/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 27 966,50 Hang Seng 26 910,80
РТС 1 472,19 FTSE 100 7 120,42
KASE 2 337,01 Алтын 1 652,30
Ең арманшыл қазақстандықтар қайда тұрады?

Ең арманшыл қазақстандықтар қайда тұрады?

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды. Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасаған апталық шолуы.

14 Ақпан 2020 12:30 694

Ең арманшыл қазақстандықтар қайда тұрады?

Автор:

Гүлмира Қамзиева

liter.kz: «Дипломмен ауылға» жобасы аудандық маңызы бар қалалардағы кадр мәселесін шешпейді» деп жазады басылым. Мұндай мәлімдемені Мәжіліс отырысында Парламент мүшесі Мұрат Теміржанов жасаған. Депутат бұл жобаның тәсілін өзгерту керектігін айтып отыр. Депутат «Дипломмен ауылға» жобасы 2009 жылдан бастап, іске асып келе жатқанын ескертті. Осы уақыт аралығында 54 мың адам мемлекеттен көшу шығындары үшін 12,5 млрд теңге көлемінде ақша алған. Ал 23,5 мың адам үй салуға немесе үй алуға арналған несиеге қол жеткізген. Кей жағдайда жас мамандардың мүддесі үшін келісімшарт талаптары өзгеріп отырған. Алайда депутат бұл жобаның тәсілдерін өзгерту керектігін айтып отыр.

«Біз аудандық маңызы бар қалалар мәселесіне назар аударуды сұраймыз. Белгілі болғандай, бүгінгі таңда ауылдық жерде 5 мың дәрігер жетіспейді, тапшы болған мұғалім мамандарының саны да осындай. Мәселен, Ақмола облысындағы Есіл қаласында 11 мың адам тұрады. Бұл қалада білім, мәдениет және спорт саласының мамандары тапшы, тек денсаулық сақтау саласының өзінде 43 маман жетіспейді.  

Депутаттың айтуынша, жас мамандар аудандық маңызы бар қалаларда жұмыс істегісі келмейді. Себебі, біріншіден, көшу шығындарын төлемейді, екіншіден, үй алуға немесе салуға несие бермейді, үшіншіден, айлық мөлшері ауылға қарағанда 25% төмен.

Сол себептен Парламент мүшесі жоба талаптарын қайта қарау керектігін айтып отыр.

caravan.kz: «Сарбаздың қалжыңы бір адамды мүгедек етті, екінші адамды миллиондаған теңге қарызға батырды» деп жазады басылым. Сарбаздар казармасында болған оқиғаға кінәлі болған жігіттен зардап шеккен адамның туысы алты миллион теңге талап еткен. Басылымның хабарлауынша, оқиға Әуе қорғанысы күштерінің №78639 әскери бөлімінде орын алған. Куәгерлердің айтуынша, жауапты офицер қоластындағыларын бір бөлмеге кіргізіп, теледидар көре тұруды ұсынған, сөйтіп өзі шұғыл жұмыстарымен шығып кеткен. Сол кезде Б.Нұртілеу есімді сарбаз алдында отырған Н.Еламан есімді жігітті желкесінен алып, тергеу барысында көрсетілгендей қылғындыру әрекетін жасаған. Осы сәтте қатардағы Н. өзінен асыра лақтырады. Мұндай болатынын күтпеген сарбаз басымен бетон еденге түседі.

«Нәтижесінде Б.Нұртілеу есінен танып, бас миы шайқалды», - дейді заңгер Гүлнар Қалиева.

Алайда сол сәтте сарбаздар зардап шеккен жігітті ретке келтіріп, аяғына тұрғызады. Сөйтіп бөлім басшыларына орын алған жағдай туралы айтпаймыз деп келіседі. Ал сарбаздың жағдайы күн өткен сайын төмендей берген, оған кіші командирлер мүлдем мән бермей жүрген.

«Бірнеше күн өткен соң басы ауруы қоймаған сарбазды бөлім дәрігерлері Жетіген ауылынан компьютерлің томография жасау үшін Алматыға алып барады. Сөйтіп әскери полицейлер қылмыстық іс қозғайды», деп жазады басылым. 

Басылымның хабарлауынша, Б.Нұртілеу көпбалалы отбасынан. Әке-шешесі Шымкентте пәтер жалдап тұрады. Қазіргі кезде олар балаларына қарау үшін жұмыстан шыққан. Дәрігерлер сарбазға бірнеше рет ота жасаған, қазіргі кезде ол әлі жансақтау бөлімінде. Бір көзі көруден қалып, екінші топтағы мүгедек атанған. Ал жауапты сарбаз шартты түрде 6 айға бас бостандығынан айырылды. Сонымен қатар зардап шеккен азаматқа моралдық шығын үшін 600 мың теңге төлеу тиіс.

fergana.ru: «Тоқаев Бриджит Бардоның Қазақстанда жануарларға аяусыз қарайды деген хатына жауап жазды», деп хабарлайды басылым. Ресми дерек бойынша, Бриджит Бардоның қоры 10 ақпан күні Тоқаевтан жауап алғанын хабарлаған. Бұл хатты актрисаға Қазақстанның Франциядағы елшісі Жан Галиев жеткізген. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев француз киноактрисасы және жануарларды қорғаушы Бриджит Барданың хатына жауап берді. Өз хатында актриса Қазақстанда көше кезген бұралқы жануарлар жауыздықпен өлтірілетінін хабарлап наразы болған еді.

«Жуырда мен танымал киноактриса Бриджит Бардодан хат алдым, өз хатында ол иттер мен өзге де жануарларды қорғауды өтінген болатын. Мен бұл дұрыс үндеу деп ойлаймын. Біз бұл мәселеге мән беруіміз керек. Біз өзімізді мейрімді халық ретінде көрсетуіміз керек және тек балаларды қорғау мәселесіне ғана назар аударып қоймай, жануарларды қорғаумен де шұғылдануымыз қажет», – деген Қасым-Жомарт Тоқаев.

Бардо Қазақстан президентіне хатты өткен жылдың желтоқсан айында жазған болатын. «Сіздің елдегі қаңғыбас жануарлардың тағдырын білгендегі үрей мен үмітсіздік мені осы хатты жазуға итермеледі. Иттер мен мысықтардың жауыздықпен ұсталып, варварлық жолмен өлтірілгеніне куәлік ететін фактілер бізге түсіп жатыр. Осылайша көшелерді ит-мысықтардан тазалайтын «Жануарларды бақылау» қызметіне көп ақша төленеді», –делінген Брижит Бардоның хатында.

express-k.kz: «Ең арманшыл қазақстандықтар қайда тұрады?», деп сұрайды басылым. Газет мәліметінше, ең романтик азаматтар Орал мен Петропавл және Павлодар қалаларында тұрады. Ғашықтар күніне орай Қазақтан бойынша Google жүргізген зерттеу осыны көрсеткен. Мұндай рейтинг Ғашықтар күніне орай интернет пайдаланушылардың «махаббат», «гүл», «жүздесу», «валентинка» сияқты сұрау салғандардың санын анықтау арқылы құрылған.

«Петропавлдықтар осы өңірде қыстың ұзақтығына байланысты махаббатты қаласа, оралдықтар пейілдерінің кеңдігінен арманшыл болып келеді екен. Ал астаналықтар бұл тізімнің қақ ортасында тұр», – деп хабарлайды басылым.

Гүлмира Қамзиева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Ксенофобиямен қалай күресуге болады?

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды? Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасаған апталық шолуы. 

21 Ақпан 2020 11:06 346

Ксенофобиямен қалай күресуге болады?

camonitor.kz: «Қазақстандағы ксенофобия: мұнымен күресу керек», деп жазады басылым. Бұл мақала авторының пікірінше, бүгінгі қоғамда ұлтаралық келісім көрсеткіші азайып барады. Біз өзімізді осы күнге дейін көпұлтты елміз деп мәз болып жүргенде қоғамды нағыз ксенофобия жайлап алған. Ал, қоғамда орын алған қайғылы оқиғалардан кейін бұл жөнінде үндемей отыруға болмайды. Себебі үндемеудің салдары қайғылы жағдайға алып келуі ықтимал. Сол себептен не істеу керек?

Мақала авторының хабарлауынша, қазіргі кезде негізінен шағын ұлт өкілдері мемлекеттік тілді білмейді деген айып тағылып отыр. Осы жайт ұлтаралық даудың қыза түсуіне себеп болып отыр. Мұндай жағдайда ұлтаралық келісім саясатымен бір министрлік, ал тіл саясатымен басқа бір министрлік шұғылданатыны түсініксіз.

«Екіншіден, Қазақстан халықтары Ассамблеясының тиімсіздігін айтады. Бұл ұйымның жұмысына бекерден бекер бюджет қаражаты жұмсалып отыр. Бұл сөздің жаны бар. Алайда бұл мәселенің басы ғана. Себебі соңғы бес жылдан бері Қазақстанның әр өңірінде «Қоғамдық келісім» атты коммуналдық мемлекеттік кәсіпорын жұмыс істейді. Бұл мекемелердің міндетіне қоғамдық келісімнің қазақстандық түрін насихаттау жатады», – дейді мақала авторы.

Мемлекет тарыпынан бұл мекемелердің жұмысына қыруар қаражат бөлінгенімен, мақала авторының пікірінше, оның пайдасы жоқ болып тұр. Сол себептен автор бұл жұмсалатын қаражаттың бір бөлігін мәселенің шығу себептерін анықтауға арналған әлеуметтік зерттеулерге, оны шешу жолдарына жұмсау керектігін айтады. 

«Көбісі мәселенің шығуына билік өкілдері кінәлі дегенді айтады. Оның себебі шешімін таппаған әлеуметтік мәселелерде, сыбайласқан жемқорлықта жатыр. Олай болса неге наразылық білдірушілер бар өшін өзге ұлт өкілдерінен алады? Олар билік өкілдері сияқты орын алып отырған жағдайға жауапты емес қой? Мұнымен қоса Қордай ауданында орын алған оқиға мәселе тек әлеуметтік жағдайда еместігін көрсетті. Мәселе адамдардың білім деңгейінің төмендеуімен, құқықтық нигилизм және архаикалық санадан туындаған ділдік өзгеруімен байланысты болып отыр. Осының салдарынан олар қиратушыларды ақтап, «біздікі», «бөтен» деп бөліп, өзгелерді жергілікті ұлтты, оның тілін сыйламады деп қуып жіберуге шақырған»,– деп жазады Жандос Асылбеков.

Автор бұл тек өзінің пікірі екенін атап көрсеткен. Сол себептен ол негізі бұл мәселенің шығу себебін әлеуметтік зерттеулер арқылы білуге болатынын айтады.

express-k.kz: «Қазақстанда жануарларды қорғайтын нақты заң жоқ», деп жазады аталмыш басылым. Басылымның хабарлауынша, президент Қасым-Жомарт Тоқаев Брижит Бардоның хатына жауап жазғаннан кейін, жергілікті иттер мен мысықтардың мәселесі саяси деңгейге көтерілді. Сарапшылар мұндай өзгерістерді құптап отыр. Жануарлардың құқығын қорғаумен шұғылданатын мамандардың айтуынша, жағдай біртіндеп жақсаратын түрі бар. Себебі 2019 жылдың қараша айында бастамашы топ «Жануарларға жауапкершілікпен қарау» туралы заң жобасы парламенттің арнайы комитетіне тапсырылды. Бұл құжат бірқатар сараптаудан өткеннен кейін, жұмысшы тобы құрылады.

«Жануарларды қорғаушылар бұл заң жобасында жануарлар бірнеше топқа бөлінгенін айтады. Яғни олар – үй, жабайы, қызметтік, тәжірибелік және мәдени-көрініс үшін пайданылатын жануарлар болып бөлінеді. Құжатта жануарларды қорламау басты назарға алынған», – деп хабарлайды басылым.

caravan.kz: «Не үшін Франциядағы қазақтар қауымдастығының жетекшісі Берлин Иришев сән әлеміндегі ең бірінші қазақ қызы Алла Ильчунды еске түсіру үшін ақша жұмсап жүр» деп сұрайды басылым. ХХ ғасырдың үздік моделі атанған Алла Ильчун Кристиан Диордың ең сәнді көйлектерін киіп, Азиядан шыққан модельдерге жол ашқан қазақ қызы. Алайда өмірден озғаннан кейін, ұмытылып қалған.  

Басылымның хабарлауынша, бес жылдан бері Франциядағы қазақтар қауымдастығының жетекшісі Берлин Иришев Алла Ильчунды еске түсіру үшін қолдан келгенін жасауда және осы мақсатқа өз ақшасын жұмсап жатыр. Осы арқылы ол сән саласындағы үлкен подиумдарды бағындырған алғашқы қазақ қызы Алла Ильчунның атын жаңғыртқысы келеді. Өткен жылы ол Алла Ильчун туралы кітаптың тұсакесерін жасап, биылғы жылы көрермен назарына арнайы түсірілген фильмді ұсынды.

«Мен Кристиан Диордың бір манекеншісі қазақ қызы деп естігем, алайда менің қолымда не дәлел, не құжат болған емес. Бір қызығы Франция азаматтығын алғаннан кейін, саябақта серуендеп жүріп, вернисажда әдемі әйелдің портретінен қазақ қызының келбетін көрдім. Париждың қақ ортасында оны қалай көрер едім? Бұл жерде енді әруақтардың қалауы болып тұр ғой», – дейді Берлин Иришев.

Алла Ильчун туралы деректі Франциядағы күллі қазақ қауымдастығы болып іздеген. Нәтижесінде олар модельдің шыққан тегін анықтап алған, жерленген жерін тапқан және баласы барын анықтаған. Зерттеу арқылы Алла Ильчунның әкесі Жуанхан немесе Қуанхан есімді қазақ байының баласы болған. Ол 19 ғасырдың соңында дүниеге келген, алайда Қазан төңкерісі кезінде Харбинде болған. Ол кезде ол Шығыс Қытай темір жолында инженер болып жұмыс істеген. Алла Ильчунның анасы банкротқа ұшыраған дворян отбасынан шыққан.  

sputniknews.kz: «Алматыдағы трамвайды туристер үшін қайтаруы мүмкін» деп хабарлайды басылым. Бұл туралы Алматы әкімі Бақытжан Сағынтаев халықпен өткізген кездесу барысында айтты. Әкім бұл көлікті қала тұрғындары үшін қайтармайтынын, себебі оның шығыны көптігін жеткізді.

Алматы тұрғындарымен болған кездесу барысында қалалықтар газ немесе электр қуатымен жүретін көліктердің орнына трамвайды қайтаруды сұраған, алайда шаһар басшысы бұл көліктің түрін тек туристер үшін ғана қайта жіберілуі мүмкіндігін айтқан.

«Ескіге қайта оралмаймыз. Бұл шығыны көп шаруа. Біз трамвайдың маршруты қандай болғанын білеміз, оның алыс-жақындығын білеміз, бірақ оны қайта орнына келтіру мүмкін емес. Трамвай қала тарихында қалады, оның символына айналады. Қазір біз көліктің өзге түрін - электрмен, газбен жүретін, BRT (ағылшын тілінен bus rapid transport –жылдам жүретін автобустық көлік) көліктерін іске қосамыз», – деді Бақытжан Сағынтаев

Қала әкімі шетелдік тәжірибеге сүйеніп, трамвай маршруты туристер үшін жүретінін жеткізді. Ресми дерек бойынша, трамвайлар көк базар маңында жүретін болады.

Гүлмира Қамзиева

Алматы қаласының экологиясын ластаушы ЖЭС-2 емес

Орыс тілді басылым журналистері не туралы жазды. Inbusiness.kz-тің баспасөзге жасаған апталық шолуы. 

07 Ақпан 2020 10:58 457

Алматы қаласының экологиясын ластаушы ЖЭС-2 емес

fergana.ru: Экобелсенділер Алматының экологиялық жағдайын жақтартуға арналған шұғыл шара қабылдауды талап ету мақсатында онлайн түрде қол жинай бастады, деп хабарлайды басылым. Бұл жайында жергілікті билікке арналған ашық хатта айтылған. Ашық хат авторлары «Алматы -2025» атты даму стратегиясын сынға алды. Олардың пікірінше, бұл құжатта шындыққа жанаспайтын статистика келтірілген. Бұл дерек өз кезегінде халықты шатастырады және бұл құжатта қала тұрғындарының денсаулығына қауіп төндіретін жайт ескерілмеген. Сол себептен ашық хатты жазушылар даму стратегиясына тағы бір тармақ енгізіп, Алматының негізгі қаупі – ауаның ластығы екенін көрсету керектігін талап етті. 

«Алматы тұрғындары көп жылдан бері қала ауасының ластығын айтып, шағымданып жүр. Әлнұр Иляшев есімді белсенді әкімшіліктің әрекетін айтып, сотқа шағымданған. Ол өз шағымы арқылы жергілікті биліктің экология мәселесіне назар аударғанын талап етпекші болған және қаладағы ЖЭС-2-ге қатысты шара қабылдауын сұраған. Алайда оның шағымы қабылданбады» деп жазады басылым.

Жергілікті билік өкілдері «қала ауасын негізгі ластаушы ЖЭС-2 емес, бұл станцияның үлесі небәрі 11%» деген болатын. Билік өкілдерінің пікірінше, қаланы негізінен көлік бүлдіріп жатыр. Олар шығаратын зиянды заттар мөлшері 70%-ке жетіп отыр.

camonitor.kz: «Демография: Қазақстан қалалары үлкен ауылға айналып бара жатыр ма?» деп жазады басылым. Бұл мақалада автор соңғы 20-30 жылда өзгерген қала келбеті мен халық саны жайында сөз еткен. Орын алып жатқан өзгерістер жайында қазақстандық демограф Александр Алексеенкомен әңгімелескен. Ішкі миграция салдарынан көптеген ауыл тұрғындары қалаға келіп, қала келбеті өзгере бастады. Негізінен көшіп келген ауыл тұрғындары қалаға бейімделуге тиіс еді, алайда қазіргі кезде қалада ауыл мәдениеті басым болып тұр. Демограф Александр Алексеенконың пікірінше, мұндай жағдайда қалалардағы әлеуметтік-мәдени жағдай да өзгере бастайды. Оның себебі тек қалаға ауылдан көшіп келген халықтың көптігімен түсіндірілмейді.

«Соңғы кездері халықтың дәстүрі мен мәдениеті жаңғырту мәселесіне көп мән беріліп келеді. Меніңше, мәдени мұраны киелі ету үрдісі белең алып келеді. Оны «сынауға», оған «тиісуге» болмайды. Дей тұрғанмен Абай, Шоқан Уәлиханов және Алаш өкілдері уақыт өте келе жағдайдың өзгеруіне байланысты мәдениет, дәстүр өзгеріп отыруы тиіс дегенді айтқан. Бізде бұл өзгерістер өте баяу жүріп келе жатыр», – дейді Александр Алексеенко. 

Маманның пікірінше, этникалық мәдениеттің түп-тамыры ауылда болғандықтан, қалалық жерде дәстүрлі құндылықтар басым болып келе жатыр. Сол себептен барлық елде ауыл тұрғындары қалаға бейімделсе, бізде қала дәстүрлі көзқарасқа бет бұрып келеді.

express-k.kz: «Неге дәстүрлі жыныстық көзқарастағы қазақстандықтар гомосексуалға айналып жатыр?» деп жазады басылым. Газеттің хабарлауынша, көп жағдайда Қазақстан азаматтары пайда табу мақсатында гомосексуалист болуға қарсы емес. Басылым дерегі бойынша, соңғы кезде Алматыдағы гей-клубтарда өзіне қалталы серік іздеушілер көбейген. Олар бірге өткізген түндері үшін жақсы ақша төлейтін немесе ерекше жағдай жасай алатын адамдарды іздейді. Мұндай ізденісте жүргендердің басым көпшілігі дәстүрлі жыныстық көзқарасты ұстанатындар.

«Мен үшін мұндай адамдардан жезөкшелер әлдеқайда адал. Өз басым алдап жүргендердің өтірігі шыққанда қуанам. Сәтті аяқталатын оқиғалар көп емес, ал қайғылы жағдайлар көп болып жатады. Мәселен, бір жас әдемі жігіт қармағына бір дизейнерді түсірді. Модельердің есі шығатын, жас жігітке ол пәтер жалдап беретін, сыйлыққа көлік әперді, басы-аяғына дейін киіндірді, олардың махаббаты екі жылға созылды.Соңынан жас жігіт дизайнерге дөрекі түрде жауап беріп, шатақ шығара бастады. Нәтижесінде тамырын кесіп, махаббатына қарғыс толы хат жазып кетті», – дейді Алекс есімді бармен.

sputniknews.kz: Танымал әнші Димаш Құдайберген «Евроведение» байқауына тек қонақ ретінде шақырылса ғана қатысуы мүмкін екенін айтты, деп хабарлайды басылым. Әнші бұл байқауда бақ сынамайтынын жеткізген.  Өз сөзінде танымал әнші «Евроведение» байқауына Ресей атынан қатысу туралы көптеген ұсыныс келіп түскенін жасырмаған, алайда Димаш Құдайберген бұл ұсыныстардан бас тартқан.

«Евровидение байқауына Ресей атынан қатысу туралы көптеген хат түсіп жатыр. Бұл байқауға мен қонақ ретінде шақырса ғана қатысуым мүмкiн. Қатысушы ретінде байқауға қатыспаймын және керек деп санамаймын», – деп мәлімдеді Димаш Құдайберген.

Халықаралық аренада ол тек Қазақстан атынан шыға алатынын жеткізген. Сонымен қатар әнші өз жанкүйерлеріне алғысын айтқан.

«Қолдауларыңыз бен ыстық ықыластарыңызға рақмет. Менің «Арнау» атты жеке концерттік турнемде кездескенше!», – дейді әнші өз жанкүйерлеріне.

Гүлмира Қамзиева

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: