/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 379,41 Brent 36,55
Ауыл тұрғындары интернет үшін сай кезіп, төбе жағалап жүр

Ауыл тұрғындары интернет үшін сай кезіп, төбе жағалап жүр

Министрдің мақтауын «асырғаны», кемшілігін «жасырғаны» екен. 

12:35 24 Сәуір 2020 4390

Ауыл тұрғындары интернет үшін сай кезіп, төбе жағалап жүр

Автор:

Абылай Бейбарыс

Сәуір айының 11- інде «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында ақпараттық-коммуникациялық технологияларды жетілдіру бойынша жұмыс тобы құрылды. 18 сәуірде министр Асқар Жұмағалиевтің төрағалығымен жұмыс тобының алғашқы онлайн отырысы өтті. Ал 23 сәуірде ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, білім және инновация комитетінің төрағасы Болат Башеевтің жетекшілігімен жұмыс тобы екінші рет онлайн режимде кездесті. Салалық министрліктің қауырт қимылдауына Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын сынауы себеп болды.

Естеріңізге салайық, 4 наурызда «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруға арналған кеңесте Мемлекет басшысы Smart Data Ukimet жобасы аясында осыған дейін Білім және ғылым, Денсаулық сақтау, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау, Қаржы министрліктері мен «Ұлттық ақпараттық технология» АҚ  атқарған жұмыстар жоспарланғандай нәтиже бермегенін баяндады.  

«Үкіметке барлық мемлекеттік органды жұмылдыра отырып, Smart Data Ukimet жобасын қысқамерзімде іске қосуды тапсырамын», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент ақпараттық технология дамыған заманда мемлекеттік цифрлы қыз­меттер кез келген қарапайым адамға тү­сінікті және қолжетімді болуға тиіс еке­нін жеткізіп, қандай да бір қызмет түрлерін іске қосар алдында әр­түрлі санат­тағы азаматтардан құралған топ жа­сақ­талып, оған халықты  қатыстырып, кеңесу қажеттігін ескертті.

«Бизнес пен азаматтар тара­пынан жоғары сұранысқа ие, бірақ сыбайлас жемқорлық жиі болатын салаларда цифрландыру өте баяу жүргізілуде. Бұл жер телімдерін беру, табиғи монополиялардың қызметтеріне қосылу, қоғамдық көлікте жолақы төлеу жүйесі және басқа да салаларда көп кездеседі. Жергілікті атқарушы органдар аталған мәселеге қатысты белсенді жұмыс істейді деп сенемін. Цифр­лық даму министрлігі бұл жұмысты тиісті деңгейде жолға қоюы тиіс. Президент әкімшілігіне бақылауға алуды тапсырамын», – деді Қазақстан басшысы.

Президент қала мен ауыл тұрғындары ара­сында «цифрландыру алшақтығы» бар екенін де тілге тиек етті.

«Бұл жай ғана алшақтық емес, әлеуметтік теңсіздік. Үкіметке «цифрлы алшақтықты» реттеу жұмысын жандандыру қажет», – деді Мемлекет басшысы.

Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік басқару жүйесіне цифрлық технология енгізілсе де, құжат айналымы толық электронды форматқа көшпегенін атап өтті.

«Қазіргі кезде талап ететіндей, құжаттарды қағаз жүзінде де, электронды түрде де дайындап, тапсыру дұрыс емес. Құжаттардың қағаз нұсқаларына біртіндеп тыйым салынуы керек, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев IT саланы жаңа сапалық деңгейге көтеру қажеттігін алға тартып, 2021 жыл «Цифрлан­дыру жылы» болатынын және бұған бюджеттен қаржы қарастырылмайтынын мәлімдеді.

«Қазіргі тәжірибеге сүйене отырып, «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын қосымша қаржы шығындарынсыз қайта қарау керек», – деді Мемлекет басшысы.

Қаржы дегеннен шығады, «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруға бюджеттен жарты трлн теңге бөлінген. Қомақты қаржының 238 млрд теңгесін биыл жұмсау көзделген.

Обалы не керек, мемлекеттік бағдарлама мемлекеттік қызметтерді автоматтандырып, телекоммуникациялық инфрақұрылым мен инновациялық экожүйені дамытты. Ұлттық экономиканы цифрландырып, халқымыздың IT сауаттылығын арттырды. Дегенмен ол осыған дейін жүзеге асыруға тиіс болған  міндетін атқара алмады.

Министр Асқар Жұмағалиев: «Еліміздің 117 қаласы мен 3 324 ауылы кең жолақты интернетпен қамтылған. Оның ішінде 3 169 ауылға 3G және 4G мобильді кең жолақты интернет тартылған. 250-ден асатын тұрғыны бар елдімекендердің барлығына жыл соңына дейін жоғары жылдамдықты мобильді интернет жеткізіледі», – деп бағдарламаның мақтауын асырып жүрді. Былықтың барлығы төтенше жағдай кезінде су бетіне шықты. Сөйтсек, министрдің «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының мақтауын «асырып» жүргені, кемшілігін «жасырып» жүргені екен.

Елімізге төтенше жағдай енгізілгенде «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы бірден сыр берді. Кеден, шекара, көші-қон қыз­меті және денсаулық сақтау саласы арасындағы байланыс жыларман жағдайда екені, олардың ортақ деректер базасы қалыптаспағаны әшкереленді. Салдарынан құқық қорғау қызметкерлері мен дәрігерлер елімізге қай уақытта, қанша адам кіріп шыққанын дер кезінде анықтай алмады. Бір сөзбен айтқанда, біздің ел  «Цифрлы Қазақстан» атты мемлекеттік бағдарламасы бола тұра, коронавирусқа қарсы күресте жоғары тех­ноло­гияның  мүмкіндігін пай­далана алмады. Бар тындырғанымыз, пандемия туралы ақ­­парат тарата­тын сайт пен Telegram-ботты іске қостық.

«Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы Білім және ғылым министрлігін  онлайн сабақ өткізу туралы жоспарға өзгеріс енгізуге мәжбүрледі. Ауылдағы оқушыларды сарсаңға салған әлсіз интернет қаладағы оқушылардың да жүйкесін жұқартты. Себебі интернеттің мүмкіндігі желі  қолданушыларының сұранысын қанағаттандыра алмады.

Қашықтықтан оқытуға көшкен кезде де жағдай жақсарып кеткен жоқ. Күні бүгінге дейін ауыл тұрғындары интернет үшін сай кезіп, төбе жағалап  жүр.

Министр Асқар Жұмағалиев тілге тиек еткен ауылдағы кең жолақты интернет жақсы жұмыс істегенде, Білім және ғылым министрлігі ауылдағы оқушыларға пошта қыз­­­меті арқылы тап­­­сыр­ма таратып, «Ел арна», «Балапан» телеарналары бейнесабақ өткізбес еді.

Бұл туралы төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комиссияның 10 сәуірдегі  отырысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев: «Карантин режиміндегі қашықтықтан оқыту кезінде мектептер мен университеттердің интернет-жүйесі сынақты, былайша айтқанда стресс-тесті көтере алмады. Жүйелік олқылықтар анықталды. Білім министрлігі телеарна арқылы сабақ беруге мәжбүр. Көп жарнамаланған E-Learning жүйесі, әзілкештер айтатындай «сынып» қалды. E-gov жұмысында да кідіріс байқалады. Поствирустық кезеңде осы жағдайлардан сабақ алып, асыра сілтеушілік пен есептеу сараптамасын дайындау керек», – деді.

Карантин кезінде Egov порталының да сапасы сын көтермеді. Халық 42 500 теңге көлемінде мемлекеттік жәрдемақы алуға электронды тапсырыс бере алмай қиналды. Мәселені шешу үшін ҚР Президентінің цифрландыру және инновациялық технологиялар жөніндегі кеңесшісі Бағдат Мусин бастаған топ 42500.enbek.kz деген жаңа сайт ойлап табуға мәжбүр болды.  Ал Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Асқар Жұмағалиев сасқан жоқ. Еңбек және ха­лықты әлеуметтік қорғау министрлігі мемлекеттік жәрдемақыны алу шарт­ын күрделендіріп жіберген дей салды.

Ақпараттық технологиялар маманы Нұрлан Құлымбетовтың айтуынша, Канада, Жаңа Зеландия мемлекеттерінде бірыңғай жүйе жұмыс істейді. Ақпараттық-коммуникациялық технология  әлеуметтік көмекті кімге беру қажет екенін автоматты түрде анықтайды да, жәрдемақы тағайындайды.

«Бізде жыл сайын миллиардтаған қаржы бөлінетін электронды үкімет порталы бұл міндетті атқара алмады. Адамдар не тіркеле алмады, не өзіне қажет ақпаратты таппады. Бұл осы уақытқа дейін «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы іспен емес, сөзбен орындалғанын көрсетеді», – деді ол.

«Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жүйесін де жеріне жеткізбегені карантин кезінде анықталды.

Мем­лекет басшысы төлем карталарын та­ратуға техникалық инфрақұрылым ғана емес, сонымен қатар нормативтік-құ­қық­тық актілер, меморгандардың бизнес-про­це­сі де дайын болмағанын сынап, атқарушы билікке 3 күн ішінде төлем карталарын қашықтықтан алу мәселесін шешуді тапсырды. Сол-ақ екен  жылдар бойы шешілмей жүрген мәселе оңтайлы орайластырыла қойды.

Халыққа қызмет көрсету орталықтарында да кемшілік жоқ емес екен. Төтенше жағдай кезінде жаңа көлік сатып алған азаматтар оны онлайн жағдайда есепке қоя алмай, дал болды. Шу шыққаннан кейін ғана Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі Ішкі істер министрлігімен бірлесіп, жаңа автокөліктерді онлайн тіркеу сервисін іске қосты.

Біреу білер, біреу білмес, осыдан 3 жыл бұрын «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы бір қайнауы ішінде болғандықтан, қабылданбай кері қайтарылған. Кейін пысықталды, толықтырылды, жетілдірілді делінген соң, ел игілігі үшін қолданыcқа берілген. Түсініп отырғаныңыздай, бұл әу бастан бағы жанбаған бағдарлама. Оның жүзеге асырылу мерзімі 2018-2022 жылдар аралығын қамтиды. Бағдарламаның екі жылы артта қалды. Алда тағы екі жыл бар. Өткен жылдардың нәтижесі жоғарыдағыдай. Болашақта қалай болатыны белгісіз. Ал біздің қолымыздан алдағы екі жылдың нәтижесі бұған дейінгі екі жылдың нәтижесіндей емес, одан жүз есе жақсы болса екен деп тілеу ғана келеді.

Абылай Бейбарыс

Киберқауіпсіздікке қарсы орталық құрылады

Чат-бот 299 сұраққа виртуалды жауап береді.

18 Ақпан 2019 15:03 7919

Киберқауіпсіздікке қарсы орталық құрылады

Соңғы 10 жылда egov.kz порталын пайдаланушылар саны 800 есе өсіп, 8,6 млн адамнан асты.

Ұлттық ақпараттық технологиялар АҚ басқарма төрағасы Әсет Тұрысовтың сөзінше, былтыр egov.kz порталы арқылы көрсетілетін 235 түрлі мемлекеттік қызметке 27,5 млн рет жүгінді. Ал телеграмм-бот арқылы көрсетілетін 24 электронды қызметке қатысты 141 мың адамнан 160 мың сұрау келіп түсті.

«2018 жылдың қорытындысы бойынша, telegram мессенджерінде мекенжай анықтамасы 60 мың, азаматтардың саотталғаны немесе сотталмағаны туралы анықтама 20 мың рет сұралды», – деді Әсет Тұрысов.

Басқарма төрағасының баяндауынша, egov.kz порталының 5 қызметі «Касса 24» терминалдарына ілікі жоба ретінде пайдалануға берілген.

«Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында қолданысқа виртуалды кеңес беру бағдарламасы, яғни чат-бот енгізіледі. Қазіргі уақытта чат-бот 1414.kz форумында, egov.kz порталында, telegram, facebook мессенджерінде іске қосылапды. Виртуалды кеңес беру бағдарламасы 33 мемлекеттік қызмет бойынша 299 сұраққа жауап бере алады», – деді Әсет Тұрысов.

Басқарма төрағасының сөзінше, «Мgov» қосымшасы ақпараттық қауіпсіздік сәйкестігі бойынша аттестациядан сәтті өткен. Қазір ол қосымша арқылы 90-ға жуық, ал @EgovKzBot телеграмы арқылы 24 түрлі мемлекеттік қызмет ұсынып отыр.

«2018 жылы «Мgov» қосымшасы 1,3 млн рет жүктелді. Ал қосымша арқылы көрсетілген қызмет түрі 3,6 миллионға жетті», – деді Әсет Тұрысов.

Ұлттық ақпараттық технологиялар АҚ биыл Ұлттық қауіпсіздік комитеті ақпараттық қауіпсіздікті үйлестіру орталығымен бірлесіп, киберқауіпсіздікті күшейтуге күш жұмсайды екен. Мақсатқа жету үшін Security Operation Center (SOC) құрылатын көрінеді.

«Былтыр қауіпсіздік жүйесіне жасалған 142 930 274 шабуыл бұғатталды. SOC орталығы ақпараттық қауіпсіздікке тұрақты мониторинг жүргізіп, түрлі шабуылдардың алдын алуда маңызды рөл атқарады», – деп қорытты сөзін Ұлттық ақпараттық технологиялар АҚ басқарма төрағасы.

Қанат Махамбет

Цифрлық экономикаға көшу үшін 310 млрд теңге жұмсаймыз

«Қазақстанда соңғы екі-үш жылда IT саласында қабылданған шешімдерде нақтылық  аз».

26 Қаңтар 2018 12:27 7443

Цифрлық экономикаға көшу үшін 310 млрд теңге жұмсаймыз

Алматыда өткен «K-Tech Technology Summitінде» технологиялық революция нәтижесінде алдағы бес жылда қазақстандық компаниялардың 40%-ы нарықтан шығып, тек бәсекеге төтеп беретіндері ғана қалатыны мәлім болды. 

Қазақстан экономикасын цифрлық жүйеге көшіруге жұмсалатын шығын 310 млрд теңге екен. Үкімет соның  169  млрд  теңгесін квазимемлекеттік сектор мен қаржы институттарынан, 141 млрд теңгені ел бюджетінен алуға ниеттеніп отырған көрінеді.   

Басқосу барысында  үкіметтің атынан ресми баяндама жасаған ақпарат және коммуникация вице-министрі Қайрат Балықбаев  экономикасын цифрлық жүйеге көшіруге белсене кіріскен елде жұмысқа смартфонмен кіруге тиым салынғанын сөз етіп, жиналған жұрттың езуіне күлкі үйіріп алды.

«Әзірге цифрлық жүйеге көшудің нәтижесі жоғары деңгейде емес. Бірақ  болашақта біздің елде  цифрлық жүйеге көшудің нақты нәтижесін көретін болады», – деді вице-министр.  

Пленарлық отырыста модератор Руслан Погорелов  вице-министрге : «Цифрлы  Қазақстан» бағдарламасының басты мақсаты – Астананың технологиялық хабын қалыптастыру. Аталмыш хаб  «Алатау» технологиялық паркінің күйін кешпей ме, сіздер бұған дейінгі тәжірибені назарға алдыңыздар ма», – деп сауал қойды. Вице-министр жауап ретінде: «Біз Алматыдағы технологиялық паркті қалыптастырған жүйені сақтаймыз. Себебі осы жүйе арқылы қыруар жұмыс атқарылды. Мүмкін біз күткен деңгейде емес шығар, дегенмен ілгерілеу болды», – деп тіл қатты.

«ЦИСКО Казақстан»  ЖШС бас директоры  Дмитрий Шустовтың айтуынша,  еліміздегі өндіріс орындарындағы жұмыстың 40%-ы адамның қол күшіне тәуелді. Басшылықтың уақыты сынып қалғанды жөндеу немесе ауырып қалған жұмысшының орнын алмастырумен өтеді.

«Біз бүгін немесе ертең экономиканы цифрлық жүйеге көшіреміз де  қол күшін қолданыстан шығарамыз деуден аулақпыз. Цифрлық жүйеге балама бола алатын жұмыс тәсілін бүгіннен бастап ойлауымыз керек», – деді Дмитрий Шустов.

«IBM Казақстан» компаниясының бас директоры Денис Петров әріптесінің пікірін қолдайтын болып шықты. Оның пайымдауынша,  сандық жүйеге көшуіміздің нәтижесінде  компаниялардың басым көпшілігі IT қызметінің жұмысын әртараптандыруға мәжбүр болады. Мысалы Қазақстанда тіркелген ұялы телефон компанияларының операторлары тек «Қазақтелекомға» бәсекелес болып, интернет қызметін ұсынады немесе бренд-телефондарды сатумен айналысады.  

«Қазір Қазақстанда блокчейн тақырыбы трендке айналды. Транзакция уақытын тек бірнеше секундпен шектеп немесе киберқауіпсіздіктің алдын алуға шамамыз жетеді. Біз сандық технологияға тұтас көшкенге дейін өз қызметімізді соған балама қызмет ретінде ұсына аламыз. Қара тізімге түсіп қалған 40% компанияның қатарында болмау үшін, дайындықты бүгіннен бастауымыз керек», – деп түйді сөзін Денис Петров. 

Оның пікірінше, блокчейнді игеріп алсақ, біз таңғажайыпқа толы цифрлы өмірге тап боламыз.

«Біз блокчейннен кейін жасанды интеллекті айналымға жібереміз. Жасанды интеллекті тұсында жоғарыда сөз болған 40%  емес, 60% компанияның қызметі ешкімге керек болмай қалады. Қазір Қазақстанда  жасанды интеллектінің  жұмысы денсаулық сақтау саласында қолданыла бастады.  Бұған қоса біз осы арқылы қосымша құн салығының дәл мөлшерін анықтап бере алатын болдық», – деді ол.

Өз кезегінде «Oracle» компаниясының  Ресейдегі және Шығыс Еуропадағы бөлімінің жетекшісі Дмитрий Юдин бізде барлығы керемет емес екенін кесіп айтты.

«Қазақстанда соңғы екі-үш жылда IT саласында қабылданған шешімдерде нақтылық  аз.  Экономиканы цифрлық жүйеге көшіру бүкіл әлемде трендке айналғанына біраз болды.  Жапония  мен  Оңтүстік Кореяда бұл үрдіс  өткен  ғасырдың алпысыншы жылдарында басталып кеткен. Олар осыдан жарты ғасырдан көп уақыт бұрын басталған реформасының пайдасын тек 2010 жылдан бергі уақытта көре бастады. Қазақстанның осы бағытта жасап жатқан жұмысына көңілім тола бермейді. Үкімет технологияны дамытқысы келеді,   бірақ сонымен қатар «шығынды азайтыңдар, біз сол кезде сендерге төлейтін  қаржыны үнемдейміз» дейді. Мұндай тәсілмен тек сіздерге ғана сандық жүйеге көшуге болатын шығар. Бірақ оның оң нәтижесіне ешкім кепілдік бере алмайды» , деді  Дмитрий Юдин.

Оның ойынша, Қазақстан цифрлық жүйеге көшуді бастамас  бұрын экономиканың менталитетіне бейімделген  IT мамандарды дайындап алған дұрыс.

Гүлбаршын Сабаева