/img/tv1.svg
RU KZ
Волонтерлер 7 жалпыұлттық жобаны жүзеге асырады

Волонтерлер 7 жалпыұлттық жобаны жүзеге асырады

Birgemiz атты республикалық фронт-кеңсе ашылды. 

11:47 12 Ақпан 2020 1622

Волонтерлер 7 жалпыұлттық жобаны жүзеге асырады

Автор:

Қанат Махамбет

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев волонтерлердің Birgemiz атты республикалық фронт-кеңсесінің салтанатты ашылу рәсіміне қатысты. Шара шеңберінде Президент Қазақстандағы волонтерлар қозғалысының құрметті елшісі атанды. 

EХРО көрмесінің Art Hub павильонында орналасқан фронт-кеңсе Қазақстанның барлық волонтерлері үшін кеңес беру және оқыту орталығына айналады. Мұнда  волонтерлік жобалар мен оқыту бағдарламаларын үйлестіріліп, мониторинг жасалады. Сонымен қатар бірыңғай Call-орталықтың жұмысы басқарылады. 
Шара шеңберінде QQAZVOLUNTEER.KZ  онлайн платформасының қызметі мен Bilim, Qamqor, Úmit, Sabaqtastyq, Taza Álem және Saulyq, Аsyl mura сынды волонтерлардың 7 жалпыұлттық жобасы таныстырылды. 

Белгілі болғандай, волонтерлар жоғарыдағы жобаларды жүзеге асырып, ел азаматтарына қол ұшын береді. 
Нақтылайтын болсақ, Bilim жобасы бойынша ауылдық мектептердің жоғары сынып оқушыларына ҰБТ-ға дайындық, ағылшын тілі мен компьютерлік сауаттылыққа оқыту бойынша волонтерлік көмек  ұйымдастырылады. Sabaqtastyq жобасы бойынша волонтерлер балалар үйлерінің  тәрбиеленушілеріне қамқорлық жасайды. Saulyq жобасы адамдарға медициналық көмек көрсетуге ықпал етуді, ал Taza Álem жобасы қоршаған ортаны қорғауды мақсат тұтады. Аsyl mura жобасы аясында волонтерлер мәдени-тарихи мұраның қорғалуы мен сақталуына атсалысады. Qamqor, жобасы шеңберінде еріктілер қарттар үйлеріндегі адамдарға қол ұшын созады. Ал Úmit жобасы арқылы волонтерлер хабар-ошарсыз кеткен адамдарды іздейді. Жоғарыдағы жобаларды жүзеге асыру аясында азаматтардың нақты жергілікті мәселелерді шешудегі талпынысын қолдау үшін 300 мың теңгеге дейін шағын грант бөлінеді. 

Естеріңізге салайық, былтыр тамыз айында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың жарлығымен 2020 жыл – Волонтер жылы деп жарияланды. Бүгінгі таңда еліміздегі волонтерлар ұйым 50 мыңнан астам адамның басын біріктіріп отыр. 

Қанат Махамбет

Ұлттық компаниялардағы лауазымға волонтерлер алынады

Еріктілер тапшылығын тартқан билік жаңа қолдау түрлерін енгізбек.  

05 Шілде 2020 13:06 1229

Елімізде волонтер болу – құрметсіз іс. Олардың тегін еңбегін билік те, мол грант ақша иеленген үкіметтік емес ұйымдар да қайырымсыз пайдаланды. Пандемия, ТЖ және карантин кезінде аз қамтылған отбасыларға азық-түлік топтамасын тасыған еріктілер мейірімсіз және ашкөз адамдардан алғыс орнына, ұрыс естіді. Биліктің әрекетсіздігі үшін бұқара алдында еріктілерге жауап беруге тура келді: халық оларды «өкіметтің өкілі» деп жер-жебіріне жете сөкті, соққыға жығылғаны да бар. Әскерилермен бірге блок-бекеттерде тұрған, көшелерді патрульдеген еріктілер коронавирус жұқтырып, індетпен жалғыз қалды, өз бетінше емделуіне тура келуде, бұл жағдайға уәде етілген төлемін ала алмады.

Қазақстан бүгіннен бастап қайтадан жалпыұлттық қатаң карантинге жабылуда. Билік тағы да волонтерлерді қажет етіп отыр.

2020 жыл «Волонтер жылы» деп жарияланып, арнайы заң қабылданғанымен, шын мәнінде оларды қолдау рәсімдері мен тетіктері нақты белгіленбегені енді белгілі болды. Мұны салаға жауапты Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі ашық мойындады. Ол жайында «Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне волонтерлер қызметі және қайырымдылық мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заң жобасы тұжырымдамасында атап көрсетілген.

Бүгінде елімізде 50 мыңнан астам белсенді еріктіден тұратын 500-ден аса еріктілер ұйымы мен тобы бар. Үкімет мұны азсынады. Билікке салса, ол бүкіл халықтың тегін қызмет етуін қалайды. Мысалы, ерікті-мәжбүрлі жаппай сенбілік деген тек посткеңестік кеңістікте ғана бар.

«Халықаралық зерттеулерге сәйкес, Қазақстан – азаматтық белсенділік пен волонтерлік қызмет деңгейі төмен елдер тобына жатады. Мұны 2019 жылғы отандық әлеуметтік зерттеулер де растады. Қазақстандықтардың небары 6%-ы ғана белсенді волонтер саналады. Сұралған азаматтардың 63%-ының волонтерлік қызмет тәжірибесі жоқ болып шықты», – дейді Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі.

Егер қолдау көрмесе, нарық заманында ешкім де тегін жұмыс істегісі келмейді. Сондықтан Аида Балаева ведомствосы жаңа заң тұжырымдамасын әзірледі. Сонымен, жаңа заң не бермек?

Келісімшарттың жаңа түрі пайда болады

Сарапшылардың байламынша, жан-жақты дәріптелген қолданыстағы «Волонтерлік қызмет туралы» заң ерікті мен волонтерлік ұйым арасындағы қарым-қатынастың сипатын анықтамайды екен. Мысалы, ол ұйымды еріктілермен азаматтық-құқықтық шарт бекітуге міндеттемейді. Салдарынан, ерікті осы қызметі үстінде мерт болса, өз абыройын қорғап, волонтерлік ұйым одан бас тарта салуы ықтимал: «Біздің адам емес, білмейміз» десе, бітті.

«Заңнамалық негізде реттелген құқықтық қатынастардың болмауы салдар-тәуекелдерге әкеп соғады. Тіпті волонтерлер қызметі ақысыз болғанына қарамастан, бәрібір бұл құқықтық қатынастар шартпен реттелуге тиіс», – дейді министрлік.

Заң бұрынғы министр тұсында қабылданды. Енді оның кемшін тұсын жаңа басшылық ашуда. Азаматтық кодексте тек ақылы көрсетілетін қызметтерге ғана келісімшарт бекіту көзделген. Ақысыз қызмет туралы ештеңе айтылмайды. Жаңа заң осы олқылықтың орнын толтыруы керек.

Ерікті мен волонтерлік ұйым арасында қол қойылатын жаңа құжаттың баршаға ортақ үлгісін министрлік бекітетін болады. Бұл Отанға және қоғамға қызметі үшін ақы талап етпейтін ізгі азаматтардың қорғалуын күшейтеді деп күтілуде.

Волонтер кітапшасы енгізіледі

2016 жылғы 30 желтоқсанда күшіне енген қазіргі «Волонтерлік қызмет туралы» заңда еріктілердің мәртебесін және оның қоғамға пайдалы жұмыс өтілін есепке алатын әрі растайтын ашқандай сәйкестендіру құжаты жоқ көрінеді. Соның кесірінен елге ақысыз, адал еңбегі сіңіп жүрген адамдар елеусіз қалуда. Ал «волонтермін!» деп кеуде керіп жүргендердің біразы ондай қызметпен шындап айналыспаған, іс емес, сөз серкесі атанған қоғам белсенділері ғана. 

«Осы мақсатта Қазақстанда еңбек кітапшасының аналогы ретінде «Волонтерлік кітапша» және еріктінің электрондық куәлігі енгізілетін болады. Волонтерлерді тіркеудің оңайлатылған тәртібі анықталады. Еріктінің куәлігін және волонтерлік кітапшаларды рәсімдеу және беру тәртібі айқындалады. Міне, осылар – оның мәртебесін, жеке тұлғасын растайтын дербес құжаттары болып табылады», – деді ведомство.

Бұрын баса мән бермесе керек, енді жағдайдың қиын екенін сезген мемлекет халықты тегін қызмет етуге жаппай тарту үшін әртүрлі ынталандыру тетіктерін енгізуге ниеттеніп отыр. Мысалы, волонтер болған ай-жылдары еңбек өтілі ретінде еңбек кітапшасына түсіріледі. Ерікті болу тәжірибесі бар жастарға университетке немесе колледжге түсу кезінде басымдық берілмек. Волонтерлердің өмірін мемлекет сақтандыратын болады.

Ерікті болса, жұмыс өтілі толады

Осы салаға қатысты заң қабылданғанда депутаттар еріктілердің есіл еңбегі еңбек кітапшасында көрініс табуы керектігін мәселе етіп көтерді. Алайда бұл бастамада табандамады ма, әлде шенеуніктердің тегеурініне төтеп бере алмады ма, кейін Парламент қабылдаған заңға «жұмыс өтілі» туралы бір сөз енбеді.

«Волонтерлер қызметін еңбек өтілі деп тану тәртібі жоқ. Осыған байланысты еріктілер қызметін жалпы еңбек өтіліне қосу үшін еңбек заңнамасына өзгерістер енгізу ұсынылады. Бұдан бөлек, осы қызметті дамыту мақсатында Еңбек кодексін өзгерту көздеуде: нәтижесінде, волонтер болғысы келетін адамдарға жұмыс беруші оның жұмыс орнын сақтай отырып, ақысы төленбейтін әлеуметтік демалыс беруге тиіс болады», – делінген жаңа заң жобасы тұжырымдамасында.

Мысалы, Арыста жарылыс болғанда, Мақтааралды өзбектің тасқыны басқанда біраз адам ерікті болуға тілек білдірген, тіркелген, дегенмен, кейіннен басшылары жұмыстан босатпайтынын айтып, бас тартқан.

HR-саласының маманы Ренат Каримов бұл бап Парламентте қызу талқылау туғызуы мүмкін дейді.

«Шыны керек, бұл жаңашылдықтың қалай іске асатынын түсінбеймін. Әлдебір компанияда, немесе меморганда қызмет атқаратын жұмыскер волонтер болса, оның орны, жалақысы сақталады, әлеуметтік салығы төленіп, зейнетақы жарнасы аударылады. Егер еріктілік қызметі жұмыс өтіліне қосылса, оның мысалы, өзін-өзі жұмыспен қамтушыларға, фрилансерлерге не көмегі бар? Ертең зейнеткерлікке шыққанда еңбек органдары азаматтардың жинақтаушы зейнетақы қорына қатысу мерзімін басты назарға алады. Ал адам еңбекақысы төленетін жұмыс істемесе, үнемі ерікті болып жүрсе, зейнетақы жарнасы аз болады ғой. Демек, зейнетақысы да ең төменгі деңгейге құлдырайды. Жұмыс өтілінің көптігінен көп пайда жоқ. Оның орнына мемлекет волонтерлер үшін зейнетақы жарнасын аударсын, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына ол үшін жарна аударсын. Сонда жұмыссыз қалса, 42 500 теңге көмек ала алады», – дейді сарапшы.

Еріктіге келген зиянды мемлекет өтемек

«Волонтер қызметі қауіпті, зиянды, оның үстіне қолайсыз өндірістік факторлармен байланысты», – дейді Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі. Мысалы, салалық заңның 6-бабына сәйкес, волонтерлер «орталық және жергілікті атқарушы органдарға төтенше жағдайлардың алдын алуда және олардың зардаптарын жоюда көмек көрсетуге» тиіс.

Салдарынан, сел жүруі, бөген бұзылуы кезінде қызыл суды тоқтатамын деп суға бату, жер сілкінісі болса, қираған ғимарат астында көміліп қалу, ормандағы «тілсіз жаумен» күресуде тірілей жанып кету қаупіне душар болады. Ондай жағдайда бір де бір ведомство жауапкершілік арқаламайды. Жазатайым оқиға болса, жергілікті әкімдік – өз қызметкерлеріне, төтенше қызметтер, Ұлттық ұлан және әскерилер – өз жауынгерлеріне және олардың отбасыларына көмек көрсетеді. Волонтерлер бұлардың ешқайсысының құрамына кірмейді. Ал Еңбек кодексіне сәйкес, қайғылы оқиға бола қалса, жұмыс беруші тек өз жұмыскері алдында ғана материалдық жауапкершілік арқалайды.

Балаеваның министрлігі қолданыстағы ұлттық заңнамада тіпті волонтер өмірін сақтандыру көзделмегенін растады.

Осыған байланысты еріктілерге қатысты жаңа әлеуметтік кепілдік түрін енгізу қарастырылуда: олардың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды мемлекет өтемек. Сонымен қатар азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру мәселесі пысықталуда.

Қазақстандықтарды тегін жұмысқа ынталандыру үшін Үкімет өзге де ұсыныстармен Парламентке шықпақ. Мәселен, мемлекеттік қызметке тұру, ұлттық компанияларға жұмысқа орналасу кезінде волонтерлерге басымдық беру ұсынылады.

Қазіргі заң бойынша волонтер болу үшін азамат кәмелет (18) жасқа толуы міндет. Жаңа заң жобасы бұл межені 16 жасқа түсіреді.

Жанат Ардақ

 

Қазақстанда патриотизмге бөлінетін қаражат қысқартылды

Биыл билік 18 адамды ғана патриот деп танымақ.  

09 Мамыр 2020 17:09 1272

Мәдениет және спорт министрлігі «Ішкі саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету және қазақстандық патриотизмді нығайту» бюджеттік бағдарламасын жария етті. Бағдарламаның жетекшісі – мәдениет және спорт вице-министрі Нұрғиса Дәуешов.

Ведомствоның түсіндіруінше, бағдарламаға азаматтардың патриоттық санасын қалыптастыруға, елдің стратегиялық құжаттарын түсіндіруге, сонымен қатар мемлекеттік рәміздер жөніндегі республикалық комиссия отырысын өткізуге арналған шығындар кіреді.

«Жыл патриоты деп тану және марапаттау үшін облыстар мен республикалық маңызды қалалар ұсынатын патриоттар саны 2020 жылы – кем дегенде 18 адам, 2021 жылы – ең кемі 19 адам, 2022 жылы – кемінде 20 адам. Мемлекеттік рәміздерді қолдану және насихаттау жұмысы туралы халықтың хабардар болу деңгейі 2020 жылы – 80%, 2021 жылы – 81%, 2022 жылы – 82% болады», – делінген құжатта.

Бұрындары аса үлкен маңыз берілетін бұл бағытта енді мардымсыз ғана қаражат қарастырылады екен. Мысалы, 2020 жылы 19 миллион 234 мың теңге бөлінбек. 2021–2023 жылдары да әр жыл сайын осынша көлемде ғана қаражат жұмсалады деп жоспарлануда.

Президент жанындағы Мемлекеттік рәміздер мен ведомстволық және оларға теңестірілген өзге де наградалар геральдикасы мәселелері жөніндегі республикалық комиссия жылына 2 рет жиналатын көрінеді.

Биыл қоғамда патриоттық сана қалыптастыру мақсатында 2 шара ғана ұйымдастырылмақ. Жылда республикалық деңгейде «Патриоттар форумы» өтетіні мәлім. Келесі 3 жылда отаншылдықты насихаттауға арналған республикалық шаралар саны 1-ге дейін азаюы мүмкін.

Әрине, мұның барлығы Ақтоты Райымқұлова министрлігі желісіндегі шараларға ғана қатысты. Оның орнына патриоттық тәрбие жұмыстары ардагерлер, қоғамдық бірлестіктер, үкіметтік емес және коммерциялық емес ұйымдар тарапынан өрістеуі ықтимал.

Мысалы, биыл ел Үкіметі жас патриоттарға «Елбасы медалін» табыстайтын болады. Таяуда, 2020 жылғы 24 сәуірде Үкімет қаулысымен 14-тен 29 жасқа дейінгі балалар мен жастарды «патриоттық танытқаны және белсенді азаматтық ұстанымы үшін ерекшелік белгісімен наградтау қағидалары» бекітілді. Ол қағида енді қайта жаңартылып отыр: Білім және ғылым министрлігі осы су-жаңа қаулыға өзгеріс енгізетін жаңа қаулы жобасын қоғамдық талқылауға шығарып отыр.

Оған сәйкес, «Елбасы медалінің» үш түрі болады: жеңімпаздар қола, күміс және алтын медальмен марапатталады. Оны иелену үшін нақты талап-тапсырмаларды орындау қажет.

БҒМ түсіндіруінше, Елбасы атындағы қола медаль 14 жастан бастап беріледі. Оған қол жеткізу үшін жасөспірімдер біріншіден, «спорт және физикалық даму», «таланттар мен дағдылар» және «волонтерлік» бағыттар бойынша 3 ай ішінде аптасына кемінде 1 сағат жаттығудан өтуі керек. Екіншіден, «кітап оқу» бағытында ұсынылған «Қазақ әдебиетінің алтын қоры», «Әлемдік әдебиеттің алтын қоры», «Тұлғалық өсу мен өзін-өзі дамытуға арналған кітаптар, ғылыми-көпшілік әдебиеттер» атты 3 бөлімге жататын кемінде 3 кітапты таңдап оқуы қажет. Үшіншіден, «Ұлттық мұра» бағытында 3 ай бойы аптасына кемінде 1 сағат тапсырма орындауы немесе «Қазақ әдебиетінің алтын қоры» бөлімінен қосымша бір кітап оқуы шарт. Төртіншіден, «Туристік жорықтар» бағытында 2 күндік экскурсияға қатысуы міндет.

Күміс медалімен 15 жастан ересектер наградталады және олар үшін тапсырмалар мерзімі 12 айды қамтиды.

Алтынмен апталған «Елбасы медалін» 16 жастан асқан қатысушылар ала алады, жаттығулар мерзімі 18 айға созылады. Мысалы, үміткердің «спорт және физикалық даму», «таланттар мен дағдылар» бағыттарында – 6 ай ішінде аптасына кемінде 1 сағаттан жаттығуы, «волонтерлік» бағытында – 1 жыл бойы аптасына кемінде 1 сағаттан ерікті болып қызмет атқаруы талап етіледі. «Кітап оқу» бағытында –кемінде 9 кітаптың, соның ішінде «Қазақ әдебиетінің алтын қоры» бөлімінен 3 кітаптың мазмұнын жақсы білуі, «Ұлттық мұра» бағытында – 6–9 ай бойы аптасына кемінде 1 сағат тапсырма орындауы, «туристік жорықтар» бағытында – 4 күндік экскурсияға барып қайтуы қажет. Ересек тобының өз ерекшелігі бар: мысалы, «еңбек практикасы» бағытында белгілі бір кәсіпорын-компанияда кемінде 5 күн тәжірибеден өтеді.

Мүмкіндігі шектеулі адамдарға әкімші жеке талаптар белгілейді.

Үміткерлер әкімші анықтайтын интернет сайтта тіркеуден өтеді және өтініш қалдырады. Содан кейін қатысушы тұрғылықты жері не оқу орны бойынша нақты орталыққа бекітіледі, оған жаттығуды адал орындауын бақылайтын тәлімгер ұсынылады. Сондай-ақ таңдалған бағытына сәйкес нормативтер мен қатысудың жеке графигі ұсынылады.

Үміткерлер спортпен шұғылдануы, шығармашылықпен айналысуы, сонымен қатар ұлттық мәдениет, ас әзірлеу, сәндік-қолданбалы өнер салаларындағы дарыны мен дағдыларын дамытуы тиіс. Осы бағытта қаншалықты ілгерілегені туралы есепті өзіне берілетін арнайы дәптер-журналында тіркеп жазып отыруы керек. 

Қатысушылардың қызметі балмен есептеледі. Оның қорытындысында комиссия кіл мықтының арасынан кім жеңгенін анықтайды.

Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар шыққандар биылғы желтоқсан айында сый-құрмет көреді. Барлық облыс орталықтары мен үш мегаполисте өтетін марапаттау салтанаттарында жеңімпаздар мен жүлдегерлерге «Елбасы медалі» табысталады.

Жас патриоттарға бұл медаль нендей игілік бермек? Білім және ғылым министрлігінің хабарлауынша (әрі қағидада жазылғандай), егер әлдебір талапкер мен «Елбасы медалі» иегерінің жиған балдары тең болып шықса, онда ЖОО-ға түсу бойынша білім грантын алуда медаль иесі басымдыққа ие болады. 

Жанат Ардақ