/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 729,92 РТС 1 155,49
Hang Seng 24 275,22 KASE 2 243,54
FTSE 100 5 842,66 Өнеркәсібі 1 484,00
Отандық көліктер импортты ығыстырып жатыр

Отандық көліктер импортты ығыстырып жатыр

Сатылып жатқан көліктің жартысынан көбі отандық өнім.

08 Сәуір 2019 11:36 14562

Отандық көліктер импортты ығыстырып жатыр

Автор:

Бауыржан Мұқан

Автокөлік өндірісі екінші жыл қатарынан қарқын қосып келеді. 2014 жылдан басталған экономикалық дағдарыстан кейін сол жылы елдегі автокөлік өндірісі жылына 36,2 мың көлікке, 2015 жылы – 12,2 мың, 2013 жылы 5,2 мың көлікке дейін құлдырап кеткен еді. Дегенмен, 2017 жылы көрсеткіш бірден 16,8 мың көлікке өссе, былтыр көрсеткіш 30 мыңға жетті.

Ал 2019 жылдың алғашқы екі айының қорытындысы бойынша, қазақстандық автоөнірушілер 5,6 мың көлік шығарып, былтырғы көрсеткіштерін 34,6% ұлғайтты.

Соның ішінде шығарылған көліктердің 65,2%-ы Шығыс Қазақстан облысына тиесілі. Бұл өңір биыл екі айда 3,6 мың көлік өндіріп, көрсеткішті 32,6% арттырған.

Өскемендегі «Азия Авто» АҚ 2019 жылы зауыттан 30 мың жеңіл көлік шығаруды жоспардап отыр. Атап айтқанда зауыт Volkswagen Group, General Motors, Renault-Nissan-АвтоВАЗ және KIA Motors концерндерімен бірлесе отырып LADA (Granta, Vesta, Xray, Largus, Kalina, 4×4), ŠKODA (Octavia, Rapid, Superb, Yeti, Kodiaq), Chevrolet (Aveo, Captiva, Cruze, Tracker), KIA (Rio, Cerato, Optima, Cadenza, Quoris, Picanto, Soul, Sportage, Sorento, Mohave) көліктерін шығарады.

Өскеменде бұдан бөлек 2020 жылы 500 гектар жерге ірі автокөлік зауыты салынады. Зауыт жылына 120 мың көлік шығарады деп күтілуде. Бастапқы кезде зауыт өндірісі жылына 60 мың көліктен бастамақ. Аталған келісімнің 2010 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметі мен «Азия Авто» АҚ басшылығы арасында жасалғаны белгілі. Дегенмен, 2014-2016 жылдағы дағдарыстың кесірінен зауыт құрылысы кейінге қалып, қазір қайта қолға алынуда.

Өскеменнен кейін республика бойынша автокөлік өндірісі дамыған аймақ Қостанай облысы. Былтыр Қостанайда 1,9 мың көлік шыққан. Көрсеткіш алдыңғы жылмен салыстырғанда 38,6% артық.

Облыстағы «Сарыарқа Авто Өндіріс» ЖШС дәнекерлеу, сырлау және шанақтарды құрастырудың өндірістік талаптарына жауап беретін республика бойынша жалғыз зауыт. Бұл зауыттан JAC, Peugeot, IVECO, ANKAI, Hyundai, Ravon, Chevrolet Niva көліктерінің шығатыны белгілі. Ал дилерлік орталықтар республиканың барлық аймағаныда бар.

Жалпы, 2019 жылдың қаңтар айы қорытындысы бойынша, жеңіл автокөлік сегментіндегі қазақстандық өнім үлесі былтырғы 50,6%-дан биыл 61,2%-ға жетті. Ал импорт үлесі 49,4%-дан 38,8%-ға азайған.

Сатылым көрсеткіші бойынша отандық көліктер ең көп сатылған зауыттар көшбасшысы «Азия Авто» АҚ. Компания 3063 көлік сатқан. Бұл сатылған отандық автокөліктер санының 62,5%-ы. Одан кейінгі орында «Сарыарқа Авто Өндіріс» ЖШС 1638 көлік сатыпты (отандық көліктер сатылымынң 33,4%-ы). Одан кейінгі орындарда «СемАЗ» ЖШС (102, 2,1%), «КАМАЗ-Инжиниринг» АҚ (55, 1,1%), «Hyundai Trans Auto» ЖШС (28, 0,6%) және «Daewoo Bus Kazakhstan» ЖШС (12, 0,2%).

Көлік маркасына тоқталар болсақ, ақпан айында сатылған әрбір екінші көлік LADA брендіне тиесілі. Ал үш көліктің екеуіне «Азия Авто» АҚ зауыты шығарған. 

Сұранысқа ең көп ие бестіктің қатарында Lada-дан (2260 көлік) бөлек , Hyundai (1469), KIA (602), Chevrolet (126) және Skoda (102) бар.

Өндірістің артуы ел экономикасының өсіміне де үлес қосып келеді. Автокөлік өндірісінің ел экономикасы өсіміне қосқан үлесі 47,2% көбейген.

Бауыржан Мұқан

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

«ҚазАвтоЖол» қашанғы қанайды?

Қолма-қол ақшамен есеп айырысқан көлік жүргізушісі артық ақша төлемеуі керек. 

08 Қараша 2019 10:52 3761

«ҚазАвтоЖол» қашанғы қанайды?

Ақылы жолмен жүретін көлік жүргізушілерінің құқығы неге бұзыла береді? Сараланған тариф не үшін енгізілді? «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы жемқорлықтан қашан құтылады? Мәжіліс депутаты Айқын Қоңыров осы мәселелерді күн тәртібіне қойды.

Оның сөзінше, ұлттық компания «Нұр-Сұлтан» – Щучинск», «Нұр-Сұлтан – Теміртау», «Алматы – Қапшағай» және «Алматы – Қорғас» автожолдарының  ақылы бөлігінде төлем жинаумен айналысады. Болашақта «Щучинск – Көкшетау – Петропавл» бағытындағы автобанға да төлем жүйесін енгізеді.

«Автокөлік иелеріне көмек көрсету қоғамы» қоғамдық бірлестігі өкілдерінің пікірінше, көлік жүргізушілері, әу баста, жоғарыдағы жаңашылдыққа үрке қараған. Олар ақылы жолдың бағасы қымбаттамайтынына сенбеген. Ал ақылы жолдардың қызметін насихаттауға арналған ақпараттық науқан кезінде мемлекеттік органдар автокөлік иелері төлейтін ақы баршаға қолжетімді болатынын баяндаған. Сол кездегі инвестициялар және даму вице-министрі Роман Скляр жеңіл көліктер 1 шақырымға 1 теңге төлейтінін, бұл тариф өспейтінін мәлімдеген. Бұған қоса дәл осындай есептің өзінде бір жылда қазынаға 30 млрд теңгеге жуық қаржы түсетінін нақтылаған.

«Жақсы жолмен жүру және оны күтіп ұстау ақысы 1 шақырым үшін 1 теңге болғандықтан, қалың көпшілік идеяны жақсы қабылдады. Бұл туралы БАҚ өкілдері жарысып жазды. Бірақ айтылған сөз орындалған жоқ. Жолға төленетін ақының құны жарияланғанда көлік жүргізушілерінің төбесінен жай түскендей болды», – деді депутат.

Халық қалаулысының пікірінше, жеңіл көліктер мен жүк көліктері үшін  тариф негізсіз көтерілген. Ал электронды есеп айырысумен салыстырғанда, қолма-қол ақшамен төлем жасау жүргізушілерге екі есе қымбатқа түскен. 

«Бұл – электронды төлем жасауды білмейтін, ақпараттық қызметтерге тіркелмеген, интернетке қолы жете бермейтін автокөлік иелерінің құқығын шектеу», – деді Айқын Қоңыров.

Мәжілісменнің мәлімдеуінше, тарифтің қалай қалыптастырылғаны және жиналған қаржының қайда жұмсалып жатқаны түсініксіз. Компанияның қызметінде ашықтық жоқ. Оның үстіне, компания айналысындағы сыбайлас жемқорлыққа қатысты орын алған жанжалдар да көңілге күдік ұялатады. Мәселен, пара алды деген күдікпен Шығыс Қазақстан облыстық филиалының директорына қатысты сотқа дейінгі тергеу амалдары басталды. Сол секілді Қарағанды облыстық филиалының басшысы да дәл осындай күйді бастап кешіп жатыр.

Тергеу мәліметтері бойынша, екеуі де жол нысандарын пайдалануға беру кезінде кемшіліктерге көз жұма қараған. Ал компанияның Павлодар облыстық филиалының басшылығы мердігермен бірге сотқа тартылған. Ақылы жолдарда қызмет көрсету сапасы да жоғары болу керек. Бірақ бұл сала да ақсап жатыр. Жол-көлік оқиғаларының дені қараңғы уақытта және жылдамдықты асыруға байланысты орын алатыны жасырын емес.

«ҚазАвтоЖол» ҰҚ» АҚ дерегіне сүйенсек, тек 53 шақырым  жерде ғана жарықтандыру жұмысы жүргізілген. Компания тек 22 жылдамдық өлшеуіш орнатқан.

«Автокөлік иелеріне көмек көрсету қоғамы» қоғамдық бірлестігі жолдың тиімділігіне қатысты есептеу жүргізген екен. Олардың ақпаратынша, жолдарды ақылы басқарудан шамамен 481 млн теңге кіріс кірген. Жинақталған табыс компанияға жүк көліктерінің тарифін төмендетуге және жеңіл автокөліктерге жоғарыда аталған тарифті енгізуге мүмкіндік береді.

«Ақылы жолдардың учаскелерін ұстап тұруға арналған шығындар мен кірістер тең болған жағдайда, компания қазіргі кезеңде ақылы жол учаскелерінде жүру үшін қаражат жинауды тоқтата тұруы керек және келесі кезеңде тарифті азайту шараларын бастауы қажет. Ол үшін Қазақстандағы ақылы жолдарды пайдалану және басқару саласының ашықтығын қамтамасыз етуі керек», – деді депутат.

Оның ойынша, қолма-қол ақшамен төлем жасау алдын-ала төлем жүйесінің тарифінен 2 есе жоғары болған кезде, сараланған тарифті алып тастау керек.

Қолма-қол ақшамен есеп айырысқан көлік жүргізушісі артық ақша төлемеуі керек.

«Бұл мәселелерді шешу жүк транзитінің жағдайын жақсартуға, туристік индустрияны қолдауға, «ҚазАвтоЖол» АҚ компаниясына және тұтастай мемлекетке деген сенімді арттыруға көмектеседі», – деді халық қалаулысы.

Абылай Бейбарыс

Қазақстандық көлікті Ресейде қалай есепке қоюға болады?

Қазақстаннан автокөлік сатып алып, оны Ресейде есепке қоймақ болсаңыз, қолыңызда нотариуспен расталған сатып алу-сату шарты болуға тиіс.

02 Қыркүйек 2019 15:32 8913

Қазақстандық көлікті Ресейде қалай есепке қоюға болады?

Ресейде жүргізу үшін Қазақстаннан көлік сатып алу қиын емес. Осыдан бірнеше жыл бұрын баж салығындағы айырмашылықты төлеп, ресейлік кеденде жаңа КҚП (көлік құралының паспорты) алу және көптеген тиісті құжаттар жинау қажет еді, қазір оңайырақ. 

Дегенмен бірқатар шектеулер бар. Нақтырақ айтсақ, Ресейде шыққанына 10 жылдан асқан көліктерді бастапқы есепке қоюға тыйым салынған, ол тіпті ЕАЭО елдеріне тиесілі болса да (Еуро 4 және 5 экостандартының талаптарына сай). Рөлі оң жақтағы көліктерді де тіркемейді (Бұл талаптың Ресейге қоныс аудару бағдарламасымен барған көлік иелеріне қатысы жоқ. Оларға бір отбасына бір автокөлікті кіргізуге болады және көліктің жасы мен рөлінің орналасуы маңызды емес). Сонымен қатар, қазақстандық көлікті Ресейде тіркеу барысында оның иесіне утилизациялық алым төлеуге тура келеді. Жеңіл автокөлікті әкелетін жеке тұлғалар көлік қозғалтқышының көлеміне қарамастан, шығарылғанына үш жылдан аспаған темір тұлпар үшін 3 400 рубль, ал одан ескі көліктер үшін 5 200 рубль төлейді.

Егер сіз Қазақстаннан автокөлік сатып алып, оны Ресейде есепке қоймақ болсаңыз (тіркеуден шығарып), қолыңызда нотариуспен расталған сатып алу-сату шарты болуға тиіс.

Темір тұлпарды елден шығармас бұрын алдын ала оның Еуро 4 экостандарына сәйкестігін растайтын сертификат алу қажет. (Көлік құралдарымен жұмыс істейтін кез келген сертификаттау орталығынан). Бұл құжатсыз Ресейде КҚП алу қиын болады. Одан бөлек, көлікті техникалық тексерістен өткізу керек немесе диагноситкалық картаның көшірмесін алу қажет (ресейлік жол сақшыларын тыныштандыру үшін). Әрі қарай автокөлікті қазақстандық есептен шығарып, транзиттік нөмір алып (әрекет ету мерзімі –10 күн, тағы сондай мерзімге ұзартуға мүмкіндік бар), уақытша сақтандыру рәсімдейсіз. Ал Ресей шекарасында РФ-ның сақтандыруын алу керек.

Қазір транзиттік нөмірлер толыққанды мемлекеттік нөмір болып саналады, тек олардың әрекет ету мерзімі шектелген. Тәртіп сақшылары түнде транзиттік нөмірмен жүретіндерді ұнатпайды, дегенмен бұл үшін қандай да бір айып тағуға құқықтары жоқ. Бұрын «Транзит» нөмірлерімен тек тіркеу орнына баруға ғана міндеттейтін норма болатын. Бірақ оның күші жойылды.

Дәл Қазақстандағыдай, Ресейде де эксаумақтық құқық қағидасы өз күшінде. Яғни, көлікті тұрғылықты жерде ғана емес, кез келген аймақта есепке қоюға болады. Тіркеу үрдісі стандартты түрде жүзеге асады – құжаттар өткізіп, біраз күтесіз және нөмір мен техникалық құжат аласыз.

Олжас Оқас

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: