/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 Hang Seng 24 275,22
FTSE 100 5 842,66 KASE 2 249,72
РТС 1 139,64 Өнеркәсібі 1 484,00
Қырғызстанда Қытай жобасы доғарылды

Қырғызстанда Қытай жобасы доғарылды

Тұрғындар шеруге шыққаннан кейін, Бейжің Нарын облысында ауқымды логистикалық орталық салмайтын болды. 

19 Ақпан 2020 15:24 2428

Қырғызстанда Қытай жобасы доғарылды

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Қытайлық компания Қырғызстанда 280 млн долларға сауда және логистикалық орталық салу жоспарынан бас тартты. Мұндай шешім жүздеген адам шеруге шығып, Бейжіңге наразылық білдіргеннен кейін қабылданып отыр.

Қырғызстанның Қытаймен шекаралас ауданында орналасқан «Ат-Башы» еркін экономикалық аймағында қоймалар, көлік терминалдарын, қонақүйлер мен өзге де нысандардарды тұрғызу туралы келісімге былтыр президент Си Цзиньпиннің Орталық Азияға сапары кезінде қол қойылды.

Алайда бұл идея жергілікті халыққа ұнамады. Тұрғындар оны алып көршіге жер беру деп қабылдап, жобаны тоқтатуды талап етіп, бірнеше рет митинг ұйымдастырған.

China’s One Lead One компаниясы мен оның қырғыз серіктестері құрылыстың доғарылатынын дүйсенбі күні хабарлады. Өйткені «халықтың бір бөлігі қарсылық білдіріп жатқанда, мұндай ұзақмерзімдік жобаны жүзеге асыру» мүмкін болмаған.

«Олар тәуекелді ескеріп, осындай шешім қабылдап отыр», – дейді Қырғыз Республикасы премьер-министрінің баспасөз өкілі Мұхаммедқали Әбілғазиев.

Былтыр Қырғызстанның Нарын облысының тұрғындары Қытайдың алтын өндіруші компаниясының жұмыскерлерін суды улады, малды қырды деп айыптап, олармен қақтығысты. Сол оқиға кезінде 20 адам жараланып, Бейжің Бішкекті дипломатиялық деңгейде айыптаған еді. Дегенмен, қырғыз үкіметі топырақ пен судан химиялық заттар мен жоғары деңгейдегі радиацияны таппағанын хабарлады.

Салынбай қалған логистикалық орталық дәл осы аймақта бой көтеруі тиіс еді.  «Рейтердің» хабарлауынша, мұндай жанжалдар елдің өзге аймақтарында да болды.

Бірлескен кәсіпорын өкілдерінің сөзінше, логистикалық орталық салынып, іске қосылғанға дейін-ақ 15 мыңдай адамды жұмыспен қамтамасыз етер еді.

Қырғызстанның орталығындағы Нарын аймағы полицейлерінің мәлімдеуінше, бұл құрылысқа қарсы демонстрацияға мың шақты адам қатысты. Өзге бір мәліметтерге қарағанда, орталыққа екі мыңдай кісі жиналды. Бішкектің Ала-Тоо алаңында өткен шеруге кейбіреулер республика туын желбіретіп, атпен барған.

«Біз Қытайға жер бермейміз», – дейді митингке қатысушылардың бірі «Франс-пресс» агенттігіне берген сұхбатында.

Қырғыз үкіметінің атын көрсетпеуді өтінген бір өкілі осы агенттікке айтқандай, халықтың көтерілуіне «логистикалық орталықты салатын қырғыз-қытай бірлескен кәсіпорны құрылысқа қажетті жерді жалға алмай, өздері иеленбек» деген қауесет себепші.

Белсенділердің бірі Аманбол Бабакуловтың айтуынша, демонстранттар шенеуніктерге жобаны 1 наурызға дейін доғармасаңдар, «нақты қадам» жасаймыз деп ескерту жасаған.

Айта кетсек, Қырғызстан да  Бейжіңнің  ғаламдық сауда инфрақұрылымын салуға бағытталған «Бір белдеу, бір жол» атты амбициялық бастамасына тартылған ел.  Кейбір сарапшылардың ойынша, логистикалық орталық құрылысының доғарылуы Азияда, Еуропада, Африкада жүзеге асырылып жатқан осынау инициативаның Қырғыз жерінде уақытша тоқтағанын білдіреді.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қытай эпидемия ауқымын жасырды ма?

Америкалық барлаушылар Ақ үйге құпия баяндама тапсырды. Онда Бейжіңнің коронавирус құрбандарының санын толық көрсетпегені айтылған. 

02 Сәуір 2020 15:38 6157

Қытай эпидемия ауқымын жасырды ма?

Қытай өз жерінде коронавирустың өршу ауқымын жасырып, қауіпті дертті жұқтырғандар мен қайтыс болғандардың санын төмендетіп көрсеткен. Мұны осыдан бірер күн бұрын АҚШ-тың үш ресми өкілі барлаушылар  қауымдастығының Ақ үйге тапсырған құпия есебіне сүйеніп мәлімдеді.

«Блумберг» агенттігіне берген сұхбатында аттарын атамауды өтінген шенеуніктер баяндаманың  мазмұнын егжей-тегжейлі түсіндіріп беруден де бас тартқан. Себебі бұл құжатты көпке жариялауға рұқсат жоқ. Дегенмен, олардың сөзінше, Қытайдың жұмбақ вирус құрбандары туралы қалың көпшілікке берген есебі толық деуге келмейді және аталған шенеуніктердің екеуі Бейжің жариялаған сандар шындыққа жанаспайды деген қорытындыға келіп отыр.

Ресми өкілдердің бірі айтқандай, бұл баяндама Ақ үйге өткен аптада жеткен.

Коронавирус эпидемиясы Қытайдың Хубэй провинциясында 2019 жылдың соңында басталды. Бірақ содан бері жергілікті үкімет қауіпті инфекцияны 82 мыңдай адамның ғана жұқтырып, 3300-і қайтыс болғанын хабарлады. Салыстырып көрсек, пандемиялық ахуалды мейлінше ашық жариялаған АҚШ-та, сәрсенбі күнгі мәлімет бойынша, Covid-19-ды 189 мыңнан астам адам жұқтырып, төрт мыңдайы қайтыс болған.

Осы жағдайға байланысты Ақ үйдің баспасөз қызметі де, Қытайдың Вашингтогндағы елшілігі де әзірге түсініктеме бермей отыр.

Қытай жариялаған сандарға елдің сыртында ғана емес, ішінде де айтарлықтай күмән туындап отыр. Ресми Бейжің жұқтырғандарды анықтау әдістемесін қайта-қайта өзгертіп, бірнеше апта бойы симптомы жоқ науқастарды тізімге қоспай, сейсенбі күні ғана 1500-ден астам симптомсыз  адамды коронавирусқа шалдыққандар қатарына тіркей бастады.

Әлем ақпарат құралдарының хабарлауынша, Хубей провициясындағы жерлеу үйлерінің жанында пайда болған мыңдаған табыт та Қытай берген есепке күмәнді күшейтпесе, сейілтпей отыр.

Сейсенбі күні Мемлекеттік департаменттің иммунологы, Ақ үйге эпидемияға жауап беру жөнінде кеңес беретін маман Дебора Биркс мәлімдегендей, Қытайдың жаңа вирус туралы баяндамасы өзге елдердегі есептерден тым тым өзгешелеу.

«Медициналық қауымдастық Қытай ұсынған деректерді қысқаша бұл сандар айтарлықтай, алайда біз күткеннен аздау. Меніңше, мұның бәрін Италия мен Испаниядағы жағдаймен салыстырып көрсек, көптеген мәлімет тасада қалып қойғандай көрінеді»,– дейді Биркс.

Небраскадан сайланған республикалық сенатор Бен Сасс АҚШ-та коронавирустан Қытайдағыдан көбірек адам өлді деген ақпаратты жалған есеп деп отыр. Оның сөзінше, Компартия бұрын да өтірік айтқан, қазір де, келешек те сол бетінен қайтпақ емес. 

Дегенмен, Қытайдың Global Times мемлекеттік газетінің бас редакторы Ху Сицзинь Weibo платформасында жазғандай, АҚШ өзінде коронавирус құрбандарының күрт артқанынан назарды басқа жаққа аудару үшін Бейжіңді өтірік хабар таратты деп айыптап отыр. Оның ойынша, Қытайда бүкіл әлем назары ауған проблеманы жасыратынын мүмкіндік болған жоқ және де эпидемияның ауыздықталуына Хубэйге мыңдаған дәрігер мен медициналық жабдықтардың жеткізілуі себеп.

Бірқатар бақылаушының пікірінше, Қытай қалың бұқараға күмәнді есеп берген жалғыз ғана ел емес. Батыс мемлекеттері өкілдерінің сөзінше, Иран, Ресей, Индонезия, Солтүстік Корея да коронавирустың тарау ауқымы жайында шынайы ақпарат таратпай отыр. Осылардың соңғысы – Қытаймен көршілес, экономикалық серіктес. Бірақ онда бірде-бір адамнан әлі күнге дейін Covid-19 табылған жоқ. Сонымен қатар Сауд Арабиясы мен Мысыр да коронавирус жұқтырғандардың санын төмендетіп көрсетті деген болжам бар. 

АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майк Помпео жақында мәлімдеме жасап, Қытай мен өзге елдерді эпидемия жайында ашық болуға шақырды. Бұған қоса, Американың бас дипломаты Қытайды проблеманың ауқымын жасырды, вирус тараған алғашқы апталарда үнсіз қалды және әу баста америкалық эксперттердің көмегінен бас тартты деп айыптады.

«Мәліметтерде маңыз бар. Медициналық терапияны дамыту және қоғам денсаулығын қорғау – оқиғаны жасырмай, ашық жариялап отыруға да байланысты. Менің әрбір елге айтарым – мәлімет жинауға және сол ақпаратты бөлісуге барыңды сал. Біз солай істеп жатырмыз», – дейді Помпео Вашингтонда өткен баспасөз маслихатында.

Ғалымдардың болжамынша, коронавирус 100 000 – 240 000 америкалықты өлтіруі мүмкін. Сондай-ақ, жаңа зерттеулерге қарағанда, бұл инфекцияны жұқтырғандардың 25 пайызынан Covid-19-дың симптомдары байқалмайды.

Президент Дональд Трамп ескерткендей, Құрама Штаттар бұрын-соңды болмаған дағдарысқа әзірленуі керек.

«Алдағы екі апта тозақтай көрінуі мүмкін. Осыған дейін мұндай жағдайды көрген емеспіз», – деді Америка президенті сейсенбі күні Ақ үйде өткен брифингте.

Арыс Әділбекұлы

Әлемнің індетті еңсеру үшін Қытайдан үйренер тұстары көп

Көрші ел агрессивті шараларының арқасында коронавирус құрбандарының қатарын тыйып, жұқтыру фактілерін күрт азайтты.  

30 Наурыз 2020 19:18 1385

Әлемнің індетті еңсеру үшін Қытайдан үйренер тұстары көп

Қытай небәрі екі айдың ішінде Covid-19 деп аталатын жаңа коронавирустың таралуын тежеді. Мүмкін, Қазақстанның көрші елдің жасағанын дәл солай қайталауға қауқары жетпес,бірақ бірқатар нақты шараларды қабылдауға күші жететінін анық.  Осы вирус Қытайдан шыққаны бәріне белгілі. Оның үстіне індетпен күреске дайындалуға уақыты да көп болмады. Дегенмен бұл ел өте агрессивті шаралар қабылдау, экономикасын уақытша тоқтату арқылы оң нәтижелерге қол жеткізді. Тіпті дамушы елдер қазірдің өзінде вирустың таралуын осылай ауыздықтай алмай жатыр. 

Сонымен, Қытай қабылдаған шаралар мыналар:

Біріншісі: Технологияны оңтайлы қолдану

Ақпан айында бұл елде медициналық қызмет көрсетуге арналған QR-код жүйесі жаппай енгізіле бастады (Alipay смартфондары мен Wechat-та бар). Тұрғындар өз аты-жөнін, телефон нөмірін, денсаулығы туралы деректерді, соңғы рет қайда барғаны және ауру адамдармен қарым-қатынаста болған-болмағаны туралы мәліметтерді осы жүйеге енгізеді. Содан кейін осы ақпарат негізінде бағдарлама жасыл, сары не қызыл түске боялады. Жасыл түс емін-еркін жүруге болады дегенді білдірсе, сары түс жанғандар оқшаулануы тиіс. Ал қызыл түс иелеріне медициналық тексеріс, емделу немесе үй карантині тағайындалады. 

Екіншісі: Елді түгелдей бұғаттап тастау

Індет өршіген аумақ түгелдей жабылды. Тұрғын аудандарына кірмек болғандардың температурасын үкіметтік волонтерлер тексеріп отырды. Ғимаратқа кірушілер аяқ киімдерін дезинфекциялауға міндеттелді. Тағы бір қызық жайт: Қытайдағы оқшаулану процесі мүлдем бөлек нәрсе. Мұнда азық-түлік тұрғындардың үйлеріне жеткізіліп тұрды. Билік тіпті адамдардың қанша рет сыртқы есікті ашып-жапқанын телефондағы арнайы аппарат арқылы бақылап отыру жүйесін енгізген.

Үшіншісі: Вирусты анықтайтын тегін тест пен емдеу

Қытай вирусты анықтайтын сынамалар үшін халықтан ақша алмады. Өйткені симптомдары қатты байқалмаған адамдар тексерілмеген жағдайда індеттің таралуы жаңа қарқынға ие болушы еді.

Төртіншісі: Халықты ортақ мүдде үшін жұмылдыру

Осы ретте Қытай қызыл түсті насихаттау баннерлерін қолдану арқылы пандемияның қаншалықты қауіпті екенін халыққа жеткізді. «Бірге тамақтану өлім іздеумен пара-пар», «Туған-туысқандарға қонаққа бару – оларды қатерге тігу», «Үйде болу арқылы партия мен үкіметке көмегің тиеді» деген сияқты ұрандар арқылы адамдарды үйлерінде қалдыра білді.

Бесіншісі: Өте аз уақыт ішінде аурухана салынды

Қытайда коронавирус жұқтырғандарды емдейтін 1000-1300 орындық аурухана салынды. Біріншісін көтеруге небәрі алты күн, ал екіншісін тұрғызуға он бес күн кеткен. Құрылысшылар үзіліссіз күні-түні жұмыс істеген. Бұған дейін, яғни 2002-2003 жылдары бұл елде SARS коронавирусын жұқтырғандарға арналған аурухана жеті күн ішінде салынған болатын.

Алтыншы: Кей дәрігерлердің қабылдауы онлайнға ауысты

Шұғыл емес медициналық көмек пен дәрігерлердің консультациясы онлайн түрде жүргізілді. Бірақ оның салдары өзге аурулары бар науқастарға ауыр тигенімен, бұл да вирустың кең етек жаюына тосқауыл болды.

Жетіншісі: Билік басқа саладағы ірі компанияларды маска шығаруға көндірді

Мысалы, Apple iPhone өндіретін Foxconn өз фабрикаларын қайта жасақтап, бетперде шығара бастады. Сонымен қатар елде медициналық құрылғылардың экспорты тоқтатылды.

Факт: Қытайдың мемлекеттік CGTN телеарнасының 30 наурыздағы мәліметі бойынша, осы күнге дейін 81470 қытайлық вирусты жұқтырып, оның 90 пайыздан астамы жазылған. Ал 3311-інің ауруы асқынып, қаза тапқан.

Табиғат Нұрболат

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: