/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 376,04 Brent 36,55
Азық-түлік қауіпсіздігі: исламдық ынтымақтастық

Азық-түлік қауіпсіздігі: исламдық ынтымақтастық

Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ислам ұйымы (АҚИҰ) Бас Ассамблеясының екінші сессиясы өтті. 

16:42 09 Қыркүйек 2019 2838

Азық-түлік қауіпсіздігі: исламдық ынтымақтастық

Автор:

Нұржан Көшкін

 Сауд Арабиясы Корольдігінің Жидда қаласында «Азық-түлік қауіпсіздігі арқылы исламдық ынтымақтастыққа ынталандыру» тақырыбында өткен сессияда осы ұйымға мүше мұсылман мемлекеттері арасындағы азық-түлік өнімдерін сатып алу, жеткізу тәрізді көптеген мәселелер пысықталғанын СІМ өткен брифингте хабарланды.
ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Гүлмира Исаеваның айтуынша, Қазақстан екі ұсыныс жасады. Бірінші – астық қорын жасау.
«Қазақстан ұсынған бірінші бағыт – астық қорын жасау. Бұл не үшін қажет? Осы мәселені талдай келе, Ислам ынтымақтастығы ұйымына мүше басқа елдер (ИЫҰ) жыл сайын әлемдік астықтың 25% мен ұнның 70% импорттайтынын білдік. Осы АҚИҰ мүше 34 ел жыл сайын бидай, арпа, ұн, нан өнімдерін 11,5 млрд долларға импорттайды. Қазақстан әлемнің көп еліне астық импорттаушы ел. Осы импортты бірнеше есеге дейін ұлғайта аламыз. Алдымен бидай, ұн жеткізсек, кейінірек ет, сүт тәрізді басқа да азық-түлік өнімдерінің экспортына көшеміз. Бұл тауарлардың барлығы импортер мелекеттердің вереринарлық, тағамдық, санитарлық ішкі талаптарына сай болады»,- деді вице-министр Гүлмира Исаева.
Вице-министр сонымен қатар, Қазақстан гуманитарлық көмек арқылы ИЫҰ елдерінің нарығына шығатынын мәлімдеді.
«ИЫҰ елдеріне гуманитарлық көмекті ұлғайтқымыз келеді. Біз талдау жасау арқылы әр мемлекеттің қайсысына не керек екенін анықтаймыз. Басымдықық – өзара тауар жеткізуге беріледі»,- деді ол.
ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Гүлмира Исаева Бас Ассамблеясының екінші сессиясы барысында Қазақстан инвестициялық ынтымақтастық құруды ұсынғанын айтты. 
«Қазақстан қазіргі кезде ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірудің зор әлеуетіне ие. Бізде қажетті жағдай бар, ауыл шаруашылығы жері көп. Мысалы, жер аумағының 60%-ы жайылымдық жерлер. Осы жерлерді игерудің әлеуеті өте жоғары. Ол үшін әрине инвестициялар қажет. Инвестициялық әріптестік аясында ИЫҰ елдері арасында тағам өнімдерін өндіруші кәсіпорындар қауымдастығын құру ұсынылды»,- деді вице-министрі Гүлмира Исаева.
АҚИҰ Бас Ассамблеясының екінші сессиясы барысында Қазақстан тарапынан ұсынылған кандидат Байдәулет Ерлан Әлімжанұлы АҚИҰ Хатшылығының бас директоры лауазымына тағайындалды.
Ерлан Байдәулет өз сөзінде АҚИҰ Бас Ассамблеясының екінші сессиясында 16 резалюция бір ауыздан қабылданғанын жеткізді. 
«Соның ішінде мысалы азық-түлік қауіпсіздігінің біріңғай деректер базасын қалыптастыру. Жергілікті кеңесшілермен бірігіп, азық-түлік балансының аналитикалық жүйесі жасалады»,- деді АҚИҰ Хатшылығының бас директоры.
Ерлан Байдәулет ұйымды Ислам даму банкі толық қолдайтындығын сондай-ақ, ұйымға мүше елдердің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуды және жалпы азық-түлік қауіпсіздігін АҚИҰ жіті қадағалап отыратындығын жеткізді. 
«Ислам даму банкі бізді бірнеше бағытта қолдайды. Бірінші – гуманитарлық көмек көрсетуде, екіншісі – төрт ірі стратегиялық бағыт бойынша. Олар бидай, күріш, мақта және кассава деп аталатын африкада өте маңызды тамыр жемісінің өнімдерінің бірыңғай нарығын құру. Содан кейін, қазір барлығы айтатын халал өнімдерін шығару. Осы бағыттар бойынша даму жоспарымыз бар. Жобаларға Ислам даму банкі, жеке инвесторлар қатысуға ынталы»,- деді АҚИҰ Хатшылығының бас директоры.
Еске сала кетейік, Қазақстан мен Біріккен Араб Әмірліктерінің 2017 жылы өткен бизнес форумында «Атамекен» ҰКП Басқарма Төрағасының бұрынғы орынбасары Нұржан Әлтаев халал өнімдерін шығару бойынша былай деген еді: Қазақстан келешекте Біріккен Араб Әмірліктері үшін халал-хаб бола алады. Халал өнімдер әлемде қарқынды дамып отырған саланың бірі. Дүние жүзінде халал ет өнімінің нарығы 33 млрд доллардан асады. Бүгінде БАӘ мен Малайзияда халал-хабтар табысты жұмыс істеуде. Қазақстанда да сондай хаб құрғымыз келеді, бізде оған қажетті мүмкіндік бар. Егер еліміздің ауыл шаруашылығы өндірушілері халал-индустрияның нарығына ене алса, онда сыртқы нарыққа да шыға алады.

Нұржан Көшкін

Қазақстан FAO бюросы ашылатын алтыншы мемлекет болмақ

Бұл қадам жылына кем дегенде 20 млн доллар тартуға мүмкіндік береді.

14 Маусым 2018 12:22 2024

Қазақстан FAO бюросы ашылатын алтыншы мемлекет болмақ

Сәрсенбі күні парламент мәжілісінің депутаттары пленарлық отырыста «ҚР үкіметі мен Біріккен Ұлттар Ұйымының (ФАО) Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымы арасында ФАО-ның Қазақстан Республикасында байланыс және әріптестік жөніндегі бюросын құру туралы  келісімді ратификациялау туралы» ҚР заң жобасын мақұлдады.

БҰҰ-ның (ФАО) (ағылшын тілінде Food and Agriculture Organization, FAO)  аштықпен күресті басты міндет ететін Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымы Қазақстан 1997 жылы аталған ұйым құрамына кіргеннен бастап, елімізбен қарым-қатынас жасап келеді.

«Осы уақытқа дейін ФАО Қазақстанда 65,5 млн доллардан астам көлемдегі қаржылық грантпен 70-тен астам жобаны іске асырды. Сонымен қатар 2018-2019 жылдары ФАО жалпы қаржыландыру көлемі 130 млн доллар болатын жеті жобаны жүзеге асыруды бастайды», ­– деді заң жобасын таныстырған премьер-министрдің орынбасары – ауылшаруашылығы министрі Өмірзақ Шөкеев.

Қазақстанның аграрлық саясат саласындағы өсімдікшаруашылығы мен малшаруашылығын дамыту, жер және су ресурстарын тұрақты басқару және оларды жоспарлау, орман және балық шаруашылығын дамыту әлеуетін арттыру мен құру мақсатында ФАО өкілдігін  байланыс және әріптестік бюросы ретінде Астанада ашу көзделіп отыр.    

Мұндай бюро әлем бойынша тек бес мемлекетте (Мексика, Әзербайжан, Камерун, Экваторлық Гвинея, Кот-д’Ивуар) ғана бар.

«Келешекте (бір-екі жыл ішінде-Авт.) бұл кеңсе субаймақтық кеңсеге айналуы мүмкін. Қазіргі кезде ФАО-ның Орталық Азия елдеріне арналған субөңірлік бөлімшесі Анкарада, Түркияда орналасқан. Тап осы өңірлерді қамтитын боламыз деп ойлаймын», ­– деді Өмірзақ Шөкеев.

Бюро уәкілетті мемлекеттік органдардың жақындығын ескеріп, агроөнеркәсіптік кешен саласында күнделікті тығыз жұмыс жүргізу үшін Астана қаласында орналасатын болады. Сондай-ақ БҰҰ ұйымдарының хабын құру жөніндегі мемлекет басшысының тапсырмасы аясында келешекте Алматы қаласында филиалын ашу жоспарланған. 

Ауылшаруашылығы министрлігі басшысының айтуынша, аргарлық салада халықаралық статистика стандарттарын енгізу – кеңсені құру мақсаттарының бірі болып табылады.

«Біздегі ауылшаруашылығы статистикасы нақты және айқын еместігі жасырын емес. Жеке сектордағы мәліметтер күмән келтіреді. Сондықтан халықаралық тәжірибеге сәйкес біз ФАО тәжірибесін қолданып, жеке сектордағы мәліметтерді нақтылап және жетілдіруге жұмыс істегіміз келеді», – деп түсіндірді ауыл шаруашылық министрі. 

Бюроның жалпы штаттық бірлігі елде іске асырылып жатқан жобалар санына байланысты 20 қызметкерді құрайды, оның ішінде жергілікті техникалық сарапшылар мен шетелдік мамандар, техникалық қызметкерлер болады.

ФАО бюросының басшысы үкіметпен келісе отырып  халықаралық сарапшылар арасынан тағайындалады және  басшының уәкілетті орынбасары Қазақстан резиденті болады. «Басқарушы комитет алқалық орган болады, оның қосарлас төрағасы ФАО мен үкіметтің келісімі бойынша тағайындалады. Кез келген алқалық орган сияқты дауыс беру арқылы қабылданады. Оның мүшелері қанша болатыны уағдаластыққа байланысты», – деді вице-премьер. «Бюро басшысы халықаралық мамандар арасынан тендер арқылы анықталатын болады. Қалған қызметкердер басшының келісімі бойынша тағайындалады. Тиісті жоғарыбілікті мамандарды тарту көзделіп отыр. Қазір алдын ала бірдеңе айту мүмкін емес», – деп түсіндірді ол.

Тегін қажетті үй-жай, кеңселік жабдық және операциялық шығындарға арналған 300 мың доллар көлеміндегі жылдық жарнаны  беру – үкіметтің бюроға қосатын үлесі болып табылады.  Бұл шығындар ауылшаруашылығы министрлігінің және  сыртқы істер министрлігінің 2019-2021 жылдарға арналған бюджетінде көзделген.

«ФАО сарапшыларын АӨК-нің ҒЗЖ-ға тарту арқылы әріптестік бағдарламасы аясындағы жобаларды ортақ қаржыландыру қамтамасыз етілетін болады. Бұл жылына  20 млн долларды тартуға мүмкіндік береді», – деп атап кетті ауылшаруашылығы министрі.

Бюроның ашылуы Қазақстанға бірқатар артықшылықтарды алуға мүмкіндік береді.

Саяси артықшылықтар қатарында Қазақстанды  ауыл шарушылығында және азық-түлік өндірісінде әлеуеті зор ел ретінде таныту, Қазақстанды аймақтық және әлемдік деңгейлерде ауыл шаруашылығының және азық-түлік қауіпсіздігінің басым бағыттары бойынша жаһандық диалогқа белсенді жұмылдырылуына ықпал ету бар.

Әлеуметтік-экономикалық артықшылықтары ретінде ФАО-да көпсалалы сараптаманы, азық-түлік қауіпсіздігі мәселесіндегі, ауылшаруашылығы мен ауылдық жерді дамытудағы  білім мен тәжірибені атауға болады.

Ауылшаруашылығы министрінің ойынша, бұл қадам  ауылшаруашылығы секторын жаңғыртуды жеделдету мен оның тиімділігін арттыруда айтарлықтай пайда әкеледі.

Парламент мәжілісінің салалық комитетінің қорытындысында, бұл келісім арқылы Қазақстан- ФАО әріптестік бағдарламасын одан әрі дамыту үшін бес басым бағыт белгіленген деп көрсетілген. Бұл азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігі және экологиялық таза өнімді өндіру, сондай-ақ ветеринария мен малшаруашылығы, мал жайылымдары мен фитосанитарияны басқару, табиғат ресурстарын тұрақты басқару, ауылшаруашылығы  статистикасы үшін ақпараттық технологиялар, мәліметтерді жинау мен оларды сараптау.

Қазақстан мен ФАО арасындағы келісімге 2015 жылдың 23 мамырында Астанада ­ ФАО кеңесінің Қазақстанда ауылшаруашылығы саласындағы ынтымақтастыққа бағытталған  144-ші  сессиясының шешімін орындау барысында қол қойылды. .

Ботагөз Омар

Анықтама үшін:

ФАО – БҰҰ жүйесінің аштықпен күрес бойынша халықаралық күшті басқаратын агенттігі. Оның құрамына 194 мемлекет пен екі қауымдастырылған ұйым және Еуропалық одақ мүше. ФАО-ның штаб-пәтері Римде. Шығыс Еуропа, Орталық Азия мен ТМД елдері Будапештегі аймақтық кеңсе арқылы басқарылады.