/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 376,04 Brent 36,55
Жамбыл облысында 763, 2 мың тоннадан астам астық жиналды

Жамбыл облысында 763, 2 мың тоннадан астам астық жиналды

Өнімділік әр гектардан 23 центнерді құраған, бұл – өте жақсы көрсеткіш. 

16:47 10 Қыркүйек 2019 2958

Жамбыл облысында 763, 2 мың тоннадан астам астық жиналды

Автор:

Әсел Мұратбекқызы

Жамбыл облысы әкімдігі ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Ерлан Құлкеевтің айтуынша, бидайдың жалпы өнімі – 331, 7 мың тоннадан, арпа – 430 мың тоннадан асқан. Орташа өнімділік гектарынан тиісінше 24,1 және 22,2 центнерден келген.

Егін жинау кезінде агроқұрылымдарда жанар-жағармай мәселесі туындамаған, бұл мақсатқа кепілдендірілген баға бойынша 16 200 тонна дизель отыны бөлінген. Сонымен қатар, «Кең дала» бағдарламасы аясында көктемгі және күзгі дала жұмыстарын жүргізу үшін «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ жалпы сомасы 312 млн теңгені құрайтын қаржыға ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілердің 43 өтінімін қаржыландырған.

«Егін жинау науқанының оңтайлы мерзімде аяқталуы – жоғары деңгейдегі ұйымдастыру, материалдық-техникалық қамтамасыз ету мәселелерінің уақытылы жүзеге асырылуы мен өнімділігі жоғары егін жинау техникаларын қолданудың жемісі», – дейді Е.Құлкеев.

Ол жыл сайын фермерлер 100 мың гектардан астам егіс алқабын минералды тыңайтқыштармен қоректендіретінін атап өтті. Мысалы, өткен жылы минералды тыңайтқыштар сатып алуға 800 млн теңге бөлінсе, биыл оның көлемі 1 млрд теңгеге жеткен. Сонымен қатар барлық міндетті ауыл шаруашылық шаралары белгіленген мерзімінде орындалыпты.

Шаруа қожалықтары сұрыптарды жаңартумен де айналысуда. «Дәнді дақылдардың жалпы алаңының 30%-на жоғары өнім беретін сұрыптар себілді. Бұл өнімділікті 15-20%-ға арттыруға мүмкіндік берді», – дейді ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары.

Егістік жерлердің жоғары өндірімділігіне ауыл шаруашылығы техникалары паркінің жаңартылуы да себеп болған. Мысалы, ескі комбайндарды қолданған кезде егіннің 15%-ы, ал өнімділігі жоғары жаңа қондырғыларды қолдану кезінде әрі кеткенде 3 пайызы ғана жоғалады екен. Жыл басынан бері өңірдегі ауыл шаруашылығы паркі 5%-ға жаңартылса, жыл соңына дейін бұл көрсеткіш 7%-ға дейін жеткізілмек.

«Ауыл шаруашылығы техникалары келер жылдың өнімін жинау ісіне де қазірдің өзінде толығымен дайын: 5 063 трактор және 695 комбайн жөнделіп, әзірлік сапына қойылып отыр», – деген Ерлан Құлкеев астықты сақтау мен сатуда да ешқандай мәселе жоқ екенін атап өтті. Фермалардың қоймалары егінді толықтай жинап, сақтауға қауқарлы.

Еске сала кетейік, біраз жылдан бері жамбылдық фермерлер астықты Қырғыз, Өзбекстан және Тәжікстан елдеріне экспорттауда.

Айта кету керек, биыл ауыл шаруашылығы дақылдары 687,1 мың гектар алқапқа орналастырылған. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 18,6 мың гектарға артық.

Әсел Мұратбекқызы

Егіс алқаптарын сақтандыру қымбаттайды

Шаруа қожалықтары ғылыми зерттеуге қаржы салса, 80%-ын мемлекет өтейді.  

05 Қараша 2019 18:29 1572

Егіс алқаптарын сақтандыру қымбаттайды

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Рүстем Құрманов орталық коммуникациялар қызметінде ауыл шаруашылығын дамыту үшін заңнамаға енгізілген өзгертулер мен толықтырулар туралы баяндады. Оның айтуынша, 2020 жылдан бастап егіс алқаптарын сақтандыру міндеті жойылады. Бұл шара жер иелерінің еркіне қалдырылмақ. Егер егіс науқанын сақтандырғысы келсе, қандай компаниямен жұмыс істейтінін шаруаның өзі таңдайды.

«Өсімдік шаруашылығын сақтандыру тәртібі өзгертіледі. Қолданыстағы тәртіп ескірген. Оның қолайсыз болғаны сонша, тіпті сақтандырушы компнаниялар егіс даласын тастап шықты деуге болады. Сондықтан, ерікті сақтандыру формасы енгізіледі. Сақтандыру сыйақысының жартысын мемлекет төлейді. Бұрын бұл өтем сақтандырушы компанияға бағытталса, енді жер иесіне төленеді», – деді министрлік өкілі.

Рүстем Құрманов сақтандыру құны қымбаттайтынын ескертті. Оның сөзіне сенсек, бұл ең әуелі жер иелеріне тиімді болмақ.

«Әр облыс бойынша сақтандыру нормативтері әртүрлі. Осыған сәйкес, сақтандыру пайыздары да әртүрлі болады. «Өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру» заңы бойынша   бір гектарға орта есеппен 80-120 теңге тариф белгіленіп келген болатын. Егер егін толық өнбей қалған кезде  Солтүстік Қазақстанның диқандары 3000-4000 теңге ғана алатын. Яғни шығын мүлде қайтпайтын. Ал ерікті сақтандыру бойынша нарықтық тариф енгізуді ұсынып отырмыз. Сақтандыру компаниясы әуелі барлық тәуекелдерді ескеретін болады. Болжамды есептер бойынша солтүстік өңірлерде бидай алқабын сақтандыру тарифі әр гектарға орта есеппен 1000-1500 теңге болуы тиіс. Мұндай жүйе  бойынша жер иесіне тарифтің тең жартысын мемлекет төлейді. Яғни, сақтандыру компаниясына әр гектар үшін 1500 теңге төлесе, мемлекет соның 750 теңгесін қайтарып береді. Ал егін түгел шықпай қалса, әр гектар бидай алқабы үшін фермер сақтандыру компаниясынан 30 мың теңге өндіріп алады. Бірақ ол үшін диқан егіс алқабын сақтандыру керек. Сақтандырмаған болса, тәуекелді өзі көтереді», – деді ол.

Заңдағы өзгертулер аграрлық ғылымның дамуына да бағытталып отыр. Егер бизнес ғылыми зерттеу жұмыстарына ақша салса, ол шығынның 80%-ын мемлекет өтеп береді.

«Бұл норма субсидиялау тәртібі бойынша жүзеге асады. Осы тәртіп бойынша ғылыми жұмысқа ақша салған фермер өзінің шығынын өтеп беру туралы өтінім бере алады», – деді Рүстем Құрманов.

Есімжан Нақтыбайұлы

«Элеваторға түсіп жатқан астықтың ылғалдылығы жоғары»

Ауа райы қолайлы болып, техника жерге қаратпаса, егін ору қазан айының бірінші онкүндігінде аяқталады.

18 Қыркүйек 2018 17:06 1686

«Элеваторға түсіп жатқан астықтың ылғалдылығы жоғары»

Премьер-министрінің орынбасары – ауыл шаруашылығы министрі Өмірзақ Шөкеевтің айтуынша, биыл республика бойынша 20 млн тонна дәнді дақыл, 2,3 млн тонна майлы дақыл жиналады деп болжануда. Болжам шындыққа айналса, астықтың экспорттық әлеуетін 9 млн тоннаға дейін, майлы дақылдар экспортын 1 млн тоннаға дейін жеткізуге мүмкіндік бар. Сондай-ақ құрамажем мен май шығаратын кәсіпорындарды шикізатпен қамтамасыз етуге жол ашылады.

«Облыстық ауыл шаруашылығы басқармаларының алдын ала дерегі бойынша, биыл 15 млн гектар алқаптан дәнді дақыл жиналмақ. Оның 11,1 млн гектары бидайға тиесілі. Бұл 2017 жылғы деңгейден 0,3 млн гектарға аз. Майлы дақылдар жиналатын алқап 2,8 млн гектарды құрайды. Бұл өткен жылғы деңгейден 0,4 млн гектарға көп», – деді Өмірзақ Шөкеев үкімет отырысында.

18 қыркүйектегі мәлімет бойынша, 8,9 млн гектардан дәнді дақылдар жиналған. Бұл жиналуға тиісті алқаптың 59%-ы. 11,2 млн тонна астық бастырылған. Орташа түсімділік гектарына 12,5 центнерден айналуда.

«Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Түркістан облыстарында дәнді дақылдардың 86%-ы, Ақтөбе және Батыс Қазақстан облыстарында 89%-ы, Ақмола, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстарында 56%-ы жиналды. Ауа райы жағдайына байланысты егін жинау қарқыны былтырғы жылмен салыстырғанда төмен. Өткен жылы 18 қыркүйекте 12,6 млн гектар жиналған еді. Бұл биылғы деңгейден 1,4 есе артық», – деді премьер-министрінің орынбасары – ауыл шаруашылығы министрі.

2018 жылғы қыркүйекке арналған ауа-райы болжамына сәйкес, орташа ауа температурасы Жамбыл, Түркістан және Қызылорда облыстарында нормадан жоғары, өзге аумақтарда қалыпты нормада болады деп күтілуде. Ал айлық жауын-шашын көлемі Батыс Қазақстан облысында нормадан жоғары, Ақтөбе, Қостанай, Маңғыстау және Атырау облыстарында, Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарының солтүстік-батыс бөлігінде, сондай-ақ Шығыс Қазақстан облысының солтүстік бөлігінде қалыпты нормада болады деген болжам бар.

«Әлі 6,1 млн гектар алқаптан дәнді дақыл жиналуы керек. Қолда бар егін жинайтын комбайндардың күндік өнімділігі 800 мың гектарға жуық болғанда және ауа райы қолайлы болса, егін жинауды қазан айының бірінші онкүндігінде аяқтауға мүмкіндік бар. Сонымен қатар түскен ылғал өскіндердің пайда болуына, арамшөптердің көбеюіне алып келуде. Бұл да егін жинау жұмыстары кезінде қиындықтар тудыратын болады», – деп толықтырды Өмірзақ Шөкеев.

Егін жинау жұмыстарын жүргізу үшін шаруалардың дизель отынына деген қажеттілігі 394 мың тоннаны құраған еді. 14 қыркүйектегі жағдай бойынша егін орауға 268 мың тонна дизель (68%) жөнелтілген. Өңірлерде қыркүйек айында шаруаларға жеткізіп беру бағасын қоса есептегенде, дизель отынының орташа бағасы литріне 165 теңгені құрайды (жанар-жағармай құю  бекетінде литрі 191 теңге). Бұл нарықтық бағадан 14%-ға арзан.

«Жауын-шашынның мол түсуі салдарынан элеваторларға келіп жатқан астықтың ылғалдылығы жоғары. Бұл дәнді және майлы дақылдарды қосымша кептіруді қажет етеді. Ал ол үшін астық қабылдау кәсіпорындарына  қосымша дизель отыны қажет. Облыс әкімдіктерінің мәліметі бойынша астықтың жартысынан көбінің ылғалдылығы 20%-дан жоғары. Қазіргі таңда қазан-қараша кезеңіне астықты кептіруге 6 облыстан қосымша 85 мың тонна дизель отынына өтінім түсті. Осы орайда, энергетика министрлігінен егін орағына қыркүйекте бекітілген баға деңгейінде (тоннасына 181 мың теңге) мұнай өңдеу зауыттарынан дақылдарды кептіру үшін өңірлерге қосымша дизель отынын қарастыруды сұраймыз», – деді Өмірзақ Шөкеев.

Министрдің айтуынша, қолда бар ауыл шаруашылығы техникасының 96 %-ы егін жинау жұмыстарына жұмылдырылған. Қазір республикада жалпы сыйымдылығы 13,6 млн тоннаны құрайтын арнайы лицензиясы бар 196 астық қабылдау кәсіпорыны жұмыс істейді.

Министрдің сөзінше, келер жылдың өніміне тұқым дайындау жұмысы жалғасуда. Бұл ретте, дәнді дақылдар тұқымының 563 мың тоннадан астамы (қажеттіліктің 22,4%-ы) дайындалған.

«Биылғы астықты экспортқа шығару бойынша дайындық жұмыстары жүргізілуде. Былтыр астық тасымалдайтын вагондардың тапшылығын байқаған болатынбыз. Осы жылы мемлекеттік органдармен бірлесе отырып алдын-ала жұмыстар жүргізудеміз. Сондай-ақ логистика мәселелерін шешу бойынша жүйелі жұмыс жалғасын табуда. Бұл ретте, қазақстандық тауарларды транзиттік елдер арқылы тасымалдаудың тарифтерін төмендету және жаңа бағыттар іздестіру мәселелері пысықталуда», – деді Өмірзақ Шөкеев.

Еске сала кетейік, биыл көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарын қаржыландыруға «ҚазАгро» холдингі 60 млрд теңге бағыттады.

Фархат Әміренов