АҚШ Президенті Дональд Трамп Иранмен қақтығысты ядролық бағдарлама бойынша келісімге келмей-ақ аяқтау мүмкіндігін қарастырған. Оның басты шарты – Тегеранның Ормуз бұғазы арқылы кеме қатынасын толық қалпына келтіруі.
Басылым мәліметінше, Трамп бұл нұсқаны өзінің жоғары лауазымды кеңесшілерімен жеке әңгімелерінде талқылаған. Бұған дейін АҚШ президенті соғысты аяқтау үшін Иранның ядролық бағдарламасына қатысты нақты талаптар орындалуы керек екенін айтып келген. Алайда қазір Вашингтон үшін Ормуз бұғазындағы кеме қатынасын қалпына келтіру мәселесі негізгі басымдықтардың біріне айналған.
Трамп әкімшілігі Иранға қарсы әскери операция барысында алға қойған мақсаттарының орындалғанын айтып, енді қақтығыстан шығу жолдарын қарастырып отыр. Егер Иран ядролық бағдарламасын қайта жандандырмай, бұғаздағы еркін теңіз қатынасын қалпына келтірсе, АҚШ қазіргі атысты тоқтату режимін сақтап, әскери қысымды азайтуға дайын болуы мүмкін.
Алайда келіссөздер Тегеранның талаптарына байланысты күрделене түскен. WSJ мәліметінше, Иран Ормуз бұғазын толық ашу үшін бірнеше шарт қойған. Олардың қатарында АҚШ әскерін аймақтан шығару, америкалық теңіз блокадасын тоқтату, Иранның бұғатталған активтерін босату және соғысқа байланысты өтемақы төлеу талаптары бар.
АҚШ тарапы Иранның Ормуз бұғазына бақылау орнатуына немесе кемелерден ақы алуына келіспейді. Сондықтан екі ел арасындағы келіссөздер әзірге тығырыққа тіреліп отыр.
Ормуз бұғазының маңызы өте жоғары. Бұл су жолы арқылы әлемдік мұнай жеткізілімдерінің елеулі бөлігі өтеді. Сондықтан оның ұзақ уақыт жабық болуы жаһандық энергетикалық нарыққа әсер етіп, мұнай бағасының өсуіне және басқа елдердегі жанармай құнына қысым түсіруі мүмкін.
Осылайша, Вашингтон мен Тегеран арасындағы келіссөздерде ядролық бағдарлама мен Ормуз бұғазының ашылуы өзара байланысты негізгі мәселелерге айналып отыр. Ал Трамп үшін бұғаздағы кеме қатынасын қалпына келтіру қақтығысты аяқтап, оны АҚШ үшін саяси жеңіс ретінде көрсетуге мүмкіндік беретін маңызды шарт болуы мүмкін.
