/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 419,27 Brent 36,55
Қазақстанда тұрғын үй кезегінде қанша адам тұр?

Қазақстанда тұрғын үй кезегінде қанша адам тұр?

Елімізде соңғы 25 жылда бірде-бір тұрғын үй салынбаған қала бар. 

09:52 09 Қазан 2019 9954

Қазақстанда тұрғын үй кезегінде қанша адам тұр?

Автор:

Абылай Бейбарыс

Қазақстанда 2025 жылға дейін көпбалалы отбасыларға 40 мың пәтер салынып, жыл сайын 6 мың пәтер жалға беріліп отырады. Бұл мақсатқа алдағы 7 жылда 350 млрд теңге жұмсалады.

Биыл мамыр айында көпбалалы отбасыларға 3 046 пәтер тапсырылды. Жыл соңына дейін дәл осы санаттағы отбасыларға қосымша 8 мың пәтер беріледі.

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұловтың айтуынша, мемлекеттік инвестиция есебінен 1,7 млн шаршы метр тұрғын үй  салынады. Нәтижесінде 30 мың мұқтаж адам баспаналы болады.

Естеріңізге салайық, елімізде 2017 жылдан бері «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасы жүзеге асырылып келеді. Аталмыш бағдарлама 5 негізгі бағытты қамтиды. Бірінші, сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй салу, екінші, кредиттік тұрғын үй құрылысы, үшінші, жеке тұрғын үй құрылысы, төртінші, жеке құрылыс салушылардың тұрғын үй құрылысын ынталандыру және бесінші, квазимемлекеттік сектор субъектілерін тарта отырып, тұрғын үй салу.

Біле жүріңіз, бағдарламаның алғашқы жылында ел аумағында 23,7 млн шаршы метрден астам тұрғын үй салынды. Бұл іске 1,9 трлн теңге инвестиция тартылды. Осылайша 213 мыңнан астам азамат баспаналы болды.

Биыл 13 млн шаршы метр тұрғын үй бой көтереді. Қазірге дейін 7,6 млн шаршы метр тұрғын үйдің құрылысы аяқталды.

Сатып алу құқығынсыз жалға берілетін тұрғын үй

Белгілі болып тұрғандай, мұндай тұрғын үйлер жекеменшікке берілмейді. Мұндай үйден халықтың әлеуметтік осал топтары, әлеуметтік жағынан аз қамтылған көпбалалы отбасылар және Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалаларында жұмыс істейтін жастар үмітті болады. Айта кетейік, 2021 жылға дейін жастарға 9 мың пәтер жалға беріледі.

Кредиттік тұрғын үй құрылысы

«Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің салымшылары мен әкімдікте үй кезегінде тұрған адамдарға сондай-ақ «7-20-25» бағдарламасының қатысушыларына басымдық береді. Әкімдіктер құнды қағаздарды шығару есебінен құрылысқа қаражат тартады және оларды 2 жыл сайын револьверлік негізде айналдырады.

«Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасының дәл осы бағыты бойынша 2016-2018 жылдар аралығында 1,2 млн шаршы метр немесе 19 744 пәтер пайдалануға берілді. Болашақта 686,5 мың шаршы метр кредиттік тұрғын үй немесе 11 838 пәтер салу жоспарланып отыр.

Жеке тұрғын үй құрылысын дамыту

Биыл республикалық бюджеттен осы мақсатқа 81,7 млрд теңге қарастырылған. Қомақты қаржының 22,6 млрд теңгесі 40 мың жер учаскесіне инфрақұрылым жүргізуге жұмсалады.

Жеке құрылыс салушылардың тұрғын үй құрылысын ынталандыру

Бұл жоба 2017 жылы басталды. «Даму» қоры жеке құрылыс салушылардың тұрғын үй құрылысын субсидиялау үшін  66,2 млрд теңге бөлді. Осы ақшаға жеке құрылыс салушылар 328 мың шаршы метр тұрғын үй құрылысын аяқтау міндеттемесін алды. Салынған тұрғын үйдің 50%-ы «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің» салымшыларына, «7-20-25» бағдарламасының және коммерциялық банктердің клиенттеріне 1 шаршы метрі үшін 220-260 мың теңгемен сатылатын болды.

Квазимемлекеттік сектор субъектілері арқылы тұрғын үй салу

Дағдарысқа қарсы шаралар аясында 2015-2016-2017 жылдары Ұлттық қор қаражатынан квазимемлекеттік сектор операторларды тарту арқылы тұрғын үй құрылысына қаражат бөлінді. Бүгінде Бәйтерек девелопмент пен «Қазақстан ипотекалық компаниясы» өз нысандарын аяқтады.  «Самұрық» міндеттемесін биыл орындайды. Аты аталған операторлар 39,8 мың пәтер салды.

Қазір бюджеттік қаражат есебінен жалға берілетін және кредиттік тұрғын үй құрылысын ұйымдастыру жұмысымен әкімдіктер айналысады.

Мәжіліс депутаты Нұртай Сабильяновтың сөзінше, ел аумағында 512 мың азамат тұрғын үй алу кезегінде тұр. Олардың 200 мыңнан астамы халықтың әлеуметтік әлсіз тобына жатады.

«2017 жылдан 2019 жылғы 1 шілдеге дейін, яғни 2,5 жыл ішінде 30 мың азамат тұрғын үй алған, бұл кезекте тұрған жалпы адам санының 6,3%-ы. Бұл халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету бойынша қосымша шаралар қабылдау қажет деген сөз. Бюджет қаражатын өңірлердің қажеттіліктері мен кезекте тұрған мұқтаж адамдарды ескермей бөлу тәжірибесі жалғасып жатыр. Алматы облысында 48 мыңнан астам азамат кезекте тұр. Алайда соңғы 3 жылда бұл облысқа 18,7 млрд теңге ғана бөлінген. Кезекте тұрған адамдар саны 26 мың адамды құрайтын Қостанай облысына мемлекеттік бюджеттен 26,8 млрд теңге бөлінсе, 35 мың адам кезекте тұрған Қарағанды облысына 19,5 млрд теңге қаржы қарастырылған», – деді Нұртай Сабильянов.

Халық қалаулысының айтуынша, моноқалаларда, аудан орталықтары мен ауылдарда жеке тұрғын үй салу қарқыны бәсең.

«Соңғы 5 жылда бюджет қаражаты есебінен бірде-бір тұрғын үй салынбаған аудандар бар. Мысалы Түркістан облысының Сарыағаш ауданында 4 мыңға жуық азамат кезекте тұр. Бірақ соңғы 10 жылда бұл ауданда тұрғын үй салынбаған және кезекте тұрған тек 36 адам ғана баспаналы болған. Ақмола облысының Шортанды ауданында 600 адам кезекте тұрса да, 2013 жылдан бері онда тұрғын үй мүлдем берілмеген. Шығыс Қазақстан облысының Аягөз қаласында 1 мыңға жуық адам кезекте тұр. Бірақ соңғы 25 жылда бұл қалада бірде-бір көппәтерлі жаңа тұрғын үй салынбаған», – деді мәжілісмен.

Абылай Бейбарыс

Павлодардағы таун-хаустар сатылмай жатыр

Әуежай қалашығындағы 55 үйді сатып алуға 30 адам ғана өтініш берген.  

11 Маусым 2020 21:36 3336

Павлодардағы таун-хаустар сатылмай жатыр

Павлодар қаласының әуежайы маңында мемлекеттің көмегімен салынып жатқан 55 тұрғын үйдің құрылысы аяқталуға таяу. Бұл аумақта жекелеген тұрғындардың тұрғызып жатқан баспаналары да бар.  Аумақ Кенжекөл ауылдық округіне қарағандықтан, жергілікті әкімдік тұрғын үйлерді «Нұрлы жол» бағдарламасы арқылы сатуда. Бірақ, көркі көз тартатын жаңа үйлер өтпей жатыр.  Себебі, аталмыш үйлер орталық жылу құбырына қосылмаған.

Бұл аумақ Әуежай қалашығы деп аталады. Мұндағы жеке үйлер құрылысына жер телімін беру ісі 2007 жылы қолға алынған болатын. Сол кезде жер кодексінің талабына сәйкес, кезекте тұрған азаматтарға 10 соттық жер тегін үлестірілді. Өкінішке қарай, инженерлік инфрақұрылым (электр желісі, су және канализация құбырлары, жылу көзі) тартылмағандықтан, жер учаскесінің иелері 10 жылдан астам уақыт бойы құрылысты бастай алмай келді. Бұл мәселе көптен бері айтылып та келеді.

2018 жылға дейін электр қуатын тарту мәселесі ғана шешімін таппады. Дәл осы жылы 400 млн теңгеден астам соманы құрайтын электр қуатын тарту бойынша жоба қолға алынды. Павлодар қалалық құрылыс бөлімінің тапсырысы бойынша, республикалық бюджеттен екі кезеңмен бөлінген қаржыға электр желісі екі жыл бойы тартылды. Нәтижесінде 2019 жылы тұрғындар электр көзіне қосылуға техникалық рұқсат қағаздарын алып, армандаған мүмкіндікке қол жеткізе бастады. Бірақ, орталық су құбыры және канализация жүйелері дайын болмай шықты.

Белгілі болғандай, аталмыш құбырлар тартылған, бірақ жер учаскесінің иелері әлі күнге дейін оларға қосылуға болатынын-болмайтынын анық білмей дал. Осылайша, орталық жылу желілеріне қосылу туралы мәселе басы ашық күйінде қалып отыр.

Жоғарыда бұл аумақта жергілікті биліктің 55 жеке тұрғын үй салып жатқанын айтты. Осы орайда, әуелде 15 соттықтан иеленген 400-ден астам адамның 120-сынан көбі учаскелерді уақытында игере алмауына байланысты мемлекетке қайтаруға мәжбүр болды. Аталған Әуежай қалашығына кіретін ИЖС-1 және ИЖС-1А  алаңдарында бірыңғай типтегі 2 қабатты таун-хаус және 1 қабатты жеке үйлер салынуда. Пәтерлердің 1 шаршы метрі «Нұрлы жер» бағдарламасымен 120 мың теңгеге ұсынылып отыр. Алайда, ауданы 120 шаршы метрден асатын, 2 қабатты таун-хаустарды сатып алған адамдар үйін жеке пешпен жылытуға мәжбүр болады. Себебі, әуежай қалашығына орталық жылу құбыры тартылмаған.

Әуежай қалашығында салынып жатқан 55 үйдің құрылысы аяқталып қалды. Жұртшылыққа ол үйлерді түрлі бағдарламалар арқылы сатып алу ұсынылуда. Барлығы 30 адам өтініш беріп, 8-і ғана төлем қабілетін растаған. Алайда, өтініші қабылданған азаматтар да шағын ауданға халық толық қоныстанбаса, олар да көше алмайтынын айтуда. Ал толық қоныстану мәселесі жылумен қамту проблемасы шешілгеннен кейін мүмкін екені айтпаса да түсінікті.

Басынан соры арылмай келе жатқан Әуежай қалашығында кейінгі жоспар бойынша, 200 балаға арналған 2 балабақша, мектеп, сауда орталығы, әмбебап дүкен, өрті сөндіру депосы және демалыс саябағын салу қарастырылған.  Айтпақшы, бұл жерде 2000 жылдың басынан бері «Балалар ауылы» қоныстанып, қызмет көрсетіп келеді. Жылумен қамту мәселесі шешілсе, қалада жаңадан шағын аудан пайда болмақ.

Фархат Әміренов

«5-10-20»: Павлодардағы үйлердің бағасы 12 млн теңгеден аспауы керек

Жергілікті әкімдіктер салған несиелік үйлердің бір шаршы метрі үшін белгіленген баға – 160 мың теңге.

22 Мамыр 2020 15:23 5285

«5-10-20»: Павлодардағы үйлердің бағасы 12 млн теңгеден аспауы керек

Ел президенті тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтардың баспана мәселесін шешу үшін «Нұрлы жер» бағдарламасының кезекті бағыты ретінде «5-10-20» ипотекалық бағдарламасын әзірлеуді тапсырды. Қазір жаңа бағдарламаның талаптары жан-жақты пысықталып, қанатқақты жоба ретінде қарастырылуда. Бағдарлама 1 шілдеде қабылданады деген болжам бар.

«Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ Павлодар облыстық филиалының директоры Талғат Баиловтың айтуынша, қазірдің өзінде бірқатар талаптары белгілі. Біріншіден, баспана алуға ниетті тұрғын жергілікті атқару органында тұрғын үй кезегінде тұруға тиіс. Екіншіден, алғашқы жарна ретінде пәтер құнының кемінде 10 пайызын төлеуі керек. Сол кезде ипотекалық несие 5 пайыздық мөлшерлемемен 20 жылға дейін беріледі.

«Павлодар облысында жеке құрылыс компаниялары ұсынған жаңа үйлердің бағасы 12 млн теңгеден аспауы керек. Ал жергілікті әкімдіктер салған несиелік үйлердің бір шаршы метрі үшін белгіленген баға – 160 мың теңге. Осы сомадан аспауы керек», – дейді Талғат Баилов.

Сонымен қатар, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» жанынан жыл соңына дейін «Отбасы банкі» құрылады. Бұл институт баспанаға мұқтаж азаматтарды есепке алу, тіркеу және тұрғын үйді үлестірумен айналысатын болады.

«Тұрғын үй кезегіндегі азаматтардың қай бағдарлама бойынша баспаналы болатыны тұрғын үй қолжетімділігі сатысына сәйкес бағаланады. Атап айтқанда, табысы төмен, яғни отбасының бір айлық кірісі жан басына шаққанда бір күнкөріс минимумынан аспайтын отбасыларға сатып алу құқығынсыз үйді жалға алу мүмкіндігі ұсынылады. Екі күнкөріс минимумына дейін табыс табатын көпбалалы, толық емес және мүмкіндігі шектеулі балаларды тәрбиелеп отырған отбасылар «Бақытты отбасы» бағдарламасына, ал 3,1 күнкөріс минимумына дейін табысқа ие баспанасыз отбасылар «5-10-20» жобасына қатыса алады. 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап күнкөріс минимумы 32 668 теңгеге дейін өсті. Осылайша, «5-10-20» арқылы баспаналы болу үшін жан басына шаққандағы отбасы табысы 101 270 теңгеден аспауы тиіс», – деді Талғат Баилов.

Оның сөзінше, «Бақытты отбасы» бағдарламасында төлем қабілеттілігін растау кезінде мемлекеттен алатын түрлі төлемдер есептеледі. Ал «5-10-20» бағдарламасына қатысты мұндай талаптың болар-болмасы әзірше белгісіз.

«Павлодар облысында тұрғын үй кезегінде тұрған адам «5-10-20» бағдарламасы бойынша басқа аймақтан үй ала алмайды. Бүгінде аймағымызда 27 мыңнан астам адам кезекте тұр. Олар аталмыш бағдарлама арқылы Павлодар облысының аудан-қалаларынан ғана баспаналы бола алады», – деді облыстық филиал директоры.

Тұрғындар үшін тиімді жобаларының бірі - «Бақытты отбасы» бағдарламасы. Бағдарлама арқылы тұрғын үй кезегінде тұрғандар үй бағасының 10 пайызын алғашқы жарна ретінде төлеп, 20 жылға дейін жылдық 2 пайыздық мөлшерлемемен несие ала алады.

«Наурыз айында Павлодар қалалық қаржы бөлімі 497 өтінішті қабылдап, түрлі себепке байланысты 15 өтінішті кері қайтарды. Қалған 482 өтінішті қарастырып, біздің банкке 338 жолдама берді. «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» аталмыш бағдарлама бойынша өтініштерді қарастыру үшін міндетті түрде жергілікті әкімдіктен жолдама берілуі керек. Бүгінде 338 өтініштің 76-сы мақұлданды», – деді Талғат Баилов.

Фархат Әміренов