/img/tv1.svg
RU KZ
Hang Seng 23 182,08 KASE 2 209,51
FTSE 100 5 415,50 РТС 1 049,88
DOW J 21 056,82 Бидай 551,40
Валюталық ипотеканы автоматты түрде теңгеге ауыстырмақ

Валюталық ипотеканы автоматты түрде теңгеге ауыстырмақ

Тұрғын үй несиелерін 2015 жылғы валюта бағамымен қайта қаржыландыру қарастырылуда.  

24 Қаңтар 2020 21:08 2955

Валюталық ипотеканы автоматты түрде теңгеге ауыстырмақ

Автор:

Нұржан Көшкін

ҚР әділет министрі Марат Бекетаевтың төрағалық етуімен заң жобалау қызметі мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссияның отырысы өтті. Отырысқа мемлекеттік органдар, үкіметтік емес ұйымдар және бизнес қоғамдастық өкілдері қатысты.

Отырыс барысында Парламент депутаттары бастамашы болған «Шетел валютасындағы ипотекалық несиелер және төлем қызметі нарығының субъектілерін реттеуді жетілдіру мәселелері жөнінде ҚР кейбір заң шығару актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу» туралы заң жобасы талқыланды.

ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Сергей Симоновтың айтуынша, бұндай заң несиені қайтару үдерісін жақсарту үшін қажет.

«Парламенттің бір топ депутаты осы заң жобасына бастамашы болды. Бұл заң жобасы валюталық ипотекалық несиелерді реттеуге және электронды төлем жүйесін жетілдіруге бағытталған. Бізде 2016 жылдың 1 қаңтарына дейін шетел валютасында алынған проблемалы ипотекалық несиелерді қайта қаржыландыру бағдарламасы бар. Бүгінгі күнге дейін 5 мыңға жуық несие алушы несиесін қайта қаржыландыру үшін банкке келген жоқ. Сол себепті, несиені қайтару үдерісін жақсарту үшін, шетел валютасында несие берген банктер мен қаржы ұйымдарына несие алушының өтінішінсіз 2015 жылдың 18 тамызындағы валюта бағамымен қайта қаржыландыра алу мүмкіндігін беру туралы өзгеріс енгізілді. Егер несие алушы бір ай ішінде несие алған жеріне келмесе, келісімін берді дегенді білдіреді. Яғни валютамен алынған несиесі автоматты түрде теңгеге ауысады», – деп түсіндірді депутат.

Сергей Симонов төлем қызметі нарығына қандай өзгеріс енгізу көзделгенінен айтып берді.

«Электронды ақша туралы екінші блок төлем ұйымдарының жұмысын кеңейтуге бағытталған. Қолданыстағы заңнамада тек жеке тұлғалар ғана электронды ақша мен төлемдерді пайдалана алады. Сол себепті, осындай төлемдерді жеке кәсіпкерлер, заңды тұлғалардың да пайдалануына болатындай мүмкіндік қарастырудамыз. Заңды тұлғалар 1000 АЕК электронды төлем жасай алатын болады. Сондай-ақ, анықталмаған төлем жасаушыларға қойылатын талаптарды күшейтеміз. Яғни, анықталып, сәйкестендірілген төлем жасаушыларға ешқандай шектеу жоқ. Ал жасырын төлем жасаушыларға 50 АЕК-ке дейін қарастырылған. Бұл жасырын төлемдер негізінен коммуналдық қызметтер үшін төлемдер жасауға мүмкіндік береді», – деді депутат.

Нұржан Көшкін

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жыл басынан бері 5658 жолаушыға 27,214 млн теңге айыппұл салынды

441 жүргізуші «қара тізімге» енді.

02 Қараша 2018 15:40 1308

Жыл басынан бері 5658 жолаушыға 27,214 млн теңге айыппұл салынды

«Astana LRT» ЖШС қоғамдық көлікпен жүретін жолаушыларды жол жүру ақысын қол ақшамен төлеу әдетінен арылту бағытындағы жұмыстарын жалғастырып жатыр. Серіктестіктің басқарма төрағасының орынбасары Бейбіт Есжановтың айтуынша, қыркүйек айынан бастап қоғамдық көліктерге автобустардың коды мен QR код жапсырылды. QR кодты пайдаланып, электронды төлем жасау үшін жолаушыларға «SMSbus пассажир» немесе Homebank мобильді қосымшасын жүктеп алу қажет. Бұл қосымшалар жолаушының қалауы бойынша, жол жүру ақысын ұялы телефондағы бірліктерден немесе төлем картасындағы қаражаттан алады.

Бейбіт Есжановтың сөзінше, жолақысын SMS хабарлама арқылы да төлеуге болады.

Жол жүру ақысын төлеу үшін 2505 қысқа нөміріне «билет» деген сөзі бар SMS-хабарлама жолдау керек.  SMS-хабарламаның мәтінінде автобусқа жапсырылған көліктің коды жазылуға тиіс. Мысалы, 11001. Бұдан кейін ұялы телефонға 2505 қысқа нөмірінен электронды SMS чек келеді. Чекте тексеру нөмірі, төлем сомасы, уақыт, автобустың нөмірі, абоненттің телефон нөмірі, төлем жүйесіндегі транзакция нөмірі, тасымалдаушының аты және БИН нөмірі көрсетіледі. SMS арқылы төлем саны шектеусіз, жолаушы басқа жолаушының да жол ақысын төлей алады. Жалғыз шектеу -  минутына бір ғана төлем. 2505 қысқа нөміріне SMS жолдау тегін. Бір төлемнің өңделу уақыты - 20 секунд. SMS жеткізудің ең көп уақыты  1 минутқа дейін. Егер электронды чек бір минут ішінде SMS арқылы келмесе, жолаушы чектің көшірмесін сұрап ала алады. Аталған төлем түрін тек Activ, Kcell және Beeline абоненттері ғана пайдалана алады.

«Жол ақысын QR код және SMS арқылы төлейтін жолаушылардың саны көбейіп келеді. Қыркүйекте күніне 1300, қазан айында орта есеппен тәулігіне 4 мың жолаушы электронды төлем жасады. Нәтижесінде қыркүйекте 38 587 төлем, қазан айында 79 979 транзакция тіркелді», – деді «Astana LRT» ЖШС  басқарма төрағасының орынбасары.

Басқосу барысында Бейбіт Есжанов қоғамдық көлікпен жүретін кейбір жолаушылар заңға қайшы әрекет ететінін айтты.

«Кейбір жолаушылар билетсіз жүруді пайда көреді. Біз мұндай жолаушыларға ымырасыз күрес жариялап отырмыз. Жыл басынан бері 5658 жолаушыға 27,214 млн теңге айыппұл салынды», – деді ол.

Қоғамдық көліктің қызмет көрсету сапасын арттыру үшін «Astana LRT» ЖШС автобус жүргізушілерін де ерекше назарда ұстайды екен.

Бұл туралы Бейбіт Есжанов: «Әкімдік тасымалдаушылардың сапарын субсидиялайды. Қазан айынан бастап «Астана LRT» операторлармен және тасымалдаушылармен айыппұл санкциялары бойынша келісімге келді. Біз қазіргі таңда барлық құқық бұзушылықтар бойынша жұмыс жүргізіп,  айыппұл салып жатырмыз. Қазан айында тасымалдаушыларға 22 млн теңге айыппұл салынды. 441 жүргізуші «қара тізімге» енді. Барлық жүргізушілердің тәртібін ретке келтіру үшін бізге уақыт керек», – деді.

Оның сөзінше, 19 қазандағы жағдай бойынша, «қара тізімде» 132 жүргізуші ғана болған. Айдың соңынаи дейін «қара тізімге» енген жүргізушілердің саны 441-ге жеткен.

«2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап қоғамдық көлік қызметкерлерінде жұмыс істейтін 2422 адамға 27,282 млн теңге айыппұл салынды. Құқық бұзған қызметкерлердің 2 мыңы кеңесші, 322-сі жүргізуші болды», – деді төрағаның орынбасары. 

Қанат Махамбет

Трансұлттық төлем жүйесіне тәуелдіміз

Қазақстан «Visa», «MasterCard» сынды халықаралық төлем жүйелеріне жүгінетіндіктен төлем транзакциясынан түсетін табыстың бір бөлігінен қағылып отыр. 

03 Қазан 2017 12:12 1890

Трансұлттық төлем жүйесіне тәуелдіміз

Қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жүйесі кез келген мемлекеттің  ұлттық экономикасын нығайтады. Себебі төлем жасаудың дәл осы түрі заңсыз ақша айналымының тамырына балта шабады.

Moody's халықаралық рейтинг агенттігінің зерттеуінше, түрлі төлемдердің транзакциясын дебеттік және несиелік төлем карталарымен жүзеге асыру арқылы Қазақстанның ішкі жалпы өнімінің көрсеткішін 210 млн долларға жеткізуге болады.

Агенттіктің мәліметінше, электронды төлем дамыған һәм дамушы мемлекеттердің экономикасына бірдей әсер етеді. Төлем жасаудың дәл осы түрі ұлттық экономиканы тек алға жетелейді.  

Айта кетейік, алыс-берісті банк карточкасымен жасау кәсіпкерлер үшін де тиімді. Біріншіден, олар уақыттан  ұтылмайды, екіншіден, қомақты қаржымен жұмыс істейді, үшіншіден, шекаралық шектеуден, яғни қашықтықтан  қиындық көрмейді.

Биыл қолма-қол ақшасыз есептесудің көрсеткіші 71%-ға өсіп, бір трлн теңгені құрады. Нәтижесінде ел экономикасында 1,2 трлн теңге пайдаланылды.  

Бүгінгі таңда қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жүйесін жетілдіру үшін барлық жағдай жасалған. Бұл саладағы технологияның алға жылжығаны соншалық, адамдар қолма-қол ақшасыз есеп айырысуды портативті құрылғылармен ғана емес, смартфонмен де  атқаратын болды. Мұны аз десеңіз қазір электронды саудаға басымдық беріліп, қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жүйесіне QR-код енгізіліп жатыр. Осының барлығы дәстүрлі төлем жасау жүйесін бірте-бірте ығыстырып келеді.

«Visa» компаниясының Орталық Азия аумағы бойынша бас менеджері Ғалым Табылдиевтің мәлімдеуінше, Астана мен Алматыда QR-код арқылы төлем қабылданып жатыр. Сынақ сәтті өтсе, жоба еліміздің барлық аймағына таралады.

«M-VISA технологиясы электронды төлем жүргізу саласының жаңа дәуірі болып табылады. Бұл жүйені енгізуде Қазақстан алғашқы елдердің бірі ретінде таңдалды. Ол QR-кодтың көмегімен электрондық төлем жүргізуді көздейді. Біз POS-терминал  енгізуде үлкен қиындықтарға тап болдық. Оның құны да қымбат болды. Бір жағынан бұл қадамға сауда және қызмет көрсету кәсіпорындарының қалтасына салмақ салмау үшін барып отырмыз. QR-кодты кез келген тасымалдаушыға – жейдеге, қағазға және өзге заттарға түсіруге, сол арқылы мобильді телефон не картаның көмегімен операцияларды іске асыруға болады», – деді Ғалым Табылдиев.

Заман талабына сай тренд болса да қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жүйесінде де кемшілік бар. Транзакцияның бұл түрі банк арқылы атқарылатындықтан, оған үнемі киберқауіп төніп тұрады. Банктің мәліметтер  базасы әрдайым хакерлердің назарында болады. Технологияның тілін жетік меңгерген «сұғанақ қолдар» банктің серверін бұзып, клиенттерге қатысты ақпаратты алғысы және сол арқылы төлем карточкаларындағы  ақшаны үптеп кеткісі келіп тұрады. Бұған алысқа ұзамай-ақ өткен аптада отандық банктерге жасалған хакерлік шабуылды мысалға келтірсек жеткілікті деп ойлаймыз.

Естеріңізге сала кетейік, ҰҚК мемлекеттік техникалық қызметінің төрағасы Евгений Емельянов осыған дейін еліміздегі 6 банк интернет-алаяқтықпен бетпе-бет келгенін мәлімдеді. Оның сөзінше, абырой боғанда барлық банк хакерлік шабуылға төтеп берген және бірде-бір тиынынан шашау шығармаған.

Ел азаматтарының дені оның ішінде сіз де, біз де Американың «Visa» немесе «Mastercard» трансұлттық  төлем жүйелерінің карточкаларын пайдаланамыз. Себебі бұл карточкалар қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың ыңғайлы әрі тиімді құралы болып табылады.

Жыл басынан бері «Visa» және «MasterCard» төлем құралдары арқылы қазақстандықтар 5,5 трлн теңге жұмсаған. Қолданылған қаражаттың 4,2 трлн теңгесі «Visa», 1,3 трлн теңгесі «MasterCard» арқылы айналған.

Жаздың екінші айында қолданыстағы белсенді карточкалардың саны 9,0%-ға көбейіп, 8,5 млн бірлікке жеткен. Оның 7,2 миллионы дебеттік, 0,9 миллионы кредиттік карточка болған. Шілде де «Visa» карточкасынан 622,1 млрд, ал «MasterCard» төлем құралынан  226,7 млрд теңге қағаз ақшаға айналдырылған. Бұл халық трансұлттық  төлем жүйелерінің қызығын көріп, оны кәдесіне жаратып жатыр деген сөз. Алайда мәселенің екінші жағы бар.

Қолма-қол ақшасыз есеп айырысуда Қазақстан өзінің ұлттық төлем жүйесінің жоқтығынан әлемнің басқа елдері мен қаржы ұйымдары секілді Американың төлем жүйесіне тәуелді болып отыр. Бұл төлем транзакциясынан ұсталатын комиссияның белгілі бір бөлігі мұхит асып жатыр деген сөз. Елімізде күніне бір триллион теңге айналатынын есепке алатын болсақ, қанша қаржының сыртқа кетіп жатқанын ойлаудың өзі қорқыныш туғызады.

Шетелге «салық төлеуден» құтылу үшін бізге ұлттық төлем жүйесін ойлап тауып, оны қолданысқа енгізу қажет. Бұлай жасамасақ халықаралық төлем жүйесіне тәуелдіктен құтыла алмаймыз. Себебі ел ішінде пайдаланылатын төлем карточкалары шет мемлекетке шыққанда қаржылық операция жасайтын әлеуетінен айырылып қалады.

Егер Қазақстан арнайы заң қабылдап «MasterCard» пен «Visa» карточкаларын  Ұлттық банкке тіркейтін болса, комиссиялық алымдар өзімізде қалады.

Мамандар алдағы 10 жылда қазақстандықтардың 90%-ы дәстүрлі төлемсіз есеп айырысуға көшетінін айтып жүр. Өйткені қазірдің өзінде еліміздегі 10 адамның 9-ы банк картасы я болмаса смартфон арқылы төлем жасайтын болған.

Қазіргі заманда дәстүрлі төлем ұлттық экономикаға ешқандай пайда әкелмейді екен. Бұл туралы «Astana Best Consulting Group» компаниясының экономисі Арман Байғанов қағаз ақшамен есептесуге кететін шығын жалпы ішкі өнімнің 1%-ын құрайды. Мұның сыртында монета сарайын, инкассацияны, күзет қызметі мен кассирлерді қамтамасыз етуге қыруар қаржы жұмсалады. Шығындарды қысқарту үшін төлем транзакцияларын интернет-банкинг немесе карточка арқылы жүргізген жөн. Ал халықаралық төлем жүйелеріне төлем транзакциясынан түсетін табыстың бір бөлігін бермес үшін ұлттық төлем жүйесін қалыптастыру керек»,– дейді ол.

Еркеғали Бейсенов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: