/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 27 966,50 Hang Seng 26 910,80
РТС 1 479,18 FTSE 100 7 158,40
KASE 2 333,34 Алтын 1 654,70
Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын өзгертуі мүмкін

Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын өзгертуі мүмкін

Мұнай экспорттаушы елдер ұйымы өндірісті наурызға дейін емес, маусымға дейін қысқартуы ықтимал. 

29 Қаңтар 2020 11:01 1295

Жұмбақ вирус ОПЕК-тің де жоспарын  өзгертуі мүмкін

Автор:

Арыс Әділбекұлы

ОПЕК елдері мұнай өндірісін шектеу туралы қазіргі келісім мерзімін наурызда аяқтамай, маусымға дейін созуы мүмкін. Мұны «Рейтер» агенттігі осы ұйымға сілтеме жасап хабарлады. Оның дерегінше, Қытайда коронавирус салдарынан сұраныс төмендейтін болса, әлемде энергетикалық шикізат өндірісі әлдеқайда қысқарады.

Дүйсенбі күні ОПЕК-тің іс жүзіндегі лидері Сауд Арабиясымен бірге Араб Әмірліктері, Алжир, Оман жаңа вирустың әсерінен тұрақсыздық байқатқан мұнай нарығын тыныштандыруға тырысты.

Алайда, ОПЕК өкілі аталған халықаралық агенттікке мәлімдегендей, бұл картель мұнай бағасының түсуіне қалай жауап беру мәселесін өз ішінде талқылауға кірісіп, бағаны түсірмеудің тиімді жолдарын таразылап жатыр.

«Келісім мерзімін созуымыз әбден мүмкін және өндірісті мейлінше қысқартуымыз да ықтимал», – дейді ОПЕК-тің атын атамаған өкілі. Ол қытайлық вирустың сұранысқа әсері алдағы аптада белгілі болатынын мәлімдеген.

ОПЕК-тің өзге бір қызметкері мұнай өндірісін қысқарту туралы пәтуаның маусымға немесе 2020 жылдың соңына дейін созылуы мүмкін екенін атап өтті. Ал, Ресей бұған дейін осы келісімнен шығуға сыңай танытқан еді. Соңғы мәліметке қарағанда, мұнай бағасы ұзақ уақыт бойы 60 доллардан төмендеп тұратын болса, Мәскеу сол ниетін өзгертіп, бұл келісімде әрі қарай қалуы мүмкін.

Құрамына Ресей, Қазақстан сияқты елдер кіретін OPEК мұнай бағасын құлдыраудан сақтау үшін былтыр желтоқсанда бас қосып, мұнайдың тәуліктік өндірісін 1,7 млн баррельге қысқартуға уағдаласты. Ол құжаттың мерзімі наурызда аяқталуы керек.

ОПЕК-ке жүгінсек, Ресей бұл келісімнің наурызға дейін жалғасқанын қаласа, Сауд Арабиясы оның мерзімін әрі қарай созуға мүдделі.

ОПЕК биыл өзінің әлемдік нарықтағы үлесінің азаюы мүмкін екенін болжап отыр. Өйткені осы картельге кірмейтін АҚШ, Бразилия, Канада, Аустралия, Норвегия, Гвиана сияқты елдерде «қара алтын» өндірісі өркендеп келеді.

Саудия – Араб әлемінің ең ірі экономикасы. Бұл монархия өз өндірісін қанша жерден әртараптандырып жатса да, оның табысы әлі де көмірсутегінің бағасына айтарлықтай тәуелді. Бірнеше жыл бұрын дүниежүзілік нарықта энергетикалық ресурстар құны күрт төмендегенде, Сауд Арабиясы тіпті қатаң үнемдеу шараларын қолға алды. Сондықтан ол үшін қымбат мұнай  мемлекеттік бюджет балансын сақтайтын маңызды құрал.

Алты күндік құлдырау

Әлем нарығында мұнай бағасы алты күннен бері төмендеп келеді. Бұған Қытайда шапшаң өршіген короновирус себепші. Бірқатар елде сол инфекцияның кесірінен ғалам экономикасының өсімі тежеліп, энергетикалық шикізатқа сұраныс азаяды деп қауіптеніп отыр.

Сейсенбіде Brent маркалы шикізаттың құны 37 центке немесе 0,6 %-ға түсіп, 58, 95 долларға дейін арзандады. Ал, осы аптаның бірінші күні ол соңғы үш айдағы минимумға дейін түсіп, 58,50 долларға сатылған. Себебі вирустың тез таралуына алаңдаған инвесторлар қауіпті активтерін жаппай сатып жатыр.

Бүгін АҚШ-тың Батыс Техас мұнайының да нарқы 0,6 %-ға құлдырап, 52,85 долларға саудаланды. Бұл – қазан айының басынан бергі ең төменгі көрсеткіш. Сол кезде оның құны 52,13 долларға дейін түсті.

Мұнай инвесторларының ойынша,  жұмбақ вирусты тоқтатуға бағытталған түрлі шектеулер әлемнің екінші ірі экономикасының өсіміне кері әсер етіп, шикізат пен энергетикалық өнімдерге сұранысты түсіреді. Қазір халықаралық нарықта ұсыныс онсыз да тым жоғары.

«Таяу болашақта Қытайда сапарларды шектеу потенциалы жоғары болады»,– дейді Еуразия тобының президенті, саяси және нарықтық қауіптер бойынша кеңесші Яан Бреммер.

Barclays банкі осыған дейін 2020 жылы Brent маркалы мұнайдың баррелі шамамен 62 доллар болады деген еді. Қазір сол болжам 2 долларға төмендетіліп отыр.

Barclays өкілдерінің мәлімдеуінше, егер сұраныс әлсірейтін болса, OPEК тобы наурызда кездесіп, нарықты әрі қарай қолдау жолдарын талқылайды.

«Вирустың таралуы қаншалықты тез тоқтатылады, бәрі соған байланысты. Дегенмен 2003 жылы әлемді шарпыған ерекше пневмония оқиғасы көрсетіп бергендей, сұраныс төмендейді деп алаңдау тым артық болуы да мүмкін», – дейді Barclays сарапшылары.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Уханьдағы эпидемия: бетперде кию вирустан құтқара ма?

Ғалымдардың бұған қатысты пікірі екіге бөлінді. 

23 Қаңтар 2020 13:34 1605

Уханьдағы эпидемия: бетперде кию вирустан құтқара ма?

Негізі, әлемде вирусты жұқтырмас үшін бетперде кию кең таралған нәрсе. Әсіресе, Қытайда. Алпауыт елдегі кей қалаларда ауа шамадан тыс ластанған. Құрамында улы заттар бар ауаның салдарынан сақтану үшін де халық осындай бетперде киеді. Қазір олардың қатары тіпті күннен-күнге көбейіп барады. Өйткені Ухань қаласында тіркелген коронавирус тек Қытайдың емес, бүкіл әлемнің де алаңдаушылығын тудырып отыр.

Ал кейбір вирусологтар болса, мұндай бетперделердің вирусқа қарсы тиімділігіне күмән келтіруде. Бірақ маскалар вирустың қолдан ауызға енуін болдырмайды дейтіндер де бар. 

Айта кетейік, хирургиялық маскалар алғаш рет 18 ғасырдың соңында госпитальдерде ғана қолданыла бастады. 1919 жылғы испан тұмауынан 50 миллионнан астам кісі ажал құшқаннан кейін,бетперде әлем бойынша жаппай тарала бастады. 

Лондон Университетінің докторы Дэвид Кэррингтонның айтуынша, қарапайым хирургиялық маскалар ауа арқылы жұғатын вирустар мен бактериялардан қорғай алмайды. Өйткені олар бетті тегістей жаппайды, фильтрі жоқ және көзді ашық қалдырады деген пікірін BBC news-ке берген сұхбатында айтты. 

Алайда олардың біреу түшкіріп, жөтелгеннен ауаға жайылған вирустың жұғуын алдын алып, түрлі бактериялардың қол арқылы ауызға енуін болдырмайтыны анықталды. 2016 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс жүргізген зерттеу нәтижесі көрсеткендей, адам бір сағат ішінде бетін шамамен 23 мәрте қолымен ұстайды екен.  

Ноттингем Университетінің молекулярлық вирусология профессоры Джонатан Болдың айтуынша, госпиталь қабырғасында тұмаудың алдын алудағы масканың тиімділігі респиратордыкінен кем түспейтін көрінеді. Бірақ сыртта жүргізілген зерттеудің нәтижесі басқаша екенін жеткізді: бетперденің аурудан сақтау қабілеті төмендейді. Бұны профессор масканы ұзақ уақыт киіп жүру мүмкіндігінің барлығында бола бермейтіндігімен түсіндірді.  

Белфасттағы Квинс Университетінің ғалымы Коннор Бэмфорд бетперде тақпай-ақ та, сырқаттың алдын алуға болады дейді. Оның сөзінше, біреу түшкірген кезде ауызды жабу, қолды жуу және ауызды ұстай бермеу сияқты қарапайым әрекеттер кез келген респираторлы вирустың ағзаға енуіне жол бермейді. 
Англияның денсаулық сақтау ұйымының өкілі Джейк Даннингтің пікірінше, бетпердені дұрыс киіп, жиі ауыстырып тұру керек. Дегенмен одан бұрын ол қолдың тазалығына мән беруге кеңес берді. 

Айта кететін жайт, Қытайдың CGTN басылымының соңғы дерегі бойынша, осы күнге дейін 574 жергілікті тұрғын коронавирус жұқтырған. Тайландта 4 адам, АҚШ, Тайвань, Оңтүстік Корея және Жапония елдерінің әрқайсысында бір-бір адамның жұқтырғаны анықталды. Ал жалпы 17 кісі осы вирустан қаза тапқан.  Ажал құшқандардың барлығы да Хубей провинциясының тұрғындары. Қытайдың ресми деректеріне сүйенсек, вирус мутацияланатын көрінеді. 

Табиғат Нұрболат

2019 жылғы планета: қаңтар-желтоқсан

Inbusiness.kz биылғы жылдың басты халықаралық жаңалықтарының қысқаша шолуын ұсынады.

26 Желтоқсан 2019 09:42 2273

2019 жылғы планета: қаңтар-желтоқсан

Егер 2019 жылдан аздап қажысаңыз, онда жалғыз емессіз. Тарих қойнауына еніп бара жатқан доңыз жылы күллі әлем жұрты үшін мазасыз болды. Ал, жаңалықтарда бітпейтін жоғары деңгейдегі кездесулер, саммиттер, шерулер мен қақтығыстар үстемдік етті. Дүниені елең еткізген және келесі жылы да жалғасын табуы мүмкін сол оқиғалардың бір парасын шолып өтсек. Олардың қысқаша мазмұны төмендегідей:

Импичмент жыры

Биыл әлем назарын елең еткізген басты оқиғалардың бірі – Дональд Трамптың Америка тарихында импичмент жарияланған үшінші президент атануы. Бұның жыры шілдеде басталды. Сол кезде Ақ үй қожайыны украиналық әріптесі Владимир Зеленскийге сайлаудағы қарсыласы Джо Байден мен оның ұлы Хантерді тергеу туралы қысым жасағаны әшкереленді. Осы жанжалға байланысты, желтоқсанның 19-да Конгресстің өкілдер палатасы Трампқа екі айып тақты: қызметін асыра пайдаланды және парламент жұмысына кедергі жасады деген. Енді президент тергеліп, отставкаға кете ме, әлде орнында қала ма? Бұл мәселені қаңтарда Сенат шешуі керек. Бірақ, жоғарғы палатада отырғандар – мемлекет басшысының партияластары, республикалықтар. 

Лагерь ме, орталық па?

2019 жылы Қытайға да назар ерекше болды. Вашингтон бұл елмен сауда соғысын жалғастырып қана қоймай, Шыңжаңдағы жағдай үшін оның кейбір шенеуніктері мен компанияларына алғаш рет санкция жариялады. Құрама Штаттар әкімшілігіне, БҰҰ-ға, адам құқығын қорғау ұйымдарына сенсек, Қытай миллиондаған ұйғырды, қазақты және тағы басқа мұсылмандарды еркінен тыс лагерьлерге қамап отыр.  Алайда ресми Бейжің бұны үнемі жоққа шығарып, шыңжаңдықтардың лагерьлерге емес, кәсіп үйрететін орталықтарға жіберілгенін мәлімдеп келеді.  

Ұшпайтын Boeing

Өтіп бара жатқан жылы дүние жұрты көз тіккен оқиғалардың бірі - Boeing 737 MAX 8 ұшағының  наурызда Эфиопия астанасы Аддис-Абебадан әуеге көтерілгеннен кейін жерге қарай құлдилауы. Бұл апаттан 157 адам қаза тапты. 2018-дің күзінде Индонезияда дәл осындай лайнер апатынан 189 адам мерт болды. Екінші трагедиядан кейін бүкіл әлемде «макстер» жерге қондырылып, «Боинг» компаниясы миллиардтаған доллар шығынға батты. Желтоқсанның 23-де корпорация президенті Деннис Мюленбург отставкаға жіберілді.  

Жаңа Зеландия: мешітке шабуыл

Биылғы жылы  наурыздың 15-де Австралия азаматы Брентон Таррант Жаңа Зеландияның Крайсчерч қаласындағы екі мешітте жұма намазына жиналған жамағатқа оқ жаудырды. Шабуылдан кемінде 50 адам мерт болып, тағы 50-і жараланды. Бұл қанды қырғын бірнеше күн бойы халықаралық ақпарат құралдарының назарынан түскен жоқ. Ел үкіметі болса, сұмдық трагедиядан соң жартылай автоматтық қару мен әскери винтовкаға заңмен тыйым салды.

Доғарылған, доғарылған, доғарылған «Брексит» 

Ұлыбритания мен Еуропа одағының ажырасу процесі өз алдына бір қисса. «Брексит» келісім жобасын премьер-министр Тереза Мэй 2019 жылы парламенттен үш рет өткізе алмады. Сондықтан, елді интеграциялық блоктан бөлу мерзімін қайта-қайта доғаруға тура келді. Халық қалаулыларына сөзі өтпеген Мэй ақыр соңында өзі отставкаға кетті. Ал, оның орнын басқан Борис Джонсон желтоқсанның 12-інде өткен парламенттік сайлауда айқын басымдықпен жеңіске жетіп, Біріккен Корольдікті 2020 жылы қаңтардың 31-інде одақтан шығаруға жол ашып отыр.  

Францияның символы - өрт құрбаны

Ал,  сәуірде Францияның әлемге әйгілі символы – Париждің Нотр-Дам кафедралдық соборы өртеніп кетті. 850-жылдық шіркеудің сүмбісі мен шатыры құласа да, басты құрылымы мен екі мұнарасы, діни реликвиялары мен баға жетпес өнер туындылары аман. Лапылдаған жалын күллі французды қайғыртып қана қоймай, бүкіл әлемге мәдени мұраларды көздің қарашығындай сақтау қажеттігін ескерткендей. Қазір готикалық үлгідегі ғимарат қайта қалпына келтіріп жатыр. Бірақ оны толық қайта қалпына келтіру мүмкін бе? Бұл сауалға әзірге жауап жоқ.  

Лас мұнай

Сәуірдің соңы мен мамырдың басында халықаралық баспасөзде Беларусьтен Германияға барар жолда миллиондаған баррель мұнайдың ластанғаны туралы хабар-ошарлар тарады. Осыған байланысты Ресей мұнайының «Дружба» құбырындағы ағыны тоқтап, бір баррель «қара алтынның» бағасы 75 доллардан асты. Бұл – соңғы жарты жылдағы максимум еді. Былғанған шикізат құрамында қазақтың 590 мың тонна мұнайы да болды. Кейіннен Мәскеу сол бүлінген шикізаттың әр баррелі үшін Қазақстанға 15 доллар өтемақы төлеуге келісті.   

Түркия, Трамп, Бағдади

Қазанда АҚШ «Даиш» террористік тобымен соғыстағы басты одақтасы – күрдтерді қолдауды доғарып, Сирияның солтүстік-шығысынан әскерін әкететінін жария етті.  Осы үшін Трамп әкімшілігі «сатқын» атанып отыр. Ал, Түркия Америка тастап кеткен аймаққа іле-шала қарулы күштерін кіргізіп, күрд отрядтарына қарсы операция жүргізді.  

Күздің тағы бір айтулы жаңалығы – 2014 жылы Сирия мен Ирактың үштен бір бөлігін басып алып, «халифат» жариялаған «Даиш» лидері Әбу Бәкір әл-Бағдади Құрама Штаттардың арнайы қызметі жүргізген рейд кезінде мерт болды. Бұл қаза онсызда Таяу Шығыс пен әлемдегі ықпалы әлсіреген радикалдық ұйымға үлкен соққы болып тиді.  

«2019 – Шерулер жылы»

2019 жылды кейде шерулер жылы деп атайды. Биыл тіпті Иран жұрты да көтеріліп, мұнда бензин бағасының қымбаттауына қарсы демонстрациялар елдің 100-ден астам қаласына тарады. Жүздеген адам қаза тауып, мыңдағаны тұтқындалды. Ал, Гонконгта маусымда басталған қарсылық акциялары әлі жалғасып жатыр.  Жергілікті тұрғындардың қазіргі талабы – халықтың демократиялық құқықтарын кеңейту. Айта кетсек, қарашада өткен муниципиалдық сайлауда Гонконгта қытайшыл кандидаттар ойсырай жеңілді. Бұл саяси тайталас келесі жылы да жалғасуы мүмкін.

Шерулер жер шарының өзге мемлекеттерінде де өтті. Сәуірде Алжирді ондаған жылдар бойы басқарған Әбделәзиз Бутефлика билікке қарсы манифестациялар нәтижесінде отставкаға кетті. Сәуірде Судан жұрты көшеге шығып, президент Омар Хасан әл-Башир үкіметін құлатты. Ал, күзде Ливан мен Иракта сан мың адам демонстрацияларды бірнеше апта бойы тоқтатпай, премьер-министрлерін портфелін тапсыруға мәжбүр етті. Чили, Никарагуа, Боливия, Ресей, Үндістан тұрғындары да жаппай көшеге шықты. Боливия басшысы Эво Моралес шетелге қашып, Аргентинадан саяси баспана сұрады. Осылайша, биыл әлемде миллиондаған адам өз өмірлерін қауіпке тігіп, көтеріліп келе жатқан авторитаризмге наразылық білдіріп, билікке талап-тілектерін орындату жолында күрес жүргізіп жатыр.

ОПЕК: Бағаны өсірмес пәтуа

2019 жылы мұнай бағасы бірде өсіп, бірде түсіп, тағы да тұрақсыздығымен ерекшеленді. Нарықта көбейіп бара жатқан энергетикалық шикізатты азайтып, көмірсутегінің нарқын қымбаттату үшін ОПЕК+  желтоқсанда өндірісті қысқарту туралы жаңа пәтуаға қол қойды. Алайда, The Wall Street Journal газеті бірер күн бұрын әлемнің негізгі 13 банкі арасында сауалнама жүргізіп, мұнай бағасының бұл келісімге қарамастан 2020 жылы да төмендеп, орта есеппен 61,23 долларға сатылатынын болжап отыр. Айта кетсек, биыл қыркүйекте «Рейтер» агенттігі хабарлағандай, Қазақстан да ОПЕК+ аясында өндірісті арттырмау міндеттемелерін орындап келеді.

«Жыл адамы», Амазон

Биыл «Тайм» журналы швециялық экология белсендісі Грета Тунбергті «Жыл адамы» деп атады. Қыркүйекте Грета атмосфераны ластамайтын қайықпен Нью-Йоркке жүзіп барып, Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық саммитінде сөз сөйледі және де сол жиында ол әлем лидерлерін «бос сөзбен арманым мен балалық шағымды ұрладыңдар» деп айыптады. Осы ренішімен қаршадай қыз қоршаған ортаны қорғау проблемасына төрткүл дүниенің назарын аударып, жер шарында миллиондаған жасты климаттық шерулерге ынталандырды.

Планетаны улы газдан қорғаудағы маңызы зор Амазон ормандарында өрт тіпті қаулап,  2019 жылы онда оттың 80 000 ошағы анықталды. Күлге айналып жатқан джунглиге қарап, Франция президенті Эмманюэль Макрон «үйіміз жанып жатыр» деген еді. Ғалымдарға сенсек, Амазон нуы саваннаға айналатын болса, атмосфераға миллиардтаған тонна күйе тарауы мүмкін.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: