Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың мәлімдемесі: Дағдарысты еңсерудің 8 баспалдағы

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың мәлімдемесі: Дағдарысты еңсерудің 8 баспалдағы

Қасым-Жомарт Тоқаев қос сынақты жұрт болып еңсерудің жолдарын атады.     

31 Наурыз 2020 19:53 3727

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың мәлімдемесі: Дағдарысты еңсерудің 8 баспалдағы

Автор:

Есімжан Нақтыбайұлы

Фото: akorda.kz

Жер бетіндегі бүкіл адам баласының  ғаламшар атты алып бір кеменің жолаушысы екенін дер кезінде еске салған коронавирус індетінің беталысы күн сайын құбылып тұр. Бұл вирус онсыз да шатқаяқтап тұрған экономиканы тәлтіректіп-ақ тастады. Салдарынан кеше қабылдаған шешім бүгін тиімсіз болып, бүгін көтерілген проблема ертең өзектілігін жойып жатыр. Осындай аумалы-төкпелі кезеңде Қазақстан жұртына қайтпек керек? Азаматтарының қауіпсіздігі мен бақуатты өміріне Ата заң бойынша кепіл болуы тиіс мемлекет мұндай кезде не істей алады? Президент Қасым-Жомарт Тоқаев отандық телерналар арқылы жұртқа жолдаған кезекті мәлімдемесінде осы сауалдарға жауап берді.

Мемлекет басшысы дағдарыс пен төтенше жағдайды ел болып еңсерудің 8 баспалдағын атады.

Зейнетақы 10 пайызға өседі

«Инфляцияның артуына байланысты зейнетақы, мемлекеттік жәрдемақы және атаулы әлеуметтік көмек мөлшерін 10 пайызға индексациялауды тапсырдым. Осыған орай, аталған санаттағы азаматтардың табысын арттыру үшін мемлекет тарапынан 200 миллиард теңгеден астам қаражат бөлінеді», - деді Президент.

3 млн адамға 42 500 теңге 
 
«42500 теңге көлеміндегі осы көмекті алатын азаматтардың санатын кеңейтуді тапсырамын. Бұл қолдауға өзін-өзі жұмыспен қамтығандар мен ресми тіркелмей жұмыс істейтіндер де ие болады», - деген мемлекет басшысы төтенше жағдай кезінде жалпы 3 миллионға жуық қазақстандық қолдау көретінін айтты.
 
МӘМС-ке қосылмағандар қамқорлықсыз қалмайды.
 
Бұған дейін міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне кіріп үлгермегендер қиын-қыстау кезеңде көмексіз қалмайтын болды. 
«Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне сақтандырылмаған азаматтардың медициналық көмек алу құқығын 1 сәуірден 1 шілдеге дейін ұзартуды тапсырамын. Соған байланысты медициналық көмек азаматтарға бұрынғыдай қол жетімді болып қала береді», - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
 

800 мың адамға тегін азық –түлік 

«Сонымен қатар, тұрмысқа қажетті заттар мен азық-түлікті тегін алатын азаматтардың қатары көбейеді. Мұндай көмек 1,2,3 топ мүгедектеріне, мүмкіндігі шектеулі балаларға, ресми тіркелген жұмыссыздарға беріледі. мүгедектер және жұмыссыз ретінде тіркелген азаматтар да иеленеді.  Тегін азық-түлік 800 мыңнан астам адамға беріледі. Оны өндіру мен жеткізуге жергілікті шағын және орта бизнес тартылуға тиіс», - деген Президент әлеуметтік көмектің әділ үлестірілуін қамтамасыз ететін платформа дайындауға отандық ІТ-компанияларды жұмылдыруды тапсырды.  
 

Дизельдің бір литрі 165 теңгеге арзандайды

Қасым-Жомарт Тоқаев коронавирус пен дағдарыстың көктемгі егіс науқанымен тұспа-тұс келгенін де ұмыт қалдырмады. 

«Ауыл шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлерге де қолдау көрсетіледі. Атап айтқанда, бюджеттен 70 миллиард теңге бөлінеді. Көктемгі егіс науқаны үшін «Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасы арқылы қосымша 100 миллиард теңге бөлуді тапсырамын. Ең алдымен, шағын және орта шаруа қожалықтарына қолдау көрсеткен жөн. Сонымен қатар, Үкіметке жанармайдың нарықтық бағасын 15 пайызға арзандатып, 165 теңгеге дейін төмендету міндеті жүктелді. Осыны қамтамасыз ету үшін 390 мың тонна жанармай жеңілдікпен сатылатын болады», - деді ол.

Жаңа жұмыс + 85 мың теңге
 
«Елорда мен, Алматы, Шымкент қалаларында енгізілген карантиндік шектеулер салдарынан еңбекке жарамды, қолы бос адамдардың шоғыры пайда болды. Оның көбі жастар. Үкімет пен жергілікті әкімдіктер «Жұмыспен қамтудың жол картасы» аясында осы аталған өңірлерде нақты жобаларды іске асырсын. Адамдар жабылған жұмыс орнының шлагбаумына телмірмеуі керек. Оларда күнкөріс көзі болуға тиіс. «Жұмыспен қамтудың жол картасы» арқылы өзге аймақта жұмыс істеуге дайын азаматтарға жұмыс орнын ауыстырған бетте екі айлық минималды еңбекақы көлемінде немесе 85 000 теңге көтерме ақы төленсін. Бұл бұрынғы айлығының орнына емес, еңбекақыға қосымша төленеді», - деді Президент.
 

ЕАЭО кедендік бажды азайтады

«Әкімдіктер жергілікті кәсіпорындардың өнімін кем дегенде 6 ай бойы кепілді сатып алу тәртібін жолға қоюы керек. Шағын және орта бизнес өкілдерін биылғы 1 қазанға дейін еңбекақы төлеу қорынан ұсталатын салықтан босатуды тапсырамын. Мұндай қолдау сауда, көлік қызметі, қонақүй, туризм және басқа да салаларды қамтиды», - деген Қасым-Жомарт Тоқаев кәсіпкерлер төтенше жағдай кезеңінде банктердегі несиенің пайызын есептемесе деген тілек айтып жатқанын еске салды. 

«Мен екінші деңгейлі банктерді конструктивтілік танытуға, азаматтық жауапкершілік пен ымыраластыққа шақырамын. Қиын кездерде мемлекет банктерге айтарлықтай көмек көрсетті. Енді сіздердің халыққа, отандық бизнеске қолдауларыңыз керек», - деді ол.

Індет пен дағдарыс құрсауындағы экономиканы құтқаруға Еуразиялық экономикалық одақтағы әріптес елдер де үлес қосуы керек. Президент бұл жағына да тоқталды.

«Үкімет Еуразиялық экономикалық одақтағы әріптестерімізбен біз үшін аса маңызды импорттық тауарларға салынатын алымды доғара тұру бойынша жұмыс жүргізіп жатыр. Жеке қорғаныс бұйымдары мен өндірістік шикізат, вакцина, диагностикалық жиынтық заттар бойынша тиісті шешім шығып та қойды. Өзімізді толық қамти алмайтын импорттық тауарлар бойынша кеден алымын төмендету бойынша жұмыс жалғасуда», - деді ол.

Көмектің елге жетуін Есеп комитеті бақылайды
 
Мемлекет басшысы аталған шаралар пакетін жүзеге асыру үшін Үкімет пен Ұлттық банкке барлық қажетті қаржыны жүйелі жұмылдырып, тиімді игеруді міндеттеді. 
«Ұлттық қор қаражатын тиімді әрі ұтымды игеру керек. Қаржыны нақты экономикаға жедел және тура жеткізу үшін «Бәйтерек», «Аграрлық несие корпорациясы» сияқты мемлекеттік даму институттары арқылы тікелей қаржыландыру мүмкіндігін ескерген жөн», - деген Қасым-Жомарт Тоқаев  процесті Есеп комитеті қадағалайтынын ескертті. Ол іске өңірлік ревизиялық комиссиялар мен қоғамдық кеңестер де тартылмақ. 

«Коронавирус індетіне байланысты баршамыз күрделі кезеңді өткеріп отырмыз. Бірақ, бұл – уақытша қиындық. Біз оны міндетті түрде жеңеміз! Басты тойларымыз әлі алда. Төрт құбыламыз түгел болсын, ағайын! Біз біргеміз», - деп түйіндеді Президент.

Есімжан Нақтыбайұлы 

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Оған Үкімет резервінен шұғыл түрде қаражат бөлінетін болды. 

26 Мамыр 2020 11:59 652

Қазақстанда COVID-19 вакцинасы зауытының құрылысы басталады

Қазіргі кезде еліміз COVID-19 пандемиясына қарсы төрт вакцина-кандидатты әзірлеп жатыр. Оның ішінен ең тиімдісі таңдап алынады.

БҒМ-ге қарасты Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты SARS-CoV-2 вирусының қазақстандықтар бойынан алынған жергілікті штаммымен биологиялық қауіпсіздіктің 3-ші деңгейіндегі лабораторияда жұмыс жүргізіп жатыр. Жақында олардың жетістіктерімен Президент Қасым-Жомарт Тоқаев танысты.

Институттың бас директоры Күнсұлу Закарьяның айтуынша, вакцина жасау жұмыстары тәулік бойғы режимде іске асырылуда. Бұл істе ҒЗИ ғалымдарына Ұлттық биотехнологиялар орталығы көмекке келіп, бірлесе әрекет етуде. Жалпы алғанда, төрт кандидаттық вакцина дайын болуы тиіс, оның екеуі бағдарлы-векторлы, тағы екеуі вирустың S-ақуызы фрагменттері негізіндегі субдербес  вакцина болмақ. «Клиникаға дейінгі» және «клиникадан кейінгі», яғни зертханалық жануарларға жасалатын сынақтан бастап, ерікті сырқаттарға сынақтардың бәрі аяқталғаннан кейін вакциналардың тек ең тиімдісі әрі қауіпсізі ғана өндіріске қойылуы тиіс.

Осы дәрі-дәрмекті өндіріске қоюға қажетті биофамацевтикалық зауыттың құрылысын Үкімет қазірден қолға алып отыр. Кәсіпорын Жамбыл облысының Қордай ауданында орналасқан Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты жанынан бой көтереді деп жоспарлануда. Жаңа зауыт халықаралық GMP стандарттарына сәйкес келетін вакцина шығару үшін керек. Сонда оның өнімін шет мемлекеттер де сатып ала алатын болады. Егер жоғары тиімділігі дәлелденсе, отандық COVID-19 вакцинасын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы миллиондаған долларға сатып ала бастауы да ғажап емес.

Осы орайда Білім және ғылым министрлігі «Қазақстан Үкіметінің резервінен қаражат бөлу туралы» Үкімет қаулысының жобасын жариялады.

«Жамбыл облысының әкімдігіне жобалық құжаттаманы әзірлеу және БҒМ Ғылым комитетінің «Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны аумағында «өндірістік практиканың талаптары мен стандарттарына» (GMP) сәйкес келетін, иммунобиологиялық препараттар шығаратын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін Үкіметінің шұғыл шығындарға арналған резервінен қаражат бөлінсін», – делінген құжатта.

Зауыттың жобалық құжаттамасына және құрылысының бірінші кезеңіне Үкімет резервінен 685,8 миллион теңге бөлінгелі тұр.

Кәсіпорын құрылысының жедел әрі тоқтаусыз жүруін қадағалау Жамбыл облысының әкімі Бердібек Сапарбаевқа жүктелетін болды. Таяуда Бердібек Машбекұлы өз орынбасарын, Қордай ауданының әкімін, сонымен қатар облыстық, аудандық әкімдіктердің аппараттары мен жергілікті БАҚ өкілдерін ертіп, ол жаққа үлкен делегациямен барды, дайындықты тексеріп қайтты. Әкімқаралардың болашақ стратегиялық зауыт алаңына барыс-келісі енді тек жиілемек.

Ал жаңа қаржы министрі Ерұлан Жамаубаев бөлінген қаражатты әлдекімдер талан-таражға салмай, мақсатына пайдаланылуын қамтамасыз етуге жауапты болып белгіленді.

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов шағын түсініктеме беріп, вакцина зауытының қажеттілігін сөз етті.

«Отандық иммунобиологиялық препараттарды жеткілікті мөлшерде шығару және осындай препараттардың шетелдік импортына тәуелділікті жою аса маңызды. Осы арқылы қауіпті биологиялық факторлардың ықпалынан халықтың қорғалуын қамтамасыз етеміз, соған жағдайлар жасалады. Еліміз пандемиялық вирустарға қарсы вакциналардың тұрақты стратегиялық қорына ие болады. Қазақстанның биологиялық қауіпсіздігі артады. 685 миллион 864 мың теңге біздің Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми-зерттеу институты территориясында иммунобиологиялық препараттар, соның ішінде COVID-19 коронавирустық инфекциясына қарсы вакцина жасайтын биофармацевтикалық зауыттың құрылысын бастау үшін бөлініп отыр», – деді ведомство басшысы.

Қазақстандық вакцина шетелдік баламаларынан арзан әрі тиімдірек болуы тиіс деген талап қойылған көрінеді.

Аталған институт ғалымдары жалғыз коронавирус қана емес, өзге де адам және мал індеттерімен күреске сүбелі үлес қосып келеді. Ол жыл сайын қауіпті және аса қауіпті инфекцияларға қарсы 27 миллион доза әртүрлі вакцина жеткізеді. Мысалы, ҒЗИ нодулярлық дерматитке қарсы шетелдік баламаларынан үш есе арзан вакцина жасап шыққан. Оны ендіру арқасында бюджет 2 миллиардтай теңге үнемдеген екен.

Отандық осы ғылыми мекеме елге бұдан да зор пайда әкелуге қауқарлы. Бірақ өз өнімдерін өнеркәсіптік ауқымда шығаруға мүмкіндік беретін зауыты жоқ. Сондықтан Үкімет отандық төл иммунобиологиялық препараттар өндіретін жеке биофамацевтикалық кәсіпорын салуға бел буды.

Жоба бойынша оның қуаты жылына әртүрлі вакцинаның 60 миллион дозасын өндіруге жетуі тиіс. Зауытты тұрғызып, жабдықтау 3,5 миллиард теңгені қажет етпек. Кәсіпорынды іске қосып, ісін жолға қою үшін барлығы бар көрінеді: жоғары білікті кадрлар даярланған, Қазақстан микроағзалардың бірегей жиынтығын жинап үлгерді, заңмен қорғалған зияткерлік меншік пен өнертабыстарға ие. Енді тек COVID-19 індетіне адамға қауіпсіз сипатта қарсы тұра алатын пәрменді, отандық вакцинаның таңдап алынуын күту қалады.

Жанат Ардақ

Конспирология: COVID үшін кім кінәлі?

Англия тұрғындарының айтарлықтай бөлігі коронавирусты мұсылмандар, еврейлер, қытайлар әдейі таратты деген қаскүнемдік теорияларына сенетін болып шықты. 

25 Мамыр 2020 15:16 604

Конспирология: COVID үшін кім кінәлі?

Қазір планета үлкен дағдарыстың бел ортасында. Денсаулық сақтау саласы да,  экономика да, психология да дағдарыста. Респираторлық ауруға шалдықтыратын коронавирус пандемиясын тоқтату жолындағы күрес жер шарында миллиондаған адамның өміріне төңкеріс әкелді. Оның салдары әркім үшін әртүрлі. Ал, бұның бәрінің нақты себебі не, ертеңіміз қалай болады? Осынау сауалдарға жауап іздеген адамдардың арасында түрі конспирологиялық теорияларға сенетіндер көбейіп келеді.  

Жақында Оксфорд университетінің психологтары Англияда ауқымды социологиялық зерттеу жүргізді. Оның нәтижесіне сүйенсек, мұндағы тұрғындардың жартысына жуығы COVID-19 жайындағы қаскүнемдік теорияларына сенетіндерін айтып, 20 пайызға таяуы қауіпті вирустың тарауына еврейлер мен мұсылмандар кінәлі деп жауап берген. 

Сауалнамаға 2500-ден астам адам қатысып, солардың 50 пайыздайы «коронавирус - Қытайдың Батысты жою үшін ойлап тапқан биологиялық қаруы» деген идеяны белгілі бір дәрежеде қолдайтындарын айтқан. Респонденттердің бестен бір бөлігі болса, COVID-19-ды еврейлер экономиканы күйретіп, қаржылық пайда көру үшін ойлап тапты деген пікірде.

Сауалнамаға тартылғандардың 20 пайыздайы «Мұсылмандар бұл вирусты Батыстың құндылықтарына шабуыл ретінде таратып отыр» деген оймен ішінара келісетін болып шықты.

Зерттеуде көрсетілген өзге бір дерекке қарағанда, Англияда ересек тұрғындардың шамамен 59 пайызы жергілікті үкімет вирус туралы халықты шатастыратын ақпарат таратты деп есептейді. Тағы 62 пайызы «ковидті» адамдар өз қолымен жасады дегенге сенеді екен.

Ғалымдардың айтуынша, COVID-19 туралы қаскүнемдік теориясына иланатындардың көпшілігі - карантин мен әлеуметтік алшақтық ежелерін сақтауға құлықсыз жандар және де олар осындай жауапсыздығымен «аурудың тарауына ықпал етіп» отыр.

«Қаскүнемдік теориясына илану сенімсіздіктің өзге формаларымен де байланысты. Бұндай ілімдерге әуестік карантин принциптерін орындауға құлықсыздықпен, келешекте диагностикалық тест пен вакцинациядан өтпеу ниетімен де астасып жатыр. Сонымен қатар, қаскүнемдік теориясы параноямен, вакцинацияны қастандық деп көрсететін жалпы сеніммен, климаттың өзгеруін де астыртын саясат деп қабылдайтын менталитетпен, мекемелер мен мамандықтарға сенбеумен де байланысты», - дейді британдық университет ғалымдары.

Сенгіш канадалықтар, Гейтс және «Совет азаматтары»

Мамырдың 5-8-і күндері Оттавадағы Карлтон журналистика мектебі де сауалнамаға 2 мыңдай адам тартып, жергілікті тұрғындардың коронавирусқа қатысты конспирологиялық теориялар туралы ойларын анықтауға тырысты. Сұрақ-жауапқа қатысқан канадалықтардың 50 пайызға жуығы мұндай теорияларға сенетіндерін айтқан. Және де олардың 26 пайызы COVID-19 инфекциясы қытайлық зертханада биологиялық қару ретінде жасалды десе, 11 пайызы жұмбақ ауруды сондай қауіпті емес деп атап, оның 5G желісінің денсаулыққа зиянын жасыру үшін таратылғанына күмән келтірмеген.

Yahoo News және YouGov  жүргізген зерттеу нәтижесіне жүгінсек, Құрама Штаттарда республикалық партия жақтастарының 40 пайызы Билл Гейтс COVID-19-ға қарсы вакцинаны болашақта жер шарында миллиардтаған адамға микрочип салып, олардың қозғалысын бақылау үшін қолданбақ деген пікірде.

Солтүстік Осетияда «Совет азаматтары» деген қозғалыс 1991 жылы Кеңес одағының халқы «СССР» мемлекетін сақтап қалуға дауыс берді және сол ел әлі бар деп есептейді. Және де бұл ұйым Ресей Федерациясын АҚШ-тың Делавар штатында тіркелген жекеменшік оффшорлық компания деп атап, оның КСРО территориясын басып алғанын алға тартып отыр.

«Совет азаматтарының» қаскүнемдік теориясына қарағанда, коронавирус – фейк, оны Билл Гейт, Джордж Сорос тәрізді алып тұлғалар әлемді бақылауға алу үшін АҚШ-тың биологиялық қаруы ретінде жасап, дүниеге таратып отыр.

Теориия қай уақытта қаскүнемдік теориясына айналады?

Шын мәнінде бұл сауалға жауап беру қиын. Өйткені, қаскүнемдік теориясына қатысты ғалымдар арасында консенсус жоқ. Бірақ, Германияның Йоханнес Гутенберг университетінің әлеуметтік және құқық психологы Роланд Имхофф үшін «қаскүнемдік теориясы – қоғамның есебінен пайдаға кенелгісі келетін бірнеше тұлғаның құпия жоспарымен байланысты оқиға туралы болжам».

Имхоффтың ойынша, кейде қаскүнемдік теориясын қандайда бір оқиғаны ақтап алу үшін қолданатындар бар. Мәселен, 20-ғасырдың басында Ресей патшалығының құпия қызметі еврейлердің әлемдік үстемдікке ұмтылысын баяндайтын «Сионист данышпандарының протоколы» деген мәтін жазса керек. Кейні бұл антисемиттік  құжатты Адольф Гитлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Холокосты ақтап алу үшін пайдаланған.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: