердің республикалық штабы өкілдері келді. Кездесуге миссия басшысы Уршул Гацекте қатысты. Кездесу барысында үміткер сайлауалды платформасының негізгі бағыттары, өңірлердегі жұмыстары мен алдағы жоспарлары жайлы айтты. Үміткердің сенім білдірілген адамдары 16 мамыр күні Орал қаласындағы қарттар мен  мүгедектерге арналған интернат-үйіне келді.

Өткен аптада штаб өкілдері мен кандидаттың сенім білдірілген адамдары бірқатар ауылда болып қайтты. Атап айтар болсақ, Көкшетау маңындағы Красный Яр және Нұрлыкөш ауылында болды. Сондай-ақ Қарағанды облысының Үштөбе ауылына барып, кандидат К.Маркс атындағы құс фабрикасында болып, халықтың әлеуметтік жағдайы туралы мәселелер талқыланды.

14 мамыр күні Президенттікке үміткер әлеуметтік желілерде тікелей эфирге шығып, 40 миниуттық трансляция өткізді. Тікелей эфир барысында өзінің ұстанымын түсіндіріп, саяси еркіндік туралы сөз етіп, онлайн-қолданушылардың сұрақтарына жауап берді.

Төлеутай Рақымбеков, Қазақстандық ұлттық аграрлық ғылымыи-білім беру орталығының басшысы («Ауыл» партиясы атынан)

16 мамыр күні Президенттікке үміткер Қазақ агротехникалық университетінде болып, заманауи инновациялық зертханалар мен өндірістік кешендермен танысты.

15 мамыр күні Алматыда «Азық-түлік қауіпсіздігі – ұлт саулығының кепілі» атты дөңгелек үстел өтті. Шараға ғалымдар, аграрлар мен партия активтері қатысты.

Сонымен қатар осы күні үміткердің сайлауалды бағдарламасы Ақмола облысы фермерлеріне таныстырылды. Партия өкілдері өңір аграрларымен істі енді бастап жатқан фермерлерді қолдау, жылыжай шаруашылығын дамыту және мал фермаларын салу мәселелерін талқылады.

Сондай-ақ сайлауалды штаб өкілдері Степногорск қаласында болып, әртүрлі ауқымдағы қалалар маңында азық-түлік белдеулерін құрудың маңыздылығына тоқталды.

13 мамыр күні Тараз қаласында Президенттікке үміткердің сайлауалды бағдарламасы таныстырылды. Тараз инновациялық- гуманитарлық университетінде өткен кездесуге қатысушылар аграрлық ғылым мен ауыл шаруашылығы өндірісінің байланысы жайлы сөз етті. Сонымен қатар фермерлер мен ғалымдардың инновациялық технологияларды белсенді қолдануы жайына тоқталды.

Амангелді  Таспихов, Батыс Қазақстан облысы аумақтық кәсіподақтар бірлестігінің төрағасы (Кәсіподақтар федерациясы атынан) 

17 мамыр күні Алматыда Президенттікке үміткердің сенім білдірілген тұлғалары О. Жәутіков атындағы республикалық физика-математикалық мектептің ұжымымен кездесті. Сондай-ақ Алматы қалалық жергілікті «Ұстаз» кәсіподақ аудандық филиалдармен бірігіп, үміткерді қолдау үшін ЖМ №117 КММ базасында шара ұйымдастырды.

16 мамыр күні үміткердің сенім білдірілген адамы БЖЗҚ-ның Шығыс Қазақстан облыстық филиалы ұжымымен кездесу өткізді. Кездесу барысында кандидаттың сайлауалды бағдарламасымен таныстырып, қатысушылардың ұсынысын тыңдап, оның кейбірін кандидатқа жеткізу үшін түртіп алды.

Ал үміткердің өзі 16 мамыр күні Қарағанды облысында өткен «Жастар – сенім мен серпін»  форумы аясында денсаулық сақтау саласында жұмыс істейтін жастармен кездесті. 15 мамыр күні «Жас келсе – іске!» атты республикалық ауыл жастарының форумы барысында жастармен кездесті.

Кандидаттың штаб өкілдері 14 мамыр күні Нұр-Сұлтан қаласындағы онкологиялық орталық қызметкерлерімен кездесті. Кездесу барысында медицина қызметкерлерінің еңбегін қорғау, медициналық мекеменің маретиалдық базасын жақсарту мәселелері талқыланды.

Қасым-Жомарт Тоқаев, Қазақстанның қазіргі басшысы (Nur Otan партиясы атынан)

Республикалық қоғамдық штаб мүшелері 15 мамыр күні Ақмола облысында болып, кәсіпорын жұмыскерлерімен, бизнесмендермен, студенттермен және жастармен кездесті. Кездесу барысында үміткердің саясаткер және елші ретіндегі жұмыс тәжірибесі жайлы айтылды.

Сондай-ақ студенттермен кездесу өткізіліп, онда сайлауалды штабтың мүшелері үміткер бағдарламасындағы «жастар блогы» туралы айтты.

«КөкшетауМинСу» ұжымымен кездескенде штаб қызметкерлері үміткердің сайлауалды бағдарламасының негізгі үш басымдығына тоқталды.

14 мамыр күні штаб қызметкерлері Павлодардағы Достық үйінде үміткердің жақтастары этномәдени бірлестіктер өкілдерімен және азаматтық белсенділермен кездесті. Сондай-ақ Қазақстан электролиз зауытының жұмыскерлерімен кездесті, онда үміткердің әлеуметтік бағыттағы бастамалары айтылды. Тап осы күні республикалық штаб мүшелері бірқатар өндірістік кәсіпорындарды аралап, Екібастұз қаласының тұрғындарымен кездесті.

13 мамыр күні үміткер штабының мүшелері Қарағанды облысында, соның ішінде Теміртау, Шахтинск, Жезқазған, Сәтбаев қалаларында болып, қала тұрғындарымен және кәсіпорын жұмыскерлерімен кездесу өткізді.

Садыбек Түгел, жазушы («Ұлы дала қырандары» қоғамдық бірлестігінен) 

14 мамыр күні Көкшетау қаласындағы қоғамдық келісім сарайында Президенттікке үміткердің сенім білдірілген  тұлғаларымен кездесу өтті. Кездесуге Ақмола облыстық этномәдени бірлестіктері өкілдері мен қала тұрғындары қатысты. Сенім білдірілген  тұлғалары жиналғандарға үміткер туралы айтып, үміткердің сайлауалды бағдарламасымен таныстырды.

13 мамыр күні Нұр-Сұлтан қаласындағы «Жетісу» саябағында экологиялық білім күні аясында Президенттікке үміткерді қолдауға арналған экологиялық акция ұйымдастырылды. Шараға студенттер, оқушылар, спортшылар қатысты. Сенбілікпен қатар осы күні флешмоб  ұйымдастырылып, жас каратистер өнер көрсетті.

12 мамыр күні үміткер елордадағы үш түнгі клубқа қоғамдық рейдке белсенді қатысты. Үміткер жастармен өскелең ұрпақ қандай рухани қасиеттерді бағалайтыны және сабақтан, жұмыстан бос уақытты қалай өткізетіні жайлы әңгімелесті.

Еске салар болсақ, Қазақстан Президенттігіне үміткерлердің сайлауалды үгіт-насихаты 11 мамыр күні Нұр-Сұлтан қаласының уақыты бойынша 18.00-де басталды және 8 маусым күні 00:00-де аяқталады. 8 маусым сайлау алдындағы «тыныш күн» болып жарияланды.

Қазақстан Республикасы Президентін сайлау 9 маусым күні өтеді. 

Елена Тумашова 

«Айлығын азайтса, ұйқышыл депутаттар өздері-ақ кетеді»

10 Ақпан 2020 16:17 4665

Депутаттықтан үміткер жастардың 30%-дық квотасына әйелдер ортақтасады. 

Әділет министрлігінде депутаттықтан үміткер жастарға квота бөлу мәселесі тағы талқыға түсті. Бұл жолы қоғамдық кеңес мүшелері партиялық сайлау тізіміндегі 30%-дық квотаны әйелдермен бөлісетін жастардың нақты жасы қаншадан аспауы керек деген сауалдың төңірегінде бір байламға келе алмай тарқасты.

Білім және инновация палатасының төрағасы Мұрат Әбенов бастаған бір топ сайлауға партиялық тізім арқылы түсетін жастардың жасы 29-дан аспауы керек деген заң талабына қарсы шықты. Бір қызығы, бұл ұстанымды Zhas Otan жастар қанатының төрағасы Елнұр Бейсембаев та қолдап шықты.

«Заң жобасында жергілікті мәслихат пен Парламентке бірдей жас белгілеп қойған, 25 пен 29 аралығы. Бұрын 29 деген жастар санатының шегі болатын. Ал қазір оқуды 27-ге келіп аяқтайтындар бар. Отбасын құру жасы да бұрынғыдан 4 жылға кейіндеп кетті. Тәжірибе жинап үлгермеген адамды заң шығару сияқты маңызды іске араластырғалы отырмыз. Менің ойымша, жастар квотасына 35 жасқа дейінгілерді енгізген дұрыс шығар. Ал мәслихатқа 29 жас қала берсін. Бірақ 25-тен басталуы керек деген талап сақталғаны дұрыс. Алашорданың барлық басшылары 28-29-да болған екен ғой», – деді Мұрат Әбенов.

Сенаторлықтың дәмін татып үлгерген тағы бір экс-депутат, Әділет министрлігінің қоғамдық кеңес төрағасы Серік Ақылбай да «кемел жас» концепциясын жанын сала қолдады. Ол тіпті Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен қолға алынған заң жобасын «Парламентті балабақшаға айналдыру» деп бағалады.

«Бұрынғы сенатор, судья ретінде бұл ұсынысты қолдаймын. Мысалы, қазір судьялар 35 жастан бастап тағайындалады. Неге 29 жаспен шектеліп отырғанымыз түсініксіз. Депутат деген өмірлік тәжірибе жинақтаған, кемел жастағы адам болуы керек. 29 жастағы ұл халықпен қалай кездеседі? Мен депутат болып жүргенде жасым 60-та еді. Соның өзінде халықтың сауалына жауап беруге қиналатынмын. 29 жасында адам өмірді танып үлгермейді. Оның үстіне 29 деген шегі болып тұр. Заң шығарушы органды балабақшаға айналдырудың қажеті жоқ. Заң шығару деген жай келіп, отырып, сықылықтап кету емес. Маңызды мәселелер шешілетіндіктен, маңызды адамдар отыруы керек», – деді экс-сенатор.

Абырой болғанда министрлік жанынан құрылған қоғамдық кеңес мүшелерінің арасында депутаттар құрамын жасарту бастамасына оң қабақпен қарайтын жандар да бар екен.

«Келісу» кәсіпқой медиаторлар одағының директоры Сара Ыдрысова «кемел жастағы» депутаттардың ұйқысы да кемел екенін бүкіл халық көргенін еске салды.

«Мен депутаттар кемел жаста болуы керек дегенмен келіспеймін. Парламентте істедіңіз, білесіз. Сол кемел жастағы депутаттардың ұйықтап отырған сәттері интернетте толып жүр. Сіз айтқан маңызды мәселелерді олар ұйықтап отырып шешеді.  Сондықтан  депутаттар құрамын жасарту керек деп санаймын. Сирек жағдайда болмаса, 60 пен 70-тен асқан жолдастарды Парламентке жібермеу керек. Олар – өмірден шаршаған адамдар. Тәжірибесі тасып бара жатса, басқа іске арнасын. Егер Парламенттің тиімділігін арттырғыларыңыз келсе, депутаттың айлығын азайтып, барлық жеңілдікті алып тастаңыздар. Сонда ғана ел игілігі үшін шын ниетімен жұмыс істейтіндер іріктеледі», – деді ол.

Жиын барысында депутаттықтан үміткер орта буын өкілдері аға буын кандидаттармен бәсекелескеннен гөрі жастар мен әйелдерге бөлінетін квотаға ортақтасуды оңай көретіні байқалды. Аға буын да қалған 70% мандатқа орта жастағы үміткерлерді ортақтастырғысы келмейтін сияқты.

«Zhas Otan жастар қанатына 29-ға дейінгілер қабылданады. Расымен де біздегі жастардың белсенділігі айрықша. Біз квотаға ілінетіндердің жасын 35-ке дейін көтеру арқылы олардың құқығын шектеп жатқан жоқпыз. Керісінше, қатарын толықтыратын едік. Мысалы, менің жасым 31-де дейік. Қазіргі талап бойынша мен партиялық тізімнің квотасынан тыс қаламын. Яғни, маған жасы үлкен, беделді азаматтармен бәсекеге түсуге тура келеді. Екеуміз қатар сайлауға түссек, жасы үлкен үміткердің даусы көп болатыны анық», – дейді Елнұр Бейсембаев.

Жиын барысында заң жобасының өзге де шикі тұстары ашылды. Парламенттік сайлауға түсетін партиялар үміткерлердің тізімін 30%-дық квота талабын сақтай отырып өткізуге тиіс.

«Санмен сөйлесек, Мәжіліске партиялық тізім бойынша 98 адам өтеді. Конституциялық заң бойынша бұған қосымша 30 орын тағы бар.  Сонда 98 мандатқа әр партия 128 адам ұсынады деген сөз.  Сонда 30% дегеніміз 35 адам деген сөз. Осынша әйел мен жастар болуы керек», – дейді Әділет министрлігінің Заңнама департаментінің директоры Олжас Данабеков.

Дегенмен, ол бұл талаптың іс жүзінде орындалмай қалуы мүмкін екенін жоғға шығармады.

«Теориялық тұрғыда саяси партиялар сайлауға дейін тізімді талапқа сай өткізіп, сайлаудан кейін мандаттарды бөлісу кезінде ол талапты сақтамай қоюы мүмкін. Заң жобасында бұл мәселе реттелмеген», – деді министрлік өкілі.

Қоғамдық кеңес мүшелері әйелдер қос палатағы 30%-дық межені қазірдің өзінде толтырып отырғанын айтады. Заң жобасында олардың пайыздық ара-жігі нақты көрсетілмеген. Сондықтан, қазіргі  құрам сақталған жағдайда жастарға заң шығару органынан орын бұйыруы екіталай көрінеді.

Есімжан Нақтыбайұлы        

 

 

Квотамен сайланған әйел депутатқа әйелдер ісімен айналысу міндет

05 Ақпан 2020 10:57 1923

Сайлау және саяси партиялар туралы жаңа заң тұжырымдамалары жарияланды. 

Әділет министрлігінің түсіндіруінше, «Саяси партиялар туралы» заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заң жобасы небары 2 баптан ғана тұрады.

Оның біріне сәйкес, бұдан былай жаңа партия ашу үшін құрылтайшыға 20 мың мүше жиса, жеткілікті болмақ.

«2019 жылғы 20 желтоқсанда Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің екінші отырысында Мемлекет басшысы саяси партияларды құру үшін тіркеу кедергісін 40 мыңнан 20 мың адамға дейін төмендетуді тапсырды. Бұл тапсырманы «Саяси партиялар туралы» заңға түзету арқылы іске асыру ұсынылады», – деп түсіндіреді ведомство.

Сонымен қатар Әділет министрлігі «Қазақстандағы сайлау туралы» конституциялық заңына толықтырулар енгізу туралы» жаңа конституциялық заңы жобасының тұжырымдамасын да ұсынды.

Құжат Қасым-Жомарт Тоқаевтың сайлауға түскен саяси партиялардың Орталық сайлау комиссиясына ұсынатын партиялық тізімінде әйелдер мен жастарға арналған міндетті 30% квотаны қарастыру туралы тапсырмасын орындауға бағытталған.

«Ұлттық заңнамада бұл міндетті іске асыру үшін берік құқықтық негіз құру қажет.Алайда қазіргі уақытта тиісті заңның болмауына байланысты сайлау тізіміне енгізілген адамдардың жалпы санынан әйелдер мен жастарға ұсынылған 30%-дық квотаның сақталуын қамтамасыз етудің қандай да бір нақты тетіктер жоқ. Сондықтан партиялық тізімдерде әйелдер мен жастар үшін 30% квота енгізу заңнамалық тұрғыдан бекітіледі», – деп түсіндіреді ведомство.

Айтқандай, осы квотамен сайланған жастар мен әйелдер «тиісті әлеуметтік топтармен белсенді жұмыс істеуге және өз қызметінде олардың мүдделерін ескеруге міндеттеледі». Әйтпесе, нәзік болмыс иелері және жас ұрпақ өкілдері көлігі судан өткесін, яғни Парламент орынтағына жамбасы тигесін өз тектестері мен құрбы-құрдастарын ұмытып кетеді, олардың мәселесімен айналыспайды.

Аты айтып тұрғандай, бұл квотаға іліккісі келетіндер не әйел болуы не жасы 29-ға толмауы шарт. Әділет министрлігі квотаға кіргісі келетіндер жасын осылай шектеуді, ал жастар мемлекеттік бағдарламасында бекітілген 35 жас межені алмауды жөн көрді.

Құжатқа сәйкес, егер қандай да бір партияның Ортсайлаукомға өткізген тізімінде жастар мен әйел кандидаттар үлесі 30 пайыздан кем болып шықса, бұл тізімді қабылдаудан бас тартуға себеп болуы мүмкін.

«Қазақстандағы сайлау туралы» конституциялық заңда партиялық тізімді тіркеуден бас тарту негіздерінің бірі ретінде саяси партияның тізімді ұсыну ережелерін бұзуы бекітілген. Осыған байланысты «Саяси партиялар туралы» заңда саяси партиялардың өз тізімдерінде аталған квотаны қамтамасыз ету міндетін белгілейтін нормаларды бекіту ұсынылады. Қазақстанның сайлау жүйесінде және сайлаудың өзінде гендерлік әрі жас бойынша квотаның белгіленуі ел Конституциясына қайшы келмейді», – делінген тұжырымдамада.

Сарапшылар билік бұған сайлау процесіне жаңа сайлаушыларды тарту үшін барып отырғанын айтады. Себебі әр сайлау өткен сайын оған дауыс берушілерді тарту қиын болып барады.

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің сайлау және партиялар туралы заңнаманы өзгертуге жауапты мүшесі, «Транспаренси Қазақстан» өкілі Марат Шибұтов өзге партияларды оянуға шақырады. Өйткені Nur Otan партиясының жетекшісі Бауыржан Байбек аймақтарда праймеризге кірісетіндерін жариялап та қойды.

«Праймериз – Еуроодақта еуропарламентке ұмтылған барлық партия үшін басты тетік. Осы арқылы кадрлық құрам жақсартылады. Ал бізде басқа партиялар үнсіз. Nur Otan сайлауға дайындығының алғашқы сырларын сыртқа шығарды. Яғни, жергілікті жерлердегі барлық перспективті кадрларды партиялық тізімге ілгерілетуге тырыспақ. Заңдағы жастар мен әйелдерге квота бекітілуін қолдаймын, бұл – жақсы әлеуметтік лифт. Өңірлік элитаға бұл жағуға тиіс: орталықта ақсақалдар қашанғы отыра береді, ротация керек. Ал басқа партияларға енді осы жас пен жыныстағы келешегінен үміт күттіретін адамдарды өз тізіміне тарту қиын болады – олар қазірден кешігуде», – деген ойда Марат Шибұтов.

Жанат Ардақ