/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 27 316,53 DOW J 28 998,32
FTSE 100 7 403,92 РТС 1 524,71
KASE 2 373,34 Алтын 1 645,90
Санақшылар «қиын» аудандарды учаскелік полициямен аралайды

Санақшылар «қиын» аудандарды учаскелік полициямен аралайды

Жалпыұлттық санақ кезінде кімге қанша төленетіні белгілі болды.

13 Ақпан 2020 16:21 541

Санақшылар «қиын» аудандарды учаскелік полициямен аралайды

Автор:

Қанат Махамбет

2019 жылы жүргізілуге тиіс болған жалпыұлттық халық санағы неге 2020 жылға ауыстырылды? Осыдан 11 жыл бұрынғы жалпыұлттық санақта қандай кемшілік болды? Бұл сұрақтарға статистика комитетінің төрағасы Нұрболат Айдапкелов жауап берді.

«Жалпыұлттық халық санағы 2019 жылы өткізілуге тиіс еді. Біз техникалық мәселелерге байланысты ақпараттық жүйені жасап үлгермедік. Бұған қоса мемлекеттік сатып алу мен ұйымдастыру жұмыстарының мәселелерін шешіп үлгермегендік. Осыған байланысты жалпыұлттық халық санағы бір жыл кейінге шегерілді», – деді комитет төрағасы.

Нұрболат Айдапкеловтың айтуынша, 2009 жылы ұйымдастырылған жалпыұлттық халық санағында санақшылардың қауіпсіздігі назардан тыс қалған. Биыл мұндай кемшілікке жол берілмейді.

«2009 жылы жалпыұлттық халық санағы кезінде болған қателіктерді ескердік. Биылғы санақ барлық талапқа сай болады. Біз интервьюерлердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін облыстық әкімшіліктермен жұмыс істеп жатырмыз. Кейбір «қиын» аудандарды интервьюерлер учаскелік полициялармен бірге аралайды», – деді статистика комитетінің төрағасы.

Оның сөзінше, статистика комитетінің өкілдері мемлекеттік сатып алу процесіне қатыспайды.

«Қаржы министрлігінің мемлекеттік сатып алуларға арналған арнайы сайты бар. Сол жерде барлық сатып алулар электронды түрде жүргізіледі. Кім ұтып алады, сонымен келісімшартқа отырамыз. Әр облыста әкім басқаратын комиссия болады. Соеның жанынан статистика органы тағы комиссия құрып, адамдарды жұмысқа алу мәселесін шешеді», – деді Нұрболат Айдапкелов.

Бұдан кейін ол жалпыұлттық санақ жүргізетін азаматтармен өтеулі қызмет көрсету туралы шарт жасалады.

«30 күнге қызмет көрсетілген кезде дайындық кезеңінің интервьюеріне (тіркеушіге) көрсеткен қызметі үшін 75 743 теңге, негізгі кезең интервьюеріне (санақтан өткізушіге) 94 678 теңге төлеу жоспарланып отыр.

Дайындық және негізгі кезеңдердің нұсқаушы-бақылаушысына 45 күн қызмет көрсеткені үшін 113 614 теңге төленеді», – деді Нұрболат Айдапкелов.

Қанат Махамбет

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Халық санағының уақыты әлі белгісіз

Ұлттық санақтың 2020 жылдың қай мезгілінде өтетіні нақтыланған жоқ.

29 Наурыз 2019 15:51 1290

Халық санағының уақыты әлі белгісіз

Қазақстанда халық санағы өтеді деп жар салғанымызға біраз уақыт болды. «2019 жылы өтеді екен» деп бір шуладық. «2020 жылға қалдырылды» деп тағы жарыса жаздық. Биліктегілер әлі күнге дейін нақты жауабын айтпай келеді.

Негізі, ұлттық санақ 10 жылда бір рет ұйымдастырылады. Қазақстандағы соңғы санақ 2009 жылы өтті. Демек, биыл өтуге тиіс. Бірақ, санақ 2020 жылға шегеріліп отыр.

«Халық санағы 2019 жылы өтуі керек еді. Алайда, оны өткізуге және дайындық жұмыстарына қатысты мәселелер түбегейлі шешілмегендіктен, 2020 жылға қалдырылды. Келер жылы санақ нақты ұйымдастырылады. Бірақ, қай мезгілде екені нақтыланған жоқ. Қыста, не күзде өтеді», – деді Парламент Мәжілісінде өткен «дөңгелек үстелге» қатысқан статистика комитетінің төрағасы Нұрболат Айдапкелов.

Оның айтуынша, халық санағын ұйымдастыру уақытын шегеруден саяси астар іздеудің қажеті жоқ. Ол президент сайлауына қатысты емес.

Бұған дейін бірнеше мәрте жазғанымыздай, алдағы халық санағында цифрлық технологиялар пайдаланылады. Яғни, санақшылар қағаз, қаламды емес, арнайы планшеттерді қолданатын болады.  

«Бұдан бөлек, тұрғындар санақ жұмысына өз еркімен-ақ атсалыса алады. Ол үшін арнайы сайт әзірленген. Кез келген тұрғын аталған сайтқа кіріп, тиісті мәліметтерді қалдыра алады. Дегенмен, санақшылар оларға міндетті түрде барып, жолығады. Ал халық санағынан сайт арқылы өткен жандарға арнайы СМС-хабарлама келеді. Санақшылар келген кезде олар СМС-хабаралманы көрсетуі керек. Мұның бәрі халық санағын жеңілдету үшін жасалған», – деді статистика комитетінің төрағасы.

Нұрболат Айдапкеловтың сөзінше, халық санағын өткізуге шамамен 9 млрд теңге қажет.

«Санақты электронды форматта жүргізу біршама қаржыны үнемдеуге мүмкіндік береді. Өйткені, бұған дейін қаржының көп бөлігі қағазға жұмсалатын», – деп толықтырды сөзін төраға.

Жалпы, алдағы халық санағына 30 мың адам жұмылдырылады деп күтілуде. Оларға заңға сәйкес еңбекақы төленеді. Еңбекақы көлемі 60-85 мың теңгені құрамақ. Ал оған дейін санақшыларға іріктеу жүргізіледі. Тиісінше, олар арнайы курстан өтеді.

Бұған дейін Ақмола облысының Бурабай ауданында және Шығыс Қазақстан облысының Аягөз ауданында пилоттық режимде цифрлық форматта халық санағы ұйымдастырылғанын атап өткен жөн.

Нұрболат Айдапкеловтің сөзінше, статистикалық деректерді дұрыс көрсетпеген адамдар жауапкершілікке тартылады. Мәселен, 2018 жылдың бірінші жартыжылдығында аумақтық статистика органдары мәліметті дұрыс көрсетпеген 4 567 адамды әкімшілік жауапкершілікке тартқан. Сонымен қатар, бір жыл ішінде статистикалық деректерді дұрыс көрсетпегені үшін әкімшілік жауапкершілік арқалаған 300-дей адам екінші мәрте заңды бұзғаны үшін жазаланған.

«2018 жылдың екінші тоқсанында бұл салада профилактикалық бақылау енгізілді. Осыдан соң әкімшілік жауапкершілікке тартылатын адамдар саны 4 есе қысқарды. Қолға алынған шаралардың бәрі есеп беру тәртібін күшейтті», – дейді комитет төрағасы.

Статистикалық деректердің бір-біріне қайшы келіп жататынын көріп жүрміз. Комитет осындай олқылықтардың орнын толтыруға ниетті. Бұл ретте, мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерімен интеграциялау мәселесі бірінші орынға шықпақ.

Нұрболат Айдапкеловтің айтуынша, қазіргі уақытта статистика комитетінің ақпараттық жүйесі 26 орталық және жергілікті атқарушы органның ақпараттық жүйесімен кіріктірілген. Биыл тағы 7 ақпараттық жүйемен интеграция жасау жоспарланып отыр.

Фархат Әміренов

Биыл болмайды

Министрдің былтыр айтқаны биыл емес, келесі жылы жүзеге асырылады.

11 Ақпан 2019 13:13 933

Биыл болмайды

Былтыр парламент мәжілісінің жалпы отырысында ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов 2019 жылдың қазан-қараша айларына жоспарланған жалпыұлттық халық санағына 8,8 млрд теңге жұмсалатынын жариялады.

«2009 жылғы санаққа 6 млрд теңгеден астам қаржы жұмсалды. Бір адамға арналған шығынның көлемі 430 теңгені құрады. Ал 2019 жылы бір адамға 480 теңге қарастырылған», – деген еді Тимур Сүлейменов.

Оның сөзінше, 2019 жылы цифрлы технологияны қолдану арқылы жүзеге асырылатын жалпыұлттық халық санағы барысында 1,5 млрд теңге үнемдеу көзделген. Жалпыұлттық санақ заманауи технологияның көмегімен жүргізілетінін алға тартқан министр бұл үшін интернет-портал құрылатынын айтқан.

«Азаматтарға өздеріне қатысты мәліметті порталға жолдау мүмкіндігі беріледі. Бұған қоса ел аралау барысында санақ алушылар тұрғындарға қатысты мәліметті планшет арқылы  порталға енгізеді. Өңделген ақпарат деректер базасына түседі», – деп хабарлаған Тимур Сүлейменов.

Сөз арасында ол 8,8 млрд теңгенің негізгі бөлігі санақ алушыларға еңбекақы төлеуге және планшет сатып алуға жұмсалатынын жеткізген. Сонымен қатар 2019 жылы санақшылардың саны қысқаратынына тоқталған.

«2009 жылы 70 мың адам ел аралап, санақ жүргізді. 2019 жылы бұл істі 40 мың адам атқарады. Санақ кезіндегі білім, кіріс деңгейі секілді базалық сұрақтар өзгермейді. Сауалнамада 89 сұрақ болады», – деп нақтылаған. Тимур Сүлейменов.

Министр мәлімдегеннің бірде бірі биыл орындалмайтын тәрізді. Себебі жалпыұлттық халық санағы 2020 жылға ауыстырылғалы жатыр. Бұл туралы ұлттық экономика министрлігінің статистика комитеті мәлімдеді.

«Қазақстан заңнамасы және халықаралық ұсыныстар бойынша, халық санағы кемінде 10  жылда бір рет жүргізіледі. Бұл халық санағын жүргізу мерзімдерінің кезекті әлемдік раундтармен салыстырмалылығын қамтамасыз ету үшін жасалады. Сондықтан санақ жүргізу арасында 10 жылдық мерзімді сақтауға Қазақстан үшін 2019 жылғы қазан мен 2020 жылғы қазан айы арасындағы мерзім қолайлы. Осыған орай 2020 жылы халық санағын жүргізудің ең қолайлы мерзімдері ақпан-наурыз айлары деп белгіленді.  Жалпыұлттық санақ жүргізуге байланысты бірқатар ұйымдастырушылық және нұсқаулық сәттерді есепке ала отырып, Қазақстан халқының ұлттық санағын 2020 жылдың басында өткізу туралы шешім қабылданды», – деп жазды статистика комитеті.

Естеріңізге сала кетейік, Қазақстан жалпыұлттық санаққа 2017 жылдан бері дайындалып жатыр. Тәуелсіз ел атанғаннан бері Қазақстанда екі рет жалпыұлттық санақ ұйымдастырылды. Оның бірі 1999 жылы, екіншісі 2009 жылы өтті. 1999 жылғы жалпыұлттық санақ елімізде 14 981 28, ал 2009 жылғы санақ 16 009 597 адам өмір сүріп жатқанын анықтады.

Айтпақшы қазір үкіметтің «2020 жылы Қазақстан Республикасында жалпыұлттық халық санағын өткізу туралы» қаулысының жобасы мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдар, аккредиттелген ұйымдар, «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасымен келісіліп, ұлттық экономика министрлігінің интернет-ресурсында талқыланып жатыр.

«Қаулы жобасы келісілген және қабылданған жағдайда, ұлттық халық санағын 2020 жылдың 5 ақпаны мен 5 наурыз аралығында өткізу жоспарланып отыр», – деп хабарлады статистика комитетінің баспасөз қызметі.

Бұл – жалпыұлттық халық санағы былтыр министр мәлімдегендей биыл емес, келесі жылы жүзеге асырылады деген сөз.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: