/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 372,43 KASE 2 155,58
РТС 955,34 FTSE 100 5 510,33
DOW J 21 641,19 Өнеркәсібі 1 552,50
Қазақстанның қай қаласында пәтер арзан?

Қазақстанның қай қаласында пәтер арзан?

Алматы мен Нұр-Сұлтан Сан-Франциско мен Сиднейді және Ванкуверді шаң қаптырып тұр. 

12 Қараша 2019 10:27 6747

Қазақстанның қай қаласында пәтер арзан?

Автор:

Абылай Бейбарыс

Статистика комитетінің дерегінше, өткен айда тұрғын үй нарығындағы жаңа пәтерлердің сатылымы 1,5%-ға өсті. Ал пәтерді жалға алу ақысы 0,9%-ға қымбаттады.

2018 жылмен салыстырғанда пәтер сату және сатып алу көрсеткіші 21,4%-ға артқан. Нақты санға келетін болсақ, соңғы 10 айда 266 310 пәтер сатылған. Оның ішінде қазан айында 31 092 пәтердің меншік иесі ауысқан.

Бір айда Алматыда - 4 409, Нұр-Сұлтанда - 4 087, Қарағанды облысында - 3 212 пәтердің кілті бір қолдан екінші қолға өткен.
Әдеттегідей, Алматы тұрғын үй бағасы қымбат қалалардың көшін бастаған. Мұнда ауданы 40 шаршы метрді құрайтын пәтерге 15, 7 млн теңге сұралған. Нұр-Сұлтанда мұндай пәтердің құны 13,4 млн теңгені құрайды. Атырауда дәл осындай пәтер - 10,1, Шымкентте - 9,6, Петропавловда - 9 млн теңге тұрады.

Дүниежүзілік банктің Орталық Азиядағы экономисі Уильям Зейтцтің сөзінше, Алматы мен Нұр-Сұлтандағы тұрғын үйлердің бағасы Сан-Франциско, Сидней және Ванкуверде сатылатын үйлердің бағасынан қымбат.

«Адамдар тапқан табысының 30%-ын баспана алуға жұмсауға тиіс. Қазақстандықтарда мұндай мүмкіндік жоқ. Олар еңбекақыларының  30%-ын үй алу үшін жинайтын болса, күнделікті өмірдегі шығынын жаба алмай қалады», – деді Уильям Зейтц.

Біле жүріңіз, Қазақстан бойынша ең арзан бағаға сатылатын пәтерді Қызылорда  қаласынан табуға болады. Бұл шаһарда 1 бөлмелі пәтердің құны 5,5 млн теңге. Айта кетейік, ақтөбеліктер 1 бөлмелі пәтерді - 6, тараздықтар - 6,7, семейліктер - 7,2, павлодарлықтар  - 7,5 млн теңгеге сатып алады.

Уильям Зейтцтің айтуынша, Қазақстанда тұрғын үй бағасының өсуіне құрылыс материалдары бағасының шарықтауы мен теңге бағамының құбылуы себеп болады.

Қазан айында Талдықорғанда баспана бағасы - 2,5%-ға, Павлодарда - 2,3%- ға, Көкшетауда - 2,1%-ға, Петропавлов мен Қостанайда - 1,9%-ға, Қарағанды мен Өскеменде -1, 7%-ға, Семейде - 1,6%-ға,  Атырауда - 1,4%-ға, Нұр-Сұлтанда -1,1%-ға,  Оралда - 1%-ға,  Алматыда - 0,8 %-ға, Шымкент пен Ақтөбеде - 0,5%-ға,  Ақтауда -0,2%-ға өскен.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Дәулет Төлеутайұлы: Баспана алу амалдары жайлы

Тұрғын үй алу үшін не істеу керек? 

14 Қазан 2019 17:13 10991

Дәулет Төлеутайұлы: Баспана алу амалдары жайлы

Сарапшы Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі (ТҚЖБ) және басқа да әртүрлі ипотекалық бағдарламаларды салыстыра отырып, баспананы қай уақытта, қалай алуға болатындығын inbusiness.kz ақпараттық порталына берген сұхбатында сөз етті.

– Өзіңіз жайлы айтып өтсеңіз. Неліктен халық баспана алу туралы сізден кеңес сұрайды? Ондай ақпаратты банк қызметкерлерінен, интернеттегі ресми сайттардан да алуға болады емес пе?

– Бұл жайдан-жай емес. Өзім де бірсыпыра уақыт пәтер жалдап та, бөтен адамдармен бірлесіп те тұрдым. Осы 27 жасыма дейін 35 адаммен ортақ баспана жалдап тұрған екенмін. Далада да қондым. Риэлторға да алдандым. Үйсіз-күйсіз қазақтың күйін кешіп, Алматының «жетім бұрышын» бірнеше күн жағалаған кезім де болды. Мен бұл жағдайды әбден сезінгеннен кейін, осы мәселені өте жақсы білемін.

Баспана алу мақсатында 2014 жылдан бастап Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінде есепшот ашып, депозит жинай бастадым. Арада төрт жарым жыл өткенде алғашқы жарнаға жеткілікті қаражат та жиналды. Армандаған баспанама қол жеткізу үшін банкке барғанымда, «бағалау көрсеткіші», «тұрғын үй заемі», «аралық заем» деген терминдерге тап болдым. Банктен ипотека алу процестерін жан-тәніммен сезіндім. Келісімшартқа қол қойған кезде «шарттық сома» үйдің бағасымен тең болу керектігі тәрізді тетіктерді маған дұрыстап түсіндірмегеніне ашуым келгені бар. Мүмкін банк қызметкері толық ақпарат берген де болар, бірақ банкке барғанда адамдар көбінесе қобалжып, түсінбеген жерін анықтап сұрап алуға жүрексініп отырады. Банктің мысы басады.

Осының бәрі басымнан өткеннен кейін, 2019 жылы баспанаға қатысты жазбалар жаза бастадым. Ол кезде Instagram әлеуметтік желісінде 25 мың ғана оқырманым бар-тын. Оқырмандар бір-бірінен естіп көбейе бастады.

– Баспаналы болу үшін алдымен неден бастаған дұрыс? Мысалы, бір отбасы үлкен қалада пәтер жалдап тұрып жатыр делік. Табысы пәтер ақысы мен күнделікті шығынынан аспайды. Мойынында шағын кредиттері тағы бар. Сең қозғалуы үшін не істеу керек?

– Ең бастысы, адамның мақсаты, ниетінің дұрыс болуы. Мақсат – үй алу екенін адамдар жақсы түсінуге тиіс. Соған сай еңбек ету, әрекет ету маңызды. Көптеген адамдар есепшот ашады да, ақша жинамай жүре береді немесе «тойға, басқаға қажет» деп ақшасын қайта шешіп алады. Олай болмауы керек! Алғашқы мақсатыңыз үй екенін ұмытпаңыз! Тек қана үй! Үй, үй, тағы да үй!

Келісемін, Алматыдан, Нұр-Сұлтаннан пәтер алу үшін үлкен сома қажет. Бір бөлменің өзін алу үшін 10-12 млн теңге жинау керек. «Айлығыңыз шайлығыңыздан аспай отырса да, 5-10 мыңнан ақырындап жинай беріңіз» дер едім. Кішкене ақша жинақталса, адам басқаша ойлай бастайды. Жиналған ақшаны көбейту үшін қосымша табыс көздерін іздейді. Мен үнемі айтамын: бос жатпаңыз, бір жұмыс істесеңіз, екіншісін де істеңіз, екіншісі болса, үшінші табыс көзін табыңыз. Мен Instagram әлеуметтік желісінде постар жазып, адамдарға жеке кеңестер беріп, қосымша марафондар өткізіп тұрамын. Бұл да мен үшін қосымша табыс. Әйтпесе, негізгі жалақы алып отырған жерім тоғыз жылдан бері телевизия саласы. Сондықтан қайтсе де қосымша жұмыс табуыңыз қажет.

– Бүгінгі өзекті деген ипотекалық бағдарламаларды салыстырып берсеңіз. Ең тиімді ипотека қайсысы? Алушыларға қандай талап қойылады? Қай банктің талабы жеңілірек?

– Ең негізгі айтылатыны Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі, «7-20-25» және «Баспана хит». Әр банктің, әр бағдарламаның қоятын өз талаптары бар. Мысалы, «7-20-25» бойынша тек жаңа үй ғана алсаңыз, «Баспана хитте» қайталама нарықтан аласыз. Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі арқылы жаңа үйден де, екінші нарықтан да алуға болады. Бірақ өзінің ішкі процестері бар. Егер, қолыңызда 20% болса «Нұрлы жер» бағдарламасының үйін аласыз. Ал егер 50%-ына жететін қаражатыңыз болса, қайталама нарыққа көз саласыз. «Өз үйім» бағдарламасы аясында жаңа үйлер алуға мүмкіндік қарастырылған. Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінде бағалау көрсеткішін 16-ға жеткізсеңіз, табыс көзін растамай пәтер алуға болады. Әрқайсысының пайызы әртүрлі, артықшылықтары мен кемшіліктері де бар.

Егер үш жыл тұрақты салым салып, қаржы жинақтай алсаңыз, Тұрғын үй құрылыс жинақ банкін кеңес етер едім. Ол банкте 5%-бен баспанаңызға қол жеткізесіз. Ал үй тап қазір керек десеңіз «Баспана хитпен» 11%-ға алуға болады. «7-20-25» аты айтып тұрғандай – 7%.

– Дегенмен де алғашқы жарнасыз, кепілге қоятын мүліксіз ипотека алуға бола ма?

– Екінші деңгейлі банктердің өзінің ипотекалық бағдарламалары бар. Олардың пайыздары 18%, 25%. Ол деген, берешегіңізді жапқанша алатын үйіңіздің бағасы бірге-бірден асып кетеді деген сөз. Пайызы ең төмен деген «Орда» ипотекалық бағдарламасы 12%-14% арасында. Ол бағдарлама бойынша бастапқы жарна қарыз алушыға немесе үшінші тұлғаға тиесілі жылжымайтын мүлік түріндегі қосымша кепілмен ауыстырылуы мүмкін.

– Болашақ ипотека алушы Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі немесе басқа да ипотекалық бағдарламаларға қатысты ең маңызды не нәрсені білуі керек?

– Жалпы, ипотека алу үшін ақша жинау керек. Өкінішке қарай, көптеген отандастарымыз 10-15 жыл пәтер жалдап тұрып жатады. Үш жыл деген көзді ашып-жұмғанша өте шығатын уақыт. Есепшот ашқаннан кейін, ақша салуды бастау керек. Кей азаматтар ақша жинамай жүреді де, үшінші жылы ғана қимылдай бастайды. Ол дұрыс емес. Уақтылы салым салып отырсаңыз, бағалау көрсеткішіңіз өседі. Көпшілігінің жинақтау уақыты бар да, ақшасы жоқ. Кей адамдар қаражатын ТҚЖ банкіне салмай, басқа банкте жинап, бірден салғысы келеді. Олай да болмайды. Жинақтау уақыты маңызды. Уақыт пен ақша қатар жүреді. Бағалау көрсеткішінің өскенін қалайсыз ба, үй керек пе – ақша жинаңыз.

Қалада тіркеуде тұру туралы айтар болсақ, қазір тіркеу мәселесін жеңілдетіп жатыр. Мысалы, егер қажетті соманың 50%-ын жинасаңыз немесе «Өз үйім» бағдарламасына қатыссаңыз қалада тіркеуде тұру міндетті емес. Дегенмен де, «Нұрлы жер» бағдарламасы арқылы Алматы және Нұр-Сұлтан қаласынан баспана алғыңыз келсе, екі жылдық тіркеу міндетті түрде керек.

– Қажетті қаржыны жинадық делік. Баспана алуға жылдың қай мезгілі қолайлы? Жылжымалы мүлік нарығында бағаның маусымдық өзгерістері болып тұра ма?

– Баға оңып тұрған жоқ. Жыл сайын өсіп жатыр. Былтырғымен салыстырсақ, елімізде жылжымайтын мүліктің бағасы биыл 4-4,5%-ға өскен. ҚР ҰЭМ статистика комитетінің ресми ақпаратына сүйенсек, тұрғын үй бағасының өсуі бойынша Қостанай, Алматы, Шымкент, Петропавл қалалары көш басында тұр.

Жылдың нақты бір маусымы үй алуға қолайлы деп айтуға келмейді. Себебі тұрғын үй нарығының қозғалысына серпін беретін бағдарламалар жылдың әртүрлі уақытында бола береді. Мысалы, мамыр айында «Әскери баспана» бағдарламасы басталды, шілде, тамыз айында «Бақытты отбасы» қосылды. Сәйкесінше, жылжымайтын мүлікке деген сұраныс туып, баға да өсті. Егер салыстырмалы түрде айтар болсам, қаңтар, ақпан айында бағаның төмендейтіні сәл де болса сезілетін сияқты. Себебі қыста көп адам үй іздемейді, әрі жаңа жылдың басында адамдар үміт күтіп, нарықта сұраныс азяды.

– Сұхбатыңызға көп рахмет.

Нұржан Көшкін

Қазақстанда тұрғын үй кезегінде қанша адам тұр?

Елімізде соңғы 25 жылда бірде-бір тұрғын үй салынбаған қала бар. 

09 Қазан 2019 09:52 7728

Қазақстанда тұрғын үй кезегінде қанша адам тұр?

Қазақстанда 2025 жылға дейін көпбалалы отбасыларға 40 мың пәтер салынып, жыл сайын 6 мың пәтер жалға беріліп отырады. Бұл мақсатқа алдағы 7 жылда 350 млрд теңге жұмсалады.

Биыл мамыр айында көпбалалы отбасыларға 3 046 пәтер тапсырылды. Жыл соңына дейін дәл осы санаттағы отбасыларға қосымша 8 мың пәтер беріледі.

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұловтың айтуынша, мемлекеттік инвестиция есебінен 1,7 млн шаршы метр тұрғын үй  салынады. Нәтижесінде 30 мың мұқтаж адам баспаналы болады.

Естеріңізге салайық, елімізде 2017 жылдан бері «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасы жүзеге асырылып келеді. Аталмыш бағдарлама 5 негізгі бағытты қамтиды. Бірінші, сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй салу, екінші, кредиттік тұрғын үй құрылысы, үшінші, жеке тұрғын үй құрылысы, төртінші, жеке құрылыс салушылардың тұрғын үй құрылысын ынталандыру және бесінші, квазимемлекеттік сектор субъектілерін тарта отырып, тұрғын үй салу.

Біле жүріңіз, бағдарламаның алғашқы жылында ел аумағында 23,7 млн шаршы метрден астам тұрғын үй салынды. Бұл іске 1,9 трлн теңге инвестиция тартылды. Осылайша 213 мыңнан астам азамат баспаналы болды.

Биыл 13 млн шаршы метр тұрғын үй бой көтереді. Қазірге дейін 7,6 млн шаршы метр тұрғын үйдің құрылысы аяқталды.

Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй

Белгілі болып тұрғандай, мұндай тұрғын үйлер жекеменшікке берілмейді. Мұндай үйден халықтың әлеуметтік осал топтары, әлеуметтік жағынан аз қамтылған көпбалалы отбасылар және Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалаларында жұмыс істейтін жастар үмітті болады. Айта кетейік, 2021 жылға дейін жастарға 9 мың пәтер жалға беріледі.

Кредиттік тұрғын үй құрылысы

«Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің салымшылары мен әкімдікте үй кезегінде тұрған адамдарға сондай-ақ «7-20-25» бағдарламасының қатысушыларына басымдық береді. Әкімдіктер құнды қағаздарды шығару есебінен құрылысқа қаражат тартады және оларды 2 жыл сайын револьверлік негізде айналдырады.

«Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасының дәл осы бағыты бойынша 2016-2018 жылдар аралығында 1,2 млн шаршы метр немесе 19 744 пәтер пайдалануға берілді. Болашақта 686,5 мың шаршы метр кредиттік тұрғын үй немесе 11 838 пәтер салу жоспарланып отыр.

Жеке тұрғын үй құрылысын дамыту

Биыл республикалық бюджеттен осы мақсатқа 81,7 млрд теңге қарастырылған. Қомақты қаржының 22,6 млрд теңгесі 40 мың жер учаскесіне инфрақұрылым жүргізуге жұмсалады.

Жеке құрылыс салушылардың тұрғын үй құрылысын ынталандыру

Бұл жоба 2017 жылы басталды. «Даму» қоры жеке құрылыс салушылардың тұрғын үй құрылысын субсидиялау үшін  66,2 млрд теңге бөлді. Осы ақшаға жеке құрылыс салушылар 328 мың шаршы метр тұрғын үй құрылысын аяқтау міндеттемесін алды. Салынған тұрғын үйдің 50%-ы «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің» салымшыларына, «7-20-25» бағдарламасының және коммерциялық банктердің клиенттеріне 1 шаршы метрі үшін 220-260 мың теңгемен сатылатын болды.

Квазимемлекеттік сектор субъектілері арқылы тұрғын үй салу

Дағдарысқа қарсы шаралар аясында 2015-2016-2017 жылдары Ұлттық қор қаражатынан квазимемлекеттік сектор операторларды тарту арқылы тұрғын үй құрылысына қаражат бөлінді. Бүгінде Бәйтерек девелопмент пен «Қазақстан ипотекалық компаниясы» өз нысандарын аяқтады.  «Самұрық» міндеттемесін биыл орындайды. Аты аталған операторлар 39,8 мың пәтер салды.

Қазір бюджеттік қаражат есебінен жалға берілетін және кредиттік тұрғын үй құрылысын ұйымдастыру жұмысымен әкімдіктер айналысады.

Мәжіліс депутаты Нұртай Сабильяновтың сөзінше, ел аумағында 512 мың азамат тұрғын үй алу кезегінде тұр. Олардың 200 мыңнан астамы халықтың әлеуметтік әлсіз тобына жатады.

«2017 жылдан 2019 жылғы 1 шілдеге дейін, яғни 2,5 жыл ішінде 30 мың азамат тұрғын үй алған, бұл кезекте тұрған жалпы адам санының 6,3%-ы. Бұл халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету бойынша қосымша шаралар қабылдау қажет деген сөз. Бюджет қаражатын өңірлердің қажеттіліктері мен кезекте тұрған мұқтаж адамдарды ескермей бөлу тәжірибесі жалғасып жатыр. Алматы облысында 48 мыңнан астам азамат кезекте тұр. Алайда соңғы 3 жылда бұл облысқа 18,7 млрд теңге ғана бөлінген. Кезекте тұрған адамдар саны 26 мың адамды құрайтын Қостанай облысына мемлекеттік бюджеттен 26,8 млрд теңге бөлінсе, 35 мың адам кезекте тұрған Қарағанды облысына 19,5 млрд теңге қаржы қарастырылған», – деді Нұртай Сабильянов.

Халық қалаулысының айтуынша, моноқалаларда, аудан орталықтары мен ауылдарда жеке тұрғын үй салу қарқыны бәсең.

«Соңғы 5 жылда бюджет қаражаты есебінен бірде-бір тұрғын үй салынбаған аудандар бар. Мысалы Түркістан облысының Сарыағаш ауданында 4 мыңға жуық азамат кезекте тұр. Бірақ соңғы 10 жылда бұл ауданда тұрғын үй салынбаған және кезекте тұрған тек 36 адам ғана баспаналы болған. Ақмола облысының Шортанды ауданында 600 адам кезекте тұрса да, 2013 жылдан бері онда тұрғын үй мүлдем берілмеген. Шығыс Қазақстан облысының Аягөз қаласында 1 мыңға жуық адам кезекте тұр. Бірақ соңғы 25 жылда бұл қалада бірде-бір көппәтерлі жаңа тұрғын үй салынбаған», – деді мәжілісмен.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: