/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 376,04 Brent 36,55
Covid-19:Қытай әлемнен қауіптене бастады

Covid-19:Қытай әлемнен қауіптене бастады

Еуропа «Қытайға айналған» шақта әйгілі эпидемиолог коронавирус дағдарысының маусымда аяқталатынын айтты.  

13:32 13 Наурыз 2020 4500

Covid-19:Қытай әлемнен қауіптене бастады

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Қытай үкіметінің медициналық кеңесшісі және 2003 жылы атиптік пневмониямен күресте көпке танылған 83 жастағы эпидемиолог Чжун Наньшанның ойынша, коронавирус дағдарысы жылдың ортасына таман аяқталады.

«Егер барлық ел күш біріктіре алса, ол маусымға қарай тәмамдалады. Бірақ кейбір мемлекеттер инфекция мен кесапатқа салғырт қарап, вирусты тоқтатуға бел шешіп кіріспесе, дағдарыс ұзаққа созылып кетуі мүмкін», –дейді Наньшань.

Covid-19-ды осы күнге дейін планетаның 110-нан астам елінде 128 мыңдай адам жұқтырды. Науқастардың көбі – Қытайда. Құрбандар саны 4700-ге жуықтап отыр. Дегенмен, бейсенбі күнгі мәліметке қарағанда, Қытайда жұмбақ дертке шалдыққандар саны 15-ке әрең жетті. Солардың алтауы шетелден импортталған екен. Осылайша, өткен айда әлем Қытайдан қауіптенсе, қазір Қытай өзге мемлекеттердің азаматтарынан сескенетін жағдайға жақындап қалды. Сонымен қатар, Қытайда коронавируспен аурханаға түскендердің төрттен үші емделіп, үйлеріне жіберілген.

«Қытайда эпидемия шарықтау шегіне жетіп болды», – дейді осы елдің Ұлттық Денсаулық Сақтау Комиссиясының баспасөз хатшысы Ми Фэнь. 

Осы аптада Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы коронавирустың тарауын пандемия деп жариялады. Бұл Covid-19-дың шартарапқа тез жайыла бастағанын білдіреді.

«Біз күн сайын дүние елдерін шұғыл әрі агрессивтік шаралар қолдануға шақырып келеміз және дабылды айқын әрі қаттырақ қағып отырмыз. Пандемияның бағытын өзгертуге әлі де мүмкіндік бар. Бізді вирустың тарау деңгейі ғана емес, оған қарсы әрекетсіздік те алаңдатады», – дейді ДССҰ-ның бас директоры Тедрос Адханом Гебрейесус.

Еуропа – пандемияның жаңа эпицентрі

Қазір АҚШ-та коронавирус жұқтырғандар саны өсіп келе жатса, Еуропа пандемияның жаңа эпицентріне айналды. Италияда дауасы жоқ дертке 15000-нан астам адам шалдықса, Құрама Штаттарда мұндай пациенттер саны 1300-ге жеткен.

АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын-алу орталығының басшысы Роберт Редфильдтің мәлімдеуінше, «Еуропаны жаңа Қытай» деп атауға болады.

Бүгінде Италияда жаңа инфекциядан 1000-астам адам қайтыс болды. Бүкіл елде мектептер мен университеттерде оқу тоқтатылып, дүкендер мен кәсіпорындар жабылып, халықтың барлығы – 60 миллиондай адам карантиндік жағдайда өмір сүріп жатыр.

Еуропаның Аурулардың алдын-алу және бақылау орталығының дерегінше, бұл аймақта 22 мыңдай Covid-19 оқиғасы тіркеліп, 1000-ға жуығы жән тәсілім еткен.

Көптеген адам үшін коронавирус сондай ауыр емес, дененің қалшылдауымен, жөтелмен ғана шектеледі. Өзге біреулерде, әсіресе, егде жастағылар мен денсаулығында проблемасы барларда ол пневмонияға ұласып кетуі мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәлімдеуінше, Covid-19-ға  ұшырағандардың басым бөлігі айығып кетеді, ауруы жеңілдер екі аптада, қатты науқастанғандар 3-6 аптада сауыққан.

Коронавирус Еуропа одағының барлық 27 елінде табылды. Брюссель «коронаға қарсы инвестициялық қор» құрып, оған 7,5 млрд еуро аударатынын жариялады. Бұл қаражат медициналық құрылымдарды, вирустан зардап шеккен шағын бизнесті қолдауға, жұмыс орындарын сақтауға жұмсалады.

Айта кетсек, Германия канцлері Ангела Меркель коронавирусты халықтың  70 пайызы жұқтыруы мүмкін екенін ескертті. Ал, өзге бір зерттеулерге қарағанда, 2021 жылы бұл ауруға әлемде 100 миллион адам шалдығуы ықтимал.

Таяу Шығыста қауіпті инфекция 10 000-ға жуық адамнан анықталды. Солардың көбі – ирандықтар. Ислам Республикасында коронавирусты жұқтырғандар қатарында вице-президент, министрлер, депутаттар бар. Сонымен қатар, бұл мемлекетте Covid-19 құрбандарының саны 354-ке жетіп отыр.

30 күндік авиациялық тыйым

Сәрсенбі күні АҚШ президенті Дональд Трамп еуропалықтардың көбіне ұшақпен Құрама Штаттарға баруға тыйым салды. Бұл режим 30 күн бойы әрекет етіп, онсызда жолаушылары азайған авиация индустриясы үшін жығылғанға жұдырық болып отыр.

Жұма күні түнде күшіне енетін заңның  елге оралатын америкалықтар мен Ұлыбритания азаматтарына пәрмені жүрмейді. Трамп Еуропа одағын Қытайдан және әлемнің «өзге де ыстық нүктелерінен» сапарларды дереу доғармай, эпидемияның Америкада да өршуіне жол ашты деп кінәлады.

FlightAware қызметінің дерегінше, Еуропадан күніне АҚШ-қа 400-ге әуе сапары жасалады екен. Ал, былтыр Құрама Штаттардан «Қарт құрлыққа»  72,4 млн адам ұшып, екі аралық ең қарбалас халықаралық әуе жолы атанған. Дегенмен, Ақ үй басшысы америкалықтардың Еуропаға баруын шектеу жөнінде ештеңе айтқан жоқ.

Бейсенбі күні Еуропа одағы Трамптың Брюссельмен ақылдаспай, қабылдаған «біржақты» шешімін айыптап, инфекциялық аурулардың шекара таңдамайтынын ескертті.

«Коронавирус – ғаламдық дағдарыс. Ол бір континентпен шектелмей, сыңаржақ әрекеттен гөрі ынтымақтастықты көбірек талап етеді», – дейді Еуропа кеңесінің президенті Чарльз Мишель мен Еуропа комиссиясының басшысы Урсула фон дер Ляйен.

Қаржылық дағдарыс қаупі

Бірнеше аптадан бері коронавирус әлем экономикасын рецессияға ұшыратады деген қауіп күшейіп келеді. Сондықтан инвесторлар акциялардан құтылуға асығып, биржаларда мыңдаған компанияның құнды қағаздарының орташа нарқын көрсететін индекстер төмендеп барады.

Трамп Еуропамен арадағы әуе рейстеріне шектеу қойғаны белгілі болғанда, Нью-Йорк биржасында индекстер шамамен 10 пайызға төмендеді. Сарапшылар мұны 1987 жылғы «Қара дүйсенбіден» бергі ең үлкен құлдырау деп атады.

«Бұл – экономиканың әлсіреуі қарсаңындағы қорқыныш қана емес, акцияларды жаппай сату – жаңа бір қаржылық дағдарысқа душар ететін қауіп», – дейді Лас-Вегастағы Bright Trading LLC компаниясының трейдері Деннис Дик «Рейтерге» берген сұхбатында.

Бүгін таңертең Токио биржасында Nikkei 10 пайызға түсті. Ал, Гонконг, Шанхай, Сеул қор нарықтарында индекстер 4-8 пайызға, Еуропа акциялар нарығы 12 %- ға төмендеген. 

Трамптың шешімі мұнай нарығын да теңселтті. Бейсенбінің кешінде Brent, WTI сұрыпты шикізаттардың құны бірден 5-6 %-ға арзандады.

Бұған қоса, Ресеймен баға соғысына кіріскен Сауд Арабиясына Біріккен Араб Әмірліктері де қосылды. Екі ел көмірсутегі өндірісін алдағы айда тіпті арттыратынын ескертіп отыр.

Арыс Әділбекұлы

Коронавирусты диагностикалау және емдеу жолдары

Еліміздің ғалымдары клиникалық хаттаманы жетілдіруде.

06 Шілде 2020 09:58 186

Коронавирусты диагностикалау және емдеу жолдары

Бүгінгі күнгі өзекті мәселенің бірі – коронавирустік инфекцияны диагностикалау және емдеу. Осы орайда Медицина ғылымдарының кандидаты, доцент, «Астана медицина университеті» КЕАҚ жедел медициналық көмек, анестезиология және қарқынды терапия кафедрасының меңгерушісі Нұрила Малтабарова мен «Астана медициналық университеті» КЕАҚ кафедрасының доценті Баян Тұрдалина халықты мазалап жүрген бірқатар мәселені сөз етті.

Дәрігер адамдардың қайтыс болу себептерінің бірін атап, коронавирус жұқтырған адамның өкпесіне сұйықтықтың жиналу себебін түсіндірді.

«Өкпенің ісінуі тек қана коронавирустік инфекцияда ғана емес, жалпы ауыр жағдайларда болады. Ал COVID-19 кезінде өкпе мен қан тамырлары арасындағы интерстициалды кеңістік ісінетіні белгілі. Ауру қиын жағдайда өткен кезде интерстициалды кеңістікке вирус жұғып, онда сұйықтық жиналады. Сұйықтық өте көп болған кезде, өкпе ісініп, қайғылы жағдайға әкелуі мүмкін. Бұл «инфузиялық терапия» деп аталатын сұйықтықпен шамадан тыс емдеу кезінде ғана болмайды. Сұйықтықтың жиналу тетіктері өте көп. Ең бастысы, бұл вирус өкпе тіндеріне өте жылдам зақым келтіреді. Тағы бір айта кеткім келетіні – артериялық қан қысымы, қант диабеті, артық салмақ тәрізді тәуекел факторлары бізде өте көп. Мысалы, жүрек-қан тамыры жүйесі ауруы кезінде адам тәніндегі сұйықтық шамадан тыс артып, орын ауыстырып, өкпе ісінеді. Адамдардың қайтыс болу себептерінің бірі – өкпенің ісінуі болуы мүмкін. Алайда бұл сұйықтықпен емдегеннен емес, жүрек-қан тамыры жүйесінің әлсіздігінен болады. Қайталап айтайын, бұл жүрек-қан тамыры жүйесі әлсіздер мен егде жастағы адамдар тәуекел тобына жатады», – деп атап айтты кафедра меңгерушісі.

Ал доцент Баян Тұрдалина COVID-19 індеті кезінде бактерияға қарсы терапия мен дәрі-дәрмектерді пайдалану жайлы айтып өтті.

«COVID-19» диагностикасы мен емдеудің клиникалық хаттамасының ең бірінші нұсқасы ақпан айында әзірленген. Еліміздің ғалымдары содан бері хаттаманы жетілдіру тұрғысында аянбай еңбек етуде. COVID-19 вирустық инфекция болғандықтан, осы хаттаманың бактерияға қарсы бөлімінде антибактериалдық терапияның тікелей көрсеткіштері жоқ. Бактерияға қарсы терапияны науқасқа бактериалдық инфекция қосалған жағдайда әрі дәрігер нақты айтқан кезде ғана қолданған дұрыс. Оның барлығы хаттамада қосымша ескертпе ретінде көрсетілген», – деді ол.

Медицина маманы сондай-ақ, ел тұрғындары тарапынан «дексаметазон» дәрісін пайдалану туралы жиі қойылатын сұраққа да жауап берді.

«Дексаметазон көрсеткіштері бойынша қабынуға қарсы әсер ететін дәрі әрі тек стационарда ғана өте ауыр жағдайдағы науқастарға тағайындалады. Амбулаторияда берілмейді. Бұл дәріні қолдану клиникалық хаттаманың арнайы бөлімдерінде көрсетілген. Әлеуметтік желілерде дұрыс ақпараттың таралмауына байланысты, дәріні үйде сақтау үшін жай ғана қор ретінде сатып алу көбейді. Сол себепті, тек ресми мәліметтерге ғана сенуге шақырамын. Клиникалық хаттама ресми сайттарда тұрақты түрде жарияланып отырады. Оны дәрігерлер жұмыстарында пайдаланады. Клиникалық хаттамаға сай емделген көптеген адам жазылып шығып жатыр», – деп түсіндірген Баян Тұрдалина, басқа да танымал дәрілерге тоқталып өтті. 

«Клиникалық хаттамаға COVID-19 кезінде вируске қарсы дәрі-дәрмектер тобы енгізілген болатын. Ол ең бірінші лопинавир-ритонавир құрамдас және гидроксихлорохин, хлорохин препараттары. Олар стационар жағдайында, яғни тікелей клиникалық зерттеу аясында тағайындалады. Ал парацетамол мен ибуфен стероидты емес, қабынуға қарсы дәрілер. Оны дене қызуы жоғарылағанда қабылдайды. Дәрігер ретінде осы парацетамол мен ибуфенді дәрігеріңіздің бақылауымен, дене температурасы 38,5 градустен жоғары болған кезде ғана пайдалануларыңызды сұраймыз», – деп айтты кафедра доценті.

Дәрігерлер сондай-ақ, тыныс алу жаттығулары және спортпен айналысу жайлы пікірін білдіріп, дәрумендер және ұйқының пайдасын сөз етті.

«Коронавирус жұқпалы ауру. Сондықтан өкпеде немесе басқа дене мүшесінде өзгеріс болуы мүмкін. Тыныс алу гимнастикасы аурудың жедел кезеңі аяқталғаннан кейін ғана тиімді. Осындай жаттығулар мен физиотерапиялық әдістерді жедел кезеңде жасау адамға зиянын тигізеді. Тек науқас стационарда емін алып болған соң, оңалтушы-дәрігердің тағайындауымен, үйінде тыныс алу жаттығуларын жасаған пайдалы. Спортпен айналысу туралы айтар болсам, ағзаға артық жүктеме түсірген дұрыс емес. Иммунитеттің жақсы болуы үшін мөлшерге сай ғана дене шынықтырумен шұғылданып, жүгіру, жүру қажет. Ал індет жұқтырғандарға спортпен айналысуға дәрігерлер кеңес бермейді. Психологиялық-эмоционалды тыныштықтың болғаны жөн. Ұйқы орталық жүйке жүйесіне жақсы әсер етеді. Ми, жүрек, өкпе жүйесі тынығуға тиіс. Ұйықтау арқылы иммунитетімізді сақтаймыз. Дәрумендерге келер болсақ, олар иммунитеттің нығаюына, зат алмасу процесінің реттеліп отыруына септігін тигізеді. Нақты «коронавирустен сақтайды» деп дәлелденген дәрумендер базасы жоқ. Алайда дәруменді артық пайдаланбау керек. Дәрумендер балаларға салмағына қарай норма бойынша тағайындалады», – деп айтып өтті дәрігер-ғалымдар.

Сонымен қатар, ғалымдар иммунитеті жақсы адамдарға да иммунитетіне ғана сенбей, сақтанып жүруге кеңес берді. Әсіресе, коронавирус кезінде шылым шегудің зиянын ерекше еске салды. Өйткені, темекі тартатын адамның өкпесі оттегіні көбірек қажет етеді.

«Темекі мен электронды сигарет тартушылар тәуекел тобына жатады. Өйткені өкпе тініне никотиннің тигізер залалы зор. Өкпеде газ алмасу процесі жүреді. Оттегі кіріп, көмірқышқыл газы шығып, өкпені желдетіп отырады. Егер адам ұзақ уақыт электронды болса да, шылым шексе, өкпесі оттегіні көбірек қажет етеді. Аурудың алдын алу шараларының бірі ретінде немесе ауру жеңілірек өтуі үшін темекіні тастаған жөн. Коронавирус кезінде оттегінің жетіспеушілігі болады. Сол себепті, өкпеге тиетін залал өте зор», – деді Нұрила Малтабарова.

Нұржан Көшкін


Біздің Telegram каналымызға жазылыңыздар!

Дәрі-дәрмек тапшылығы мәселелері қалай шешілуде?

Елімізге дәрілік препараттардың 87%-ы сырттан әкелінеді.  

05 Шілде 2020 19:37 217

Дәрі-дәрмек тапшылығы мәселелері қалай шешілуде?

Бұл туралы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингтке Премьер-министрдің орынбасары Ералы Тоғжанов мәлім етті.

Оның сөзінші елімізде дәрі-дәрмек жетіспеушілі екі себепке байланысты болған. Оның бірі халық тарапынан сұраныстың артуы болса, екіншісі әділетсіз бәсекелестік. Яғни,  алыпсатарлар препараттарды көптеп сатып алып кеткен. Бұл ретте вице-премьер дәрі-дәрмек нарығын пайда көзіне айналдырғандар қатаң жазаланатынын кесіп айтты.

«Бүгін ғана Шымкент қаласында осындай пиғылмен жұмыс імтеген бір азамат қолға түсті. Ол заңға сәйкес жазаланады. Сондықтан барша қазақстандықтарға, әсіресе осы дәрі-дәрмектің айналасындағы жағдайды ескере отырып, пайда тауып қалуды көздейтін азаматтарға мұны ескертіп айтқым келеді. Бұл тікелей Президенттің қарауындағы сұрақ. «Кемедегінің жаны бір», сондықтан бір-бірімізді қолдайық», – деді Премьер-министрінің орынбасары.

Ералы Тоғжановтың айтуынша, МӘМС шеңберінде тегін берілетін препараттардың тізбесі бар. Сондай-ақ, ауруханалар да препараттармен толық қамтылған.

«Бүгінгі таңда ауруханаларда КВИ-ды емдеу үшін дәрі-дәрмектермен толықтай қамтамасыз етілген. Қазіргі уақытта мекемелерде 17 700 адамның жатқанын ескере отырып, болашақта кепілдік болу үшін 27 000 науқасқа арналған дәрілік заттармен қамтамасыз етіліп отыр. Аймақтар арасында 4000 науқас үшін 165 мың қаптама шетелде кеңінен қолданылатын жаңа препараттар таратылуда. 2020 жылдың 15 шілдесіне дейін қосымша тағы да дәрілік препараттар жеткізілетін болады. Бүгінгі таңда МӘМС шеңберінде тегін дәрі-дәрмек тізбесі бар. Бұл препараттар тізіміне антибиотиктер, қызуды төмендететін дәрілер де бар. Оларды мобильді топтармен тегін жеткізу қарастырылған», – деген вице-премьер елімізге дәрілердің басым бөлігі сырттан келетінін жеткізді.

Оның сөзінше отандық компаниялар нарықты тек 13%-ға қамтып отыр. Сондықтан препараттар жетіспеушілігін шешу үшін бір қатар шаралар қабылданған. Оның бірі дәрі-дәрмектерді сертификациядан өткізу рәсімдері жеделдетілген түрде жүзеге асыру.

«Халықты толғандыратын мәселелер аз емес. Оның негізгісі – дәрі-дәрмектермен қамтамасыз ету.  Қазақстанда 8 мыңнан аса дәріхана бар. Отандық өндіріс есебінен олардың барлығын қамтамасыз ету деңгейі 13%, қалғанын сырттан, импорт арқылы алып отырмыз. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, қажетті дәрі-дәрмектермен толықтыру үшін мынадай шаралар қабылданады: Бір тәулік ішінде дәрілік заттарды әкелуге біржолғы рұқсат беруге өтінімдер қабылдау, дәрі-дәрмектерді сертификациядан өткізу мен сертификат беруді жеделдету. Әкімдіктермен бірлесіп көтерме сауда қоймаларын, дәрі-дәрмектердің қоры және бағасын қымбаттатуға жол бермеу үшін жеке дәріханаларды аралап өтетін арнайы мониторингтік топтары құрылды», – деді Ералы Тоғжанов.

Бұған қоса ол дене қызуын төмендететін вирусқа қарсы препараттарды тек дәрігердің нұсқауымен қолдану керек екенін ескертті.

«Өз бетімен емделу өте қауіпті екенін білесіздер. Дәрігерлер емдеу шараларын арнайы хаттама аясында жүзеге асырады. Ол хаттамалардың барлығы әлемдік тәжірибеден алынған. Олар өз тиімділігін дәлелдеген. Сондай-ақ біз жекелей дәрігерлердің де ұсыныстарын қарастыруға әзірміз», – деді ол.

Құралай Құдайберген