DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 314,56 Brent 36,55
Қасақана кісі өлтірген адам сот залынан босатылды

Қасақана кісі өлтірген адам сот залынан босатылды

Марқұмның туыстары сот шешіміне разы емес.

23 Ақпан 2020 11:06 3438

Қасақана кісі өлтірген адам сот залынан босатылды

Автор:

Әсел Мұратбекқызы

Осыдан 21 жыл, 3 ай бұрын жасалған қылмысқа қатысты үкім шықты. Қылмыстық оқиғаның айыпталушысы қылмыстық тексеру мерзімінің өтіп кетуіне байланысты сот залынан босатылды.

Мойынқұм ауданының 62 жастағы тұрғыны Есмахамбет Тілеужанов осыдан 21 жыл 3 ай бұрын өзінің ауылдасы Кеңесхан Мәдіхановты қасақана өлтіріп, үйінің ауласына көміп тастаған. Орман шаруашылығы инспекторы болып жұмыс істеген марқұм К.Мәдіханов 1998 жылы үйінен шығып кетіп, қайта оралмаған. Оның жақындары облыс көлеміне іздеу салып, көрші ауылдарды аралағанымен, ешқандай дерегі де, белгісі де табылмайды. Құзырлы орган өкілдері де қылмысқа қатысты мәліметтен ада болғандықтан, бес жылдан кейін істі жабады.  

Жамбыл облыстық полиция департаменті тергеу басқармасының мәліметінше, Мойынқұм ауылы тұрғындарының бірі қаза болған Кеңесхан Мәдіхановтың туыстарына оның денесі ауылдасының үйінде жатқаны туралы хабар береді. Осыдан соң тергеу шаралары қайта жалғасып, Есмахамбет Тілеужановтың үйінің ауласынан жиырма бір жыл бұрынғы мәйіт табылады. Сот-медициналық сараптамасының қорытындысы мәйіттің жоғалып кеткен Кеңесхан Мәдіхановқа тиесілі екенін растайды.

Тергеу кезінде айыпталушы мойындағандай, екі ауылдас ішімдік қойылған отырыс кезінде жанжалдасып, жаға жыртысады. Мұның ақыры, кісі өлімімен аяқталады.

Жамбыл облысының қылмыстық сотының судьясы Кенжеғали Кенжебеков 1987 жылғы редакциядағы Қылмыстық Кодекстің 96-бабы 1-бөлімі бойынша Есмахамбет Тілеужановты кінәлі деп табады. Алайда, осы заңның 69-бабының 1-бөліміне сай, қылмыстық жауапкершілік мерзімінің өтуіне орай кісі өлтіруші сот залында босатылған. Ал моральдық өтемақы ретінде жәбірленуші, марқұмның ағасы Қасымхан Шүңірековке 5 млн теңге көлемінде төлеуге міндеттеледі.

Айыпталушы да, оның туыстары да аталған сот отырысынан кейін тілшілерге пікір білдіруден бас тартты. Ал марқұмның жақыны, жәбірленуші Қ.Шүңіреков сот үкіміне разы емес екенін айтты.

«Сот шығарған шешіммен келісе алмаймын содан бері қанша уақыт өтіп кетсе де кінәлі заңға сәйкес өзінің жазасын алуы керек еді. Бүгінге дейін Есмахамбет Тілеужановтың өзі де, туыстары да кешірім сұрап келген жоқ. Мен мұнымен тоқтап қалмаймын, апеляциялық шағым түсіремін», – деді ол.

Әсел Мұратбекқызы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Qazaq Banki таратылды

Сот шешімі заңды күшіне енді.

13 Желтоқсан 2018 16:03 5153

Qazaq Banki таратылды

Алматы қалалық соты Qazaq Banki АҚ-ның өзін таратпау туралы апелляциялық шағымын кері қайтарып, банкті мәжбүрлі түрде қаржы нарығынан ығыстыру туралы шешім шығарды. Осы-ақ екен, Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (ҚДКБҚ) бұған дейін Qazaq Bankiмен байланыста болған жеке және заңды тұлғаларға өтемақы төлейтінін жариялады.

Айта кетейік, мұның  алдында Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры Qazaq Banki АҚ-ның сотқа апелляциялық шағым түсіруіне байланысты, клиенттерге өтемақы төлей алмай отырғанын мәлімдеген болатын.

ҚДКБҚ Qazaq Banki АҚ салымшыларына өтемақыны төлеу үшін агент банкті таңдап, мәселені шешіп қойған.

Белгілі болғандай, ҚДКБҚ Qazaq Banki АҚ-ның 18 246 салымшысына өтемақы беруді жоспарлап отыр. Өтемақы төлемінің жалпы сомасы 20,4 млрд теңгені құрайды.

ҚДКБҚ-ның хабарлауынша, өтемақы 10 млн теңге ұлттық валютадағы, 5 млн теңге шетел валютасындағы депозитке төленеді. Бір салымшының Qazaq Bankiне теңгемен және шетел валютасымен орналастырылған 15 млн теңге жиынтық ақшасына өтемақы беріледі. Атап көрсетерлігі, шетел валютасындағы депозитке төленетін өтемақы 5 млн теңгеден аспайды.

Депозитте шетел валютасымен сақталған салымның өтемақысы теңгемен төленеді. Агент-банкте ақшаны нақты алу күніне қарамастан өтемақы сомасын есептеу үшін 2018 жылғы 12 желтоқсандағы айырбас бағамы қолданылады.

Qazaq Banki АҚ-ның салымшыларына «Банк ВТБ» арқылы өтемақы төлеу 2018 жылғы 24 желтоқсанда басталады. Көрсетілген уақытқа дейін «Банк ВТБ» салымшылардың өтініштерін қабылдау және кепілді өтемақы төлеу операциясын жүзеге асырмайды.

Өтемақы 6 ай, яғни 2018 жылғы 24 желтоқсаннан 2019 жылғы 24 маусымға дейін төленеді. Өтемақыны алу үшін Qazaq Banki АҚ-ның клиенттері агент-банктің ел аумағындағы кез келген бөлімшесіне жүгінуге тиіс.

Агент-банк Qazaq Banki АҚ салымшыларының өтініштерін 5 жұмыс күнінен аспайтын мерзімде қарайды. Агент-банкке жарты жыл ішінде жүгінбеген салымшылар өтемақыны Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қорынан тікелей ала алады.

Өтемақы алуға өтініш берген азаматтарда жеке басын куәландыратын құжаты болуы қажет.

Qazaq Banki АҚ салымшылары агент-банктің қолданыстағы депозиттік бағдарламалары бойынша өтемақы сомасына агент-банкте депозит немесе шот аша алады.

Qazaq Banki АҚ-ның 17 369 салымшысы кепілдік берілген соманы толық көлемде алады.

Естеріңізге салайық, Qazaq Banki АҚ ҚР Ұлттық банкі басқармасының 2018 жылғы 27 тамыздағы шешімімен қаржы операциясын жүргізу лицензиясынан айырылды. Ал 2018 жылғы 24 қазанда Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты Qazaq Banki АҚ-ны мәжбүрлеп тарату туралы шешім шығарды. 2018 жылы 29 қарашада сот шешімі бойынша апелляциялық шағым берілді. Апелляциялық шағым бойынша сот ісінің тоқтатылуына байланысты, Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2018 жылғы 24 қазандағы шешімі 2018 жылы 12 желтоқсанда заңды күшіне енді.

Қанат Махамбет

Сот шешімдері түсінікті тілмен жазылады

Жоғарғы соттың төрағасы Жақып Асанов аудандық, қалалық судьяларды қайта оқытуды қолға алды.

20 Сәуір 2018 15:44 2020

Сот шешімдері түсінікті тілмен жазылады

Фото: tengrinews.kz

Жыл сайын елімізде аудандық және қалалық судьялар орташа есеппен миллионнан астам қылмыстық, азаматтық, әкімшілік істерді қарайды. Мәселен 2017 жылы судьялар 1 млн 200 мың істі қараған. Әрбір іс бойынша тиісті шешім, үкім, қаулы қабылданады. Өкінішке қарай, қабылданған шешіммен, үкіммен келіспейтін жандар өте көп. Олар Жоғарғы сот сатыларына наразылықтарын білдіріп жатады. Жақып Асановтың айтуынша, мұның өзіндік себептері бар.

«Басты себеп – шешімдер мен үкімдерді дұрыс түсінбеу. Біз осы жөнінде бір ай бұрын талқылау жүргіздік. Азаматтық істер бойынша қабылданған сот шешімдері қандай болуы керек? Сол жөнінде бірнеше нормативтік талап туралы қаулы қабылдадық», – деді Жақып Асанов.

Жоғарғы сот төрағасының айтуынша, бұдан былай сот шешімі мазмұны жағынан оқылуға оңай, жеңіл әрі түсінікті тілмен жазылуы керек. Жоғарғы сот осындай шешім қабылдаған. Сондай-ақ арыз иесінің әр уәжін нөмірлеп, сот шешімінде оларға жауап беру міндеттелген.  

«Заң терминдері өте көп. Кәсіби терминдер де жетерлік. Оны қарапайым адам түсіне бермейді. Бірақ біз оны сот шешімдеріне пайдалануға міндеттіміз. Оны пайдаланған кезде қарапайым тілге аудару талап етілді. Бұл сот шешімінің мазмұнына енгізілетін өзгерістер», – деді Жақып Асанов.

Бұдан бөлек сот шешімінің нақты құрылымы да болуы керек.

«Қарап отырсақ, шешімдердің көлемі үлкен. Оның ішінен керек дүниені табу көп жағдайда қиындық тудырады. Сондықтан біз әр шешімнің логикалық құрылымы болуға тиіс деген талап қойдық», – деді Жоғарғы соттың төрағасы.

Жақып Асановтың сөзінше, сот шешімдеріне қатысты техникалық талап енгізілмек. Бұған дейін мұндай талап болған емес. Сол себепті шешімдерде нақты бір абзац, нақты бір интервал болмайды. Көп жағдайда шешім ұсақ әріптермен жазылады. Көпшілік оны оқи алмай қиналады. Мұның соңы түсінбеушілікке алып келеді. Сондықтан сот шешіміне қатысты техникалық талап та енгізіліп отыр. Азаматтық істер бойынша қабылданған осынау нормативтік талаптар 2018 жылдың 1 қыркүйегінен бастап күшіне енетін болады.

«Оған дейін төрт айдан астам уақыт бар. Осы уақыт аралығында аудандық, қалалық судьяларды шешімді жазуға, оны түсіндіруге, шешен сөйлеуге үйрету қажет. Қабылданған нормативтік қаулыны орындаудың маңызы зор. Жоғарғы сот төрағасының айтуынша, мәселелер азаматтық, қылмыстық, әкімшілік істердің бәріне ортақ», – деді Жақып Асанов.

Оның сөзінше, судьялардың жүктемесін азайту керек. Ол үшін заманауи ақпараттық технологияларды пайдаланған дұрыс.

«Меніңше, үкім жарияланған соң оны түсіндіру маңызды мәселе, өзекті институт. Ал қазіргі жағдай қалай? Судья үкімді жариялайды да, залдан дереу кетіп қалады. Сотқа қатысушыларға ештеңені ашып түсіндірмейді. Олар көп сұраққа жауап таппай, үйге қайтады. Судья шығарған үкімін өзі ғана түсіндіруге құқылы. Басқа ешкімнің үкімнің дұрыс, не бұрыс екенін айтуға құқы жоқ. Сондықтан бұл институт өте маңызды», – деді Жақып Асанов.

Десек те осы күні судьяларға артылған жүктеме көп және ол уақыт өткен сайын артып келеді.

«Судьялардың жүктемесі соңғы бес жылда екі есе артты. Мәселен 2013 жылы әр судья айына шамамен 70 материал қараса, бүгінде қаралатын істің саны 130-дан асты. Ал облыс орталықтарындағы, Алматы мен Астана қалаларындағы судьялардың жүктемесі одан да көп. Нақтырақ айтсақ, 200-300 материалға дейін барады. Сонда әр судья күніне 10-ға жуық іс пен материалды қарайды. Біз аталған бағытта тиісті шара қабылдап жатырмыз. Алайда қазір судьялар өзін-өзі жетілдіруі керек. Жүктемені азайту үшін заманауи ақпараттық құралдарды пайдалану қажет», – деді Жақып Асанов.

Фархат Әміренов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу:

Ұқсас материалдар