/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 376,04 Brent 36,55
Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын өзгертуі мүмкін

Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын өзгертуі мүмкін

Мұнай экспорттаушы елдер ұйымы өндірісті наурызға дейін емес, маусымға дейін қысқартуы ықтимал. 

11:01 29 Қаңтар 2020 2881

Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын  өзгертуі мүмкін

Автор:

Арыс Әділбекұлы

ОПЕК елдері мұнай өндірісін шектеу туралы қазіргі келісім мерзімін наурызда аяқтамай, маусымға дейін созуы мүмкін. Мұны «Рейтер» агенттігі осы ұйымға сілтеме жасап хабарлады. Оның дерегінше, Қытайда коронавирус салдарынан сұраныс төмендейтін болса, әлемде энергетикалық шикізат өндірісі әлдеқайда қысқарады.

Дүйсенбі күні ОПЕК-тің іс жүзіндегі лидері Сауд Арабиясымен бірге Араб Әмірліктері, Алжир, Оман жаңа вирустың әсерінен тұрақсыздық байқатқан мұнай нарығын тыныштандыруға тырысты.

Алайда, ОПЕК өкілі аталған халықаралық агенттікке мәлімдегендей, бұл картель мұнай бағасының түсуіне қалай жауап беру мәселесін өз ішінде талқылауға кірісіп, бағаны түсірмеудің тиімді жолдарын таразылап жатыр.

«Келісім мерзімін созуымыз әбден мүмкін және өндірісті мейлінше қысқартуымыз да ықтимал», – дейді ОПЕК-тің атын атамаған өкілі. Ол қытайлық вирустың сұранысқа әсері алдағы аптада белгілі болатынын мәлімдеген.

ОПЕК-тің өзге бір қызметкері мұнай өндірісін қысқарту туралы пәтуаның маусымға немесе 2020 жылдың соңына дейін созылуы мүмкін екенін атап өтті. Ал, Ресей бұған дейін осы келісімнен шығуға сыңай танытқан еді. Соңғы мәліметке қарағанда, мұнай бағасы ұзақ уақыт бойы 60 доллардан төмендеп тұратын болса, Мәскеу сол ниетін өзгертіп, бұл келісімде әрі қарай қалуы мүмкін.

Құрамына Ресей, Қазақстан сияқты елдер кіретін OPEК мұнай бағасын құлдыраудан сақтау үшін былтыр желтоқсанда бас қосып, мұнайдың тәуліктік өндірісін 1,7 млн баррельге қысқартуға уағдаласты. Ол құжаттың мерзімі наурызда аяқталуы керек.

ОПЕК-ке жүгінсек, Ресей бұл келісімнің наурызға дейін жалғасқанын қаласа, Сауд Арабиясы оның мерзімін әрі қарай созуға мүдделі.

ОПЕК биыл өзінің әлемдік нарықтағы үлесінің азаюы мүмкін екенін болжап отыр. Өйткені осы картельге кірмейтін АҚШ, Бразилия, Канада, Аустралия, Норвегия, Гвиана сияқты елдерде «қара алтын» өндірісі өркендеп келеді.

Саудия – Араб әлемінің ең ірі экономикасы. Бұл монархия өз өндірісін қанша жерден әртараптандырып жатса да, оның табысы әлі де көмірсутегінің бағасына айтарлықтай тәуелді. Бірнеше жыл бұрын дүниежүзілік нарықта энергетикалық ресурстар құны күрт төмендегенде, Сауд Арабиясы тіпті қатаң үнемдеу шараларын қолға алды. Сондықтан ол үшін қымбат мұнай  мемлекеттік бюджет балансын сақтайтын маңызды құрал.

Алты күндік құлдырау

Әлем нарығында мұнай бағасы алты күннен бері төмендеп келеді. Бұған Қытайда шапшаң өршіген короновирус себепші. Бірқатар елде сол инфекцияның кесірінен ғалам экономикасының өсімі тежеліп, энергетикалық шикізатқа сұраныс азаяды деп қауіптеніп отыр.

Сейсенбіде Brent маркалы шикізаттың құны 37 центке немесе 0,6 %-ға түсіп, 58, 95 долларға дейін арзандады. Ал, осы аптаның бірінші күні ол соңғы үш айдағы минимумға дейін түсіп, 58,50 долларға сатылған. Себебі вирустың тез таралуына алаңдаған инвесторлар қауіпті активтерін жаппай сатып жатыр.

Бүгін АҚШ-тың Батыс Техас мұнайының да нарқы 0,6 %-ға құлдырап, 52,85 долларға саудаланды. Бұл – қазан айының басынан бергі ең төменгі көрсеткіш. Сол кезде оның құны 52,13 долларға дейін түсті.

Мұнай инвесторларының ойынша,  жұмбақ вирусты тоқтатуға бағытталған түрлі шектеулер әлемнің екінші ірі экономикасының өсіміне кері әсер етіп, шикізат пен энергетикалық өнімдерге сұранысты түсіреді. Қазір халықаралық нарықта ұсыныс онсыз да тым жоғары.

«Таяу болашақта Қытайда сапарларды шектеу потенциалы жоғары болады»,– дейді Еуразия тобының президенті, саяси және нарықтық қауіптер бойынша кеңесші Яан Бреммер.

Barclays банкі осыған дейін 2020 жылы Brent маркалы мұнайдың баррелі шамамен 62 доллар болады деген еді. Қазір сол болжам 2 долларға төмендетіліп отыр.

Barclays өкілдерінің мәлімдеуінше, егер сұраныс әлсірейтін болса, OPEК тобы наурызда кездесіп, нарықты әрі қарай қолдау жолдарын талқылайды.

«Вирустың таралуы қаншалықты тез тоқтатылады, бәрі соған байланысты. Дегенмен 2003 жылы әлемді шарпыған ерекше пневмония оқиғасы көрсетіп бергендей, сұраныс төмендейді деп алаңдау тым артық болуы да мүмкін», – дейді Barclays сарапшылары.

Арыс Әділбекұлы

АҚШ қысым жасап, Саудия мен Ресейді дегеніне көндірді

ОПЕК+ мұнай өндірісін тәулігіне рекордтық – 10 миллион баррельге дейін қысқартуға келісті.  

10 Сәуір 2020 11:07 9307

АҚШ қысым жасап, Саудия мен Ресейді дегеніне көндірді

ОПЕК пен оның Ресей бастаған одақтастары бейсенбі күні өздерінің мұнай өндірісінің бестен бірін қысқартуға келісті. Олар енді осындай қадамға Құрама Штаттар мен басқа да өндірушілер барады деп күтіп отыр.  Шикізат шығаруды шектеудегі мақсат – коронавирус дағдарысынан құлаған көмірсутегі бағасын қайта көтеру.

ОПЕК пен одақтастар (OPEC+) бірлесіп, мұнай өндірісін тәулігіне 10 млн баррельге азайтуға тиіс. Соңғы онжылдықтардағы ең терең энергетикалық дағдарысты еңсеру үшін АҚШ бастаған өзге экспортерлер  тәуліктік өндірісті тағы 5 млн баррельге кемітеді деген үміт бар.

Айта кетсек, вируспен күрес ұшақтарды қондырып, көлік қолдануды шектеп, экономикалық белсенділікті мейлінше азайтқандықтан, қазір әлемде отынға сұраныстың күндік көлемі 30 млн баррельге немесе 30 %-ға төмендеп отыр.

Бұған дейін мұнай өндірісі тәулігіне 15 млн баррельге қысқартылған емес. Алайда көптеген сарапшының ойынша, осының өзі әлем қоймаларын шикізатқа тез толудан қорғай алмайды. Әзірге осынау күрделі мәселені шешуге ешқандай ниет танытпаған АҚШ президенті Дональд Трамп ОПЕК-тен ұсынысты азайтуды талап етіп, сес көрсетіп отыр.

Жақында жасаған бір мәлімдемесінде Америка президенті әлемде шикізат бағасының түсуінен АҚШ-тың мұнай индустриясының құлдырап жатқанын алға тартып, өндірісті қысқартпаса Сауд Арабиясына қарсы санкция жариялайтынын ескертті. Айта кетсек, бүгінде Құрама Штаттарда көмірсутегін өндірудің өзіндік құны әлемдік бағадан жоғарылап барады.

Ақ үйдің бір өкілі айтқандай, Трамп Ресей президенті Владимир Путинмен, Саудия королі Салманмен телефон арқылы сөйлескен. Содан кейін Вашингтон ОПЕК+  альянсының нарыққа «маңызды белгі» бергенін мәлімдеді.

Дегенмен, ОПЕК-те, Ресей де қазіргі ғаламдық ауқымды дағдарыс тұсында өндірісті қысқарту мәселесін барлық өндірушінің бірлесіп шешкенін талап етіп отыр.

«Біз ОПЕК+ клубына кірмейтін өндірушілер де ертең G20-дың кездесуінде қабылданатын шешімдерге қосылады деп күтеміз», – дейді Ресейдің жоғары лауазымды келіссөз жүргізушісі Кирилл Дмитриев «Рейтер» агенттігіне берген сұхбатында.

ОПЕК+ клубының бейсенбідегі келіссөздері бүгін Сауд Арабиясында «Үлкен Жиырмалық» елдері энергетика министрліктерінің кездесуіне ұласады. ОПЕК пен Ресейдің мәлімдеуінше, сол жиында өзге өндірушілер өндірісті тәулігіне тағы 5 миллион баррельге қысқартуға уағдаласуы тиіс.

Соңғы 18 айдағы минимумға дейін арзандаған Brent маркалы мұнай сәуірдің 9-да шамамен 32 долларға саудаланды. Яғни, 2019 жылдың соңынан бері ол өз құнының жартысын жоғалтып отыр.

Осының нәтижесінде Ресей тәрізді бюджеті шикізат экспортына тәуелді  мемлекеттерде ұлттық валюта құнсызданып, импорттық тауарлар қымбаттап, инфляция күшейіп барады.

ОПЕК+ тің құжаттарында көрсетілгендей, ОПЕК мемлекеттері мен Ресей, Қазақстан тәрізді елдердің басын қосқан ОПЕК+ тобы бірлесіп, мұнай өндірісін алдағы мамырдан маусымға дейін тәулігіне 10 миллион баррельге қысқартып отырмақ.

Жаңа келісім бойынша, осы одаққа кіретін елдердің әрқайсы мұнайды бұрынғыдан 23 %-ға аз шығарса, Ресей мен Сауд Арабиясы күндік норманы 2,5 млн баррельге, ал Ирак 1 млн баррельге дейін кемітуі мүмкін.

Жүре-бара...

Аталған құжатта көрсетілгендей, ОПЕК+ мұнымен шектеліп қалмай, өндірісті жүре-бара  тағы да қысқартпақ, яғни шілде-желтоқсан аралығында тәулігіне 8 млн баррельге, 2021 жылдың қаңтарынан 2022 жылдың сәуіріне дейін тәулігіне 6 млн баррельге дейін азаяды.

ОПЕК+ өкілдерінің сөзінше, әлемде мұнай өндірісін қысқарту пәтуасына Құрама Штаттардың қосылуы өте маңызды. Алайда Трамп әкімшілігінің мәлімдеуінше, өндіріс алдағы екі жылда табиғи жолмен өзі де азаяды. 

Мұнай шығарудан Саудия мен Ресейді басып озған АҚШ бейсенбі күні ОПЕК+ келіссөздеріне шақырылды. Бірақ сол видеоконференцияға Вашингтонның өкілдері қатысты ма, қатыспады ма – ол жағы белгісіз. Диалогқа Бразилия, Норвегия, Канада да шақырылды.

Дегенмен, Канаданың мұнайлы өлкесі – Альберта провинциясы өндірістің онсызда қысқарғанын алға тартып, ОПЕК тарапынан мұнайды азырақ шығару туралы ұсыныс түспегенін хабарлап отыр.

Соңғы келіссөздер қарсаңында Мәскеу мен әр-Рияд өндірісті қысқартуға келісе алмай, Сауд Арабиясы сәуірде тәулігіне 12,3 млн баррель мұнай шығара бастап, өндірісті наурыздағы деңгейден 2,3 млн баррельге асырып жіберді. Ал, Ресейдің мұнай өндірісінің тәуліктік көлемі  11, 3 млн баррельге жетіп отыр. Осылайша, 2016 жылы қабылданған өндірісті қысқарту туралы келісім күйреп тынды.  

ОПЕК+ тобының құжатына жүгінсек, екі жақтың қазіргі позициясы бұрынғыдан өзгерек.

«Біз арамыздағы қарама-қайшылықты артқа тастадық. Қабылданатын келісімнің маңызы зор болады. Және де ол уағдаластық мұнай нарығын қайда жандануға бастайын деп отыр», – дейді Дмитриев.

АҚШ-тың бірнеше штаты сирек пайдаланылатын құқығын қолданып, жекеменшік компанияларға мұнай өндірісін қысқартуға бұйрық береді деген болжам бар.

Сауд Арабиясына оралсақ, егер ол өндірісті қысқартудан бас тартса, АҚШ сенаторлары Ақ үйден әр-Риядқа санкция жариялауды, Пентагон әскерін корольдіктен әкетуді және Саудия мұнайына импорттық тарифті көтеруді талап етуі мүмкін.

Арыс Әділбекұлы

ОПЕК+ ғаламдық келісім әзірлеп жатыр

АҚШ өндірісті қысқартуға келіссе, жаңа пәтуаға ірі экспортер – Ресей де қосылып, әлемде мұнай бағасы  қайта өседі деген үміт бар.  

04 Сәуір 2020 15:14 3401

ОПЕК+  ғаламдық келісім әзірлеп жатыр

ОПЕК пен одақтастар әлемде мұнай өндірісін бұрын-соңғы болмаған деңгейге дейін қысқарту туралы келісім бойынша жұмыс істеп жатыр. Егер бұл құжат қабылданатын болса, ғаламдық нарыққа жеткізілетін көмірсутегі 10 пайызға кемиді.

Коронавирус пандемиясы кесірінен мұнай бағасы жыл басынан бері 65 доллардан 34-ке дейін төмендеді. Бүгін планетада миллиардтаған адамның қозғалысы шектеліп, әлеуметтік оқшаулануға ұшырағандықтан, энергетикалық шикізатқа сұраныс тәулігіне 30  миллион баррельге азайып отыр.

Мұнай өндірісінің тәуліктік мөлшерін 10-15 миллион баррельге қысқартуды көздейтін жаңа ғаламдық пәтуа қабылдануы үшін оған әлемнің нөмірі 1-ші өндірушісі АҚШ та қосылуы керек.

Сейсенбі күні президент Дональд Трамп мәлімдегендей, Вашингтон Сауд Арабиясы мен Ресейге өндірісті қысқартуға келісім берген жоқ. Дегенмен, баға төмендеп бара жатқандықтан, Құрама Штаттарла мұнай өндірісі бәрібір құлдырайды деген болжам бар.

ОПЕК пен оның Ресей тәрізді одақтастарының өкілдері сәуірдің 6-да кездесуі керек. Алайда, жиынға қатысушы елдер мұнай өндірісін қаншалықты қысқартатыны белгісіз.

Инфекциялық эпидемиядан әбден теңселген энергетикалық нарықты тұрақтандыруға АҚШ қандай да бір үлес қоса ма? ОПЕК-ті мазалап отырған өзекті мәселе осы. Бұл картельдің ойынша, жаңа келісімге Ресей, Қазақстан сияқты өндірушілердің басын қосқан ОПЕК+ тен бөлек АҚШ, Канада, Норвегия, Канада да қосылуы керек.

«АҚШ тақтатастан мұнай өндіруді шектей отырып, нарықты реттеуге үлес қосуы керек», - дейді ОПЕК-тің бір өкілі «Рейтер» агенттігіне берген сұқбатында.

АҚШ КЕЛІССЕ, РЕСЕЙ ДАЙЫН

Көптен бері Ресей ОПЕК-тің өндірісті қысқартуы Америкада мұнай индустриясына өркендетті деп шағымданып келеді. Ал, жұма күні президент Владимир Путин Ресейдің өндірісті ОПЕК-пен, АҚШ-пен бірге төмендетуге дайын екенін мәлімдеп, Сауд Арабиясын энергетикалық нарықты күйретті деп айыптады. Алайда, Саудияға сенсек, Мәскеу өндірісті вирус дағдарысы кезінде де азайтуға келіспегендіктен, әлемде мұнай күрт арзандап кетті.

Ресейдің энергетика министрі Александр Новак жергілікті ақпарат құралдарына мәлімлегендей, Мәскеу АҚШ-тың өндірісті шектеу ниеті заңдық тосқауылға тап болатынын түсінеді, бірақ, Құрама Штаттар әкімшілігі бұл мәселеде икемділік танытуы керек деп есептейді.

Ақ үйдің экономикалық кеңесшісі Ларри Кудлоудың ойынша, Трамп энергетикалық нарықта америкалық өндірушілерге зияны тиюі мүмкін кез-келген халықаралық сыбайластықпен күресуге әзір болса да, оның әкімшілігі мұнай шығаратын компанияларға үстемдік ете алмайды.

«Мұнай компаниялары бағаның түсіп бара жатқанын көріп, өндірісті өздері де қысқартады. Демек, Трамптың Сауд Арабияысымен, Ресеймен жүргізген келіссөздері жеміссіз деп айтуға негіз жоқ», - дейді Кудлоу.

Канаданың мұнайлы өлкесі – Альберта провинциясының премьері Джейсон Кенни өз аймағының өндірісті қысқарту туралы келісімге қосылуға дайын екенін  мәлімдеді. Премьер-министр Джастин Трюдо болса, осы мәселе бойынша қазір ОПЕК-пен де, АҚШ –пен де байланыс орнатқанын хабарлады. Ал,  Норвегия мұнай және энергетика министрлігі бұл проблемаға қатысты әзірге жауап берген жоқ.

Халықаралық Энергия Агенттігі жұма күні ескерткендей, ғаламдық өндірісті тәулігіне  10 миллион баррельге қысқарту да жеткіліксіз. Осы орган жетекшісі Фатих Биролдың есебінше, өндіріс мұнша төмендетілсе де, запастағы мұнай мөлшері күніне 15 миллион баррельге өсе бермек.

МҰНАЙ БАҒАСЫ

Жақында мұнай бағасы 20 долларға дейін түскені белгілі. Ал, Трамп Ресей мен Саудияның тайталасты тоқтататынын айтқаннан кейін, яғни, жұмада 34,11 долларға дейін қайта қымбаттады. Айта кетсек, бұл - өткен жылдың аяғындағы көрсеткіштен әлдеқайда төмен: 2019 жылдың соңғы сессиясында Brent маркалы шикізаттың нарқы 66  долларға дейін көтерілген еді.

Баға наурыздың басында РФ мен Сауд Арабиясы өндірісті қысқартуға келісе алмағандықтан күйреді. Сол кезде Саудия нарықтағы үлесін қайтару үшін экспорттық бағаны түсіріп, мұнайды бұрынғыдан да көп шығарып, Ресей шикізатын алатын өңдеу зауыттарына өзінің энергетикалық ресурсын мүлде арзанға сатпақ болды.

Мұнай бағасы 2002 жылдан бергі ең төменгі деңгейге дейін құлдырағандықтан, Американың мұнай индустриясының жүрегі – Техаста 50 жылдан бері алғаш рет көмірсутегі өндірісін реттеу мәселесі қарастырыла бастады.

«Келесі тоқсанда мұнай өндірісі тәулігіне 10 миллион баррелге қысқаруы керек. Егер оны сата алмасаң, сақтай алмасаң, шығара да алмайсың», - дейді IHS Markit компанисының сарапшысы Джим Бурхард.

ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫ

Мұнайдың арзандауы мен өндірістің қысқаруы салдарынан Қазақстан экономикасы биыл 0,9 пайызға әлсірейді және үкімет оған Ұлттық қордан көбірек ақша тартуға мәжбүр. Бұны бейсенбіде еліміздің экономика министрі Руслан Даленов мәлімдеді.

Ол үкімет отырысына айтқандай, осыған дейін 90 миллион тонна мұнай өндіруді көздеген Қазақстан биыл 86 миллион тонна көмірсутегін шығаруды жоспарлап отыр.

Министрдің есебінше, негізі мұнайдан тұратын Қазақстан экспорты болжамдағыдан 16,3 миллиард долларға кеміп, бюджеттік шығын 1.672 триллион теңгеге ($3.7 млрд) азаюы мүмкін.

Үкімет 60 миллиард долларлық Ұлттық қордан биыл экономикаға жоспардағыдай 2,7 триллион емес, 4.77 триллион теңге ($10.6 млрд) тартуды көздеп отыр.

Арыс Әділбекұлы