/img/tv1.svg
RU KZ
Құттықадам Сейдахмет: Көпұлттылық идеологиясы – советтік клише

Құттықадам Сейдахмет: Көпұлттылық идеологиясы – советтік клише

Орталық коммуникациялар қызметінде «Ұлттық ынтымақ пен ықпалдастық аясындағы Абай тағлымы» дөңгелек үстел өтіп жатыр. 

12:03 12 Ақпан 2020 1238

Құттықадам Сейдахмет: Көпұлттылық идеологиясы – советтік клише

Автор:

Есжан Ботақара

Шарада сөз алған Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшесі Құттықадам Сейдахмет « Қазақстан – көпұлтты мемлекет» деген идеологиядан бас тартуды ұсынды.

«Егемендікті алған кезде билік өз қолымызға тиді, шапанымызды өзіміз пішіп, өзіміз тігіп киеміз деп ойлаған едік. Өкінішке қарай, өзіміз білмей жатырмыз. Менің ойымша, 30 жылдан астам уақыт көп нәрсеге мән бермедік. Я болмаса, сыртынан кешіріммен қарап, жеңіл жолдарын іздедік. Сол себептен бір нәрсе пайда болып қалса, «Ойбай,  тынышталыңдар, еш нәрсе болған жоқ!  Бәрі жақсы» деп келдік.  Ал оны терең қарап, астарында не бар екенін, неден шықққанын көпке дейін көтерген жоқпыз. Үлкен қателіктердің бірі –  біз елдің байлығын дұрыс пайдаланған жоқпыз. Халықтың дана сөзі бар «Балық басынан шіриді»», – деді қоғам қайраткері.

Ұлттық кеңес мүшесі ұлтаралық кикілжіңдердің астарында әлеуметтік теңсіздік бар екенін, оны қалыпқа келтіру үшін қазақтардың тұрмыс деңгейін көтеру керек деген ой айтты.

«Бүгін болып жатқан мәселеге қатысты айтпасқа болмайды. Ашығын айтайын, көптен бері советтің клишесін пайдаландық. Қазақстанның көпұлтты халқы! Әй, айналайын!  Совет одағы кім, біз кімбіз? Ол кезде 300 млн халық болды. 300-ден астам халық тұрды одақта. Қаншама автономиялар болды! Қазақстанда не бар? Егемендік алғанда 16 млн едік, қазір 18 миллионға жеттік.  Қазақтың саны 70%-ға жетті. Қандай көпұлттылық туралы айтып жүрміз? Сол сөзді қою керек.  Көпұлттылық дегенді қою керек.  Бұлай болмайды. Қазақтың орны бөлек бұл елде. Қазақ осы елдің иесі. Қазақстанда ең нашар тұратын халық – қазақтар. Жатақханаға барсаң, 99%-ы қазақтар. Көпбалалы аналар кім? Қазақтар. Менің ойымша, саясатты осы тұрғыда өзгертуіміз керек.  Қазақтың орны, тілі, мәдениеті  бөлек болуы керек. Сол кезде ғана тұрақтылық болады», – деді Құттықадам Сейдахмет.

Есжан Ботақара

Асылбек Қожахметов: Байлардың балалары грант алмауы керек

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшесі білім гранттарын табысы аз отбасыларға бағыттауды ұсынды. 

27 Мамыр 2020 11:33 1342

Дәл қазір Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің үшінші отырысы өтіп жатыр.

Халықтың жалпы білімін көтеру үшін мемлекеттік гранттарды табысы аз отбасынан шыққан балаларға көбірек ұсыну керек. Ұлттық кеңес мүшесі Асылбек Қожахмет ұйымның үшінші отырысында осындай ұсыныс айтты. 

«Бізге әлеуметтің әлсіз топтарына жоғары білімнің қолжетімділігін арттыру керек. Талапкерлердің академиялық білім дәрежесіне емес, білімге мұқтаждығы ескерілуі қажет. Қазақстанда студенттердің 30 %-ы ғана мемлекеттік грант бойынша білім алады. Білім гранттарының саны өсіп жатқанымен, қала мен ауылдың арасындағы айырмашылық сақталуда. Ауыл жастарының жоғары білімге қол жеткізгендері 20 %-дан аспайды. Мемлекеттік грант бойынша кішігірім теңгерім болғанымен, ақылы оқуда ауыл жастарының үлесі 15 % ғана. Өйткені ауылдықтардың табысы қаладан 44 % төмен», – деген сарапшы білім кредиттерінің санын қайтадан көбейту керек деген ой айтты. 

«Қазақстанда  мемлекеттік білім беру кредиті 10-20 %-бен беріледі. Егер басқа елдерге қарасақ, 2-3 пайыз ғана. Бізде білім кредиттерін студенттердің 1 %-ы ғана пайдаланса, өзге елдерде бұл көрсеткіш  90, 74, 70 % деңгейінде. Осылайша бізге грант үлестіру кезінде білім көрсеткішіне ғана емес, әлеуметтік-академиялық факторларға да қарау керек. Табысы жоғары отбасылардан шыққан талапкерлер мемлекет грантын алмауы керек. Табысы төмен отбасынан шыққан талапкерлердің бәріне 50 балдық көрсеткіш сақталған жағдайда грант ұсыну керек. Оксфорд пен Кембридж университеттеріне биыл Үкімет талапкерлердің кем дегенде 7 %-ын кедей отбасынан шыққан жастардан жасақтауды тапсырды. Яғни әлем де бағытын өзгертіп жатыр. Біз де әлеуметтік лифт жұмыс істеуі үшін мемлекеттік гранттарды әлеуметтік бағытқа бұруымыз қажет», – деді Асылбек Қожахметов.

Есжан Ботақара

«Қордайға орыс мектебінің қажеті не?»

Ауыт Мұқибек қазағы қалың өңірлердегі аралас тілді мектептердің мәселесін көтерді.

12 Ақпан 2020 13:22 3409

Орталық коммуникациялар қызметінде өткен «Ұлттық ынтымақ пен ықпалдастық аясындағы Абай тағлымы» атты дөңгелек үстелде Қордайдағы орыс мектептердің мәселесі көтерілді. 

«Тіл қатынас құралы ғана деген түсінік кеңес заманынан таңылып келді. Олай емес, тіл – ол ұлт. Қордайдағы жағдайға байланысты Қазақстан халқының ассамблеясын сынаушылар көп. Мен сынамас едім. Бұл да бір ізденудің жолы. Ұлтаралық қатынасты ұстаудың жаңа бір жолдарын іздеу керек деп ойлаймын. Ассамблеяның тәжірибесін қорытынлай отырып, осы мәселені қолға алатын кез жетті. Оның тағы бір керемет жолы – мектептердің беделін көтеру. Мысалы, кешегі Қордайда орыс ұлтының өкілдері жоққа тән. Бірақ 4 орыс мектебі бар екен.Осының не қажеті бар? Ал халқының 95%-ын қазақтар құрайтын Қызылорда облысында аралас және орыс мектептердің қанша қажеті бар? Оның бәрі қазақ мектеп болуы керек. Қазақстанда бір ғана мектеп бар, ол – қазақ мектебі. Біз мұны бірден іске асырмасақ та, біртіндеп қолға алуымыз керек», – деген қоғам қайраткері Қоғамдық бірлестіктер туралы заңға өзгеріс енгізуді ұсынды.

«Тағы бір мәселе бар. Бізде қоғамдық ұйымдар мен бірлестіктер бар. «Дүнген бірлестігі», «Ұйғыр мәдениет орталығы» деп этностардың атына құрып алған. Осы ұйымдардың атын жоғалтуымыз керек», – деді Ұлттық кеңес мүшесі.

Есжан Ботақара