/img/tv1.svg
RU KZ
Уханьдағы эпидемия: бетперде кию вирустан құтқара ма?

Уханьдағы эпидемия: бетперде кию вирустан құтқара ма?

Ғалымдардың бұған қатысты пікірі екіге бөлінді. 

13:34 23 Қаңтар 2020 3213

Уханьдағы эпидемия: бетперде кию вирустан құтқара ма?

Автор:

Табиғат Нұрболат

Негізі, әлемде вирусты жұқтырмас үшін бетперде кию кең таралған нәрсе. Әсіресе, Қытайда. Алпауыт елдегі кей қалаларда ауа шамадан тыс ластанған. Құрамында улы заттар бар ауаның салдарынан сақтану үшін де халық осындай бетперде киеді. Қазір олардың қатары тіпті күннен-күнге көбейіп барады. Өйткені Ухань қаласында тіркелген коронавирус тек Қытайдың емес, бүкіл әлемнің де алаңдаушылығын тудырып отыр.

Ал кейбір вирусологтар болса, мұндай бетперделердің вирусқа қарсы тиімділігіне күмән келтіруде. Бірақ маскалар вирустың қолдан ауызға енуін болдырмайды дейтіндер де бар. 

Айта кетейік, хирургиялық маскалар алғаш рет 18 ғасырдың соңында госпитальдерде ғана қолданыла бастады. 1919 жылғы испан тұмауынан 50 миллионнан астам кісі ажал құшқаннан кейін,бетперде әлем бойынша жаппай тарала бастады. 

Лондон Университетінің докторы Дэвид Кэррингтонның айтуынша, қарапайым хирургиялық маскалар ауа арқылы жұғатын вирустар мен бактериялардан қорғай алмайды. Өйткені олар бетті тегістей жаппайды, фильтрі жоқ және көзді ашық қалдырады деген пікірін BBC news-ке берген сұхбатында айтты. 

Алайда олардың біреу түшкіріп, жөтелгеннен ауаға жайылған вирустың жұғуын алдын алып, түрлі бактериялардың қол арқылы ауызға енуін болдырмайтыны анықталды. 2016 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс жүргізген зерттеу нәтижесі көрсеткендей, адам бір сағат ішінде бетін шамамен 23 мәрте қолымен ұстайды екен.  

Ноттингем Университетінің молекулярлық вирусология профессоры Джонатан Болдың айтуынша, госпиталь қабырғасында тұмаудың алдын алудағы масканың тиімділігі респиратордыкінен кем түспейтін көрінеді. Бірақ сыртта жүргізілген зерттеудің нәтижесі басқаша екенін жеткізді: бетперденің аурудан сақтау қабілеті төмендейді. Бұны профессор масканы ұзақ уақыт киіп жүру мүмкіндігінің барлығында бола бермейтіндігімен түсіндірді.  

Белфасттағы Квинс Университетінің ғалымы Коннор Бэмфорд бетперде тақпай-ақ та, сырқаттың алдын алуға болады дейді. Оның сөзінше, біреу түшкірген кезде ауызды жабу, қолды жуу және ауызды ұстай бермеу сияқты қарапайым әрекеттер кез келген респираторлы вирустың ағзаға енуіне жол бермейді. 
Англияның денсаулық сақтау ұйымының өкілі Джейк Даннингтің пікірінше, бетпердені дұрыс киіп, жиі ауыстырып тұру керек. Дегенмен одан бұрын ол қолдың тазалығына мән беруге кеңес берді. 

Айта кететін жайт, Қытайдың CGTN басылымының соңғы дерегі бойынша, осы күнге дейін 574 жергілікті тұрғын коронавирус жұқтырған. Тайландта 4 адам, АҚШ, Тайвань, Оңтүстік Корея және Жапония елдерінің әрқайсысында бір-бір адамның жұқтырғаны анықталды. Ал жалпы 17 кісі осы вирустан қаза тапқан.  Ажал құшқандардың барлығы да Хубей провинциясының тұрғындары. Қытайдың ресми деректеріне сүйенсек, вирус мутацияланатын көрінеді. 

Табиғат Нұрболат

Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын өзгертуі мүмкін

Мұнай экспорттаушы елдер ұйымы өндірісті наурызға дейін емес, маусымға дейін қысқартуы ықтимал. 

29 Қаңтар 2020 11:01 3142

ОПЕК елдері мұнай өндірісін шектеу туралы қазіргі келісім мерзімін наурызда аяқтамай, маусымға дейін созуы мүмкін. Мұны «Рейтер» агенттігі осы ұйымға сілтеме жасап хабарлады. Оның дерегінше, Қытайда коронавирус салдарынан сұраныс төмендейтін болса, әлемде энергетикалық шикізат өндірісі әлдеқайда қысқарады.

Дүйсенбі күні ОПЕК-тің іс жүзіндегі лидері Сауд Арабиясымен бірге Араб Әмірліктері, Алжир, Оман жаңа вирустың әсерінен тұрақсыздық байқатқан мұнай нарығын тыныштандыруға тырысты.

Алайда, ОПЕК өкілі аталған халықаралық агенттікке мәлімдегендей, бұл картель мұнай бағасының түсуіне қалай жауап беру мәселесін өз ішінде талқылауға кірісіп, бағаны түсірмеудің тиімді жолдарын таразылап жатыр.

«Келісім мерзімін созуымыз әбден мүмкін және өндірісті мейлінше қысқартуымыз да ықтимал», – дейді ОПЕК-тің атын атамаған өкілі. Ол қытайлық вирустың сұранысқа әсері алдағы аптада белгілі болатынын мәлімдеген.

ОПЕК-тің өзге бір қызметкері мұнай өндірісін қысқарту туралы пәтуаның маусымға немесе 2020 жылдың соңына дейін созылуы мүмкін екенін атап өтті. Ал, Ресей бұған дейін осы келісімнен шығуға сыңай танытқан еді. Соңғы мәліметке қарағанда, мұнай бағасы ұзақ уақыт бойы 60 доллардан төмендеп тұратын болса, Мәскеу сол ниетін өзгертіп, бұл келісімде әрі қарай қалуы мүмкін.

Құрамына Ресей, Қазақстан сияқты елдер кіретін OPEК мұнай бағасын құлдыраудан сақтау үшін былтыр желтоқсанда бас қосып, мұнайдың тәуліктік өндірісін 1,7 млн баррельге қысқартуға уағдаласты. Ол құжаттың мерзімі наурызда аяқталуы керек.

ОПЕК-ке жүгінсек, Ресей бұл келісімнің наурызға дейін жалғасқанын қаласа, Сауд Арабиясы оның мерзімін әрі қарай созуға мүдделі.

ОПЕК биыл өзінің әлемдік нарықтағы үлесінің азаюы мүмкін екенін болжап отыр. Өйткені осы картельге кірмейтін АҚШ, Бразилия, Канада, Аустралия, Норвегия, Гвиана сияқты елдерде «қара алтын» өндірісі өркендеп келеді.

Саудия – Араб әлемінің ең ірі экономикасы. Бұл монархия өз өндірісін қанша жерден әртараптандырып жатса да, оның табысы әлі де көмірсутегінің бағасына айтарлықтай тәуелді. Бірнеше жыл бұрын дүниежүзілік нарықта энергетикалық ресурстар құны күрт төмендегенде, Сауд Арабиясы тіпті қатаң үнемдеу шараларын қолға алды. Сондықтан ол үшін қымбат мұнай  мемлекеттік бюджет балансын сақтайтын маңызды құрал.

Алты күндік құлдырау

Әлем нарығында мұнай бағасы алты күннен бері төмендеп келеді. Бұған Қытайда шапшаң өршіген короновирус себепші. Бірқатар елде сол инфекцияның кесірінен ғалам экономикасының өсімі тежеліп, энергетикалық шикізатқа сұраныс азаяды деп қауіптеніп отыр.

Сейсенбіде Brent маркалы шикізаттың құны 37 центке немесе 0,6 %-ға түсіп, 58, 95 долларға дейін арзандады. Ал, осы аптаның бірінші күні ол соңғы үш айдағы минимумға дейін түсіп, 58,50 долларға сатылған. Себебі вирустың тез таралуына алаңдаған инвесторлар қауіпті активтерін жаппай сатып жатыр.

Бүгін АҚШ-тың Батыс Техас мұнайының да нарқы 0,6 %-ға құлдырап, 52,85 долларға саудаланды. Бұл – қазан айының басынан бергі ең төменгі көрсеткіш. Сол кезде оның құны 52,13 долларға дейін түсті.

Мұнай инвесторларының ойынша,  жұмбақ вирусты тоқтатуға бағытталған түрлі шектеулер әлемнің екінші ірі экономикасының өсіміне кері әсер етіп, шикізат пен энергетикалық өнімдерге сұранысты түсіреді. Қазір халықаралық нарықта ұсыныс онсыз да тым жоғары.

«Таяу болашақта Қытайда сапарларды шектеу потенциалы жоғары болады»,– дейді Еуразия тобының президенті, саяси және нарықтық қауіптер бойынша кеңесші Яан Бреммер.

Barclays банкі осыған дейін 2020 жылы Brent маркалы мұнайдың баррелі шамамен 62 доллар болады деген еді. Қазір сол болжам 2 долларға төмендетіліп отыр.

Barclays өкілдерінің мәлімдеуінше, егер сұраныс әлсірейтін болса, OPEК тобы наурызда кездесіп, нарықты әрі қарай қолдау жолдарын талқылайды.

«Вирустың таралуы қаншалықты тез тоқтатылады, бәрі соған байланысты. Дегенмен 2003 жылы әлемді шарпыған ерекше пневмония оқиғасы көрсетіп бергендей, сұраныс төмендейді деп алаңдау тым артық болуы да мүмкін», – дейді Barclays сарапшылары.

Арыс Әділбекұлы