/img/tv1.svg
RU KZ
РТС 1 099,76 Hang Seng 24 251,27
FTSE 100 5 704,45 DOW J 22 850,91
KASE 2 214,78 Мыс 4 976,95
Кәсіпкерлер ЕАЭО ұсынысына қарсы

Кәсіпкерлер ЕАЭО ұсынысына қарсы

Цифрлық таңбалау салдарынан тауарлар қымбаттауы мүмкін. 

20 Ақпан 2020 17:08 2866

Кәсіпкерлер ЕАЭО ұсынысына қарсы

Автор:

Нұржан Көшкін

Еуразиялық экономикалық одақтың ұсынысымен 2018 жылдың 2 ақпанында сәйкестендіру құралы арқылы тауарларды таңбалау туралы келісімге қол қойылған еді. Ал 2019 жылдың 29 наурызында келісім күшіне енді. Алайда Қазақстан кәсіпкерлері тауарларды таңбалауға дайын емес.

Бизнес өкілдерінің пікірінше, тауарларды жаңаша таңбалау өндіріс өнімділігін төмендетіп, бағаның өсуіне және әлеуметтік шиеленістің артуына әкеледі.

Кәсіпкер, «Қазақстанның сүт одағы» заңды тұлғалар бірлестігінің өкілі Дінмұхамет Айсауытов ЕАЭО аясында тауарларды таңбалау жайында пікірін білдіріп, келісімнің пайдасы мен артықшылығына тоқталды.

«Тауарларды таңбалаудағы негізгі мақсаттардың бірі – нарықты жасанды, заңсыз тауарлардың енуінен қорғау. Дегенмен, Қазақстанда азық-түлік өнімдерінің саудасы толықтай дерлік ашық жүргізіледі. Сол себепті, азық-түлік өнімдерін таңбалауды басы артық нәрсе деп есептейміз. Өйткені Қазақстанда электронды шот-фактуралар, ілеспе жүкқұжаттар тәрізді өнімдерді бақылау тетіктері бар. Яғни, азық-түлік өнімдерін цифрлық таңбалау мәселені шешпейді, керісінше, тауарлардың қымбаттауына әкеп соғады. Біздің ойымызша, цифрлық таңбалау ерікті болуға тиіс. Өндіріс иесі таңбалағысы келсе таңбаласын. Оны барлығына бірдей міндеттеу қажет емес. Цифрлық таңбалаудың көп мәселені шешетініне дәлел жоқ. Ал тауардың бағасы қымбаттап, тұтынушының қалтасы қағылады», – деді сүт одағының өкілі.

Дінмұхамет Айсауытовтың есебінше, сүт өнімін өндіретін кәсіпорын үшін жаңа цифрлық таңбалау құрылғысын орнату шамамен 780 млн теңгеге түседі.

«Бүгінгі күні таңбалау құрылғысын орнатудың нақты бағасын айту қиын. Цифрлық кодтар тегін емес. Оларды сатып алу керек болады. Ресейде бір кодтың бағасы қосымша құн салығын есептемегенде, 50 копейка тұрады. Қазақстандағы баға әлі белгісіз. Шамамен айтар болсам, сағатына 6 мың қорап өнім шығаратын желіде екі ауысыммен бір жыл бойы жұмыс істесе, құрылғы мен шығындардың құны 780 млн теңгені құрайды. Бұл сома тек бір өндіріс желісі үшін ғана. Өте қымбат. Шағын өндірушінің бұған шамасы жетпейді», – деді.

Үкімет электронды таңбалаудың Қазақстандағы бірыңғай операторы етіп «Қазақтелеком» АҚ-ны  белгіледі.

«Қазақтелеком» АҚ барлық ақпаратты жинап отырады. «Ақпарат кімнің қолында болса, әлемді сол билейді» деген сөз бар. Ол ақпарат қалай қорғалады? Ресейде 2024 жылға дейін барлық тауарларды цифрлық таңбалау жүйесі енгізілмек. Біз де сол жолмен жүрсек, тауар туралы, өндіруші жайлы коммерциялық құпия ақпаратты беруімізге тура келеді. Бұл – ұлттық қауіпсіздігіміздің мәселесі. «Қазақтелеком» ақпаратты қалай пайдаланатынын білмейміз», – деп көңіліндегі күдігін жеткізді кәсіпкер.

Еліміздің бизнес қоғамдастығы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа тауарларды таңбалауды енгізу мәселесіне қатысты үндеу жолдамақ.  Онда  цифрлық таңбалау алға қойылған мәселені шешпейтіні, тауарлардың қымбаттайтыны және ақпараттық қауіпсіздік туралы бүкпесіз айтылмақ.

Еске сала кетсек, бүгінгі күні былғарыдан жасалған бұйымдарды таңбалау міндетті. Ал темекі, аяқ киім, фармацевтика өнімдерін цифрлық таңбалау пилоттық режимде енгізіліп жатыр.

Нұржан Көшкін

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Қазақстан тауарларды таңбалау процесінен бас тарта алады

Арнайы келісімге сәйкес, Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттерге тауарларды таңбалауға қатысты шешім қабылдауға құқық берілген.

31 Шілде 2019 13:37 1030

Қазақстан тауарларды таңбалау процесінен бас тарта алады

Бүгінде тауарларды таңбалау (маркалау) мәселесі қоғамда жиі талқыға түсіп жүр. Осыған орай inbusiness.kz «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасына журналистік сауал жолдаған болатын.

Ұлттық палатаның хабарлауынша, қазіргі уақытта тауарларды маркалауға қатысты нормативтік-құқықтық актілер әзірленіп жатыр. Мәселен, 2019 жылдың 2 ақпанында Алматы қаласында Еуразиялық экономикалық одақта тауарларды сәйкестендіру құралдарымен таңбалау туралы келісімге қол қойылған. Келісім осы жылдың 29 наурызында күшіне енді. Аталған келісімді жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне таңбалауға қатысты тиісті нормалар енгізілді. Аталған нормалар іскерлік орта мен сауда қызметін реттеуді дамытуға бағытталған.

«Осылайша, тауарларды таңбалау, сәйкестендіру құралы, Ұлттық тізімдеме, Бірыңғай оператор, ҚР Үкіметінің таңбалау мәселелері бойынша функциялары мен өкілеттілігі, Бірыңғай оператордың функциялары, үйлестіруші және салалық мемлекеттік органдардың функциялары түсініктері анықталды. Сондай-ақ тауарлар мен ішкі сауда субъектілеріне қойылатын талаптар белгіленді. Қазақстанда тауарларды бақылау және таңбалауды жүзеге асыру бойынша ұйымдастыру шараларының жоспары, яғни «жол картасы» бекітілді. Жоспарды әзірлеу барысында бизнес-қауымдастықтың ұсыныстары ескерілді», – делінген «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасының бізге жолдаған ресми хабарламасында.

Жоғарыда аталған келісімге сәйкес, одаққа мүше мемлекеттер белгілі бір тауарды таңбалауға қатысу я қатыспау туралы шешім қабылдауға құқылы. Осыған байланысты Қазақстанның белгілі бір тауарды маркалаудан бас тартуға құқығы бар.

«Еуразиялық интеграция аясында әр түрлі өнімдерді таңбалау мәселесі жиі талқыға түсетін болды. Бұл негізінен екі негізгі мәселені шешу үшін қажет. Біріншіден, Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағы мен нарығындағы тауарлардың «өмірлік» циклін, яғни жасалған сәтінен бастап айналымнан шыққанға дейінгі жағдайын толықтай бақылау. Екіншіден, «көлеңкелі» тауар айналымымен күресу. Қазақстан әлемде орын алып жатқан процестерден тысқары қалмай, нарық үшін жаңа құрал саналатын «тауарларды таңбалауды» енгізу бойынша дайындық жұмыстарына кірісті», – делінген хабарламада.

Осы орайда, Қазақстанның тауарларды таңбалау саласында өзіндік тәжірибесі бар екенін атап өткен жөн. Мәселен, былтыр тері өнімдерін таңбалау бойынша пилоттық жоба жүзеге асырылды. Осылайша,   Қазақстанда табиғи тері өнімдерін міндетті таңбалау енгізілген. Сонымен қатар алкоголь және темекі өнімдеріне байланысты пилоттық жобалар жүзеге асырылуда. Пилоттық жобалардың нәтижесіне ауқымды сараптама жүргізіледі. Соның негізінде ғана міндетті таңбалауға қатысты шешімдер қабылданатын болады.

«Қазіргі уақытта нақты тауарлар тізілімінің жоқтығынан, таңбалауды енгізуге жұмсалатын жалпы қаржылық шығындарды есептеу мүмкін емес. Осы орайда, жүргізіліп жатқан жұмыстар шеңберінде таңбалау енгізілетін тауар түрлеріне байланысты кәсіпкерлерге мемлекеттік қолдау көрсету мәселесі талқыланып жатқанын атап өткен жөн», – деп хабарлады «Атамекен».

Таңбалауды енгізу адал кәсіпкерлердің бәсекеге қабілеттілігін арттырады деген сенім бар. Сондай-ақ заңсыз өнімдердің салдарынан салаға келтірілетін залал көлемі азаймақ. Бұдан бөлек, логистикаға қатысты жағдайдың толық картинасын бақылауға, сауда орнындағы тауарлардың нақты санына қатысты ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік тумақ.

«Сонымен қатар, таңбалауды енгізген кезде кәсіпкерлер қосымша қаржылық шығынға ұшырайды. Қаржылық шығындар тауарлардың әрқайсысына байланысты есептелетін болады. Өйткені олардың таңбалау формасы мен технологиясы бір-біріне ұқсамайды. Осы орайда, тауарды өндірушілер мен сатушылардың шығыны кәсіпкерлік қызметтің түріне байланысты бір-бірінен ерекшеленетін болады», – дейді «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы.

«Атамекеннің» хабарлауынша, дәл қазіргі уақытта таңбаланатын тауарлардың бағасы қаншалықты өсетінін дөп басып айту қиын. Жүзеге асырылып жатқан пилоттық жобалар бизнестің қандай шығынға ұшырайтынын және бұл процестің тауарлардың түпкілікті бағасына қаншалықты әсер ететінін анықтап беруге тиіс. Мәселен, табиғи тері өнімдерін таңбалу кезінде пайдаланылатын таңбаның құны 400 теңгені құрайды. Сондықтан ол өнімнің түпкілікті бағасына айтарлықтай әсер етпейді.      

«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасына тауарларды таңбалауға қатысты кәсіпкерлерлен түрлі өтініштер келіп түсуде. Олардың дені таңбалау процесін толықтай түсіндіріп беруді сұрайды. Сонымен қатар қандай салаларды қамтитынына, бизнеске қандай талаптар қойылатынына арналған. Бұл процесті кезең-кезеңімен енгізу туралы ұсыныстар да айтылуда. Сонда бизнес бұл іске нақты дайындықпен келмек. Бизнес тарапынан келіп түскен өтініштердің бәрі өкілетті мемлекеттік органдармен және Еуразиялық экономикалық комиссиямен пысықталады», – делінген ресми хабарламада.

Таңбалау дегеніміз – тауарларға сәйкестендіру құралдарын қолдану процесі. Яғни, тауарға штрих кодтарды, бақылау және сәйкестендіру белгілерін, материалдық тасымалдаушыларды енгізу. Таңбалау өнімді жасалған сәтінен бастап айналымнан шыққанға дейінгі жағдайын толықтай бақылауға мүмкіндік береді. Тауарларды таңбалау мемлекетке де, кәсіпкерлер мен тұтынушыларға да тиімді.  

Фархат Әміренов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: