/img/tv1.svg
RU KZ
Жаңа шенеуніктерді жұмысқа алуға мораторий жарияланбақ

Жаңа шенеуніктерді жұмысқа алуға мораторий жарияланбақ

Науқаннан аман қалатын мекемелердің де нақты тізімі белгілі болды.

10:39 14 Қаңтар 2020 2061

Жаңа шенеуніктерді жұмысқа алуға мораторий жарияланбақ

Автор:

Жанат Ардақ

Үкімет «Қазақстанда мемлекеттік органдарының жүйесін одан әрі оңтайландыру жөніндегі шаралар туралы» Президенттің жаңа Жарлығының жобасын жария етті.

«Қазақстанда мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру мақсатында қаулы етемін: біріншіден, жаңадан құрылатын немесе қайта ұйымдастырылатын мемлекеттік органдарды, сондай-ақ осы жарлыққа қосымшада көрсетілген меморгандарды қоспағанда, «Б» корпусының бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарына орналасуға жалпы конкурс жариялауға 2021 жылғы 1 қаңтарға дейін мораторий енгізілсін», – делінген құжатта.

Екіншіден, 2020 жылғы 1 сәуірде бюджет қаражаты есебінен ұсталатын мемлекеттік қызметшілердің штат санын 5 пайызға қысқарту басталады деп жоспарлануда.

Үш жылға, яғни 2020–2022 жылдарға арналған бюджет былтыр бекітілгені мәлім. Бұл ретте мораторий және штат санын қысқарту нәтижесінде босатылған мемлекеттік бюджет қаражаты қазынаға кері алынбайды. Басшыларға ол миллиардтарды штатта қалған қызметкерлердің жалақысын көтеруге жұмсауға рұқсат етіледі.  

Жалпы, келесі жылдары бұл науқан жалғаспақ.

Мемлекет басшысы Жарлығы жобасына түсіндірме жазбада Премьер Асқар Мамин бұл қадам екі бірдей міндетті орындауға, нақтылай кетсек, «елімізде жинақы әрі ықшам мемлекеттік аппарат құруға» және «меморгандар тиімділігін арттыруға» бағытталғанын айтады.

Үкіметбасының мәліметінше, құжат қабылданған жағдайда, шенеуніктердің, сонымен қатар ұлттық холдингтер мен ұлттық компаниялар қызметкерлерінің саны 2020 жылдан 2023 жылға дейін кезең-кезеңмен 25%-ға азайтылады.

Қысқарту шаралары республикалық деңгейде де (министрліктер, агенттіктер мен ведомстволарда), жергілікті деңгейлерде де (облыстар мен аудан-қалаларда), сондай-ақ квазимемлекеттік секторда да жүреді. Мораторий мен қысқартудан тек мына мекемелер құтылады.

Штат саны қысқартылуға жатпайтын меморгандардың тізбесі:

1. Президент Әкімшілігі

2. Президенттің іс басқармасы

3. Тұңғыш Президент–Елбасының кеңсесі

4. Тұңғыш Президент архиві

5. Сенат аппараты

6. Мәжіліс аппараты

7. Премьер-министр кеңсесі

8. Қорғаныс министрлігі

9. Орталық сайлау комиссиясы

10. Конституциялық кеңес

11. Жоғары сот кеңесі

12. Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық

13. Ауылдық округтер және ауылдар әкімдерінің аппараттары.

Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің дерегінше, 2019 жылы Қазақстанда мемқызметшілердің штаттық саны 98 мың 726 бірлікті құрады. Тарата кетсек, оның 453-і – бірінші басшылар, яғни мемлекеттік саяси қызметшілер. Басым бөлігі – 98 мың 273-і төменгі лауазымдағылар.

Алдыңғы әкімшілік реформалар және қысқарту науқандарынан кейін мемаппарат қайтадан қампайып, ұлғайып шыға келетін.

Алайда кейінгі екі жылда шенеуніктердің штаттық саны көп өзгермеген екен. Мысалы, 2017 жылы бұл көрсеткіш 98 мың 705 бірлік болған. Тек министр, агенттік басшысы және басқа биік лауазымды тұлғалар лауазымдарының саны өсіпті: екі жыл бұрын саяси мемлекеттік қызметшілердің штаттық саны 433 бірлік қана болатын, қазір – 453. Алда көбеюі де ғажап емес. Себебі, алдағы қысқарту науқаны «саяси» мәртебесі барларға таралмайды.

Бұл жерде неге «бірлік» деген ұғым қолданылғанын түсіндіре кеткен жөн. 98 726 штаттық бірлік – мемқызметтегі шенеуніктерге арналған барлық жұмыс орнын білдіреді. Арасында біразы бос тұр. Мораторий қабылданған жағдайда, адам алуға тыйым салынбақ.

Агенттік мәліметінше, 2019 жылы мемқызметшілердің нақты саны 90 мың 932 адамды немесе штат санының 92,1%-ын құрады. Осылайша, 7 мың 794 жұмыс орнының бос тұрғаны белгілі болды. Мысалы, мемлекеттік саяси қызметшілердің 443-і немесе олардың штат санының 97,8%-ы ғана тағайындалған.

Бірақ Президент жарлығы жобасында тек «Б» корпусының бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарына ғана мораторий енгізу қарастырылған. Бұл корпуста былтыр 97 мың 988 штаттық бірлік болды. Дегенмен, соның тек 90 мың 218-інде немесе 92,1%-ында мамандар жұмыс жасауда.

Нәтижесінде, «Б» корпусында шамамен 7,7 мыңдай «вакансия» болған. Дәл осыларға енді конкурс жарияланбайтынға ұқсайды.

«Тұтастай алғанда, мемқызметшілер арасындағы әйелдер үлесі – 50 мың 331 немесе 55,4%. Оның ішінде мемлекеттік саяси қызметшілер арасындағы әйелдер үлесі – 11,7%, «А» корпусында – 3,3%, «Б» корпусында – 55,7%. Барлық шенеуніктердің орташа жасы – 38,7 жас. Бұл ретте мемлекеттік саяси қызметшілердің орташа жасы – 47,8 жас, «А» корпусында – 47,3 жас, «Б» корпусында – 38,7 жас. Мемқызметшілер арасында 50-ден жоғары жастағылар саны 18 мың 715 адам немесе 20,6%. Мемқызметшілердің 91,7%-ында немесе 83 мың 421 адамда жоғары білімі бар», – деп мәлім етті Мемқызмет істері агенттігі.

Қазіргі уақытта мемлекеттік қызметте «Болашақ» бағдарламасының небары 570 түлегі ғана жұмыс істейді.

Жанат Ардақ

Мемлекеттік қызметкерлер жұмысқа заңсыз жегіле ме?

Көпбалалы мемқызметші Президент әкімшілігіне шағымданған.  

04 Наурыз 2020 18:37 1661

Мемлекеттік қызмет істері агенттігінде Әдеп жөніндегі комиссияның отырысы өтті. Отырыс барысында министрліктерде жұмыс істейтін қызметкерлерінің жұмыс уақыты біткеннен кейін, қосымша жұмыс жасауы, демалыс және мейрам күндері жұмысқа шығуы жайлы мәселелер тыңдалды.

Мемлекеттік қызмет саласын бақылау департаментінің бас сарапшысы Абылайхан Наурызбаев мемлекеттік қызметші, көпбалалы ана Жамалиеваның Президент әкімшілігіне түсірген арызына тоқталды. Абылайхан Наурызбаевтың айтуынша, Ұлттық экономика министрлігі Бәсекелестікті қорғау және дамыту жөніндегі комитетте қызметкер әлденеше рет заңсыз жұмысқа тартылып, мемлекеттік қызмет туралы заңнама бұзылған. Өйткені бос уақытта жұмыс істеу үшін қызметкердің жазбаша келісімі керек.

«Шұғыл, алдын ала болжанбаған жұмыстарды атқару үшін мемлекеттік қызметкерлер заңнамаға сәйкес, жұмыс уақытынан тыс, демалыс және мереке күндері жұмысқа тартылуы мүмкін. Алайда Еңбек кодексінің 77-бабына сай, үстеме жұмыстарға тартуға жұмыскердің жазбаша келісімімен ғана жол беріледі», – деп түсіндірді бас сарапшысы.

Заң бойынша мемлекеттік қызметші өз жұмысын атқаруына қатысты қызметтік материалдармен кедергісіз танысуға құқылы. Жамалиева құқының бұзылуы туралы аудиожазба берген.

Мемқызметті бақылау департаменті ол аудиожазбаны зерттеген кезде персоналды басқару қызметінің басшысы арызданушы Жамалиевадан жұмыстан кетуге арыз жазуын талап еткені белгілі болған. Ал Әдеп кодексінде мемлекеттік қызметшілер әріптестерімен қызметтік қарым-қатынасы кезінде ұжымда іскерлік, тілектестік және өзара ынтымақтастық орнатуға міндетті екені айтылады.

Ұлттық экономика министрлігінің Бәсекелестікті қорғау және дамыту жөніндегі комитет төрағасының орынбасары, әдеп жөніндегі уәкіл Асқар Жаппарқұлов ұжымда моральдық-психологиялық ахуал жақсы екенін айтады. Дегенмен комитетте қызметкерлерге үстеме жұмыс жүктеу фактісі бар екенін мойындады.

«Үстеме жұмыс істеу – үлкен мәселе. Қызметкерлерді 18:30-ға дейін жұмыстарын аяқтауға ынталандырамыз. Алайда шұғыл тапсырмаларға байланысты үстеме жұмыс істейтін кез болады. Шұғыл тапсырмалар түскен кезде қандай шара қолдану керектігін басшылықпен бірлесе талқылаймыз. Жамалиеваның мәселесіне келсек, жауапты тұлғамен, кадрлар қызметі басшысымен сөйлестім. Жамалиеваны жұмыстан шығуға ешкім мәжбүрлеген жоқ. Тек кадрлар бөлімінің басшысы оны жұмысқа қайта шығаруға ынталандырмақ болған. Жамалиеваның да өз кінәсі бар. Желтоқсан айында күнде дерлік жұмысқа кешіккен. Ал жұмысқа керек болған кезде еңбекке жарамсыздық демалысына шығады», – деді әдеп жөніндегі уәкіл.

Комиссия мүшелері осы бір жағдай мемлекеттік қызметкерлердің жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін үстеме жұмыс істейтіні, әйел, ана құқығының сақталмауы, персоналды басқару қызметі басшысының келеңсіз әрекеттері тәрізді мемлекеттік қызмет саласындағы көптеген мәселенің бетін ашқанын айтты. Комиссия мүшелері «Министрлік деңгейіндегі жағдай осылай болса, аудандарда, ауылдарда мемлекеттік қызметкерлер қалай жұмыс істеуде?», – деп  таңғалды.

Отырыс соңында МҚІА төрағасының орынбасары Дархан Жазықбаев айтылған мәселелер хаттамаға жазылып, алты айдан кейін осы тақырыпқа қайта оралатынын ескертті.

«Осы мәселенің қорытындысы бойынша, комиссия құқық бұзушылық жасауға итермелеген себептер мен шарттарға талдау жасайды. Нәтижесінде, белгілі болған кемшіліктерді жою туралы ұсыным әзірленіп, мемлекеттік орган басшылығына жолданады», – деді МҚІА төрағасының орынбасары.

Нұржан Көшкін

Университетте көшбасшы болған жастар базарда жүр

Түркістан облысында «Алтын қор» үздік бітірушілерге арналған жастар жобасы жастарды кадрлық іріктеуге бағытталған жазғы лагерьдің кезекті кездесуін өткізді.

01 Тамыз 2019 11:34 2093

Жиында Түркістан облысы ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Түркістан облысы бойынша департаментінің басшысы Ғалым Тұрсынбаев жастармен жүздесіп, мемлекеттік қызмет жайлы ақпарат берді. Мемлекетке қызмет етуге шақырды.

Алайда жастар жағы жоғарғы оқу орындарындағы көшбасшы студенттер дипломын қолына алғаннн кейін мемлекетке емес, базарға жұмыс істеуге кетіп жатқанын алға тартты.

«Кейбір нағыз көшбасшы жігіттеріміз сауда да жүр. Сол жігіттермен сөйлесіп, әкімдікке, мемлекеттік қызметке кір десек, олардан еститін жауабымыз әкімдіктің айлығы аз. Жанұямызды асырауға жетпейді дейді. Осы мәселені қалай шешуге болады», – дейді ОҚМУ-нің 4-курс студенті Жасұрбек Жұматаев.

«Қазіргі таңда, мемлекеттік қызмет саласындағы жалақыны көтеру мәселесі қолға алынып жатыр. Мына ФБША – факторлы балдық шкала бірқатар мемлекеттік органдарда, бірқатар облыстар мен қалаларда енгізілген. Атап айтар болсақ, Мемлекеттік қызмет істер агенттігі, Әділет министрлігі,  Астана мен Маңғыстау облысы, Шымкент пен Алматыда. Яғни, Маңғыстау облысын алар болсақ, біздің облыстағы ең төменгі жалақы ауыл әкімдігіндегі жетекші маманында 50 мыңның үстінде болса, ол жерде 100 мыңның үстінен басталады. Яғни, екі есе көтерілген. Егер аз адаммен сол жұмысты атқара білсеңдер, онда қалған қысқартылған штатты ешкім тартып алмайды. Содан үнемделген қаржыны басқа мемлекеттік қызметшілер арасында бөліп отыруға рұқсат берген. Біздің департаментте  бас маман бұрын 90 мың теңге алса, қазір үнемдеудің арқасында  270 мың теңге айлық алады. Ол өте жоғары жалақы деп ойлаймын», – деді Ғалым Тұрсынбаев. 

Айта кетейік,Түркістан облысында  «Алтын қор» үздік бітірушілерге арналған жастар жобасы 2003 жылдан бастап  жоғарғы оқу орнын үздік бітіріп мемлекеттік қызметке ынтасы бар жастарды қолдау мақсатында кадрлық резервті жасақтау жұмыстарын атқарып отыр.

Арай Есенбек