/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 434,31 Brent 36,55
Елорда орталығын автокөліктер үшін жабу керек – Асхат Сәдуов

Елорда орталығын автокөліктер үшін жабу керек – Асхат Сәдуов

Қала адамды жаяу жүруге ынталандыруға тиіс.  

17:48 13 Ақпан 2020 9907

Елорда орталығын автокөліктер үшін жабу керек – Асхат Сәдуов

Автор:

Нұржан Көшкін

Елордадағы «Атырау» жаяу жүргіншілер көпірінің авторы, «Урбанистика орталығының» жетекшісі, урбанист, сәулетші Асхат Сәдуов астанамыздың келбеті қалай өзгеретінін, велоспиед жолдары, LRT және жекеменшік үйлердің ауласында бизнес ашу туралы inbusiness.kz-ке әңгімелеп берді.  

– Біз қазір 2030 жылға дейінгі аймақтық дамудың «Жайлы қала» мастер-жоспарын жасап жатырмыз. Мастер-жоспар биыл дайын болады. Бұл құжат жай құжат емес, жоспарлау бойынша озық технологияларды қолданатын әдістемелік нұсқаулық ретінде ұсынылады. Онда қаланы өмір сүруге жайлы ету, дарынды адамдарды шақыру, экономиканы тұрақтандыру жолдары қарастырылады. 

Қаланы өлшеуге, талдауға арналған цифрлық құралдар жасалып, сапалы жоспарлауға мүмкіндік туады. Қаланы жаяу жүргіншілерге, қоғамдық көліктерге қолайлы мекенге айналдыру қолға алынады. Сонымен қатар, елорда экономикасының нәтижелі дамуына не қажет екені де белгілі болады. Шеткері аймақтар мен орталықтың байланысы жақсарады. Қала бақылаусыз өсе бермейді.

– Қала көшелерінде көлік кептелісі жиі болады. Әсіресе, қарбалас уақытта көліктердің жүруі өте қиын. Осы мәселені шешуде қандай-да бір жаңа әдіс-тәсіл бар ма?

– Біріншіден, талдау жасау арқылы қаланың негізі экономикалық орталықтарын анықтадық. Ол жерлер ең алдымен адамдар көп жұмыс істейтін аймақтар. Осы аудандардың бір-бірімен байланысын оңтайландыруымыз қажет. Келесі мәселе, Есіл өзенінен өтетін тар өткелдер бар. Сол себепті, көлік қатынасын жақсарту үшін көбірек көпір салу керек. Үшіншіден, бүгінгі күні «Нұржол» бульвары, тарихи орталық және «Еуразия» СҮ маңайы экономикалық орталыққа айналды. Қазір осы үш ауданнан көлік нөпірі қаланың барлық бағытына толассыз ағылуда. Осы аудандар арасындағы көлік қозғалысын жеңілдету керек.

– Құжатта мүмкіндігі шектеулі жандар үшін қаланың қолайлы болуына көңіл бөлдіңіздер ме?

– Бүгінгі күні қаланың инклюзивтігі жағынан бірқатар мәселе бар. Ғимараттар бойынша да, көшеден өту жөнінде де ұсыныстар әзірлеп жатырмыз. Ғимараттың іші де, сырты да мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін жайлы болуға міндетті. Көшелер ең алдымен жаяу жүргіншілерге арналуы тиіс. Содан кейін ғана көлікке қолайлы жағдай жасауды ойластырған дұрыс. Яғни, басымдық жаяу жүргіншіге беріледі, автокөлік екінші кезекте. Жаяужолдардың автомобиль жолымен қилысатын жері кеңейтіліп, биігірек көтерілуі тиіс.

– Қала келбетін бірізділендіру жоспарда бар ма? Әсіресе жекеменшік үйлерге арнайы талап қойыла ма?

– Жекеменшік үй иелері баспанасы мен жер учаскесінің дизайны қандай болатынын өздері шешеді. Алайда мастер-жоспар аясында үй иесі өзінің жер телімінің инвесторы болуына мүмкіндік қарастырылады. Мысал ретінде Еуропа елдерінің тәжірибесіне көз жүгіртсек, үйлердің қоршауының орнына салынған коммерциялық нысандарды көптеп байқауға болады. Ауладағы бос жерден табыс табу үшін үй иесі өз қаражатын пайдаланады немесе инвестордың көмегіне жүгінеді. Сол себепті, мемлекеттік-жекеменшік серіктестіктің тетіктері қарастырылуы мүмкін. Мысалы, әкімдік ол жер учаскесіне су, кәріз жүйесін, электр қуатын тартады, ал үй иесі нысанның қасбетінің биіктігіне, материалына қойылатын талаптарға сай болуы қажет. Егер бұндай тәжірибе іске асса, тек Нұр-Сұлтан ғана емес, еліміздің басқа да қалаларына үлгі болар еді.

– Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев елордада көшелер мен ғимараттардың ортақ үйлесімді стилі жоқ екенін айтқан еді. Жасап жатқан жобаларыңыз осы мәселеге көңіл аудара ма?

– Дизайн-код құжатын мәслихат қабылдады. Мастер-жобадағы барлық шешімдер сол құжатқа кірігеді. Жалпы, ғимараттардың бірінші қабатының дизайнына ерекше талап қойылатын болады деп ойлаймын. Әсіресе, ретсіз орналасқан, жинақы емес жарнамаларды құжаттағы талаптарға сай болуын қадағалаймыз. Бүгінгі күні халықтың пікірін, ақыл-кеңесін жинаудамыз. Халықтың пікірін телефон арқылы немесе электронды поштаға үш ай бойы жинаймыз.

– Мастер-жоспар бойынша қалада алып ғимараттардың құрылысын салу қарастырылған ба?

– Әдістемені негізінен қала аумағының дамуына қатысты жасадық. Көше экономикасының жұмыс істеуіне ерекше мән бердік. Құжатта көше экономикасын дамытуды коммерциялық тұрғыдан қарастырудамыз. Бүгінгі күні көшелердің 20%-ы коммерцияның 80%-ын қамтамасыз етуде. Өкінішке қарай, қазір көшелер тек көліктік инфрақұрылым ретінде ғана қарастырылуда.

– Қала орталығында автотұрақтар жетіспейді. Автотұрақ мәселесі қалай шешіледі?

– Қалада әрдайым жекеменшік автокөліктерді пайдалану инфрақұрылымын дамыта алмаймыз. Өйткені көліктерге жақсы жағдай жасалған сайын, саны да артып, көбейе береді. Қала орталығын автокөліктер үшін жабу керек. Орталыққа бару үшін тек қоғамдық көліктерді ғана пайдаланған дұрыс. Қалада негізінен қоғамдық көлік жүйесін дамытқан абзал. 

– Велосипед жолдары көбейе ме?

– Елордада 130 шақырым велосипед жолын салу бағдарламасы бар. Жыл сайын велосипедпен жүрушілер саны артып келеді. Күн райы суық болсын, жылы болсын, қала адамды жаяу немесе велосипедпен жүруге ынталандыруы тиіс. Бұл қала ахуалын жақсартады. Денсаулыққа да пайдалы. Автокөлігі көп қалада экология жақсы болмайды.

– LRT жүйесінің екінші тармағы салына ма? Қай бағытқа тартылады?

– LRT жүйесінің екінші тармағы әлі әзірленуде. Ол туралы шешім қабылданған жоқ. LRT жүйесінің екінші тармағы Нұр-Сұлтан-1 темір жол вокзалын қазіргі салынып жатқан желіге қосуға тиіс болған. Барлық үлкен мегаполистерде аэропорт пен орталықтың арасында жылдам қатынайтын қоғамдық көлік түрі бар. Жалпы, осындай көлік түрі бізге керек. 
Қалада барлық қозғалысты жаяу жүргіншілердің төңірегінде дамытамыз. Кез келген мегаполистегі тәрізді ең алдымен жаяу адамдар және қоғамдық көлік басымдылыққа ие болуы керек. 

– Рахмет!

Жазып алған Нұржан Көшкін

Еуразияның жүрегінде орналасқан қала

Астана әлемге «Назарбаев моделі» деген атпен танылды.  

08 Қазан 2019 11:52 1448

Еуразияның жүрегінде орналасқан қала

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен елордада Нұр-Сұлтан қаласын дамытуға арналған жиын өтіп жатыр.  

Бас шаһардың инфрақұрылымын жаңғырту, құрылыс нысандарының мәселелерін шешу сынды өзекті мәселелер талқыланатын жиында астананы алға ілгерілетудің тиімді тәсілдері талқыланады. Сонымен қатар болашаққа жоспар құрылады. 

«Біздің бас қаламыз еліміздің аса маңызды жобасы саналады. Бүкіл әлемде  «Назарбаев моделі» немесе «Қазақстандық жол» деп мойындалған стратегия осы шаһардан басталды», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысының мәлімдеуінше, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен бой көтерген қала ерекше қарқынмен дамып келеді.

«Біздің астана Еуразияның жүрегінде орналасқан. Дүниежүзіне астананы ірі саяси-экономикалық, мәдени және білім орталығы деп біледі. Біздің басты міндетіміз – қаланы ары қарай дамыту және жаңа белеске жеткізу», – деді президент. 

Қасым-Жомарт Тоқаевтың сөзінше, 21 жылда астананың ішкі өңірлік өнімі шамамен 5,5 есе өскен. Бұған құрылысты, бизнесті дамыту және инвестиция тарту арқылы қол жеткізілген. 

«Қала экономикасына 9 трлн теңгеден астам инвестиция құйылып, 2018 жылы бюджетке 1,1 трлн теңге түсті. Шағын және орта бизнес халықтың әл-ауқатын арттыруға мүмкіндік берді. Астанамыз өмір сүруге қолайлы болу үшін жан-жақты абаттандарылды. Тұрғын үй және жол құрылысы, әлеуметтік сала инфрақұрылымы айтарлықтай дамыды. Нұр-Сұлтан қаласы мәдени әрі зияткерлік орталыққа айналды. Біз осы даму қарқынын бәсеңдетпеуіміз және де ары қарай күшейтуіміз керек», – деді президент.

Мемлекет басшысы елорда маңызды халықаралық шаралар мен кездесулердің орталығына айналғанына да тоқталды. 

«Бұл – үлкен жетістік. ЕҚЫҰ саммиті, Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съездері, халықаралық ЭКСПО көрмесі, жыл сайынғы Астана экономикалық форумы және жуырда өткен жаһандық инновациялық саммит сөзіміздің айқын дәлелі. Нұр-Сұлтан қаласын халықаралық орталық ретінде ары қарай дамыта береміз. Көп жұмыс атқарылды, бірақ мұнымен шектеліп қалмауымыз керек. Біз үшін маңызды мақсат - елордамыздың дамуын барлық бағыт бойынша жаңа сапалы деңгейге көтеру», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Естеріңізге салайық, былтыр дәл осындай жиын сәуір айында ұйымдастырылды. Оған Тұңғыш Президент – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қатысты. 

Жаңа астана құру туралы идея Нұрсұлтан Назарбаевқа тиесілі. Астананы Алматыдан Ақмолаға ауыстыру туралы шешім 1994 жылы 6 шілдеде қабылданды. 1997 жылдың 10 желтоқсанында астана ресми түрде ауысты. 1998 жылдың 6 мамырында Тұңғыш Президенттің жарлығымен Ақмола қаласының аты Астана болып өзгертілді. Кейін Қасым-Жомарт Тоқаев президент болып сайланған кезде Астана қаласының аты Тұңғыш Президенттің құрметіне Нұр-Сұлтан деп ауыстырылды. 

Қанат Махамбет 

Қытайдың қарызынан бас тарттық – Алтай Көлгінов

LRT құрылысына Халық банк көмектесетін болды.

13 Тамыз 2019 13:17 6187

Қытайдың қарызынан бас тарттық – Алтай Көлгінов

Фото: sputniknews.kz

Бүгін Үкімет отырысынан кейін журналистерге сұхбат берген Нұр-Сұлтан қаласының әкімі Алтай Көлгінов елордадағы жеңіл рельсті көліктің (LRT) құрылысына қатысты пікір білдірді.

«Бұған дейін айтылғандай, біз қытайлық қарыздан бас тартып, 800 млн АҚШ долларын үнемдедік. Жобаны жүзеге асыру үшіг Халық банктен 3 пайызбен 500 млн АҚШ доллары көлемінде қарыз алатын болып келістік. Сондай-ақ «Бәйтерек» холдингінен 100 млн АҚШ доллары көлемінде қаражат алатын болдық. Бұл қаражат жұмысты бастауға жеткілікті», – деді Алтай Көлгінов.

Еске сала кетейік, кезінде Астанада LRT-ны салу үшін мемлекеттің кепілдігімен Қытайдың Мемлекеттік даму банкінен 1,5 млрд доллар көлемінде қарыз алынған болатын. Оның 344 млн доллары құрылысқа жұмсалып кеткен. Қытайлар қазақтарға қарыздың бестен бір бөлігін ғана жолдап үлгерген.

Оның үстіне Қытайдан алынған қарыздың бір бөлігі қазір жұмысын тоқтатқан «Астана банкінде» қалып қойғаны анықталды. Елорда әкімдігі құрған жеңіл рельсті көлік жобасына жауапты «Астана LRT» ЖШС Қытайдан келген кредиттің 89 млрд теңгесін «Астана банкінің» депозитіне орналастырған. Биылғы мамыр айында «Проблемалы кредиттер қоры» оның тек 3,4 млрд теңгесін қайтарып алды. Ұлттық банк төрағасы Ерболат Досаевтың пікірінше, 90 млрд теңге көлеміндегі қаражаттың ең көп дегенде үштен бір бөлігі ғана қайтарылуы мүмкін. Демек, қалған миллиардтаған қаражатты мемлекет шығынға жатқызуға мәжбүр болмақ.

Рельсі жеңіл болғанымен, жолы ауыр LRT құрылысын жалғастыру және аяқтау үшін мемлекет құнды қағаздар шығарып, оларды биржада саудаламақ. Сол арқылы кезекті рет қарыз тартылады деп күтіліп отыр. Егер «LRT Астана» облигацияларына инвесторлар қызығушылық танытса, 1,5 млрд доллардай қаражат тартылуы қажет. Оның 344 млн доллары Қытай алдындағы берешекті жабуға жұмсалады. Қалған 1,2 млрд доллар құрылысқа бағытталмақ.

Осылайша, бас қаладағы шағын «пойыздар» 2020 жылдың маусым айында-ақ жүйтки бастайды деген жоспар бар.

Көлік жобасы 18 стансадан, 19 жылжымалы құрамнан және астананың халықаралық әуежайы жанындағы деподан тұратыны мәлім болды.

Фархат Әміренов