/img/tv1.svg
RU KZ
«Kazakh TV» орнын ресейлік «Мир-24» арнасы басты

«Kazakh TV» орнын ресейлік «Мир-24» арнасы басты

Үкімет таратылуы міндетті арналардың жаңа тізімін жариялады.

15:55 09 Қыркүйек 2020 1850

«Kazakh TV» орнын ресейлік «Мир-24» арнасы басты

Автор:

Жанат Ардақ

Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаева Дәурен Абаев қабылдап кеткен бұйрықты өзгертті.

Тиісінше, жаңа министр «Міндетті теле, радиоарналар тізбесін бекіту туралы» ақпарат және қоғамдық даму министрінің 2019 жылғы 17 маусымдағы №171 бұйрығына өзгеріс енгізетін жаңа бұйрық жобасын жариялап отыр.

Жаңа құжатқа сәйкес, қазақтың мәдениетін, тілін, дәстүрін насихаттауға арналған халықаралық «Kazakh TV» арнасы және «TamashaTV» ойын-сауық арнасы міндетті телеарналар тізбесінен алып тасталды.

Оның орнына Қазақстанның барлық өңірлерінде, бүкіл елді мекенде міндетті түрде әрі ел бюджеті қаражатына таратылатын арналар тізіміне аты ТМД-лық, заты ресейлік «Мир-24» арнасы кіріп отыр. Д.Абаев тұсында Мәскеудің теріс саясатын посткеңестік кеңістік елдеріне тықпалауымен аты шыққан телеарнаның Қазақстанда міндетті түрде таратылуы доғарылып, ол кабельді жүйеде ғана қалған болатын.

Бұдан бөлек, тізімге биыл ғана ашылған «Abay TV» қосылды.

Нәтижесінде, елімізде эфирлік және цифрлық телевизиядан міндетті түрде көрсетілетін арналардың жаңа тізімі келесідей болады:

1.      «QAZAQSTAN»

2.      «Хабар»

3.      «Хабар 24»

4.      «Balapan»

5.      «Ел арна»

6.      «QAZSPORT»

7.      «МИР»

8.      «Abay TV»

9.      «Астана»

10.    «Первый канал Евразия»

11.    «Седьмой канал»

12.    «КТК»

13.    «31 канал»

14.    «Независимый Телевизионный канал»

15.    «СТВ»

«2015 жылғы 24 сәуірде инвестициялар және даму министрінің №488 бұйрығымен бекітілген «Міндетті теле, радиоарналардың тізбесін қалыптастыру бойынша конкурс өткізу қағидаларына» сәйкес, таяуда міндетті телеарналардың және радиотолқындардың тізбесін қалыптастыру бойынша конкурс өткізілді. Конкурс қорытындысын шығару жөніндегі комиссия отырысының хаттамасында осындай шешім бекітілді», – дейді Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі.

Сарапшылар мұны қынжылыспен қабылдады.

Құқықтанушы Зейін Сабырқұлов мұндай конкурстарды халыққа жария, ашық өткізіп, комиссия отырысын онлайн тарату керек деген пікірде.

«Тегін эфирлік мультиплекске қандай арналар кіруі керектігін халықтың өзі дауыс беруі арқылы шешкені жөн. Мысалы, «ATAMEKEN BUSINESS» арнасын сол тізімге қосса, одан халыққа әлдеқайда көп пайда, игілік келер ме еді. Халықты кәсіпкерлікке үйрету керек қой. Ал ресейлік телеарналардан бүкіл әлем, тіпті Мәскеудің одақтастары да бас тартуда. Биылғы тамызда Армения мен Беларусь шектеді. Балтық елдері, Түрікменстан, Өзбекстан, Украина және басқа да бұрынғы 15 одақтас республиканың басым көпшілігі тыйым салып тастаған. Қырғызстан екеуіміз ғана қалдық. Ресей телеарналарының әсіресе, пандемия кезінде халыққа зиянды ақпарат таратқаны белгілі. Батыс ресейлік БАҚ-тың мемлекеттің ішкі ісіне, сайлау процесіне қол сұғатынын ескертіп жүр», – дейді саясаттанушы.

Саясаттанушы Досым Сәтпаев ресейлік БАҚ Кремльдің рупорына айналып кеткеніне назар аудартады.

«Елімізде орыстілділер көп. Олар Ресей ақпаратын көп тұтынады. Мұны Мәскеу Қазақстан жағына қысым көрсету құралы ретінде пайдалануы ықтимал. Қырымды қосып алғалы, БАҚ арқылы өзгеге қысым жасауды ресейлік тарап жақсы меңгеріп алды», – дейді ол.

Мамандар міндетті тізімге кірген «Мир-24» телеарнасын енді мемлекеттік тілдегі бағдарламалар үлесі бойынша заңнаманы мүлтіксіз сақтауға иліктіру қажеттігін айтады.  

Жанат Ардақ

Қазақстанның төрт облысы халқының басым көпшілігі тек ресейлік арналарды көреді

23 Мамыр 2019 11:39 1555

Қазақстандық көрермендерге солтүстік көршінің бірнеше спутниктік операторы заңсыз қызмет көрсетіп жүр.  

Ел аумағы түгіл, көрші елдерді де қамтиды деп дәрежелейтін мемлекеттік OTAU TV-ның бұл өңірлерге таралуы айтуға да тұрмайтын мардымсыз деңгейде екені анықталды.

Бұрыннан қалыптасқан бұл проблема қазіргі сайлау науқаны тұсында өзекті болуда. Себебі бұл өңірлердің тұрғындары Ресейде не болып жатқанын жақсы, тіпті бүге-шігесіне дейін біледі де, Қазақстандағы жағдайдан хабары шамалы. Бұлай бара берсе, төрт облысымыз қай елде отырғанынан жаңылуы ғажап емес.

Сондықтан идеологиялық күрес жаңа деңгейге шықты.

Қазіргі кезде қазақстандық көрермендерге солтүстік көршінің бірнеше спутниктік операторы заңсыз қызмет етеді. Олар мемлекетіміздің заңнамасын айналып өтеді, ұлттық мүдделерге шекеден қарайды: бірде-бір қазақстандық арнаны өз топтамасына қоспайды. Әрі күн сайын шеткері өңір тұрғындарының құлағына нені құйып жатқаны беймәлім.

Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі бүгінде Қазақстанда тіркелмеген шетелдік спутниктік операторлардың елімізге хабар таратуына қатысты салмақты проблема барлығын растады және олар қатарында «РадугаТВ», «Триколор ТВ», «НТВ+», «Орион Экспресс», «Ямал», «Hotbird», «Платформа HD», «Телекарта» секілді операторларды атады.

Арнайы жүргізілген талдау нәтижелері Қазақстан аумағында тіркелмеген шетелдік спутниктік операторлардың (ТШСО) ену үлесі 15%-ды құрайтынын паш еткен. Бірақ бірқатар облыста бұдан бірнеше есе жоғары.

Бұл жайында «Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне ақпарат мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заңының жобасына тұжырымдамада айтылған.

«Спутниктік хабар таратудың таралуына жүргізілген талдау Ресей федерациясымен шекаралас 4 өңірде ТШСО-лардың ену деңгейі жоғары болып отырғанын көрсетеді. Бұл ретте OTAU TV-ның хабар тарату деңгейі ТШСО-мен салыстырғанда төмен болып қалуда. Атап айтқанда, Батыс Қазақстан облысында – OTAU TV үлесі 30%, тіркелмеген шетелдік спутниктік операторлар үлесі – 40%. Қостанай облысында OTAU TV– 17%, ТШСО – 19%. Павлодар облысында «OTAU TV» – 18%, ТШСО – 26%. Солтүстік Қазақстан облысында OTAU TV – 16%, ТШСО – 27%», – делінген осы құжатта.

Жалпы алғанда, мемлекеттік цифрлық эфирлік теле, радио хабарларын тарататын «OTAU TV» ресейлік заңсыз операторлармен бәсекелестікте небәрі бірнеше өңірімізде ғана жеңімпаз шығады екен.

Бірінші тұғырда қазақы Атырау облысы тұр, OTAU TV-ға шаңырақтардың 72%-ы қосылған, тағы 16%-ы ресейлік идеологияны жатсынбайды.

Екінші орында Шымкент қаласы орналасқан. OTAU TV-мен жаңа мегаполистің 71%-ы қамтылған, ал отандық арналардың бірін менсінбейтін ресейлік операторлар қызметін отбасылардың небәрі 17%-ы ғана пайдаланады.

«Үштікті» батысымыздағы тағы бір өңір – Ақтөбе облысы тұйықтайды: мұнда отбасылардың 40%-ының төріне OTAU TV, тағы – 30%-ына – ТШСО-лар шығыпты.

Төртінші орынға астаналық облыс – Ақмола жайғасты, онда OTAU TV еншісіне 34%, ресейлік операторларға – 27% тиесілі.

Қазақстанда кеңес кезіндегідей шатырға антенна қадай салып, теледидар көру тәжірибесі жойылғаны мәлім: не сапасы тым нашар болады, не мүлдем көрсетпейді. Қазақстандық арналарды тегін әрі сапалы көру үшін міндетті түрде OTAU TV спутниктік тарелкесін сатып алу шарт. Әрине, мұның сыртында елімізде IDTV, Alma-TV секілді көптеген отандық оператор да сым тартып, телеарналарды тамашау қызметін көрсетеді. Дегенмен олар санаулы ірі қалаларымыздан әрі аспайды.

Сәйкесінше, өзге елдімекендердің, соның ішінде Ресеймен шекаралас өңірлердің жұртшылығына спутник орнатуға тура келеді. Бұл ретте отандық «ақпарат майданында» ресейлік спутниктік компаниялардың қазақстандықтарға көп жерде сөзі өтімді екені аңғарылады.

«ТШСО-лар қазақстандық телеарналарды таратпайды, сондай-ақ олар телерадио хабарларын тарату, БАҚ және жарнама саласындағы отандық заңнаманы, «Балаларды денсаулығы мен дамуына зиян келтіретін ақпараттан қорғау туралы» 2018 жылғы 2 шілдедегі заңының талаптарын орындамайтынын атап өту қажет. Осылайша, шетелдік спутниктік қабылдау құрылғыларын пайдаланатын Қазақстан азаматтары еліміздің ақпараттық кеңістігінен тыс өмір сүреді», – делінген тұжырымдамада.

Әрине, өзін сыйлайтын мемлекет бұған бей-жай қарап, қапы қалмаса керек. Сол себепті «Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне ақпарат мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заңында ресейлік операторлардың елімізде қаптатып жасырын әрі заңсыз орнатып жатқан спутниктік тарелкелерге қарсы жойқын күрес көзделуде.

Айта кету керек, шетелдік спутниктік операторлардың қызметін реттеу мақсатында 2017 жылғы 28 желтоқсанда «Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне ақпарат және коммуникация мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңы қабылданған болатын. Ол бойынша телерадио хабарларын тарату саласында лицензиясы жоқ және Қазақстан аумағында меншікті жерсеріктік хабар тарату жүйелері жоқ операторлар қызметіне шартты қолжетімділік картасын сатуға тыйым салынды.

Алайда министрліктің мәлімдеуінше, былтыр сынақтан өткен бұл талап «тиімділігінің тым әлсіз» екенін танытқан. Өйткені бұл талапты бұзғаны үшін жеке тұлғалар мен компанияларға жаза мен жауапкершілік көзделмеген.

ТШСО бойынша жоғарыда айтылған проблемаларды ескере отырып, жаңа заң жобасында шетелдік спутниктік қабылдау құрылғыларын таратқаны және заңсыз орнатқаны үшін әкімшілік санкциялар белгіленетін болады.

Бұған қоса, осындай бұзшылық фактілерін анықтау бойынша жергілікті атқарушы органдардың құзыретін толықтыру ұсынылып отыр. Бұл «телерадио хабарларын тарату және БАҚ саласындағы заңнаманың орындалу тиімділігіне әсер етеді». Яғни, әкім өзіне сеніп тапсырылған ауыл, кент не қалада заңсыз спутниктердің орнатылғанын байқаса, оны мәжбүрлі түрде алғызып тастатқызуға құзырлы болуы керек.

Жанат Ардақ