/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Республикалық бюджеттен 25,1 млрд теңге бөлінеді

Республикалық бюджеттен 25,1 млрд теңге бөлінеді

Қомақты қаржы азаматтық қызметшілердің жалақысын өсіруге жұмсалады.  

22:33 15 Қазан 2019 4140

Республикалық бюджеттен 25,1 млрд теңге бөлінеді

Автор:

Абылай Бейбарыс

2020 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап тәрбиешілер, мейірбикелер сондай-ақ санитарлар психоэмоциялық және дене жүктемесі үшін қосымша ақы алады. Жоспар бойынша, стационарлық,  жартылай стационарлық үлгідегі медициналық-әлеуметтік мекемелерде жұмыс істейтін мамандардың жалақысы 60%-ға өседі. Бұл үшін 2020-2022 жылдарға арналған республикалық бюджеттен 25,1 млрд теңге бөлінеді.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ашық нормативтік құқықтық актілер порталына үкіметтің «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың және  қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» қаулысының жаңа жобасын орналастырды. Мұндағы мақсат 2015 жылдың 31 желтоқсанында жарияланған қаулыға енгізілетін толықтырулар мен өзгерістерді талқы таразысына салу.

«Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесінде білікті кадрлар тапшы. Себебі әлеуметтік қызметкерлердің жалақысы мардымсыз. Ал олардың жұмысы ауыр әрі мазасыз. Әлеуметтік қызметкерлер мүмкіндігі шектеулі жандарға көмек көрсеткен кезде психоэмоциялық және дене жүктемесін қатар алып жүреді. Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесіне біліктілігі жоғары мамандарды тарту үшін олардың жалақысын өсіру қажет. Бұл үшін психоэмоциялық және дене жүктемесі үшін қосымша ақы төленуге тиіс», – деп жазылған заң жобасының жаңа нұсқасында.

Белгілі болғандай, әлеуметтік қызметкерлердің басқарушы персоналының жалақысы – 30%-ға, негізгі персоналдың  еңбекақысы – 35%-ға, қатардағы  әлеуметтік қызметкерлердің жалақысы – 40%-ға өседі. Ал тәрбиешілердің, мейірбикелердің және санитарлардың кесімді айлық жалақысына психоэмоциялық және дене жүктемесі үшін қосымша 60% үстемеақы қосылады.

Үйде және уақытша болу ұйымдарында қызмет көрсететін әлеуметтік қызметкерлердің басқарушы персоналының жалақысы – 15%-ға, негізгі персоналдың еңбекақысы – 20%-ға, әлеуметтік қызметкерлердің жалақысы -  35%-ға, санитарлардың айлығы – 20%-ға ұлғаяды.

Айта кетейік, биыл 1 маусымда азаматтық қызметкерлердің жалақысын өсіру үшін республикалық бюджеттен 144,3 млрд теңге бөлінді.

«Жоғары білімді және 2 жыл жұмыс өтілі бар жоғары санатты әлеуметтік қызметкердің жалақысы 2019 жылдың 1 маусымына дейін 81 830 теңге болды. Үстемеақы қосылғаннан кейінгі айлық жалақы 98 961 теңгені құрады», – деп хабарлады еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің баспасөз қызметі.

Орта білімі, бес жыл жұмыс өтілі бар, бірақ санаты жоқ тәрбиешілердің де жалақысы көбейіпті. Бұл туралы министрліктің баспасөз қызметі: «1 маусымға дейін бес жыл еңбек өтілі бар тәрбиешілер 58 984 теңге айлық алды. Қазір оларға 76 114 теңге беріліп жатыр», – деп мәлімдеді.

Біле жүріңіз, 2019 жылдың 1- маусымынан бастап денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қорғау, мәдениет, спорт, ауыл шаруашылығы салаларында жұмыс істейтін 1,1 млн адамның жалақысы өсті.

Абылай Бейбарыс

Төтенше жағдай кезінде халыққа қандай көмек көрсетіледі?

1 873 азаматқа 42 500 теңге төленбейді.   

06 Сәуір 2020 10:41 6072

Төтенше жағдай кезінде халыққа қандай көмек көрсетіледі?

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетов төтенше жағдайдың салдарынан табысынан айрылған азаматтар мен өзін-өзі жұмыспен қамтып жүрген тұлғаларға 42 500 теңге көлеміндегі мемлекеттік жәрдемақы қалай тағайындалатынын түсіндірді. 

Министр төтенше жағдай орын алғанға дейін жұмыс істеп, міндетті әлеуметтік төлемдерін тиісінше төлеп отырған, төтенше жағдай кезінде жұмыссыз қалып, табысынан айрылған барлық азаматқа 42 500 теңге көлеміндегі мемлекеттік жәрдемақы электронды үкімет порталына немесе 42500.enbek.kz сайтына өтініш берген жағдайда тағайындалатынын айтты. 

«42 500 теңге ресми, бейресми жұмыс істеп жүрген, бірақ төтенше жағдай салдарынан табысынан айрылған азаматтарға қарастырылған. Олар – жалдамалы қызметкерлер, шағын және орта бизнестің жұмыскерлері. Егер жалдамалы қызметкерлер мәжбүрлі түрде, ақысы төленбейтін еңбек демалысына жіберілсе немесе жұмыстан шығып қалса, аталған төлемді алуына болады. Қашықтықтан жұмыс істеп жатқан адамдар бұл төлемді ала алмайды», – деді Біржан Нұрымбетов.

Министрдің мәлімдеуінше, осыдан 2 күн бұрын бұған дейінгі бұйрыққа өзгеріс енгізілген. Бұйрыққа сәйкес, жалдамалы қызметшілердің қатарына коммерциялық емес ұйымдардың жұмысшылары қосылған. Ақысыз демалысқа жіберілген болса, оларға да 42 500 теңге берілетін болған.

«Мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік ұйымдарға бұл төлем берілмейді. Әлеуметтік төлем берілетін келесі топ – өз бетімен жұмыс істеп жүрген жеке тұлғалар. Олардың арасында ресми және бейресми жұмыспен айналысып жүргендер бар. Ресми жұмыс істеп жүргендер – жеке кәсіпкерлер, адвокат, нотариус, сот орындаушы, медиатор, фрилансер сияқты жеке практикамен айналысып жүргендер. Олар төтенше жағдайға дейін тиісті әлеуметтік жарна аударған болса, өтініш беруіне болады. Олардың қатарына төтенше жағдайға дейін бірыңғай жиынтық төлемді аударған адамдар да жатады. Бейресми жұмыс істеп жүргендер – ешқашан еңбек шартын жасамаған, салық төлемеген, әлеуметтік төлем төлемеген, тіпті бірыңғай жиынтық төлем төлемеген адамдар. Мемлекет басшысы осындай адамдарға да 42 500 теңге төленуі тиіс екенін, бұл үшін оларға қоғамдағы мәртебесін рәсімдеу қажет болатынын айтты. Мәртебені бір рет рәсімдеу деген – бірыңғай жиынтық төлем төлеу деген сөз. Осы төлемді төлеген тұлғалар төтенше жағдай аяқталғанға дейін 42 500 теңгені ай сайын алып отырады. Бейресми жұмыс істеп жүргендер бірыңғай жиынтық төлемді 
төлегеннен кейін, бір күннен соң мемлекеттік жәрдеақыға өтініш бере алады», –  дейді Біржан Нұрымбетов. 

Бұдан кейін министр кімдерге мемлекеттік жәрдемақы тағайындалмайтынын тілге тиек етті

«...Зейнетақы, жәрдемақы тағайындалған азаматтар 42 500 теңгені ала алмайды», – деді Біржан Нұрымбетов.

Тікелей эфирде министр 42 500 теңге алуға арналған Telegram-бот неге мерзімінен кеш қосылғанын түсіндіріп, қазақстандықтардан кешірім сұрады.

«Алаяқтар фейк, жалған Telegram-бот жариялап, жұмысымызға кедергі келтірді. Дегенмен Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі мен «Ұлттық ақпараттық технологиялар» акционерлік қоғамы бірлесіп, Telegram мессенджерінде әлеуметтік төлем алу үшін өтініш беруге арналған ботты іске қосты. Қазір ол халыққа тиісінше қызмет көрсетіп жатыр. Осыған дейін келтірілген қолайсыздықтар үшін сіздерден кешірім сұраймыз»,– деді Біржан Нұрымбетов.

Ол 42 500 теңге рәсімдеу барысында кейбір азаматтар қулыққа барып жатқанын да атап өтті

«Соңғы 3 күнде 42 500 теңге алу үшін 938 мың адамнан 1 млн 284 мың өтініш түсті. Сараптау барысында бір адамның бір өтінішті бірнеше рет жолдағаны анықталды. Мүмкін, өтініш иелері жаңылысқан шығар. Ал егер олар бір өтінішті бірнеше рет жолдап, 42 500 теңгені бірнеше рет алудан үміттенсе, қателеседі. Ақпараттық жүйе барлық өтінішті сұрыптап, реттеп алады. Кез келген өтініш иесіне 42 500 теңге бір айда бір рет қана беріледі», – деді министр. 

Біржан Нұрымбетов үкімет 42 500 теңге көлеміндегі мемлекеттік жәрдемақыны осы ақшаға шынымен мұқтаж жандар алғанын қалайтынын жеткізіп, 1 873 азаматтың 42 500 теңгеге қатысты өтініші қанағаттандырылмайтынын жеткізді. 

«Ең алғашқы күні 412 мың адамның өтініші қабылданды. Оның ішінде 1 873 азаматтың өтініші ерекше көзге түсті. Төтенше жағдайға байланысты табысынан айырылғанын мәлімдеген азаматтар қаңтар, ақпан, наурыз айларында орта есеппен 500 мыңнан жоғары, миллион теңгеге дейін табыс тапқан. Олардың 16 наурыздан кейін ақшасы қалмай қалыпты. Бұл енді дұрыс емес шығар. Біз ол кісілерден кешірім сұраймыз, уақыттарын бөлді, сайтқа кіріп, өтініш қалдырды, бірақ оларға 42 500 теңге әзірше төленбейді», – деді министр.  

Қанат Махамбет

Мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайды – Арыстанбеков

Экономикалық саясат институтының директоры, экономика ғылымдарының докторы Қайырбек Арыстанбеков доллардың қымбаттап, мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайтынын айтады.   

09 Наурыз 2020 23:23 3453

Мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайды – Арыстанбеков

Мұнай бағасының теңге бағамын шайқалтып кетуі әдеттегідей елдің көңілін күпті қылып, ертеңіміз не болады деген сауалдың қара бұлтын қоюлатып жіберді. Inbusiness.kz  жұрт ішінде ең көп тараған 7 сауалды іріктеп,  сарапшыларға қойып көрді. 

1. Мұнайдың бір баррелі  20 долларға дейін түседі деп жатыр. Мұндай жағдайда доллардың біздің валютаға шаққандағы реалды бағамы  900 теңгеден асады деген болжамдар айтыла бастады. Біздің мемлекет, соның ішінде Үкімет пен Ұлттық банк мұндай сценариге қаншалықты дайын деп ойлайсыз?

2. Бұл жолы теңге бағамын мемлекеттік тетіктермен реттеу әрекеттері қолға алына ма? Валюта бағамы алдағы 3 айда қандай дәлізде болады деп ойлайсыз? Осы мерзімде теңге бағамын реттеу мемлекет қазынасы үшін қаншаға түседі?

3. 2020 жыл – көптеген мемлекеттік бағдарламаларды түйіндейтін жыл. Индустриялы-инновациялық дамудың жаңа бесжылдығына өтер тұста мұнай бағасының құбылуы Қазақстанның экономикалық даму жоспарын қанша уақытқа тежейді немесе артқа лақтырып тастайды?

4. Атаулы әлеуметтік көмек, педагогтердің айлығын көтеру, 2022 жылға қарай дәрігерлердің орташа еңбекақысын 500 мың теңгеге жеткізу, зейнетақы реформасы, шағын және микробизнесті салықтан босату, МӘМС бойынша қабылданған жоспарлар не болады?

5. Осы аталған әлеуметтік міндеттемелер мен уәделерді орындау үшін қосымша қаржы қажет болса, қай көздерден алынуы мүмкін?  Неден үнемдеу тиімді? Қай жобалар мен бағдарламаларды шегере тұруға болады деп ойлайсыз? LRT  сияқты жобаларды кері қайырып қою орынды емес пе?

6. Бұл жолғы мұнай бағасының құлдырауын немен түсіндіруге болады? Сіздіңше қанша уақытқа созылуы мүмкін?

7. Бұл дағдарыс мұнайға тәуелді емес секторларға мемлекеттік қолдауды күшейтіп, ұлттық холдинг,  компанияларды жекешелендіруді жылдамдатуы мүмкін бе?

  Қайырбек Арыстанбеков мұнай бағасының төмендегенін қарапайым халық қуана қабылдауы керек деп есептейді. Бұл ойының бірнеше себебі бар көрінеді.

1. «Мұнайдың бір бөшкесі 20 долларға төмендейді, ұлттық валютаның бағамы 900 теңгеге дейін түседі деген болжамдар негізсіз. Менің ойымша, мұнай бағасы қысқа мерзімге ғана 20 долларға түсуі ықтимал. Ал орта мерзімде ондай болмайды деп есептейміз.  Ал Үкімет пен Ұлттық банк ықтималды түрде осындай сценарий болса, оған дайын емес деп ойлаймын. Өйткені мемлекеттің бюджеттік саясаты, мемлекеттің валюталық саясаты, ақша-несие саясаты, барлығы басқа сценариге бағытталған.

2. «Біз мынаны ашық айтып алуымыз керек. Ұлттық банк, яғни, регулятор осыған дейін «Еркін айырбас бағам саясаты жүргізіліп отыр» деп мәлімдеп келді. Шын мәніне келсек, статистика көрсеткендей, регулятор қиын ауытқу болған кезде валюталық интервенция жасағаны байқалып тұр. Өткендегі бір деректер бойынша 85 млн АҚШ доллары интервенцияға жұмсалған. Сондықтан, бізде еркін айырбас саясаты жоқ деуге болады.  Ал жалпы дәліз 380-410 теңгенің ортасында сақталады деп ойлаймын. Таяудағы 3 айда валюта бағамын ұстап тұру үшін мемлекет қазынасынан қанша ақша жұмсалады дегенде біз мынаны түсінуіміз керек. Ұлттық банкте қандай активтер бар? Бірінші, әрине мемлекеттік алтын валюта резеві. Екінші, Ұлттық қордан тиісті валюта активтерін пайдалану көзделген. Яғни, валюта бағамын реттеуге көмектесетін қазынаның екі қайнар көзі бар. Соны пайдалануы мүмкін. Ал тікелей реттеуге келетін болсақ, бұл интервенцияға байланысты. Мысалы 1 доллар 400-420 теңге болып,  күрт төмендеп кетсе, Ұлттық банк жағдайды реттеу үшін валюталық интервенция жасауы ықтимал. Яғни, валюталарды нарыққа сата бастайды. Бұл жерде, әрине қазынаға жүк түседі. Екіншіден, бұл жүк алтын валюта резервіне түседі. Үшіншіден, бұл мұнайдан түсіп жатқан Ұлттық қорға қол салуы өте ықтимал».

3. «Әрине мұнай бағасының бұл жолғы құбылуы осы жоспарларға ықпал етеді. Әлемде индустриялы-инновациялық даму стратегиясы ұлттық валюта бағамына сәйкестендіріледі екен. Өкінішке қарай, бізде ондай сәйкестендіру жоқ. Халықаралық тәжірибеде индустриялы-инновациялық бағдарламаның басты-басты 4 сатысы болады. Бірінші сатысы импортты алмастыруға, екіншісі экспортқа бағытталған.  Дүниежүзінде бағдарламаның бірінші сатысында валюта бағамы өте төмен есеппен алынған. Мысалы, бір доллар 380 теңге емес, 300 доллар болуы керек екен. Мемлекет 1-2 жыл шетелден технологияны алып, ішкі нарықты дамытқасын, экспортқа дайындалады. Осы кезде валюта бағамына өзгеріс енгізілуі керек екен. Яғни, 1 доллар 300 теңге емес, 400 теңге болуға тиіс. Осылайша валюталық бағам саясаты экспортты ынталандыруға бағытталуы керек. Өкінішке қарай, тәуелсіздік жылдары Ұлттық банктің валюта бағамы саясаты мен мемлекеттің индустриялы-иннвалциялық даму стратегиясы арасында осындай сәйкестілік, орындылық, тепе-теңдік сақталмады, еш уақытта болмады. Бұрын болмаған сәйкестік  мынандай жағдайда тіптен болмайды деп ойлаймын».

4. «Бізде бюджеттік шығындар тұрғысынан мемлекеттің 3 функциясы бар. Дәстүрлі функцияға қорғаныс, мемлекеттік аппарат, сот, құқық қорғау органдарына жұмсалатын қаражат көздері жатады. Екінші, әлеуметтік функцияға денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қолдаулар кіреді. Үшінші, заманауи функцияға индустриялы-инновациялық бағдарламаны қаржыландыру, сыртқы қарыздарды өтеу сияқты шығындар кіреді».

5. «Менің ойымша, әлеуметтік шығындарға бұл жолғы мұнай бағасының құлдырауы түбегейлі әрі дереу ықпал ете қоймайды. Өйткені жаңағы 3 функцияны салыстырсақ, бізде дәстрүлі функция бойынша қыруар қаражат көзделген. Ең алдымен соларды қысқарту керек. Бұл – мемлекеттік аппарат, бұл – құқық қорғау органдары, бұл – қорғаныс саласы. Бұдан басқа да қаражат көп жұмсалып жатқан баптар бар. Соларды қысқарту қажет. Екіншіден, мемлекеттің көлемін қысқарту керек. Мемлекеттің көлемі деген, макроэкономикалық тұрғыдан, елдің аумағы немесе халқының саны емес.  Бұл – Ұлттық банк, Үкімет және жергілікті бюджеттердің барлық шығындарының жиынтығы. Соны қысқарту керек.  Егер осындай жауапты бюджеттік саясат жүргізілсе, манағы айтылған әлеуметтік міндеттер, әлеуметтік нысандарды қаржыландыру мәселесі болмайды».

6. «Мұнай бағасының төмендеуі ең алдымен геосаяси факторлармен түсіндіріледі. Екіншіден, мұнай және мұнайға ұқсас тақтатас сияқты өнімдердің нарыққа көп шығарылуына байланысты. Үшінші себебі – энергияның балама көздерінің үлесі артып отыр. Тағы бір қосымша себеп ретінде ОПЕК пен ірі өндірушілер арасындағы түсініспеушілікті де     айтуға болады. Дегенмен, ОПЕК-тің әлемдік мұнай нарығындағы үлес салмағы біздің есептеуіміз бойынша 36-37 пайыз ғана екен. Қалғаны оған мүше емес елдердің үлесіне тиесілі.

Мұнай бағасының түсуі бізге қалай әсер етеді? Жақсы ма, жаман ба дегенге келетін болсақ, мен айтар едім, бұл бізге жақсы. Мұнай бағасының  түскені бізге өте пайдалы. Егер мұнай бағасы түссе, халық Үкіметке, биліктегі басшыларға экономикалық саясаттың сапасына қатысты талап қоя бастайды. Біздің есептеуіміз бойынша, мұнай бағасы 20 доллар болғанда да  жақсы дамыған мемлекеттер бар. Ондай 2000 жылдардың басында бізде де болған. Мұнай бағасы 20 доллар болғанда біз жақсы дамыдық. Бұл жерде мұнай бағасының төмен болуы Үкіметке қатаң шарттар қояды. Яғни экономикалық саясаттың сапасын арттыруға итермелейді. Сондықтан мұнай бағасының төмендегенін қуанып, қуанышпен қарсы алу керек.

7. «Ұлттық холдингтерді, квазимемлекеттік секторды, меніңше, қазір жекешелендіру онша қолайлы емес. Оларды жекешелендіру үшін нарықта еркін ақша айналымы болуы керек. Жеке секторда ақша өте көп емес. Жекешелендірудің басты – мақсаты мемлекеттік секторды азайту ғана емес, сонымен қатар, бюджетке кірістер енгізуі керек.  Ал біздің кәсіпорындарды сатып алатын нақты жеке сектордың ірі  ойыншылары жоқ. Әйтпесе, шетелден тарту керек. Ал  шетелден көп тартсаңыз, бұл экономикалық қауіпсіздікке тәуекелдер туындатады.  Жалпы жекешелендіру керек. Бірақ қазір оның уақыты емес сияқты.

Дайындаған –Есімжан Нақтыбайұлы