/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 23 724,20 РТС 1 155,49
Hang Seng 24 275,22 FTSE 100 5 842,66
KASE 2 249,79 Өнеркәсібі 1 484,00
Аяғы кемтар болса да, өзгелерді аяқтан тұрғызып жүр

Аяғы кемтар болса да, өзгелерді аяқтан тұрғызып жүр

Павлодарлық Әйтім Құсайыновтың оңалту орталығына деген сұраныс артып келеді. 

28 Ақпан 2020 14:23 2184

Аяғы кемтар болса да, өзгелерді аяқтан тұрғызып жүр

Автор:

Фархат Әміренов

Қайбір жылы Павлодардағы үш қабатты ғимараттың бірін мекен етіп отырған мекемелер Наурыз мерекесіне орай кеш ұйымдастырды. Ән-биден кейінгі кезек спорттық ойындарға жетті. Алыбы бар, арығы бар ондаған адам білек түріп, ортаға шықты. Бұлар – қол күресінен бақ сынаушылар. Осы сайыста аяғын сүйрете басқан Әйтім Құсайыновтың өз қарсыластарын күйрете жеңгені есімізде. Кемтар жан болса да, қара күштің иесі екен. Жастар бастамаларын дамыту орталығында жұмыс істейтін Әйтім сол кезде көп адамды таңқалдырып еді.

Осыдан екі жыл бұрын Әйтім Құсайынов көпшілікті тағы да тәнті етті. Ол Павлодар қаласынан өзі секілді дертке шалдыққан балаларды емдейтін оңалту орталығын ашты. Осылайша, кәсіпкер ретінде кемтар балаларды аяқтан тұрғызуға атсалысып жүр.

Қоғамдық жұмысқа құлшына кірісіп, азаматтық позициясын, өмірлік көзқарасын ашық айтатын Әйтім Құсайынов былтыр Павлодар облысы бойынша ұйымдастырылған «Ертіс дарыны» жастар сыйлығының лауреаты атанды. Бұл оның іскерлігіне, азаматтығына берілген әділ баға еді.

28 жастағы Әйтім – екінші топтағы мүгедек. ДЦП дертіне шалдыққандықтан, дұрыс жүре алмайды. Бала күнінен солай. Бір аяғын сүйрете басса да, көштен қалған емес. Қайта, қатарластарының алды.

«Әке-шешем ұзақ жылдар бойы Ресейде тұрды. Мен Павлодар облысының Ресеймен шекаралас жатқан Ертіс ауданында туыппын. Бағым шығар, анам – медицина қызметкері. Үйде медициналық әдебиеттер көп еді. Ес білгелі сол кітаптарды оқып, «Неліктен өзгелер секілді дұрыс жүре алмаймын» деген сұраққа жауап іздедім. Мектептегі достарым секілді жоғары қабатқа баспалдақпен жүгіріп шығуды армандайтынмын», – дейді Әйтім Құсайынов.

Әйтімнің әкесі өмірден ерте өтіпті. Анасы 4 жасар қызымен және 1 жасар ұлымен жалғыз қалады. Кейін бұл отбасы Павлодар өңіріне қоныс аударған.

«Бірде анам мен дәрігердің әңгімесін естіп қалдым. Олар өзара сөйлесіп тұр еді. Сол кезде анадай жерде тұрған мүгедектер арбасына көзім түсті. Дәрігердің: «Бала өздігінен жүре алмайды. Қалайда арбаға отыруы керек», – деген сөзін құлағым шалды да, ауруханадан қашып шықтым. Себебі көкейімде «Егер қазір арбаға отырсам, аз қозғалғандықтан, аяқтарым жансызданады. Соның салдарынан ағзада түрлі ауытқулар болады» деген ой тұрды. Мені көшеде жүрген жерімнен тауып алды. Не себепті қашып кеткенімді сұрады. «Қандай жағдай болмасын арбаға отырмаймын!» деп кесіп айттым», – дейді ол.

Әйтім Павлодар қаласындағы Инновациялық Еуразиялық университетін тәмамдайды. Жоғары оқу орнын бітірген соң, «үйде отырып қалмау керек» деген оймен жұмыс іздейді. Ал мүмкіндігі шектеулі жанға жұмыс табу қиынның қиыны. Соған қарамастан, үмітін үкілеп Павлодар қаласындағы Жастар бастамаларын қолдау орталығына келеді.

«Директоры өте тамаша адам екен. Әңгімемді тыңдады. Сөзге келмей, жастарды жұмыспен қамту жөніндегі инспектор ретінде жұмысқа алды. Дәл осы жұмыс өмірге деген құштарлығымды одан әрі арттырды. Жұмыс барысында мүмкіндігі шектеулі жандармен жиі ұшырасатынмын. Көбінің көзінде от жоқ. Өмірден түңілген. Осындай жандардың ел қатарлы жүріп-тұруына, еңбек етуіне үлес қосқым келді. Сол себепті анам Роза Құсайынованың ерекше қолдауымен мүгедек балаларға арналған оңалту орталығын ашуды қолға алдым. Бұл өте үлкен жауапкершілік, әрине. Мен осы жауапкершілікті арқалауға бекіндім», – дейді Әйтім.

Айтып өткеніміздей, Әйтімнің жеке кәсібін ашуға көмектесіп, демеген өзінің анасы. Орталықтың негізгі жұмысы да осы кісінің мойнында. Роза Құсайынова дертке шалдыққан балаларға түрлі массаждар жасайды. Ал Әйтім мүгедек жандарға арнап тренингтер өткізеді. Бүгінде орталықтың танымалдылығы артып келеді.  

«Әйтім тоғыз жасқа дейін жүрген жоқ. Дәрігерлер «балаңыз өмір бойы осылай өтеді» деді. Дәрігер айтты екен деп, баламнан бас тартпаймын ғой. Ұлымды аяқтан тұрғызу үшін медицинадағы білімімді одан әрі жетілдіруді жөн көрдім. Себебі Әйтімнің интелектісі өте жоғары екенін жақсы білемін. Сөйтіп, медицинаның мүлдем басқа саласында жұмыс істесем де, ұлым үшін алдымен массаж жасауды үйрендім. Астанаға барып, емдік дене шынықтыруды, яғни ЛФК-ны меңгердім. 45 жасымда логопед-дефектолог мамандығына оқуға түстім. Жұмыс барысында өте қиын жағдайға душар болған балаларды көріп, шүкір етемін. Қазір он екі мүшесі сау адамдар да өмірден түңіліп, баз кешіп жүреді ғой. Әйтімнің бойында мінез бар. Ерік-жігері мықты. Оны алға жетелейтін де осы қасиеттері», – дейді Роза Құсайынова.

Әйтім мүмкіндігі шектеулі жандарға реабилитациялық көмек көрсету жобасын әзірлеп, «Самұрық Қазына» қорынан 500 мың теңге көлемінде грант ұтып алады. Бұл сома орталықтың бастапқы шығындарына жұмсалады. Бүгінде орталықта күніне 10 балаға ем жасалады. Атап өтерлігі, орталықтың жұмысына Ресей, Өзбекстан елдерінен де қызығушылық танытатындар жоқ емес.   

«Мүгедектік адамның ой-санасында ғана болады. Кемшілігім бар деп кері тартуға болмайды. Өмірдің кез келген белесін бағындыру адамға ерекше ләззат сыйлайды. Бастысы, іркілмей, қадам жасау керек. Мейлі, мүгедек болсаң да», – дейді Әйтім Құсайынов.

Фархат Әміренов

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Кәсіпкерлердің 58%-ы келісімшартты бұзып, 19%-ы қызметкерлерін қысқартқан

Барлық бизнес субъктіcіне тең мүмкіндік беріп, бірдей жағдай жасау қажет.  

30 Наурыз 2020 16:06 1050

Кәсіпкерлердің 58%-ы келісімшартты бұзып, 19%-ы қызметкерлерін қысқартқан

«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасының жанынан құрылған жедел штаб кеңсесінен әлеуметтік желі арқылы мәлімдеме жасаған палатаның құқықтық қамтамасыз ету департаментінің директоры Шыңғыс Темір төтенше жағдай кезінде палата кәсіпкерлердің мәселесін қалай шешетінін жариялады.  

«Осыдан екі аптадан астам уақыт бұрын кәсіпкерлерді қолдау мақсатында құрылған жедел штабқа күні бүгінге дейін бизнес субъектілерінен 11 мыңға жуық сұрақ келіп түсті. Күн тәртібінде тұрған өзекті мәселелердің бірқатарына  atameken.kz сайты арқылы нақты жауап берілді», – деді ол. 

Шыңғыс Темірдің түсіндіруінше, кәсіпкерлер палатаның ресми ресурсы немесе Call-орталықтың 1432 қысқа нөмірі арқылы сарапшыларға сұрақ жолдай алады.

«Бізге келген сұрақтардың басым бөлігі төтенше жағдай кезінде бизнес нысандарды жалға беру мен жалға алуға қатысты болды. Осы мәселе бойынша хабарласқандардың 86%-ын – микро, 12%-ын – орта, 2%-ын – ірі бизнес өкілдері құрады. Жалпы алғанда бұлардың 62%-ы – қызмет көрсету, 22%-ы – сауда, 15%-ы – өндіріс саласында жұмыс істейіні белгілі болды.

Жедел штабқа хабарласқан кәсіпкерлердің 58%-ы шектеу шараларының енгізілуіне байланысты келісімде көрсетілген міндеттемелерін бұзуға мәжбүр болғандарын баяндады.  54%-ы қызметкерлерін мерзімсіз демалысқа жібергендерін немесе жұмыс  кестесіне өзгеріс енгізгендерін айтты. 19%-ы жұмысшыларын қысқартқанын мәлімеді», – деді департамент директоры.

Оның сөзінше, «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы төтенше жағдай кезінде бизнес нысандарды жалға беру мен жалға алу мәселесін шешу үшін арнайы жұмыс тобын құрған. Жұмыс тобы мәселені медиация арқылы шешуді ұсынған. 

«Өздеріңіз білетіндей, жалға мемлекеттің меншігіндегі, квазимемлекеттік сектордың басқаруындағы және жекеменшіктің иелігіндегі коммерциялық нысандар беріледі. Мемлекеттің меншігіндегі нысандарды жалға беру мен алу үдерісінде мәселе оң шешілді. Себебі мемлекеттік комиссияның отырысында Президент әкімдіктерге 20 наурыздан бастап ШОБ-қа мемлекет меншігіндегі нысандарды 3 ай ақысыз беруді, яғни кәсіпкерлерді жалға алу ақысын төлеуден босатуды тапсырды. Бұл жеңілдікке ие болу үшін мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің www.gosreestr.kz сайты арқылы электронды қолтаңбамен осыған дейінгі жалға алу шартына өзгеріс енгізу үшін қосымша келісімшартқа отыру қажет. Қосымша келісімшарт кәсіпкерге жалдау ақысын 3 ай төлемеу құқығын береді», – деді Шыңғыс Темір. 

Департамент директорының мәлімдеуінше, жекеменшіктің иелігіндегі нысандарды жалға беру мен алу мәселесі күрделі. 

«Жалға берушінің коммуналдық шаруашылық қызметінің, бюджеттің, банктің және жұмысшыларының алдында нақты міндеттемесі бар. Ал жалға алушының кәсібі төтенше жағдайға байланысты шектеліп, тоқтап тұр. Табыс жоқ, бірақ жалға алу ақысын төлеу керек. Мәселені шешу үшін кәсіпкерлерге өңірлік кәсіпкерлер палатасына немесе Call-орталықтың 1432 қысқа нөміріне хабарласуы керек. Осыдан соң палата жалға берушілер мен жалға алушыларды бір алаңға жинап, мәселені келісімге келу арқылы шешуге ықпал етеді. Төтенше жағдайға байланысты жалға берушілер де үкіметтің бірқатар жеңілдігіне ие болып отыр. Медиация кезінде осы жайт назарға алынады. Дәл қазір жалға беру мен жалға алудан туындайтын мәселенің алдын алудың барлық механизмі бар. Президенттің тапсырмасы бойынша бұл іске әкімдіктер де қосылады»,– деді Шыңғыс Темір.

Оның пікірінше, жалға беруші шығынға ұшырайтын жағдайда жұмыс істеуге тиісті емес. Жалға алушы да жапа шекпеуі керек.  

«Барлық бизнес субъктісіне тең мүмкіндік беріліп, бірдей жағдай жасалады. Біз жалға берушілерден бизнеске көмек беруді сұраймыз. 

Егер жалға берушілерге банк тарапынан мәселе туындап жатса, біз банкке бірге барып, мәселені шешуге тырысамыз. Егер салық органымен мәселе туындаса, мамандарымыз көмек көрсетуге әзір. Ең төменгі еңбекақыны рәсімдеуге атсалысуға да дайынбыз!» – деп қорытты сөзін департамент директоры.

Қанат Махамбет 

Төтенше жағдай кезінде бизнеске қолдау көрсету тетіктері қарастырылуда

Абылай Мырзахметов «АТАМЕКЕН БИЗНЕС» эфирінде кәсіпкерлердің ахуалы жайлы айтты. 

17 Наурыз 2020 18:05 1753

Төтенше жағдай кезінде бизнеске қолдау көрсету тетіктері қарастырылуда

Фото: Мария Матвиенко

Әлемдік экономиканың құлдырауына және коронавирустің таралуына байланысты қазіргі кезде бизнес те, қоғам да, билік те жапа шегуде. Мемлекет өз тарапынан халыққа қол ұшын беруге, кәсіпкерлерді қолдауға, індеттің алдын алуға әртүрлі шаралар ұйымдастырып, шешімдер қабылдап жатыр. Кәсіпкерлерге қолдау көрсетуге «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы да атсалысуда.

Бұл туралы «Атамекен» ҰКП басқарма төрағасы Абылай Мырзахметов «АТАМЕКЕН БИЗНЕС» арнасының «Сұхбат» бағдарламасында сөз етті.

Елімізде төтенше жағдай енгізілуіне байланысты бүгінгі күні бизнес қиын жағдайды бастан кешіп жатқандықтан, «Атамекен» ҰКП мәселені терең түсіну үшін бизнес өкілдері арасында сауалнама жүргізуде.

«Ұсыныстарды жұмаға дейін әзірлейміз. Үш күн уақыт бар. Үкіметке жасаған ұсыныстарымыз туралы айта кетейін. Біз штаб құрдық. Штабқа күніне мыңдаған адам жүгінеді. 1432 нөмірінде Call-орталық қызмет етеді. Хабарласқандар екі түрлі сауалнама толтырады. Бірі – ірі және орта кәсіпорындарға арналған тереңдетілген сауалнама. Екіншісі – шағын бизнеске арналған. Үш күн ішінде хабарласқан 4 мыңнан астам адамның 85%-ы шағын бизнес өкілдері. Бізге жүгінгендердің 90%-ға жуығы елге қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Олардың 20%-ы сауда-саттық, ал қалған 60%-дан астамы туризм, жол көлігі қызметі мен қоғамдық тамақтандыру саласы», – деп атап өтті Абылай Мырзахметов.

Ұлттық кәсіпкерлер палатасы басқарма төрағасы елдегі экономикалық мәселелердің ерекшелігін тілге тиек етті.

«Айта кету керек, еліміз ерекше жағдайға тап болып отыр. Бізге тек коронавирус пен әлемдік экономиканың құлдырауы ғана емес, еліміздің негізгі табыс көзі саналатын мұнай бағасының төмендеуі де қабаттаса келді. Экспорттық табыс төмендеуде, валюта бағамына сәйкес, бюджетке де түзету енгізу керек. Қазір бизнес, қоғам, үкімет болып бірлесе әрекет етуге тиіспіз. Билікке мін тағу әрине жеңіл. Алайда олар қолдан келген көмегін жылдам әрі ашық көрсетіп жатыр. Ең бастысы, билік кез келген мәселені талқылауға дайын», – деді ол.

«Атамекен» ҰКП басқарма төрағасы Ұлттық банк базалық мөлшерлемесін 12%-ға көтеруін қолдамайтыны айтты.

«Қазір тығырықтан шығудың дайын тәсілі жоқ. Проблемалар жаңа ғана басталды. Жағдай бұдан да нашарлап кетуі мүмкін. Үкімет қабылдаған бизнесті қолдау шаралары 2-3 аптаға арналған. Кейбіреуі одан кейін де қалады. Мемлекеттік бағдарламалардың мөлшерлемесін көтермеуі – өте дұрыс шешім. Алайда Ұлттық банк базалық мөлшерлемесін тым көтеріп жіберді. Сол себепті кредиттік ресурстардың бәрі қымбаттап кетті. Бұл туралы әріптестерім, сарапшылар, әлеуметтік желіде бәрі айтуда. Менің ойымша да бұл дұрыс емес, тиімсіз шара. Классикалық үлгіде экономикалық шығындарға ұшырамас үшін осылай істей аламыз. Дегенмен басқа мемлекеттерге қараңызшы, Америкадан бастап пайыздық мөлшерлемені нөлге теңестірді. Ресейде бұрынғыдай – 6%-дан сәл асады. Бұл қателікті түзетуге тиіс», – деп кесіп айтты ол.

Ұлттық палата сауалнамасы деректеріне қарағанда, кәсіпкерлер несие міндеттемелерін кейінге қалдыруды қалайды.

«Өтініш берушілердің 30%-ы несиелерін кейінге қалдыру мәселесін көтерді. Өйткені табысы төмендеп, үй-жайлары мен кәсіпорындары карантинге ұшыраған кезде автоматты түрде туындайтын бірінші сұрақ – несиені не істеймін?», – деді ҰКП басшысы.

Оның айтуынша, бұл мәселе жайлы қазір келіссөздер жүргізілуде. Жеке кәсіпкерлерге алған тұтыну несиелері үшін демалыс беру туралы шешім қабылданғаны белгілі.  Демалыс кезінде пайыздар мен өсімпұлдар есептелмейді.

Өндірушілер «Қарапайым заттар экономикасы» жеңілдетілген несие бағдарламасына көбірек сенім артуға мәжбүр. Осыған байланысты, ҰКП кәсіпорындарды айналым капиталын толығымен инвестициялауға алынған қаражатпен қамтамасыз етуді ұсынды. Қазір бұл мәселе Ұлттық банкпен және Үкіметпен талқылануда.

«Ең бастысы істеп тұрған кәсіпорындарды сақтап қалуымыз керек. Ұлттық Банк бізді тек «азық-түлік өнеркәсібі» тұрғысынан, ал үкімет тұтастай қолдады. Жаңа жылдың алдында азық-түлік саласындағы қаражатты 100% айналымға салуға болады деген шешім қабылдаған едік. Ал қазір барлық 600 млрд теңгені  өңдеу өнеркәсібінің барлық салаларында айналым болуы үшін таратуды айтып отырмыз. Кім 50/50 тәсілімен жұмыс істегісі келсе, кедергі келтірмеуіміз керек. Бірақ қазір істеп тұрған кәсіпорындарға арзан «айналым қаражаты» ауадай қажет. Бұл өте маңызды мәселе», – деді Абылай Мырзахметов.

Сондай-ақ, бизнес қазір жұмыс күшін сақтап қалу мәселесіне тап болады. ҰКП айтуынша, кәсіпкерлерге жалақы үшін өтемақы төлеу тетігін енгізу керек.

«Кәсіпкер өзінің қызметкерлерін екі-үш ай бойы ұстап тұруы үшін жалақының бір бөлігін төлеуге жәрдемдесу керек. Егер қызметкер 42 мың теңге, яғни ең төменгі жалақы алса да, ол осы компанияда әлі де жұмыс істейтінін түсініп, кейін қайта орала алады. Өтемақы төлемдері – талқылауды қажет ететін тақырып», – екенін ескертті ҰКП басшысы.

Естеріңізге сала кетейік, жаңа COVID-19 коронавирус диагнозы тіркелуіне байланысты елімізде 2020 жылдың 16 наурызынан бастап төтенше жағдай енгізілді. Оқушылар ерте демалысқа шығып, студенттер қашықтан оқытуға жіберілді. Ірі сауда орындарының жұмысы шектелді. Сауда және ойын-сауық орталықтары, кинотеатрлар, театрлар, көрмелер мен адам көп жиналатын басқа да нысандардың қызметі уақытша тоқтатылды.

Дәл осы күні теңгенің долларға шаққандағы көрсеткіші 7,2%-ға әлсіреп, тарихтағы ең төмен деңгейге жетті. 17 наурыздағы ресми бағам бойынша, 1 долларға 434,59 теңге келеді.

Нұржан Көшкін

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: