DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 286,33 Brent 36,55
Ислам қаржы апталығы басталды

Ислам қаржы апталығы басталды

 Ислам қаржыгерлерінің  конференциясы осымен үшінші рет өтіп жатыр. 

30 Қыркүйек 2019 14:52 7111

Ислам қаржы апталығы басталды

Автор:

Есімжан Нақтыбайұлы

Елордадағы Астана халықаралық қаржы орталығында апталықты ислам қаржыгерлері ашты. 

«Ислам қаржыгерлерінің  конференциясы осымен үшінші рет өтіп жатыр. Жыл сайынғы дәстүрге айналды десе де болады. Бұл жолғы шарада бір жыл ішінде исламдық қаржыландыру жүйесі қаншалықты алға жылжығанын көрсетіп, қызығушылық танытқандарға  бізден инвестиция тартудың тәртібін үйретеміз. Ислам қаржысы апталығының мақсаты мен миссиясы – адамдардың ислам қаржысы туралы таным-түсінігін кеңейту, қандай бағыттарға басымдық берілетінін көрсету», –  деді Астана халықаралық қаржы орталығының Исламдық қаржыландыру  бағыты бойынша басшысы  Шейх Біләл Хан. 

Апта ішінде бірнеше меморандумға қол қойылмақ. Тараптар оның мазмұны апталықтың соңына қарай жарияламақ.

«Апта бойы біз қаржы орталығының базасында Ислам даму банкі бастаған бірнеше халықаралық әріптестермен бірге жұмыс семинарлары өткіземіз. Оған кез келген тұрғын қатыса алады. Кез келген азамат исламдық қаржыландыру туралы өзіне қажетті мәліметті ақысыз алады», –  дейді Шейх Біләл Хан.

Аталмыш жұмыс семинарларында ислам қаржысын экологиялық, технологиялық және әлеуметтік жобаларға құю мәселесі талқылынады. Сондай-ақ шариғат заңына бағынатын елдерде қолданылатын қаржылық құжаттардың ерекшеліктері (сукук ұғымы) мен исламдық сақтандыру жүйесі (такафул) туралы толыққанды ақпарат ұсыну көзделген. 

Апталықтың ашылу шарасында өңірлік бизнеске арналған таныстырылымдар өтіп, «жасыл» және ислам облигацияларын шығару ерекшеліктері баяндалды. Сарапшылар қаржы қызметтерін реттеу, қаржы технологиялары, бағалы қағаздар нарығындағы инвестициялау, үзіліссіз кәсіби даму тақырыптарын қаузады.
 

Есімжан Нақтыбайұлы

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Ислам банкингі ТМД-ны таңдады

Қазақстанда шариғат шартына негізделген қаржылық қызмет аясы кеңейеді.

18 Тамыз 2019 12:04 2087

Ислам банкингі ТМД-ны таңдады

Ислам банкингі үшін дамудың келесі межесі – ТМД. Бұл турасында Moody's ғаламдық рейтингтік агенттігінің есебінде айтылды. Жаңа баяндамаға жүгінсек, ислам банкингі Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы аумағында алдағы 5 жылда едәуір өседі.  Moody's агенттігінің дерегінше, дамуға посткеңестік кеңістіктегі кейбір елдердің осы секторды өркендету бастамалары мен әзірлеп жатқан құқықтық-нормативтік ережелері негіз болады.

«Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан ислам банкингінде көш бастайды. Бұл ел тұрғындарының басым бөлігі – мұсылмандар. Олар өз үкіметтерінің ислам қаржысы үшін ең жақсы құқықтық және реттеуші инфрақұрылым жасақтағанын қолдайды. Сонымен қатар ислам қаржысының дамуын Парсы шығанағы мен Азияның қарыштаған экономикаларымен инвестициялық байланысты нығайтудың тәсілі деп қарастырады», – дейді Moody's агенттігінің сарапшысы Светлана Павлова.

Moody's Қазақстан мен Қырғызстан ислам банкингін дамыту бойынша ең үлкен потенциалға ие деп есептейді. Қазақстан үкіметі 2025 жылға дейін

ислам банкингі активтерінің қазіргі 0,2% көрсеткішін 3%-ға жеткізуді көздеп отыр. Ал Қырғызстандағы ислам қаржысының үлесі Қазақстаннан  әлдеқайда жоғары. Оларда бұл көрсеткіш – 1,4%. Оны қырғыз ұлттық банкі келесі жылы 5%-ға жеткізуді көздеп отыр.

Moody's есебіне қарағанда, ТМД аумағында ислам банкингі әзірге толық жетілмеген. Оның үлесі жалпы банк активтердің мардымсыз бөлігін ғана құрайды.

2012 жылы Қазақстан даму банкі аймақтың бірінші эмитентіне айналу үшін бесжылдық сукукты (облигацияның немесе құнды қағаздардың исламдық баламасы) 76 млн долларға сатты. Бірақ  бірде-бір суверендік немесе корпоративтік банк бұдан үлгі алып, оны әрі қарай жалғастырып әкеткен жоқ.

Тәжікстанда ислам банкингіне негіз болатын заң 2014 жылы күшіне енді. Содан бері жергілікті орталық банк пен үкімет бірлесіп, осы сектордың дамуына ықпал ететін өзге де заңдар мен нормативтік актілерге өзгеріс енгізіп жатыр.  

Өзбекстан Джиддада орналасқан ислам даму банкінің қолдауымен ислами қаржыны реттейтін заң әзірлеп жатыр. Айта кетсек, Ислам даму банкі ТМД-ға 7 млрд доллардан астам қаражат бөлген. Осы ақшаның жартысынан астамы Қазақстан мен Өзбекстанға кетті.

Нормативтік кедергілер

ТМД-ның кейбір елдерінің үкіметтері ислам банкингін соңғы онжылдықта күш алған ғаламдық үрдістерге сәйкес дамыту мен реттеу бағытындағы кедергілерді азайту мақсатында белсенді жұмыс жүргізіп отыр.  

Moody's агенттігінің мәлімдеуінше, осы секторды өркендетуге белсенді күш жұмсап отырған мемлекеттердің ислам қаржы жүйесін кеңейтуге мүдде танытуының астарында өздерінің мұсылман тұрғындарының діни және мәдени мұқтаждықтарын қанағаттандыру ниеті жатыр. Екіншіден, ислам банкингі Парсы шығанағы мен Азияның  көлемді капиталға ие мұсылмандар мекендейтін елдерімен инвестициялық байланыс орнатуға жол ашады.

Рейтингтік агенттіктің өзге бір мәлімдемесіне қарағанда, ТМД аумағында ислам банкингінің өсуіне қоғамның нашар ақпараттандырылуы және реттеудегі кемшіліктер себеп болып отыр. Өзге нормативтік бөгеттерге келсек, ТМД юрисдикцияларының көбінде, егер үкімет арнайы жеңілдік жасамаса, активтерді сату және қайта сату операцияларынан қосымша құн салығы алынады. Ал активтер - исламдық қаржыландырудың көптеген стандарттық операцияларының бір бөлігі. Сонымен қатар ТМД-ның кейбір елдерінде исламдық банктің депозиттері салымдарды сақтандырудың мемлекеттік жүйесімен қорғалмаған. Бұған қоса ислам банктері орталық банктің қаржыландыруына сүйене алмайды. Өйткені оларда пайыз бар. Бұл кемшіліктер исламдық банктердің қаржылық және операциялық шығындарын көбейтіп жіберуі мүмкін. 

Moody's сарапшыларының пікірінше, 15 миллиондай мұсылман тұратын Ресейде ислам банкінің өсу мүмкіндігі әлсіздеу болса да, кейбір банктер шариғатқа сәйкес өнімдер мен қызметтерге деген сұранысты қазіргі заң аясында қанағаттандыруға тырысып отыр. Мысалы  активтері жағынан Ресейдің ең ірі коммерциялық банкі – «Сбербанк» 2019 жылы исламдық төлемдерге арналған қосымшаны іске қосқан. Ал Татарстан Республикасының ең үлкен қаржы ұйымы -  «Ак Барс» биыл қанатқақты  ипотекалық өнімін ұсынды.

Агенттіктің болжамынша, ТМД елдерінің көбі Қытайдың «Бір белдеу, бір жол» бастамасына қатысуы мұсылмандар көп шоғырланған Орталық Азияда инфрақұрылымдық жобаларды исламдық қаржыландыруға серпін беруі мүмкін. Сонымен қатар интернет пен мобильдік байланыс құралдарын қолданушылардың көбеюі де шариғатқа негізделген қаржылық қызметтердің аясын кеңейтуге көмектеседі деген үміт бар.

Ислам банкингі

Ислам банкингі – шариғат шартына сәйкес келетін банк немесе қаржы қызметі. Ал шариғат берілген займ үшін пайыз алуға рұқсат бермейді. Бұл жүйе бойынша үстеме бағадан келген табыс пен шығынды банк пен клиент бөліп пайдалануы керек. Шариғат шартына сай ислам банкингі табак, алкоголь, қару-жарақ, есірткі бизнесін қаржыландырмайды. Бұған қоса порнография, құмар ойындарымен байланысты харам қызмет түрлерімен байланыспайды.  

Арыс Әділбекұлы

Еліміздегі ислам банктерінің активі бір жылда 33%-ға өсті

Бұған дейін мұндай өсім болған емес.

25 Маусым 2019 11:13 1744

Еліміздегі ислам банктерінің активі бір жылда 33%-ға өсті

Дегенмен ислам банктерінің отандық банк секторындағы қаржылық үлесі көңіл көншітпейді. Бұл үлес небәрі 0,2%-ды құрайды.

Бүгінгі таңда Қазақстанда 2 ислам банкі – Al Hilal мен Заман-Банк жұмыс істейді. Қаржы ұйымдарына қатысты сәуір айындағы соңғы дерек бойынша екі банктің қарыз портфелі 13,3%-ға ұлғайып, 24,5 млрд теңгеге жеткен. Оның ішінде Заман-Банктің қарыз портфелі 13 млрд теңгеден 13,1 млрд теңгеге, ал Al Hilal банктің қаржысы 8,6 млрд теңгеден 11,4 млрд теңгеге көбейген. 

Белгілі болғандай, ислам банктерінің Қазақстандағы активінің қазіргі сомасы 51,7 млрд теңгені құрайды. Өткен жылы бұл көрсеткіш 39 млрд теңге болған.

Маусым айының алғашқы күнінде Ислам даму банкі Қазақстанмен қарым-қатынасын нығайтуға ниет білдірді. Банк басшысы Бандар Хаджар Қазақстандағы ислам қаржысының механизмдерін жетілдіргісі келетінін мәлімдеді.

Айта кетейік, үкімет ел аумағында ислам қаржысын айналдыруға мүдделі. Себебі әлем бойынша ислам қаржысының көлемі 2,1 трлн АҚШ долларын құрайды. Қазақстан осы ақшадан үлес алып, қажетіне жаратуды көздейді.

Жасыратыны жоқ, еліміздегі ислам банкі активінің үлесі мардымсыз. Алайда оның болашағы зор.

Сәуір айының соңында Қазақстандағы ислам банктеріндегі салым сомасы

11,6 млрд теңгеге жетті. Былтыр бұл көрсеткіш 5,8 млрд теңгені құраған еді. Al Hilal банктегі салым сомасы 1,5 есеге ұлғайып, 8,6 млрд теңгеден асты. Ал Заман-Банктегі жинақ 8,6 есе көбейіп, 3 млрд теңгеге жетті.

Біле жүріңіз, ислам банктері негізінен заңды тұлғаларға несие береді.

Исламдық қаржыландырудың дәстүрлі қаржыландырудан бірнеше айырмашылығы бар. Біріншіден, қарыз пайызына тыйым салынған. Екіншіден, банк ақшаны пайызсыз беретін болғандықтан, несие беруші емес, инвестор саналады. Сәйкесінше, капитал иесі мен кәсіпкер жобаны іске асыру барысындағы тәуекелді тең бөліседі. Үшіншіден, алып-сатарлыққа шектеу қойылған. Төртіншіден, ойын-сауық бизнесі, шошқа етін, алкоголь өнімдерін шығару сияқты бизнеске қолдау көрсетілмейді.

Қазақстанда Al Hilal, Заман-Банк сынды ислам қаржы институттарынан бөлек 2 исламдық лизингтік компания бар. Оның бірі Kazakhstan Ijara Company, екіншісі Al Saqr Finance ұйымы.

Абылай Бейбарыс

inbusiness.kz-ті қараңыз, оқыңыз :

Жаңалықтарға жазылу: