/img/tv1.svg
RU KZ
FTSE 100 5 671,96 РТС 1 014,44
Hang Seng 23 497,47 KASE 2 224,17
DOW J 21 921,63 Алтын 1 592,90
2019 жылғы планета: қаңтар-желтоқсан

2019 жылғы планета: қаңтар-желтоқсан

Inbusiness.kz биылғы жылдың басты халықаралық жаңалықтарының қысқаша шолуын ұсынады.

26 Желтоқсан 2019 09:42 3050

2019 жылғы планета: қаңтар-желтоқсан

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Егер 2019 жылдан аздап қажысаңыз, онда жалғыз емессіз. Тарих қойнауына еніп бара жатқан доңыз жылы күллі әлем жұрты үшін мазасыз болды. Ал, жаңалықтарда бітпейтін жоғары деңгейдегі кездесулер, саммиттер, шерулер мен қақтығыстар үстемдік етті. Дүниені елең еткізген және келесі жылы да жалғасын табуы мүмкін сол оқиғалардың бір парасын шолып өтсек. Олардың қысқаша мазмұны төмендегідей:

Импичмент жыры

Биыл әлем назарын елең еткізген басты оқиғалардың бірі – Дональд Трамптың Америка тарихында импичмент жарияланған үшінші президент атануы. Бұның жыры шілдеде басталды. Сол кезде Ақ үй қожайыны украиналық әріптесі Владимир Зеленскийге сайлаудағы қарсыласы Джо Байден мен оның ұлы Хантерді тергеу туралы қысым жасағаны әшкереленді. Осы жанжалға байланысты, желтоқсанның 19-да Конгресстің өкілдер палатасы Трампқа екі айып тақты: қызметін асыра пайдаланды және парламент жұмысына кедергі жасады деген. Енді президент тергеліп, отставкаға кете ме, әлде орнында қала ма? Бұл мәселені қаңтарда Сенат шешуі керек. Бірақ, жоғарғы палатада отырғандар – мемлекет басшысының партияластары, республикалықтар. 

Лагерь ме, орталық па?

2019 жылы Қытайға да назар ерекше болды. Вашингтон бұл елмен сауда соғысын жалғастырып қана қоймай, Шыңжаңдағы жағдай үшін оның кейбір шенеуніктері мен компанияларына алғаш рет санкция жариялады. Құрама Штаттар әкімшілігіне, БҰҰ-ға, адам құқығын қорғау ұйымдарына сенсек, Қытай миллиондаған ұйғырды, қазақты және тағы басқа мұсылмандарды еркінен тыс лагерьлерге қамап отыр.  Алайда ресми Бейжің бұны үнемі жоққа шығарып, шыңжаңдықтардың лагерьлерге емес, кәсіп үйрететін орталықтарға жіберілгенін мәлімдеп келеді.  

Ұшпайтын Boeing

Өтіп бара жатқан жылы дүние жұрты көз тіккен оқиғалардың бірі - Boeing 737 MAX 8 ұшағының  наурызда Эфиопия астанасы Аддис-Абебадан әуеге көтерілгеннен кейін жерге қарай құлдилауы. Бұл апаттан 157 адам қаза тапты. 2018-дің күзінде Индонезияда дәл осындай лайнер апатынан 189 адам мерт болды. Екінші трагедиядан кейін бүкіл әлемде «макстер» жерге қондырылып, «Боинг» компаниясы миллиардтаған доллар шығынға батты. Желтоқсанның 23-де корпорация президенті Деннис Мюленбург отставкаға жіберілді.  

Жаңа Зеландия: мешітке шабуыл

Биылғы жылы  наурыздың 15-де Австралия азаматы Брентон Таррант Жаңа Зеландияның Крайсчерч қаласындағы екі мешітте жұма намазына жиналған жамағатқа оқ жаудырды. Шабуылдан кемінде 50 адам мерт болып, тағы 50-і жараланды. Бұл қанды қырғын бірнеше күн бойы халықаралық ақпарат құралдарының назарынан түскен жоқ. Ел үкіметі болса, сұмдық трагедиядан соң жартылай автоматтық қару мен әскери винтовкаға заңмен тыйым салды.

Доғарылған, доғарылған, доғарылған «Брексит» 

Ұлыбритания мен Еуропа одағының ажырасу процесі өз алдына бір қисса. «Брексит» келісім жобасын премьер-министр Тереза Мэй 2019 жылы парламенттен үш рет өткізе алмады. Сондықтан, елді интеграциялық блоктан бөлу мерзімін қайта-қайта доғаруға тура келді. Халық қалаулыларына сөзі өтпеген Мэй ақыр соңында өзі отставкаға кетті. Ал, оның орнын басқан Борис Джонсон желтоқсанның 12-інде өткен парламенттік сайлауда айқын басымдықпен жеңіске жетіп, Біріккен Корольдікті 2020 жылы қаңтардың 31-інде одақтан шығаруға жол ашып отыр.  

Францияның символы - өрт құрбаны

Ал,  сәуірде Францияның әлемге әйгілі символы – Париждің Нотр-Дам кафедралдық соборы өртеніп кетті. 850-жылдық шіркеудің сүмбісі мен шатыры құласа да, басты құрылымы мен екі мұнарасы, діни реликвиялары мен баға жетпес өнер туындылары аман. Лапылдаған жалын күллі французды қайғыртып қана қоймай, бүкіл әлемге мәдени мұраларды көздің қарашығындай сақтау қажеттігін ескерткендей. Қазір готикалық үлгідегі ғимарат қайта қалпына келтіріп жатыр. Бірақ оны толық қайта қалпына келтіру мүмкін бе? Бұл сауалға әзірге жауап жоқ.  

Лас мұнай

Сәуірдің соңы мен мамырдың басында халықаралық баспасөзде Беларусьтен Германияға барар жолда миллиондаған баррель мұнайдың ластанғаны туралы хабар-ошарлар тарады. Осыған байланысты Ресей мұнайының «Дружба» құбырындағы ағыны тоқтап, бір баррель «қара алтынның» бағасы 75 доллардан асты. Бұл – соңғы жарты жылдағы максимум еді. Былғанған шикізат құрамында қазақтың 590 мың тонна мұнайы да болды. Кейіннен Мәскеу сол бүлінген шикізаттың әр баррелі үшін Қазақстанға 15 доллар өтемақы төлеуге келісті.   

Түркия, Трамп, Бағдади

Қазанда АҚШ «Даиш» террористік тобымен соғыстағы басты одақтасы – күрдтерді қолдауды доғарып, Сирияның солтүстік-шығысынан әскерін әкететінін жария етті.  Осы үшін Трамп әкімшілігі «сатқын» атанып отыр. Ал, Түркия Америка тастап кеткен аймаққа іле-шала қарулы күштерін кіргізіп, күрд отрядтарына қарсы операция жүргізді.  

Күздің тағы бір айтулы жаңалығы – 2014 жылы Сирия мен Ирактың үштен бір бөлігін басып алып, «халифат» жариялаған «Даиш» лидері Әбу Бәкір әл-Бағдади Құрама Штаттардың арнайы қызметі жүргізген рейд кезінде мерт болды. Бұл қаза онсызда Таяу Шығыс пен әлемдегі ықпалы әлсіреген радикалдық ұйымға үлкен соққы болып тиді.  

«2019 – Шерулер жылы»

2019 жылды кейде шерулер жылы деп атайды. Биыл тіпті Иран жұрты да көтеріліп, мұнда бензин бағасының қымбаттауына қарсы демонстрациялар елдің 100-ден астам қаласына тарады. Жүздеген адам қаза тауып, мыңдағаны тұтқындалды. Ал, Гонконгта маусымда басталған қарсылық акциялары әлі жалғасып жатыр.  Жергілікті тұрғындардың қазіргі талабы – халықтың демократиялық құқықтарын кеңейту. Айта кетсек, қарашада өткен муниципиалдық сайлауда Гонконгта қытайшыл кандидаттар ойсырай жеңілді. Бұл саяси тайталас келесі жылы да жалғасуы мүмкін.

Шерулер жер шарының өзге мемлекеттерінде де өтті. Сәуірде Алжирді ондаған жылдар бойы басқарған Әбделәзиз Бутефлика билікке қарсы манифестациялар нәтижесінде отставкаға кетті. Сәуірде Судан жұрты көшеге шығып, президент Омар Хасан әл-Башир үкіметін құлатты. Ал, күзде Ливан мен Иракта сан мың адам демонстрацияларды бірнеше апта бойы тоқтатпай, премьер-министрлерін портфелін тапсыруға мәжбүр етті. Чили, Никарагуа, Боливия, Ресей, Үндістан тұрғындары да жаппай көшеге шықты. Боливия басшысы Эво Моралес шетелге қашып, Аргентинадан саяси баспана сұрады. Осылайша, биыл әлемде миллиондаған адам өз өмірлерін қауіпке тігіп, көтеріліп келе жатқан авторитаризмге наразылық білдіріп, билікке талап-тілектерін орындату жолында күрес жүргізіп жатыр.

ОПЕК: Бағаны өсірмес пәтуа

2019 жылы мұнай бағасы бірде өсіп, бірде түсіп, тағы да тұрақсыздығымен ерекшеленді. Нарықта көбейіп бара жатқан энергетикалық шикізатты азайтып, көмірсутегінің нарқын қымбаттату үшін ОПЕК+  желтоқсанда өндірісті қысқарту туралы жаңа пәтуаға қол қойды. Алайда, The Wall Street Journal газеті бірер күн бұрын әлемнің негізгі 13 банкі арасында сауалнама жүргізіп, мұнай бағасының бұл келісімге қарамастан 2020 жылы да төмендеп, орта есеппен 61,23 долларға сатылатынын болжап отыр. Айта кетсек, биыл қыркүйекте «Рейтер» агенттігі хабарлағандай, Қазақстан да ОПЕК+ аясында өндірісті арттырмау міндеттемелерін орындап келеді.

«Жыл адамы», Амазон

Биыл «Тайм» журналы швециялық экология белсендісі Грета Тунбергті «Жыл адамы» деп атады. Қыркүйекте Грета атмосфераны ластамайтын қайықпен Нью-Йоркке жүзіп барып, Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық саммитінде сөз сөйледі және де сол жиында ол әлем лидерлерін «бос сөзбен арманым мен балалық шағымды ұрладыңдар» деп айыптады. Осы ренішімен қаршадай қыз қоршаған ортаны қорғау проблемасына төрткүл дүниенің назарын аударып, жер шарында миллиондаған жасты климаттық шерулерге ынталандырды.

Планетаны улы газдан қорғаудағы маңызы зор Амазон ормандарында өрт тіпті қаулап,  2019 жылы онда оттың 80 000 ошағы анықталды. Күлге айналып жатқан джунглиге қарап, Франция президенті Эмманюэль Макрон «үйіміз жанып жатыр» деген еді. Ғалымдарға сенсек, Амазон нуы саваннаға айналатын болса, атмосфераға миллиардтаған тонна күйе тарауы мүмкін.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайды – Арыстанбеков

Экономикалық саясат институтының директоры, экономика ғылымдарының докторы Қайырбек Арыстанбеков доллардың қымбаттап, мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайтынын айтады.   

09 Наурыз 2020 23:23 1955

Мұнайдың арзандауы әлеуметтік міндеттемелерден бас тартуға сылтау бола алмайды – Арыстанбеков

Мұнай бағасының теңге бағамын шайқалтып кетуі әдеттегідей елдің көңілін күпті қылып, ертеңіміз не болады деген сауалдың қара бұлтын қоюлатып жіберді. Inbusiness.kz  жұрт ішінде ең көп тараған 7 сауалды іріктеп,  сарапшыларға қойып көрді. 

1. Мұнайдың бір баррелі  20 долларға дейін түседі деп жатыр. Мұндай жағдайда доллардың біздің валютаға шаққандағы реалды бағамы  900 теңгеден асады деген болжамдар айтыла бастады. Біздің мемлекет, соның ішінде Үкімет пен Ұлттық банк мұндай сценариге қаншалықты дайын деп ойлайсыз?

2. Бұл жолы теңге бағамын мемлекеттік тетіктермен реттеу әрекеттері қолға алына ма? Валюта бағамы алдағы 3 айда қандай дәлізде болады деп ойлайсыз? Осы мерзімде теңге бағамын реттеу мемлекет қазынасы үшін қаншаға түседі?

3. 2020 жыл – көптеген мемлекеттік бағдарламаларды түйіндейтін жыл. Индустриялы-инновациялық дамудың жаңа бесжылдығына өтер тұста мұнай бағасының құбылуы Қазақстанның экономикалық даму жоспарын қанша уақытқа тежейді немесе артқа лақтырып тастайды?

4. Атаулы әлеуметтік көмек, педагогтердің айлығын көтеру, 2022 жылға қарай дәрігерлердің орташа еңбекақысын 500 мың теңгеге жеткізу, зейнетақы реформасы, шағын және микробизнесті салықтан босату, МӘМС бойынша қабылданған жоспарлар не болады?

5. Осы аталған әлеуметтік міндеттемелер мен уәделерді орындау үшін қосымша қаржы қажет болса, қай көздерден алынуы мүмкін?  Неден үнемдеу тиімді? Қай жобалар мен бағдарламаларды шегере тұруға болады деп ойлайсыз? LRT  сияқты жобаларды кері қайырып қою орынды емес пе?

6. Бұл жолғы мұнай бағасының құлдырауын немен түсіндіруге болады? Сіздіңше қанша уақытқа созылуы мүмкін?

7. Бұл дағдарыс мұнайға тәуелді емес секторларға мемлекеттік қолдауды күшейтіп, ұлттық холдинг,  компанияларды жекешелендіруді жылдамдатуы мүмкін бе?

  Қайырбек Арыстанбеков мұнай бағасының төмендегенін қарапайым халық қуана қабылдауы керек деп есептейді. Бұл ойының бірнеше себебі бар көрінеді.

1. «Мұнайдың бір бөшкесі 20 долларға төмендейді, ұлттық валютаның бағамы 900 теңгеге дейін түседі деген болжамдар негізсіз. Менің ойымша, мұнай бағасы қысқа мерзімге ғана 20 долларға түсуі ықтимал. Ал орта мерзімде ондай болмайды деп есептейміз.  Ал Үкімет пен Ұлттық банк ықтималды түрде осындай сценарий болса, оған дайын емес деп ойлаймын. Өйткені мемлекеттің бюджеттік саясаты, мемлекеттің валюталық саясаты, ақша-несие саясаты, барлығы басқа сценариге бағытталған.

2. «Біз мынаны ашық айтып алуымыз керек. Ұлттық банк, яғни, регулятор осыған дейін «Еркін айырбас бағам саясаты жүргізіліп отыр» деп мәлімдеп келді. Шын мәніне келсек, статистика көрсеткендей, регулятор қиын ауытқу болған кезде валюталық интервенция жасағаны байқалып тұр. Өткендегі бір деректер бойынша 85 млн АҚШ доллары интервенцияға жұмсалған. Сондықтан, бізде еркін айырбас саясаты жоқ деуге болады.  Ал жалпы дәліз 380-410 теңгенің ортасында сақталады деп ойлаймын. Таяудағы 3 айда валюта бағамын ұстап тұру үшін мемлекет қазынасынан қанша ақша жұмсалады дегенде біз мынаны түсінуіміз керек. Ұлттық банкте қандай активтер бар? Бірінші, әрине мемлекеттік алтын валюта резеві. Екінші, Ұлттық қордан тиісті валюта активтерін пайдалану көзделген. Яғни, валюта бағамын реттеуге көмектесетін қазынаның екі қайнар көзі бар. Соны пайдалануы мүмкін. Ал тікелей реттеуге келетін болсақ, бұл интервенцияға байланысты. Мысалы 1 доллар 400-420 теңге болып,  күрт төмендеп кетсе, Ұлттық банк жағдайды реттеу үшін валюталық интервенция жасауы ықтимал. Яғни, валюталарды нарыққа сата бастайды. Бұл жерде, әрине қазынаға жүк түседі. Екіншіден, бұл жүк алтын валюта резервіне түседі. Үшіншіден, бұл мұнайдан түсіп жатқан Ұлттық қорға қол салуы өте ықтимал».

3. «Әрине мұнай бағасының бұл жолғы құбылуы осы жоспарларға ықпал етеді. Әлемде индустриялы-инновациялық даму стратегиясы ұлттық валюта бағамына сәйкестендіріледі екен. Өкінішке қарай, бізде ондай сәйкестендіру жоқ. Халықаралық тәжірибеде индустриялы-инновациялық бағдарламаның басты-басты 4 сатысы болады. Бірінші сатысы импортты алмастыруға, екіншісі экспортқа бағытталған.  Дүниежүзінде бағдарламаның бірінші сатысында валюта бағамы өте төмен есеппен алынған. Мысалы, бір доллар 380 теңге емес, 300 доллар болуы керек екен. Мемлекет 1-2 жыл шетелден технологияны алып, ішкі нарықты дамытқасын, экспортқа дайындалады. Осы кезде валюта бағамына өзгеріс енгізілуі керек екен. Яғни, 1 доллар 300 теңге емес, 400 теңге болуға тиіс. Осылайша валюталық бағам саясаты экспортты ынталандыруға бағытталуы керек. Өкінішке қарай, тәуелсіздік жылдары Ұлттық банктің валюта бағамы саясаты мен мемлекеттің индустриялы-иннвалциялық даму стратегиясы арасында осындай сәйкестілік, орындылық, тепе-теңдік сақталмады, еш уақытта болмады. Бұрын болмаған сәйкестік  мынандай жағдайда тіптен болмайды деп ойлаймын».

4. «Бізде бюджеттік шығындар тұрғысынан мемлекеттің 3 функциясы бар. Дәстүрлі функцияға қорғаныс, мемлекеттік аппарат, сот, құқық қорғау органдарына жұмсалатын қаражат көздері жатады. Екінші, әлеуметтік функцияға денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қолдаулар кіреді. Үшінші, заманауи функцияға индустриялы-инновациялық бағдарламаны қаржыландыру, сыртқы қарыздарды өтеу сияқты шығындар кіреді».

5. «Менің ойымша, әлеуметтік шығындарға бұл жолғы мұнай бағасының құлдырауы түбегейлі әрі дереу ықпал ете қоймайды. Өйткені жаңағы 3 функцияны салыстырсақ, бізде дәстрүлі функция бойынша қыруар қаражат көзделген. Ең алдымен соларды қысқарту керек. Бұл – мемлекеттік аппарат, бұл – құқық қорғау органдары, бұл – қорғаныс саласы. Бұдан басқа да қаражат көп жұмсалып жатқан баптар бар. Соларды қысқарту қажет. Екіншіден, мемлекеттің көлемін қысқарту керек. Мемлекеттің көлемі деген, макроэкономикалық тұрғыдан, елдің аумағы немесе халқының саны емес.  Бұл – Ұлттық банк, Үкімет және жергілікті бюджеттердің барлық шығындарының жиынтығы. Соны қысқарту керек.  Егер осындай жауапты бюджеттік саясат жүргізілсе, манағы айтылған әлеуметтік міндеттер, әлеуметтік нысандарды қаржыландыру мәселесі болмайды».

6. «Мұнай бағасының төмендеуі ең алдымен геосаяси факторлармен түсіндіріледі. Екіншіден, мұнай және мұнайға ұқсас тақтатас сияқты өнімдердің нарыққа көп шығарылуына байланысты. Үшінші себебі – энергияның балама көздерінің үлесі артып отыр. Тағы бір қосымша себеп ретінде ОПЕК пен ірі өндірушілер арасындағы түсініспеушілікті де     айтуға болады. Дегенмен, ОПЕК-тің әлемдік мұнай нарығындағы үлес салмағы біздің есептеуіміз бойынша 36-37 пайыз ғана екен. Қалғаны оған мүше емес елдердің үлесіне тиесілі.

Мұнай бағасының түсуі бізге қалай әсер етеді? Жақсы ма, жаман ба дегенге келетін болсақ, мен айтар едім, бұл бізге жақсы. Мұнай бағасының  түскені бізге өте пайдалы. Егер мұнай бағасы түссе, халық Үкіметке, биліктегі басшыларға экономикалық саясаттың сапасына қатысты талап қоя бастайды. Біздің есептеуіміз бойынша, мұнай бағасы 20 доллар болғанда да  жақсы дамыған мемлекеттер бар. Ондай 2000 жылдардың басында бізде де болған. Мұнай бағасы 20 доллар болғанда біз жақсы дамыдық. Бұл жерде мұнай бағасының төмен болуы Үкіметке қатаң шарттар қояды. Яғни экономикалық саясаттың сапасын арттыруға итермелейді. Сондықтан мұнай бағасының төмендегенін қуанып, қуанышпен қарсы алу керек.

7. «Ұлттық холдингтерді, квазимемлекеттік секторды, меніңше, қазір жекешелендіру онша қолайлы емес. Оларды жекешелендіру үшін нарықта еркін ақша айналымы болуы керек. Жеке секторда ақша өте көп емес. Жекешелендірудің басты – мақсаты мемлекеттік секторды азайту ғана емес, сонымен қатар, бюджетке кірістер енгізуі керек.  Ал біздің кәсіпорындарды сатып алатын нақты жеке сектордың ірі  ойыншылары жоқ. Әйтпесе, шетелден тарту керек. Ал  шетелден көп тартсаңыз, бұл экономикалық қауіпсіздікке тәуекелдер туындатады.  Жалпы жекешелендіру керек. Бірақ қазір оның уақыты емес сияқты.

Дайындаған –Есімжан Нақтыбайұлы

Мұнай 25 долларға дейін арзандауы мүмкін

Вирус қаупі әлемдік сұранысты төмендетіп жатса да, ОПЕК пен Ресей энергетикалық шикізат өндірісін қысқартуға келісе алмай отыр.  

08 Наурыз 2020 12:12 2000

Мұнай 25 долларға дейін арзандауы мүмкін

Жұма күні әлем нарығында мұнай құны әрі қарай қарай құлдырап, 50 доллардан төмендеді. Бұл – 2017 жылдың шілдесінен бергі ең төменгі баға. Энергетикалық шикізаттың мұнша арзандауына ОПЕК пен Ресейдің Вена конференциясында коронавирус эпидемиясына байланысты өндірісті қысқартуға келісе алмауы себеп болды.

ОПЕК өндірісті 2020 жылдың соңына дейін тәулігіне тағы 1,5 миллион баррельге азайтуды ұсынып отыр. Себебі, дүниежүзінің авиация мен транспорт салалары тарапынан отынға сұраныс азайып барады. Және де трейдерлер мұнай тұтыну деңгейі 2008 жылғы қаржылық дағдарыстан бері алғаш рет түседі деген болжам айтып отыр.

ОПЕК+ тобына  осы картельге (ОПЕК-ке) мүше емес Ресей, Қазақстан тәрізді ірі өндірушілер де кіреді. Олар Австрия астанасында пәтуа жасасқанда, мұнай өндірісі жалпы алғанда тәулігіне 3,6 миллион баррельге азайып, соңғы онжылдықтағы ең үлкен қысқартуға жол ашылар еді. Бірақ, бұған ОПЕК-тің іс жүзіндегі лидері Сауд Арабиясымен төрт жыл бойы мұнай нарқы бойынша одақтасқан Ресей де, Қазақстан да келісімдерін бермеді.

Жұма күні «Рейтер» агенттігі хабарлағандай, Мәскеу өндірісті тағы 1,5 миллион баррельге кемітуге қарсылық білдіріп, осыған дейінгі уағдаластықты әрі қарай жалғастыруға ғана келісе алады. Бейсенбі күні РФ қаржы министрі Антон Силуанов мәлімдегендей, Мәскеу мұнай бағасының түсуіне дайын. Сонымен қатар, ОПЕК-ке мүше емес Қазақстан энергетика министрі Нұрлан Ноғаев та өндірісті қысқарту туралы бұрынғы келісімді маусымға дейін созу туралы келіссөздерге ғана мән берілетінін атап өтті. 

Жұма күнгі сессияда Brent маркалы шикізат бағасы бірден 5 пайызға арзандап, 47.02 долларға дейін төмендеді. Ал, америкалық WTI-дың бөшкесі  $43.28-ден саудаланды.

Ресей коронавирустың экономикаға әсері толық анықталмай, асығыс шешім қабылдағысы келмейтінін мәлімдеп отыр. Алайда, бірқатар сарапшылардың ескертуінше, ОПЕК+ өндірісті шектеуге келіспесе, мұнай бағасы әрі қарай да төмендей бермек. Айта кетсек, көмірсутегі жыл басынан бері өз құнының үштен бірін жоғалтты.

Boston Consulting Group-тың Энегетикалық ықпал орталығының сарапшысы Джейми Вебстер айтқандай, егер ОПЕК пен оның одақтастары айтарлықтай қысқартуға уағдаласпаса, баға 2016 жылдағыдай 30 доллардан төмендеп кетуі мүмкін.

«Олар дереу шешім қабылдауы керек, болмаса, мұнай арзандай береді», – дейді Вебстер.

Black Gold Investors компаниясының негізін қалаған Гари Россқа сенсек, Ресеймен келісе алмаған Сауд Арабиясы мұнайды бұрынғыдай толық өндіруге кірісетін болса, дүниежүзілік нарықта шикізат құны тіпті 25 долларға дейін түсіп кетпек.  Бұл – ең жағымсыз сценарий. Оның зардабын ОПЕК қана емес, Ресейдің өзі де тартады. Өйткені, РФ өз бюджетіндегі балансты мұнай 40 долларға дейін құнсызданғанда ғана сақтауға қауқарлы.

«ОПЕК-те вирусқа байланысты сұраныс азайғандықтан, өндірісті төмендеткеннен басқа амал қалған жоқ. Бұған өзінің экономикалық мүддесін ескеріп, Ресей бәрібір қосылуы мүмкін», – дейді Росс «Рейтерге» берген сұқбатында.

Financial times газеті Wood Mackenzie консалтингтік компаниясының болжамына жүгініп хабарлағандай, мұнайға тәуліктік сұраныс бірінші тоқсанда 2,7 миллион баррельге азаюы ықтимал. Себебі, әлемнің АҚШ-тан кейінгі екінші ірі энергетикалық ресурс тұтынушысы – Қытайда вирустық эпидемияны тоқтату мақсатында экономикалық белсенділік күрт төмендеп барады. Және де коронавирус пандемияға жақындап қалғандықтан, шикізат трейдерлері АҚШ пен Еуропада да сұраныс қатты зардап шегеді деп алаңдап отыр.

Wood Mackenzie-дің сарапшысы Энн-Луиза Хиттлдың есебінше, алдағы бірнеше айда Covid-19 инфекциясына айтарлықтай тосқауыл қойылса ғана мұнайға сұраныс биылғы жылдың екінші жартысында қалпына келуі мүмкін.

Бірқатар сарапшылардың ойынша, мұнай өндірісін тежеу туралы келісім жасалады деген үміт өшпеуі керек. Бірақ, Ресей бұған келісім бермесе, Саудияның жаңа энергетика министрі  – принц Әбдулазин бин Салман, өндірісті қысқарту туралы әуелгі пәтуадан шығып кетуі ғажап емес.

Болжамдарға қарағанда, Ресейге өндірісті Сауд Арабиясы тәрізді мол мөлшерде азайтатпау туралы ұсыныс жасалып, ОПЕК+ тобы қандай да бір уағдаластыққа қол жеткізуі де мүмкін. Айта кету керек, Мәскеу әр-Риядпен одақтаса отырып, кейінгі жылдары өзінің Таяу Шығыстағы ықпалын күшейтіп алғаны белгілі.

АҚШ-та тақтатастан мұнай алу саласының өркендеуіне байланысты ОПЕК+  2016 жылдан бері өз өндірісін кеміте отырып, бағаны күйреуден сақтап келеді. 

«Ассоушиэйтид пресс» агенттігінің хабарлауынша, ОПЕК пен оның одақтастары алдағы күндері немесе апталарда энергетикалық шикізатты аз шығару жайында бір ұйғарымға келсе де, бағаның соншалықты көтерілуі екіталай. Себебі, қазір ғалам экономикасының қарқыны жедел бәсеңдеп барады. Оның үстіне, ОПЕК-ке кірмейтін АҚШ  Ресей тәрізді халықаралық энергетикалық картельдің үдесінен шығатын шешім қабылдамай, нарықты мұнайға толтырып, оның құнын әрі қарай түсіреді деген қауіп бар.  Америка үшін энергетикалық ресрустардың арзандығы тиімді, ал оның бюджеті шикізат бағасына тәуелді емес.

Арыс Әділбекұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: