RU KZ
Жекеменшік балабақшалар жабылу алдында тұр

Жекеменшік балабақшалар жабылу алдында тұр

17:22 26 Мамыр 2020 6615

Жекеменшік балабақшалар жабылу алдында тұр

Автор:

Нұржан Көшкін

Елімізде 340 мыңдай бала жекеменшік балабақшаға барады. 

Мемлекеттік білім беру тапсырысымен жұмыс істеп келген жекеменшік балабақшалар төтенше жағдай жарияланғаннан кейін еңбекақы мен жалдау ақысын төлеу, несие мен басқа да төлемдерін өтеу тәрізді көптеген проблемаға тап болады. Әлеуметтік маңызы бар осы мәселенің байыбына барып, игілікті бизнес иелеріне қолдау көрсету мақсатында «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы өкілдері еліміздің барлық аймағының жекеменшік мектепке дейінгі білім беру мекемелері басшыларымен онлайн форматта кездесу өткізді.

«Атамекен» ҰКП басқарма төрағасының орынбасары Олжас Ордабаев бұл балабақшалар жабылып қалса, осы мекемелерге баратын 340 мыңдай бала карантин біткеннен кейін не істейтініне алаңдаулы. ҰКП өкілінің сөзінше, ол балалардың барлығын мемлекеттік балабақшаларға орналастыру мүмкін емес.

«Елімізде 339 мың бала жекеменшік балабақшаға барады. Әрқайсының әке-шешесі, әжесі-атасы бар. Шынымен де бұл қалың бұқараның мәселесі. Сондай-ақ, кәсіпкерлер бизнесіне мол қаражат құйды. Бұл салада көп адам жұмыс істейді. Алайда жалақылары айтарлықтай көп емес екенін ескеріп, тәрбиешілер мен қызметкерлерді әлеуметтік осал топқа жатқызуға болады. Олар табысынан айырылмауға тиіс. Елде карантин шарттарының жеңілдеуіне байланысты адамдар жұмысқа шығып жатыр. Алайда балаларды қалдыратын жер жоқ», – деп мәселені ашып айтты ҰКП басқарма төрағасының орынбасары. 

Кездесуге Қызылорда облысынан қосылған Наталья Мешукова Жаңақорған, Жалағаш аудандарында мемлекеттік дотация төленбей жатқанын айтса, Түркістан облысынан хабарласқан Дилдар Сәбитованы да қаржыландыру мәселесі толғандырады.

«Түркістан облысында 110 мың бала осындай мектепке дейінгі мекемелерге барады. Оларда 20 мыңдай адам қызмет етеді. Ал қаржыландыру республикадағы ең төменгі мөлшердегі 20 мың теңге көлемінде. Айта кетсем, Сарыағаш және Келес ауданында сәуір айына ақша төленген жоқ. Кей ауданда карантин кезінде мүлдем төленбейтіні айтылуда. Бізді қаржыландыру толықтай тоқтап қалуы мүмкін. Түсінбейтінім, 2020 жылға қаржыландыру бекітілген, мемлекет неге қазір төлеуден бас тартып отыр? Карантин кезінде балалар балабақшаға бармаса да, қызметкерлерге жалақы төлеуге міндеттіміз. Егер балалар келмесе, мемлекеттен жәрдем берілмесе, айлық жалақыны қалай төлейміз? Олай болса бізді барлық төлемдерден босатсын! Төлемдерімізді уақытылы өтемесек, заң бойынша айыппұл, үстеме ақы төлеуге тиіспіз. Қазір жан-жақтан қысым көріп, жабылуға мәжбүр күйде отырмыз», – деп мұңын шақты Түркістан облысындағы балабақша директоры.

Нұр-Сұлтан қаласынан Айшат Вагапова үлкен қалалардағы балабақшалар көбінесе жалдамалы ғимаратта орналасқанын және оларда көп адам жұмыс істейтінін айтты.

«Біз қайта ашылуға дайындалдық. Балабақшамызды тазалап, жөндеу жұмыстарын жүргіздік, қажетті құрал-жабдықтар сатып алдық. Менің балабақшаларымда 100 қызметкер жұмыс істейді. Оларға жалақы төлеуім керек. Білуімше, елордада жекеменшік балабақшалардың 70%-ы ғимарат жалдап отыр. Жалдау ақысы үшін ешқандай жеңілдік жоқ. Егер бізге мемлекеттік тапсырыс бойынша дотация берілмесе, 50% балабақша жабылады деп ойлаймын. Ал балалар қайда барады? Жас ұрпақты тәрбиелеу үлкен жауапкершілік. Мемлекет тарапынан қолдау көрсетілмесе құрдымға кетеміз», – деп жанайқайын жеткізді жекеменшік балабақша иесі.

Ал Ақмола облысынан Шолпан Өтегенова өңірде жан басына бөлінетін сома біркелкі емес екенін еске салды.

«Біз Целиноград ауданындағы балабақшада жан басына 23 869 теңгеден мемлекеттік тапсырыс аламыз. Бұл сома ең соңғы рет 2014 жылы көтерілген. Ал 2017 жылы төлемнің басқа әдісі қабылданған еді. Алайда біз жаңа әдіспен әлі күнгі дейін қаржыландыру ала алмай отырмыз. Ата-ана төлейтін қаражатты 16 мың теңгеден асыруға рұқсат жоқ. Осы мәселе бойынша жазбаған шағымымыз, тоздырмаған табалдырығымыз қалмады», – деді кәсіпкер.

Онлайн кездесуге қатысушылардың сөзінен мемлекеттен жәрдем алмайтын балабақшалар мен білім беру-дамыту орталықтарының халі мүлдем мүшкіл екені белгілі болды. Ал Жамбылдық балабақша басшысы Айнаш Жапарова жекеменшік мектепке дейінгі мекемелердің 98%-ында банкте несиесі бар екенін жасырмады әрі несие төлеу бүгінгі күні ең үлкен мәселенің біріне айналған.

Қазақстанның мектепке дейінгі мекемелері қауымдастығының төрайымы Лейла Күленова білім беру-дамыту орталықтары мен мемлекеттік тапсырысқа үміт артқан балабақшалар қазір қақпанға түскендей күй кешкеніне сөз етті.

«Атамекен» ҰКП Төралқасы Әлеуметтік сала және әлеуметтік әріптестік комитетінің төрағасы, Қазақстан кәсіпкерлері қауымдастығының төрағасы Талғат Доскенов мәселенің шешімін ұсынды.

«Біріншіден, омбудсмен арқылы кәсіпкер құқығын қорғау қажет. Екіншіден, мемлекет тарапынан қаржыландыру алгоритмін өзгерту керек. Жан басына бөлінетін қаржыландыруды ел бюджеті сияқты үш жылға есептеуді ұсынған дұрыс. Яғни үкімет балабақшамен үш жылға келісімшартқа отырады. Ал ісін жаңа бастағандар бір жылдық қаржыландыруда қалады. Ата-ана төлемдеріне келер болсақ, бұл мәселеде шектеу болмауға тиіс. Ата-ана төлемі – кәсіпкердің тәуекелі. Егер балабақша көп ақша сұраса, ешкім баласын бермейді. Аз ақша алса, балабақшаның табысы төмендейді. Бұл да тәуекел. Сол себепті кәсіпкер төлемді өзі белгілеуі тиіс. Осыны қаржыға, білімге жауапты министрліктер мен депутаттарға жеткізіп, мәселені шешу керек. Тағы бір айтарым, жекеменшік балабақшалар коммерциялық ұйым екенін естен шығармайық. Коронавирус құрсауынан құтылғаннан кейін балабақшаларды коммерцияландырумен айналысқан жөн. Мәселен, шет тілін үйрету, мектепке дайындау тәрізді қосымша табыс табу жолдарын қарастыру керек. Мемлекетті айыптай берген де дұрыс емес. Кәсіпорын коммерциялық тұрғыда табысты болсын. Менің ойыша, қазіргі бизнес моделді өзгерту қажет», – деп сөзін түйіндеді Талғат Доскенов.

«Атамекен» ҰКП өкілінің кеңесі бойынша, балабақша иелері өңір, аудан болып бөлінбей, елдегі барлық жекеменшік балабақшалар жайлы мәліметтерді жинап, өз мүдделерін қорғауға келісті.

Айта кетсек, қазіргі кезде елде 10 314 мектепке дейінгі мекеме бар, оның 4 288-і жекеменшік. Мектепке дейінгі ұйымдарға баратын балалардың саны 880,8 мың, оның ішінде жекеменшік ұйымдар – 339 мың. Қазір 1-6 жас аралығындағы балаларды қамту көрсеткіші 77,1%, ал 3-6 жастағы балалардың 95,2%-ы балабақшаға барады.

Нұржан Көшкін