/img/1920х100.png
/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 384,89 Brent 36,55
Бас дәрігер 12 жыл бас бостандығынан айырылуы мүмкін

Бас дәрігер 12 жыл бас бостандығынан айырылуы мүмкін

Бір трансплантолог өзіне қол жұмсап, екеуі қамауға алынды. 

20:13 23 Қараша 2019 4417

Бас дәрігер 12 жыл бас бостандығынан айырылуы мүмкін

Автор:

Қанат Махамбет

Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының басқарушы директоры Нұрлан Қасымовтың мәлімдеуінше, ел аумағында адам ағзасы мен тіні кепілдендірілген медициналық көмек аясында тегін ауыстырылады.

«Мемлекет бір адамның бүйрегін ауыстыруға  - 3,2 млн, бауырын ауыстыруға  - 5,8 млн, жүрегін ауыстыруға - 25 млн теңге бөледі», – деді Нұрлан Қасымов.

Басқарушы директордың түсіндіруінше, бұл ота жасауға жұмсалатын ақша. Науқастарды отадан кейін оңалту шығынын да мемлекет өтейді.

«Биыл адам ағзасы мен тінін ауыстырған медициналық мекемелерге 3,2 млрд теңге төленді. Қомақты қаражат медициналық сақтандыру қорынан аударылды», – деді Нұрлан Қасымов.

Оның айтуынша, елімізде дәл осындай ота шетел азаматтарына жасалса,  медициналық қызмет ақысы бірнеше есе өседі және шығынның барлығын  науқас өз қалтасынан төлейді.

Денсаулық сақтау вице-министрі Ләззат Ақтаева Қазақстанда адам ағзасы мен тінінің трансплантациясы 2012 жылдан бастап жүзеге асырылып жатқанын жариялады.

Вице-министрдің мәлімдеуінше, 1 768 науқастың ағзасы ауыстырылған.

Десе де 2018 жылы қайтыс болған адамдардың ағзасын науқас адамдарға трансплантациялау көрсеткіші 2017 жылмен салыстырғанда 2,2 есе қысқарған. Бұған ел азаматтарының мәйіт ағзасын науқас адамға пайдалануға келісім бермейтіні себеп болған.

Ләззат Ақтаеваның айтуынша, қазір 2 893 адам ағза ауыстыру үшін донор күтіп отыр. Науқастардың 92 - сі жас бала.

Вице-министр қылмыстық кодекстің «трансұлттық қылмыстық топқа қатысу», «адам органдарын заңсыз алу» баптары бойынша айыпталып, 18- қараша күні тұтқындалған және 2 айға қамауға алынған Шымкент қалалық №1 ауруханасының бас дәрігері, трансплантолог Абылай Донбайға қатысты пікір білдірді.

«Адам ағзасын ауыстырумен айналысатын дәрігерлерді қамауға алудың қажеті жоқ. Олардың бостандығын шектеудің басқа тәсілдерін қолдануға болады. Бізде 52 трансплантолог-дәрігер бар. Олардың әрқайсы бірегей маман. Бізге кадрлардың әлеуетін сақтап қалу қажет. Сот дәрігерді кінәсіз деп таныса, ол ота жасау үстеліне оралады», – деді.

Айта кетейік, Абылай Донбай тұтқындалғаннан кейін бірнеше науқасқа ота жасалмай қалды.

Біле жүріңіз, Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік академиясының түлегі Абылай Донбай бауыр, бүйрек алмастырумен айналысқан. Ол Шымкенттегі №1 қалалық ауруханада 2017 жылдың 4 шілдесінен 2019 жылдың 13 наурызына дейін хирург болып жұмыс істеген. Кейін аурухананың бас дәрігері қызметіне кіріскен.

Абылай Донбайға адам ағзасының заңсыз саудасы және трансплантациясымен айналысқан трансұлттық ұйымдасқан қылмыстық топ құрамында қомақты сыйақы үшін заңсыз ота жасаған деп күдік тағылып отыр. Ол Украина, Өзбекстан, Қырғызстан мемлекеттерінен келген донорлардың бүйрегін израильдік репициенттерге алып берген болуы мүмкін. Трансплантологтың кінәсі дәлелдесе, ол 8 жылдан 12 жылға дейін бас бостандығынан айырылады.

Биыл трансплантологтардың басына бұлт үйірілгендей. Бұлай деуімізге талай жыл Шымкент қалалық  №1 ауруханасын басқарған дәрігер Мәди Биғалиевтің өзіне қол жұмсауы  мен «Болашақ» халықаралық стипендиясының иегері, медицина ғылымдарының PhD докторы трансплантолог Ғани Құттымұратовтың да қамауға алынуы түрткі болып отыр.

Қанат Махамбет

Трансплантология тығырыққа тіреліп тұр

Ел азаматтарының басым бөлігі мәйіт донорлығына қарсы.   

02 Қаңтар 2020 17:58 2653

Трансплантология тығырыққа тіреліп тұр

Ел аумағында 3 мыңнан астам адам өмір мен өлім арасында жанталасып жатыр. Олардың әрқайсы донор табылып қалар деген үмітке сеніп отыр.

Денсаулық сақтау вице-министрі Ләззат Ақтаеваның айтуынша, қазір  2775 науқасқа – бүйрек, 301 науқасқа – бауыр, 133 науқасқа – жүрек, 7 науқасқа – өкпе трансплантациясы қажет.

Жасыратыны жоқ, елімізде адам ағзасын ауыстыру операциясы жүзеге сәтті асырылып келеді. Отандық трансплантологтар жүрек алмастыруды да тиісінше меңгеріп алды. Алайда қоғамда күрмеуі шешілмеген мәселе бар. Ол – мәйіт донорлығы.

Хирург Жақсылық Досқалиевтің сөзінше, 2019 жылы 10 мәйіттің ағзасы 50 адамға өмір сыйлады.

«Тірі адам да, мәйітте донор бола алады. Тірі адам науқастың туысы болуы шарт емес. Донор мен науқастың ағзасы бір-біріне сәйкес келсе жетіп жатыр. Тірі донор ағзасын ауыстыруға өз еркімен келісім бергенін  нотариус арқылы растайды. Бұдан кейінгі іс дәрігерге аманатталады», – деді ол.

Дәрігерлерге мәйіт донорлығы қиындық туғызады екен. Көпшіліктің қайтыс болған адам жер қойнына берілуге тиіс, оның ағзасын пайдалануға болмайды деген теріс түсінігі мәйіттің ағзаларын пайдалануға кедергі келтіретін көрінеді. Мысалы 2017 жылы Ақтөбеде мәйіт донорлығына қатыс шу шықты. Қайтыс болған адамның бүйрегін алғаны үшін марқұмның туыстары дәрігерлерді сотқа берді. Іс сотқа дейін аяқталды. Себебі дәрігерлер заң аясында және науқастың келісімі негізінде әрекет еткендерін дәлелдеді.

Біле жүріңіз, бүгінгі таңда қазақстандықтардың 70%-дан астамы мәйіт донорлығын қолдамайды. Алайда ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің  «Биологиялық өлімді немесе бас миының біржола семуін растау ережесін бекіту туралы» 2010 жылғы 11 тамыздағы № 622 бұйрығына енгізілген өзгерісте мәйіттен алынатын дене мүшелері туралы жазылған. Құжатта мидың өлімі анықталғаннан кейін, қайтыс болған адам тірі кезінде дене мүшесін алуға жазбаша қолхат қалдырмаған жағдайда, оның туған туыстарынан немесе заңды өкілінен келісім сұралатыны, алты сағаттың ішінде жауап берілмесе, донордың ағзасын алуға рұқсат берілетіні нақтыланған.

«Дүниеден өткен адамға ешқандай ағза қажет емес. Мәйіт табытқа түскеннен кейін оның ағзалары шіріп, ыдырап кетеді. Жер қойнауына берердің алдында мәйіттің екі бүйрегін, бауырын, жүрегін, ұйқы безін, өкпесін, көз қабығын алып, науқас адамдарға трансплантациялауға болады. Марқұм болған адам тірі адамға өмір сыйлау мүмкіндігіне ие болса, неге оның ағзасын пайдаланбасқа? Мәйіттің сау ағзасы тірі адамдардың өмірін ұзартады. Мысалы соңғы 11 айда 10 мәйіттің әрқайсынан 5 ағзадан алынды. Нәтижесінде 50 науқас адамның өмірі жалғасты», – деді дәрігер.

Жақсылық Досқалиевтің мәлімдеуінше, елімізде «келісім презумпциясы» туралы заң бар. Құжат мәйіттің ағзасын туыс-туғандарының келісімінсіз пайдалануға рұқсат береді. Алайда бұл заң орындалмайды.

«Адам тірі кезінде донорлықтан ресми бас тартпаса, қайтыс болған кезінде ағзасын пайдалануға болады. Бұған заң арқылы рұқсат берілген. Бізге осы заңның іс жүзінде орындалуын қамтамасыз ету қажет. Қайтыс болған бір адам алты науқас адамға өмір сыйлайды. Осыны естен шығармау керек», – деді хирург.

Айта кетейік, Жақсылық Досқалиев осыдан бірнеше жыл бұрын мәйіт донорлығына жазбаша келісім берген. Ол өзінің емханасында ағзасын алуға рұқсат беретіні туралы құжатқа қол қойған. Айтпақшы осыдан біраз бұрын

ақпарат және қоғамдық даму министрі Дәурен Абаев өлімнен кейінгі донорлыққа келісім беретіні туралы құжатқа қол қоятынын мәлімдеді.

Мәйіт донорлығына адамдардың діни наным-сенімі де кедергі келтіретін көрінеді. Десекте халқының 100%-ы ислам дінін ұстанатын Пәкістанда және 40%-ы мұсылман саналатын Үндістанда мәйіт донорлығы  заңдастырылған. Аты аталған елдерде бүйрек ауруына шалдыққан адамдардың ағзасы бір аптада трансплантацияланады. Атап көрсетерлігі мәйіт донорлығы заңдастырылған елдер тек өз азаматтарына ғана ота жасайды.

Біз дінтанушы Руслан Мамытовты тақырыпты шариғат шарты тұрғысынан талдауды өтіндік.

«Осыдан 100 жыл бұрын адам ағзасын ауыстыру былай тұрсын, осы туралы ұғым да болған жоқ. Кезінде УЗИ харам дейтіндер де болды. Егер қондырғы баланың жағдайын, денсаулығын анықтап берсе, ол қалай харам болады.

Исламда адам өлтіруге тыйым салынған. Ал адамға жәрдемдесуге,  жақсылық жасауға шектеу қойылмаған.  Жалпы, мұсылман адам өлім жайлы ойланып жүруге иіс. Десекте барлығымыз ұзақ өмір сүргіміз келеді. Сондықтан мәйіт донорлығын дұрыс түсіну қажет», – деді ол.

Біле жүріңіз, ағза алмастыру бойынша әлемде Испания көш бастап тұр. Бұл елде төлқұжат алар кезде азаматтар донорлыққа келісім береді. Ал кеңес одағы құрамында болған елдердің ішінде Беларусь мемлекетінде мәйіт донорлығы жақсы дамыған. Мұнда нақты диагноз қойылғаннан кейін дәрігерлер ешкімнен рұқсат сұрамай, мәйіттің ағзаларын медициналық мақсатта пайдалана береді. АҚШ-та көлік жүргізушілерінің куә­лігінде жазатайым жағдайда мәйіт донорлығына келісім беретіні немесе бермейтіні жазылып тұрады. Ал араб ел­де­рі­нде қайтыс болған адамның туыс­та­ры мақұлдаса, мәйіттің ағзасы науқастарға трансплантацияланады.

Абылай Бейбарыс

Адам ағзасын «ет» деп сатқан

Қылмыстық топ 57 заңсыз трансплантация жасаған. 

25 Қыркүйек 2019 12:50 5997

Адам ағзасын «ет» деп сатқан

Жыл басынан бері Қазақстанда адам саудасына қатысты 141 қылмыстық іс қозғалған. Оның 59-ы адам ағзасын сатуға қатысты болған.

ІІМ қылмыстық полиция департаментінің басшысы Арманбек Баймурзиннің баяндауынша, елімізде 2017 жылдан бері адам ағзасының заңсыз саудасы және трансплантациясымен айналысқан трансұлттық ұйымдасқан қылмыстық топ әрекет еткені анықталған. Олар соңғы 2 жылда Украина, Өзбекстан, Қырғызстан мемлекеттерінен донор тауып, олардың бүйрегін израильдік репициенттерге өткізіп отырған. Қылмыстық топ 57 заңсыз трансплантациялық ота жасап, шамамен 10 млн доллар табыс тапқан.

«Қылмыскерлер мен медицина қызметкерлері донорларды өз араларында  «ет» деп атаған», – деді Арманбек Баймурзин.

Белгілі болғандай, қылмыстық топ адам ағзасын «ет» деп атап қана қоймай, «ет» деп сатқан.

«Қылмыстық топ өкілінің бірі Словенияда қолға түсті. Қазір оны экстрадициялау мәселесі қарастырылып жатыр», – деді департамент басшысы.

Осы мәселеге Мәжіліс депутаты Айқын Қоңыров пікір білдірді.

«Мұндай жағдай әлеуметтік-экономикалық қарым-қатынастың либералды моделінде ғана орын алуы мүмкін, себебі «кез келген жолмен ақша табу» ұраны барлық қылмысты ақтап отыр», – деді ол.

Халық қалаулысының сөзінше, елімізде трансплантология дамыған сайын ұйымдасқан қылмыстық топтың қаупі арта түседі.

«Адам ағзасының заңсыз айналымына қарсы күрестің әлемдік тәжірибесін қолдану қажет. Сәйкесінше халық арасында алдын-алу жұмыстарын жүргізу керек, – деді депутат.

Айқын Қоңыровтың мәлімдеуінше, бұл жағдайда мемлекет үнсіз қалмауы керек. Ашық, жария тергеу үдерісін жүргізіп, кінәлілерді іздеп тауып, қылмыстық жауапкершілікке тарту керек.

«Ашықтық пен жариялылық «заңсыз» скальпельге қарсы қаруға айналуға тиіс. Менің ойымша, бұл туралы деректі немесе көркем фильм түсіру керек. Бұл құқық қорғау органдарының адам ағзасының трансплантациясы және саудасымен айналысатын халықаралық топтарға қарсы әрекетін көрсету үшін қажет. Қылмыскерлерді әшкерелеп, жазаға тартып, трансплантологияның заңды жұмыс істеуіне жол ашуымыз керек. Бұлай болмаған жағдайда бұл іс адамдардың денсаулығы мен өміріне қауіп төндіретін заңсыз бизнеске айналып кетеді, – деді депутат.

Абылай Бейбарыс