/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 379,41 Brent 36,55
Миллиардтар жұмсалған мемлекеттік жоба кейінге қалды

Миллиардтар жұмсалған мемлекеттік жоба кейінге қалды

Кейбір өңірлерге цифрлық телевидениенің жетуі кешігетін болды. 

10:41 12 Сәуір 2020 5067

Миллиардтар жұмсалған мемлекеттік жоба кейінге қалды

Автор:

Жанат Ардақ

Қазақстан өңірлерінде кеңес кезінен бері болған, шатырға антенна шанши салып, телеарналарды тегін қызықтауға мүмкіндік беретін аналогтық телевидение ағытып тасталды. Алайда оның орнын басады деген цифрлық телевизияны ұзақ күтуге тура келетінге ұқсайды.

Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі «Цифрлық эфирлік телерадио хабарларын таратуға көшу мерзімдерін белгілеу туралы» Ақпарат және коммуникациялар министрінің 2018 жылғы 13 маусымдағы №262 бұйрығын өзгертетін жаңа бұйрық жобасын жариялады.

Бірден айта кетелік, цифрлық эфирлік телевидениені ендіру сонау 2015 жылы аяқталуға тиіс болатын. Бірақ шенеуніктердің қолынан бұл келмеді. Сол үшін биік лауазымды тұлғалар арасынан ешкім де жазаланбады. Тек енгізу мерзімін 2018 жылға дейін ұзарта салды. Кейін бұл мерзім де қайта қаралды.

2018 жылғы 13 маусымда қабылданған қолданыстағы бұйрыққа сәйкес, цифрлық эфирлік телерадио хабарларын таратуға көшудің мынадай мерзімдері бекітілген болатын:

І кезең – 2018 жылғы 31 желтоқсанға дейін Маңғыстау, Жамбыл, Түркістан облыстары және Шымкент қаласы;

ІІ кезең – 2019 жылғы 1 шілдеге дейін Алматы, Павлодар және Қостанай облыстары;

ІІІ кезең – 2020 жылғы 1 шілдеге дейін Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды, Атырау, Қызылорда облыстары;

IV-ші кезең – 2021 жылғы 1 шілдеге дейін Батыс Қазақстан, Ақмола, Ақтөбе облыстары, Астана және Алматы қалалары.

Алайда уақыты келгенде, межелерге қол жеткізілмейтіні, тапсырмалар мен талаптар толық орындалмайтыны анықталды, Үкіметтің биылғы және алдағы жыл жоспарлары жайына қалатын түрі бар.

Сондықтан жауапты министрлік өз бұйрығымен бұл талаптарға кезекті рет «сағызша созылатын» қасиет бергелі тұр.

Жаңа құжатқа сәйкес, ЦЭТВ-ға көшудің жаңа мерзімдері белгіленеді:

І және ІІ кезеңдер өзгеріссіз қалады. Өйткені Маңғыстау, Жамбыл, Түркістан, Алматы, Павлодар, Қостанай облыстары және Шымкент қаласы цифрланған екен. Оларда тек аз қамтылған және АӘК алатын отбасыларға ғана цифрлық тв-қабылдағыштар берілген. Басқа ауылдықтар мен қалалықтар құрал-жабдықты және телеарналар топтамасын өздері сатып алулары тиіс.

Ал қалған өңірлерді санды эфирмен қамту енді ұзайды. Бұл ретте тіпті бұрын-соңды болмаған бесінші кезең ойлап табылып отыр. Сонымен, ІІІ кезең аясында – 2020 жылғы 1 желтоқсанға дейін Солтүстік Қазақстан облысы және Алматы қаласы;

IV кезең кезінде – 2021 жылғы 1 желтоқсанға дейін Қарағанды облысы және Нұр-Сұлтан қаласы;

V кезеңде – 2022 жылғы 1 шілдеге дейін Ақмола, Ақтөбе, Атырау, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қызылорда облыстары цифрлық телевидениенің игілігін көре бастауы тиіс.

Құжатта бұл мерзімнің кейін тағы шегерілмесіне еш кепілдік берілмеген.

Бұл жобаны жүзеге асыруға министрлік сыртында, «Қазтелерадио» телерадиохабарын тарату саласындағы ұлттық оператор және «Отау ТВ» жұмылдырылуда.

Мерзіммен бірге, қаржыландыру көлемі де өзгерді: шамамен 15 миллиард теңгеге артқан. Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің ресми дерегінше, жобаның қазіргі жалпы сомасы – шамамен 60 миллиард теңге.   

Министрлік ЦЭТВ-ны енгізу мерзімінің тым ұзап кетуінің 2 себебін атады. Біріншісі – ел Президентінің 2020 жылғы 15 наурыздағы жарлығымен төтенші жағдайдың енгізілуі. Екіншісі – «Қазақстанда цифрлық эфирлік телерадио хабарларын таратуды енгізу мен дамыту» жобасын жүзеге асыру мақсатында «Қазтелерадио» АҚ-ның жарғылық капиталын арттыру жобасының қаржылық-экономикалық негіздемесін түзету бойынша іс-шаралар жүргізу қажет көрінеді.

Жоспарланған қыруар қаражаттың 50 миллиарды шығындалып кеткен.

«Бастапқыда жобаны жүзеге асыру мерзімі 2011–2015 жылдар аралығын қамтыды. Алайда жыл сайын бюджеттің өзгеруіне, сатып алынатын құрал-жабдықтар құнының қымбаттауына, ұлттық валюта бағамының құнсыздануына байланысты қаржылық-экономикалық негіздемеге (ҚЭН) түзету енгізілді, ЦЭТВ жобасын жүзеге асыру мерзімі ұзартылды. Бүгінде дәл сол себептер бойынша ҚЭН-ді қайталай түзету іс-шаралары жүргізіліп жатыр», – деді «Қазтелерадио» АҚ Informburo редакциясының сұрауына берген ресми жауабына.

Біз анықтағанымыздай, Қазақстанның барлық өңірлерін цифрлық эфирлік хабар таратумен 95% қамту үшін 827 радиотелевизиялық станция (РТС) салынуы және жаңғыртылуы керек екен. Әйткенмен, 2012 жылдан бүгінге дейін DVB-T2 цифрлық стандартындағы 447 РТС қана іске қосылды.

Осылайша, қазіргі кезде цифрлық телевидениемен Қазақстанның тек 4 мың 255 елді мекені қамтамасыз етіліп отыр.

Ұлттық экономика министрлігінің мәліметінше, бүгінде елімізде 87 қала, 200-ге тарта кент және 6,5 мың ауылдық елдімекен бар.

Жанат Ардақ

Қазақстанның төрт облысы халқының басым көпшілігі тек ресейлік арналарды көреді

Қазақстандық көрермендерге солтүстік көршінің бірнеше спутниктік операторы заңсыз қызмет көрсетіп жүр.  

23 Мамыр 2019 11:39 1276

Қазақстанның төрт облысы халқының басым көпшілігі тек ресейлік арналарды көреді

Ел аумағы түгіл, көрші елдерді де қамтиды деп дәрежелейтін мемлекеттік OTAU TV-ның бұл өңірлерге таралуы айтуға да тұрмайтын мардымсыз деңгейде екені анықталды.

Бұрыннан қалыптасқан бұл проблема қазіргі сайлау науқаны тұсында өзекті болуда. Себебі бұл өңірлердің тұрғындары Ресейде не болып жатқанын жақсы, тіпті бүге-шігесіне дейін біледі де, Қазақстандағы жағдайдан хабары шамалы. Бұлай бара берсе, төрт облысымыз қай елде отырғанынан жаңылуы ғажап емес.

Сондықтан идеологиялық күрес жаңа деңгейге шықты.

Қазіргі кезде қазақстандық көрермендерге солтүстік көршінің бірнеше спутниктік операторы заңсыз қызмет етеді. Олар мемлекетіміздің заңнамасын айналып өтеді, ұлттық мүдделерге шекеден қарайды: бірде-бір қазақстандық арнаны өз топтамасына қоспайды. Әрі күн сайын шеткері өңір тұрғындарының құлағына нені құйып жатқаны беймәлім.

Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі бүгінде Қазақстанда тіркелмеген шетелдік спутниктік операторлардың елімізге хабар таратуына қатысты салмақты проблема барлығын растады және олар қатарында «РадугаТВ», «Триколор ТВ», «НТВ+», «Орион Экспресс», «Ямал», «Hotbird», «Платформа HD», «Телекарта» секілді операторларды атады.

Арнайы жүргізілген талдау нәтижелері Қазақстан аумағында тіркелмеген шетелдік спутниктік операторлардың (ТШСО) ену үлесі 15%-ды құрайтынын паш еткен. Бірақ бірқатар облыста бұдан бірнеше есе жоғары.

Бұл жайында «Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне ақпарат мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заңының жобасына тұжырымдамада айтылған.

«Спутниктік хабар таратудың таралуына жүргізілген талдау Ресей федерациясымен шекаралас 4 өңірде ТШСО-лардың ену деңгейі жоғары болып отырғанын көрсетеді. Бұл ретте OTAU TV-ның хабар тарату деңгейі ТШСО-мен салыстырғанда төмен болып қалуда. Атап айтқанда, Батыс Қазақстан облысында – OTAU TV үлесі 30%, тіркелмеген шетелдік спутниктік операторлар үлесі – 40%. Қостанай облысында OTAU TV– 17%, ТШСО – 19%. Павлодар облысында «OTAU TV» – 18%, ТШСО – 26%. Солтүстік Қазақстан облысында OTAU TV – 16%, ТШСО – 27%», – делінген осы құжатта.

Жалпы алғанда, мемлекеттік цифрлық эфирлік теле, радио хабарларын тарататын «OTAU TV» ресейлік заңсыз операторлармен бәсекелестікте небәрі бірнеше өңірімізде ғана жеңімпаз шығады екен.

Бірінші тұғырда қазақы Атырау облысы тұр, OTAU TV-ға шаңырақтардың 72%-ы қосылған, тағы 16%-ы ресейлік идеологияны жатсынбайды.

Екінші орында Шымкент қаласы орналасқан. OTAU TV-мен жаңа мегаполистің 71%-ы қамтылған, ал отандық арналардың бірін менсінбейтін ресейлік операторлар қызметін отбасылардың небәрі 17%-ы ғана пайдаланады.

«Үштікті» батысымыздағы тағы бір өңір – Ақтөбе облысы тұйықтайды: мұнда отбасылардың 40%-ының төріне OTAU TV, тағы – 30%-ына – ТШСО-лар шығыпты.

Төртінші орынға астаналық облыс – Ақмола жайғасты, онда OTAU TV еншісіне 34%, ресейлік операторларға – 27% тиесілі.

Қазақстанда кеңес кезіндегідей шатырға антенна қадай салып, теледидар көру тәжірибесі жойылғаны мәлім: не сапасы тым нашар болады, не мүлдем көрсетпейді. Қазақстандық арналарды тегін әрі сапалы көру үшін міндетті түрде OTAU TV спутниктік тарелкесін сатып алу шарт. Әрине, мұның сыртында елімізде IDTV, Alma-TV секілді көптеген отандық оператор да сым тартып, телеарналарды тамашау қызметін көрсетеді. Дегенмен олар санаулы ірі қалаларымыздан әрі аспайды.

Сәйкесінше, өзге елдімекендердің, соның ішінде Ресеймен шекаралас өңірлердің жұртшылығына спутник орнатуға тура келеді. Бұл ретте отандық «ақпарат майданында» ресейлік спутниктік компаниялардың қазақстандықтарға көп жерде сөзі өтімді екені аңғарылады.

«ТШСО-лар қазақстандық телеарналарды таратпайды, сондай-ақ олар телерадио хабарларын тарату, БАҚ және жарнама саласындағы отандық заңнаманы, «Балаларды денсаулығы мен дамуына зиян келтіретін ақпараттан қорғау туралы» 2018 жылғы 2 шілдедегі заңының талаптарын орындамайтынын атап өту қажет. Осылайша, шетелдік спутниктік қабылдау құрылғыларын пайдаланатын Қазақстан азаматтары еліміздің ақпараттық кеңістігінен тыс өмір сүреді», – делінген тұжырымдамада.

Әрине, өзін сыйлайтын мемлекет бұған бей-жай қарап, қапы қалмаса керек. Сол себепті «Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне ақпарат мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заңында ресейлік операторлардың елімізде қаптатып жасырын әрі заңсыз орнатып жатқан спутниктік тарелкелерге қарсы жойқын күрес көзделуде.

Айта кету керек, шетелдік спутниктік операторлардың қызметін реттеу мақсатында 2017 жылғы 28 желтоқсанда «Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне ақпарат және коммуникация мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңы қабылданған болатын. Ол бойынша телерадио хабарларын тарату саласында лицензиясы жоқ және Қазақстан аумағында меншікті жерсеріктік хабар тарату жүйелері жоқ операторлар қызметіне шартты қолжетімділік картасын сатуға тыйым салынды.

Алайда министрліктің мәлімдеуінше, былтыр сынақтан өткен бұл талап «тиімділігінің тым әлсіз» екенін танытқан. Өйткені бұл талапты бұзғаны үшін жеке тұлғалар мен компанияларға жаза мен жауапкершілік көзделмеген.

ТШСО бойынша жоғарыда айтылған проблемаларды ескере отырып, жаңа заң жобасында шетелдік спутниктік қабылдау құрылғыларын таратқаны және заңсыз орнатқаны үшін әкімшілік санкциялар белгіленетін болады.

Бұған қоса, осындай бұзшылық фактілерін анықтау бойынша жергілікті атқарушы органдардың құзыретін толықтыру ұсынылып отыр. Бұл «телерадио хабарларын тарату және БАҚ саласындағы заңнаманың орындалу тиімділігіне әсер етеді». Яғни, әкім өзіне сеніп тапсырылған ауыл, кент не қалада заңсыз спутниктердің орнатылғанын байқаса, оны мәжбүрлі түрде алғызып тастатқызуға құзырлы болуы керек.

Жанат Ардақ

«Отау ТВ» абоненттері тегін телеарналар топтамасынан айырылып қалуы мүмкін

Парламенттің жоғарғы палатасының бүгінгі жалпы отырысында сенаторлар дабыл қақты.

30 Қараша 2017 15:16 7966

«Отау ТВ» абоненттері тегін телеарналар топтамасынан айырылып қалуы мүмкін

Жиында сенатор Дариға Назарбаева сөз алып, үкімет басшысы Бақытжан Сағынтаевқа депутаттық сауалын жолдады. Ол тікелей үкімет жетекшісіне жүгінуге «Отау ТВ» тағдыры үшін алаңдаушылық итермелеп отырғанын айтты.

Түсіндіре кетсек, кеңес кезінен қалған (шатырға антенна шанши салып, қабылдай беруге болатын) аналогтық телерадио хабарларын тарату жүйесінен цифрлық жүйеге көшу мақсатында ел үкіметі осы компанияны құрған еді. «Отау ТВ» Қазақстандағы эфирлік хабар тарату саласындағы оператор болып табылатын «Қазтелерадио» АҚ-ының құрамына кіреді.

Қазіргі кезде «OTAU TV» абоненттерінің саны бойынша Қазақстандағы ең ірі спутниктік телекомпания саналады. Айтқандай, ол арқылы тікелей жерсеріктік хабар тарату жүйесіне жазылушылардың санын 2018 жылға қарай 800 000 абонентке жеткізу жоспарланған болатын. Алайда қазірдің өзінде абоненттерінің саны миллионнан асқан.

«Енді осы абоненттердің барлығын жеке компанияға – «Caspio HD»-ге тапсыру жұмыс жүргізілуде. Меншік иесін ауыстыру клиенттердің жабдықтарын да ауыстыруды талап етеді. Алайда бұл жұмыс абоненттерді ол туралы хабардар етпестен жүргізіліп жатыр. Бұған қоса, осыдан барып тегін топтама-пакет, яғни 55 телеарна ағытылып тасталуы мүмкін», – деді Дариға Назарбаева.

Осыған байланысты ол Бақытжан Сағынтаевтан келесі сұрақтарға жауап беруді сұрады: «Caspio HD»-дің қожайыны кім? «Отау ТВ» абоненттерін жеке компания иелігіне беру туралы шешімді кім қабылдады? Тапсыру қандай шарттармен іске асырылады? Неге мемлекеттік қаржыға құрылған активтер жеке компанияға берілуге тиіс? Бұл жайт мемлекеттік «Қазтелерадио» АҚ-ының қаржылық нәтижелеріне қалай әсер етеді және бүгінде «Қазтелерадионың» қаржылық ахуалы қандай? Қазіргі уақытта және 2017 жылдың 11 айында қанша РТС стансасы салынып, іске қосылды?» деген сұрақтарға жауапты премьер өз командасымен ақылдасып, жазбаша жолдауға міндетті.

«Қазтелерадионың» ақпараты бойынша 2012-2015 жылдар кезеңінде компания 356 РТС-ті (радио-телевизиялық стансалары) пайдалануға енгізді, оның нәтижесінде цифрлық эфирлік хабар таратумен халықтың 74%-ы немесе 11,8 млн адам қамтылған.

Жалпы алғанда 2019 жылы барлық 827 цифрлық эфирлік желі РТС-тері халықты 95%-ға қамтуға мүмкіндік беретін көрінеді. Облыстық орталықтары деңгейінде және Астана, Алматы қалаларында 30-ға жуық қазақстандық телеарналарды және аудандық және ауылдық РТС деңгейінде – 15-ке жуық телеарналарды ақысыз қабылдау мүмкіндігі қамтамасыз етіледі.

Цифрлық хабар тарату желісінің жұмысын бақылауды «Көктөбе» телемұнарасының техникалық орталығында орналасқан Желіні басқару және мониторингтеудің бірыңғай орталығы қамтамасыз етеді. Резервті орталық Астана қаласында орналасқан.

«Ескірген аналогты сигналды сөндіру үдерісі нақты алынған аймақтың дайындығына байланысты және халықты алдын ала хабардар ете отырып, ел үкіметінің шешімі негізінде кезең-кезеңмен өтетін болады», – деп хабарлайды «Қазтелерадио».

Содан кейін еліміздегі үй төбелерінде қалқайған барлық ескі антенналар мәңгілікке үнсіз қалады.

Жанат Ардақ