/img/tv1.svg
RU KZ
Үкімет пен бизнес ҚҚС мәселесінде ымыраға келе алмады

Үкімет пен бизнес ҚҚС мәселесінде ымыраға келе алмады

Ұлттық экономика министрлігі бизнес-қауымдастық пен заң шығарушыларға екі ауыртпалықтың ішінен өзіне тиімдісін таңдауды ұсынды.  

12:56 02 Қараша 2016 9172

Үкімет пен бизнес ҚҚС мәселесінде ымыраға келе алмады

Автор:

Жанболат Мамышев

Қолданыстағы заңнамамен 2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап ҚҚС бойынша есепке қоюдың шегі 30 мың АЕК-тен (айлық есептік көрсеткіш) 3234 АЕК-ке дейін төмендейді, яғни 10 есеге төмендемекші. Бұл үкіметтің көлеңкелі тұстан шығарылған бизнестен түсетін кірістерін көбейтіп қана қоймайды, сонымен бірге жеке кәсіпкерлердің ұсақталуына немесе олардың заңды бизнестен мүлдем кетуіне әкеледі.

Ұлттық экономика министрлігі әзірлеп, парламент мәжілісінің бірінші оқылымында мақұлданған заң жобасында 2017 жылдың соңына дейін ҚҚС бойынша шектікті 30 мың АЕК (63 млн теңге) деңгейінді  қалдыру, содан кейін оны 2020 жылға дейін бірте-бірте 15 мың АЕК-ке дейін төмендетуді ұсынып отыр. 

ҰЭМ-нің есебінше, спирттік ішімдік пен шылымға акциз қоюды арттырудан, сонымен қатар ҚҚС бойынша шектікті кезең-кезеңмен төмендетуден түсетін қосымша түсімдер 2019 жылға дейін уақытты қоса алғанда 237 млрд теңгені құрауы керек.

2017 жылдан бастап ҚҚС бойынша шектіктің  бірден төмендеп жылжуы есебімен келісіп, бизнес-қауымдастық екі ауыртпалықтың ішінен өзіне тиімдісін, яғни 2018-2020 жылдарда ҚҚС бойынша шектікті кезең-кезеңмен екі есе төмендетуді таңдап алуы керек деп санайды ҚР Ұлттық экономика министрі Қуандық Бишімбаев.

«Заң (салық заңнамасына түзетулер - автор еск.) парламентте. Ол бірінші тыңдалымда (парламент мәжілісінде - автор еск.) мақұлданды. Үкімет өз ұстанымынан бас тартпайды. Немесе бұл заң жобасын кері қайтарып, шектіктің 10 есеге төмендегенін қалайсыздар ма? Қандай шешім бар? Бүгінгі сіздер көріп отырған шешім немесе шекті 10 есеге азайту? Шешімді қолданыстағы заңнамадан немесе оңайлатудан таңдап алу керек», – деді Қуандық Бишімбаев үкімет отырысынан кейін журналистерге берген сұхбатында. Оның ойынша, салықтық реформа бойынша айқай-шу шығарып жүргендер мәселені толық түсінбеген.

«Салықтық жүктемені арттырып жатыр деп айтқан кезде олар оны немен салыстырады? – деп сауал қойған Қуандық Бишімбаев оған өзі жауап берді: –   Менің ойымша, қазіргі заңнамамен салыстырған жөн. Міне, қолданыстағы заңнамаға қатысты салықтық жүктемені шағын және орта бизнес үшін төмендетіп жатырмыз. Яғни, қазіргі заңда ҚҚС бойынша шектік 10 есе төмендетілген болу керек. Біз оны 2017 жылы төмендетуді ұсынып отырғанымыз жоқ. 2018 жылдан бастап 2020 жыл аралығында кезең-кезеңмен он есе емес, 2 есе төмендетуді ұсынып отырмыз. Сонда 2020 жылы болатын шектіктің өзі өте жоғары болады».

Сонымен бірге министр Ресейдегі ҚҚС бойынша шектікті мысал етті. «Көршілес Ресейдегі шектік 26 мың еуро. Ал ол бізде 32 млн (теңге - автор еск.) болады да, 2020 жылы 90 мың еуроны құрайтын болады. Ал айқай-шу шығарып жүргендер істің мәнісін толық түсінбегендер. Бұған дейін бірінші заң жобасымен мұқият танысыңыздар деп түсініктеме берген болатынмын. Адамдар заң жобасымен таныспаған немесе олар дұрыс түсінбеген», – деді министр.   

Сондай-ақ министр ҚҚС бойынша шектікті төмендету бюджет жыртығын жамаудың амалы деген пікірмен келіспейтінін айтты.

«Бұл жыртықты жамаудың амалы емес, бұл салық алаңын түзетуге деген талпыныс. Яғни, біздің салық алаңымыздың ой-шұңқыры көп, ал бұл кейін салмақты салық саясатын жүргізуге мүмкіндік бермейді. Жеңілдік алатындар, тауар беретіндер бар. Ал ҚҚС бойынша салмақ олардан тауар сатып алатындарға түседі. Содан соң түзетуді қажет ететін жағдайлар туады. Егер сіз біреуге жеңілдік беретін болсаңыз, онда ол міндетті түрде келесі кезеңде атып шығады», – дейді Қуандық Бишімбаев.

Сонымен бірге министр Рақым Ошақбаевтың айтуымен жеткізілген еліміздің бірқатар тәуелсіз экономисінің 2020 жылға дейін ҚҚС бойынша шектікті кезең-кезеңмен екі есе төмендетудің орнына оны 30 000 АЕК мөлшерінде сақтап қалу туралы айтқандарына түсініктеме берді.

Министрдің айтуынша, экономистер айтылған ұсыныс бойынша ҰЭМ-ге әзірше ешқандай есебін ұсынбаған. «Олардың  ойымен таныспын, алайда оған қатысты ештеңе айта алмаймын. Себебі, олардың ұстанымдарының ешқандай негіздемесі мен есептерін көріп отырған жоқпын», – деді Қуандық Бишімбаев.

Бұдан бұрын экономистер тобының ҚҚС бойынша шектікті 30 000 АЕК мөлшерінде сақтап қалуды ұсынғаны айтылған болатын. «Бүгінгі күні... ҚР Салық Кодексінің 568 бабына сәйкес, ҚҚС бойынша шектік 30 000 АЕК-ті құрайды. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне кедендік реттеу және салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 3 желтоқсанындағы № 432-V заңына сәйкес, 2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап ҚҚС бойынша шектік 3234 АЕК-ті құрайды, заң жобасында 2020 жылға қарай ҚҚС бойынша шектікті кезең-кезеңмен екі есе – 15 000 АЕК-ке дейін төмендету қарастырылды. Олардың жариялаған өтініштерінде бүгінгі күннің жағдайына қатысты «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне кедендік реттеу және салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңымен және ҰЭМ заң жобасымен бизнестің салықтық жүктемесін арттыру қарастырылады», – деп көрсетілген.

 «Сол себепті ҚҚС бойынша қолданыстағы шекті  30 000 АЕК мөлшерінде сақтап қалу ұсынылды, яғни қолданыстағы заңдағы ҚҚС бойынша шекті 3234 АЕК-ке дейін төмендету туралы норманы және ҰЭМ-нің заң жобасындағы 2020 жылға қарай шекті кезең-кезеңмен 15 000 АЕК-ке дейін төмендету туралы норманы алып тастау керек. Бірінші және екінші оқылым арасында депутаттар осындай түзету енгізуге мүмкіндіктері болады деп ойлаймын. Біз оларды осыны жасауға шақырамыз», – деді Рақым Ошақбаев.

Жанболат Мамышев

Салық реформасындағы талас-тартыс

16 Қаңтар 2017 17:01 7100

Үкімет салық салу жүйесінен «коммерциялық табысқа» төлем жасауды алып тастау мәселесін әлі шешкен жоқ.

Жер қойнауы және жаңа Салық кодексі туралы жобалар әзірленіп жатқанына қарамастан, үкімет жер қойнауын пайдаланушылар үшін коммерциялық табысқа төлем жасауды алып тастау жөнінде бір шешімге келген жоқ. Қаржы министрлігі мемлекеттік кіріс комитетінің төрағасы Ардақ Теңгебаев депутаттарға берген жауабында бұл мәселенің әлі талқыланып жатқанын айтты.

«Қазір бұл мәселе жұмыс тобында қызу талқыланып жатыр. Бізге, ең бірінші, инвестиция және даму министрлігімен және энергетика министрлігімен жер қойнауы туралы кодекс жобасына қосылатындарды әзірлеп алуымыз керек. Сондықтан жер қойнауы туралы кодекс жобасында не болатыны әлі шешілген жоқ. Кодекс жобасында коммерциялық табысқа төлем жасаудың орнына жалға беру төлемі, сонымен бірге басқа да жолдар ұсынылып отыр. Мәселе толығымен шешілген жоқ. Сондықтан коммерциялық табысқа бонус төлеу алып тасталатын болса, онда бұл мәселе де қарастырылады», – дейді Ардақ Теңгебаев.

Бонус алу мәселесі әлі шешілмесе де, бизнестің басқа ұсынысы – пайдалы қазбаны өндіру салығын (ПҚӨС) роялтиге айырбастау мәселесі толығымен шешілді. Бизнес-қауымдастықтың бірқатар өкілі мұндай айырбастауды дұрыс деп есептейді. Олардың айтуынша, роялтиді өндіріп алу өндіріс салығына қарағанда нарықтық және экономикалық негізделген механизм.

Қатты пайдалы қазбаларды өндіру саласындағы сатудан түсетін өндіріс салығын роялтиге айырбастау халықаралық стандарттарда да көрсетілген. Бұл 2016 жылы Қазақстан мүше болған CRIRSCO комитетінің талабы. Алайда мемлекеттік шенеуніктердің ойы басқаша.

«Өндіріс салығы жер қойнауы үшін төлемді қажет етеді. Яғни егер сен жер қойнауынан пайдалы қазба өндірген болсаң, ол мемлекеттің меншігі болғандықтан, ол үшін ақы төлеуің керек. Ал роялти жер қойнауын пайдаланғаның үшін төлем қажет етеді, ол сенің сатқаныңнан төлем сұрайды. Сондықтан өндіріс салығын роялтиге айырбастауға қарсымыз. Өйткені жер қойнауының ақысы басқа жаққа кетіп қалады», – деп нақтылады Ардақ Теңгебаев.

Мұның тек бір ғана мемлекеттік органның позициясы екенін айтып өту керек. Жер қойнауы туралы кодекс жобасы бойынша дау әлі жалғасып жатыр, ал жаңа Салық кодексінің жобасы көпшіліктің талқылауына әлі ұсынылған да жоқ. Сондақтан бұл даудың басы ғана. Дегенмен айтылып отырған екі құжат парламенттің талқылауына 2017 жылы түседі деп күтіліп отыр.

Ішкі нарыққа арналған жеңілдіктер

16 Қаңтар 2017 14:10 7182

Үкімет ішкі нарықта жұмыс істейтін ауыл шаруашылығы кооперативтеріне «салық жеңілдіктерін» беруге дайын.

Ауыл шаруашылығы кооперативі құрылымында және оның ішінде тек ішкі нарыққа жұмыс істейтін шаруа үшін арнайы салық тәртібі заңға қайта енгізілуі мүмкін. Шенеуніктердің айтуынша, бұл мәселе қазір әзірленіп жатқан салық кодексінде қарастырылып жатыр. Мұны барлық мемлекеттік орган қолдап отыр.

Еске салатын болсақ, мәселенің барлығы салық заңы шаруаларға салықтың бес түрінен 70%-ға төмендету жеңілдігін беретіндігінде болып отыр. Алайда шектеу де бар. Егер басқа да заңды тұлғалармен заңсыз жұмыстар жасалатыны белгілі болса, онда мұндай шаруаларға жеңілдік берілмейді, тіпті оларға айыппұл салынады. Қаржы министрі Бақыт Сұлтанов қатысқан парламент мәжілісі отырысында депутаттар заңдағы осы қайшылыққа тоқталды. Депутат Сергей Звольский мұндай шектеу елдегі агробизнесті дамытуға кедергі болатынын, өйткені бұл шектеу ауыл шаруашылығы өндірушілеріне қандай да бір холдингтің құрамында жұмыс істеуге, инвестиция тартуға мүмкіндік бермейтінін атап өтті.

«Бір-бірімен технологиялық жағынан тізбектеліп жатқан ауыл шаруашылығы өндірісінің ерекшелігі заңды жеке кәсіпорынды құруды талап етеді. Осының нәтижесінде кәсіпкерге үлестесіп жұмыс істеуден аулақ болу үшін активтерді басқа жасырын жолмен тартуға тура келеді. Сонымен бірге салық кодексіндегі бұл жағдай бизнеске жасалып отырған қысымдардың бірі. Өйткені салық органдары мұндай заң бұзушылыққа айппұл салады да, ол кәсіпкерлік субъектісінің көп жылғы табысынан асып кетіп, оны банкрот қылуға дейін жеткізеді», – дейді депутат.

Қаржы министрі бұл сұрақтардың талқыланып жатқанын, оның ішінде бизнес-қауымдастық қарап жатқанын айтты.

«ДСҰ және ЕАЭО талаптарына сәйкес мұндай жеңілдіктер болмауы керек. Бірақ отандық тауар өндірушіні қолдаудың басқа да қосымша шараларын жасауымыз керек. Әсіресе агроөнеркәсіп кешені секторына қолдау көрсету керек. Өйткені бұл – басым сектордың бірі, мемлекет басшысы да бұл міндетті алға қойып отыр. Осыған сай жұмыс жүргізіледі. Сондықтан әзірленіп жатқан заң жобасы барысында осы нормаларды ұсынамыз», – дейді ол.

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Гүлмира Исаева бұл мәселе министрліктің елдегі ауыл шаруашылығы кооперацияларын дамыту жоспарында маңызды орын алып отырғанын айтып өтті.

«Ауыл шаруашылығы министрлігі депутаттардың ұсынысын қолдайды. Егер ауыл шаруашылығы кооперативтерінің өнімі экспортқа шығарылмай, ел ішінде сатылатын болса, онда біз ауыл шаруашылығы кооперативтерінің мүшесі – заңды тұлғаларға арнайы салық тәртібін қолдану бойынша шектеуді алып тастау туралы ұсынысты қолдаймыз. Біздің ойымызша, бұл өндіріспен, өсірумен айналысатын заңды тұлғаларды көптеп тартуға мүмкіндік береді», – дейді ол.

Ұлттық экономика министрлігінің салық және кеден саясаты департаментінің директоры Азамат Әмірин де бұл мәселенің белсенді талқыланып жатқанын айтты. «Қазір жаңа салық кодексін әзірлеу барысында жұмыс тобы құрылды. Бұл мәселені біз де қарастырып жатырмыз. Заң жобасына нормалар ұсынылады», – дейді ол.

Енді жауабын күтіп тұрған жалғыз сұрақ заң жобасы парламенттің қарауына қашан түседі және ауыл шаруашылығы кооперациясындағы шаруаларға үкімет қандай жеңілдіктер жасауға дайын?