/img/tv1.svg
RU KZ
Мемлекеттің микронесиесін бизнесті жаңа бастағандар ғана алады

Мемлекеттің микронесиесін бизнесті жаңа бастағандар ғана алады

Joozzy әдісі үміткерлерге кез келген адамның бизнеспен айналыса алмайтынын түсіндіреді.

08:35 07 Сәуір 2018 849

Мемлекеттің микронесиесін бизнесті жаңа бастағандар ғана алады

Автор:

Ирина Севостьянова

Президенттің тапсырмасы бойынша әзірленген 2017-2021 жылдарға арналған өнімді жұмыспен қамту мен жаппай кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасы бизнес-бағыттағы шекарасын кеңейтіп жатыр. Үкімет микронесие беруге бюджеттен бөлінген қаражаттың көбеюінен бағдарламаға қатысқысы келетін жас кәсіпкерлердің саны артады деп отыр.

Еске салар болсақ, ауылдағы, қаладағы кәсіпкерлік бастамаларды жеңілдетілген шартпен қолдау үшін салаға шектеу көрсетілмей,  8000 АЕК-ке (19 млн теңгеге дейін) дейін микронесие берілген. Кепілмен қамтамасыз ету жетпеген жағдайда мемлекет тарапынан (ісін енді бастаған кәсіпкерлер үшін кепіл көлемі микронесие құнынан 85%-ға дейін, бизнес жасап жүргендер үшін 50%-ға дейін) кепілдендірілген микронесиелерді беру мүмкіндігі қарастырылды.

2017 жылы несие бойынша қарыз берудің орташа мерзімі 51 айды (төрт жыл, үш ай), ал қарыздың орташа көлемі 10 млн теңгені құраған. Жалпы микронесие беруге 40 млрд теңге бөлінген. Осы жылы бюджет қаражаты 62 млрд теңгеге дейін көбейді. Болжам бойынша, нәтижесінде 14 мыңнан астам адамға микронесие беруге болады, бұл 2017 жылдағы деңгейден екі есе көп.  

Ұлттық экономика министрлігі кәсіпкерлікті дамыту департаменті директорының орынбасары Шыңғыс Ахметов брифинг барысында тап қазіргі уақытта өңірлерден келіп түскен қажеттілік негізінде қалалар мен шағын қалаларда микронесие беру үшін қосымша 6,1 млрд теңге бөлінгенін айтты. Қаражаттың қалған бөлігі ауылдағы кәсіпкерлік бастаманы қолдауға жұмсалады.

Сонымен қатар бағдарламаға қатысушылар санын ұлғайту үшін өзгертулер пакеті де дайындалып қойған. Негізі, микронесиенің шекті сомасы қайта қаралып, сауда саласындағы айналым қаражатын толтыру мақсатында микронесие алу үшін қойылатын шектеулер алынып тасталады.

«Негізгі түзетулер бұл ақшаны шағын жобаларға жұмсауға байланысты болмақ, өйткені қалалардағы 10,5 млн теңге – бұл үлкен сома, сондықтан оны жұмыссыздар мен өзін-өзі жұмыспен қамтып жүргендерге арналған шағын жобаларға бағыттаймыз. Осы жылдан бастап бағдарламаға енгізілген түзетулер бойынша бағдарламаға тек үш жыл бойы өзін-өзі жұмыспен қамтып жүргендер ғана қатыса алады. Яғни үш жылдан кейін ЖК болып жұмыс істеп жүргендер бағдарламаға қатыса алмайды», – деп түсіндірді Шыңғыс Ахметов.

Бұл ретте бизнес-жоспар жасап, бірақ қаржыландыруға қол жеткізе алмаған  қарыз алушыларға басымдық беріледі. Осыған байланысты істі енді ғана бастап жатқан кәсіпкерлерге бизнесті жүргізудің негізін оқып үйрену ұсынылып отыр. Бүгінгі таңда білім беру құралы базасында екі күннен бір айға дейін оқитын курстар бар.

«Ауылдық жерлердің тұрғындары міндетті түрде Bastau business атты бір айлық курстан өтіп, содан кейін бизнес-жобаны қорғауы керек. Несие берілгеннен кейін «Атамекен» КҰП кеңесшілері бір жыл бойы кәсіпкерге көмек көрсетуі тиіс. Ең бастысы бұл оқудан өткенге дейін бағдарламаның өзі оқуға келген адамдарды сынақтан өткізуді ұсынады. Бұл – Joozzy әдісі. Ол әлемдік тәжірибеде қолданылады. Оның негізгі идеясы кез келген адамның бизнеспен айналыса алмайтынын ұғындыру», – деп түсіндірді Шыңғыс Ахметов.

Гүлназ Ермағанбетова, Ирина Севостьянова

Микроқаржы ұйымдарының көбейгені – елге дағдарыстың келгені

24 Қыркүйек 2020 22:04 2002

Қаржы сарапшысы халықтың кедейлене түсуі осыған жол ашып отыр деп есептейді. 

Халық бұрын банк жағалаушы еді, қазір микроқаржы ұйымдарының табалдырығын тоздырып жүр. Соңғы бір-екі жылда осы үрдіске куә болып жүрміз. Қаржы сарапшысы Расул Рысмамбетовтің пікірінше, бұл жақсы тенденция емес. Шын мәнінде, микроқаржы ұйымдарының көбеюі ел экономикасына дағдарыстың кірігіп келе жатқанын көрсетеді.

«Атауы микро болса да, үлкен проблеманың бәрі осыдан туындайды. Сондықтан бұған мән бермеу – қателік. Елдің қаржы саласына жауапты органдары осыны түсінуі керек», – дейді Р.Рысмамбетов.

Оның айтуынша, қаржы жұмсауға қырсыз халықтың микроқаржы ұйымдарының қызметін дұрыс пайдалана алмай отырғаны бір бөлек мәселе. Ал негізгі мәселе халықтың кедейлене түсуінде жатыр және мұндай жағдай тек Қазақстанда ғана емес, тұтас әлемді шарпып отыр.

«Кредит халықты кедейліктен сақтай алмайды. Көбі несиені амалы жоқтықтан алады. Өйткені кіріс көзі жоқ. Олардың кредиттің өзін кіріс көзі ретінде қарастыратыны да сондықтан. Ал бала-шағаны қалайда асырау керек. Сол себепті халықтың қарыздық жүктемесі шамадан тыс көбейіп барады. Бұдан шығар жол – несие алмау, керісінше қосымша жұмыс іздеу. Бірақ біздің елде екі-үш жұмысты қатар алып жүру қиындау», – дейді сарапшы.

Халықты қарызға батырып отырған тағы бір фактор – жасырын несие ұйымдарының көбеюі. Кредитке белшеден кірген бұқараның қарыз алатын басқа жері жоқ. Амалсыздан заңсыз жұмыс істейтін ұйымдардан займ алады.

«Сондықтан Ұлттық банк микроқаржы ұйымдары нарығын жедел әрі дұрыс реттеуі керек. Қатаң талаптарды ұстануы керек. Бір жағынан микроқаржы ұйымдарының қызметіне мүмкіндік берген де жақсы. Ол нарықтағы бәсекелестікті арттырады. Екінші жағынан заңды белден басқандарды қатаң жазалау да қажет», – дейді ол.

Расул Рысмамбетовтің айтуынша, заңсыз жұмыс істейтін несие ұйымдары ақшаны есірткі саудасынан, парадан, жасырын казинолардан, қысқасы «көлеңкелі» ортадан алады. Сондықтан мемлекеттің микроқаржы ұйымдарының қызметіне араласуы аса қажет.

Сарапшы әлеуметтік осал топқа жататын адамдарға несие беруді шектеу керек деп есептейді. Себебі несие адамдардың әл-ауқатына қатысты нақты картинаны жасырып тұрады. Яғни, бір тиын таппаса да, алынған несиеге малынып киініп, алшаңдап жүреді.

Санжар Беркінбай


Біздің Telegram каналымызға жазылыңыздар! 

«Атамекен» ҰКП жеті жылда не тындырды?

09 Қыркүйек 2020 19:18 2458

Ұлттық палатаның араласуымен 183,3 млрд теңге бизнестің қалтасында қалған.  

«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы құрылғаннан бері аттай желіп жеті жыл өтті. Бизнесті кедергілерден қорғап, кәсіпкерлерді демеу ісінде 14 өңір мен Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалаларында өңірлік палаталар белсенді жұмыс істеп келеді. Сондай-ақ 196 аудандық филиал мен қолдау орталықтарының мамандары бизнеске қолайлы орта құру үшін жұмыла еңбек етуде. Бұған дейін салалық қауымдастықтар мен одақтарға бірігу арқылы құқығын қорғап келген бизнес бірлестіктері «Атамекен» құрамына енгелі жұмыстары алға басып, үндері құзырлы органдарға еркін жететін болды. Палата құрамында осындай 184 аккредиттелген бизнес бірлестік бар.

Ұлттық палатаның еншілес ұйымдары да ықпалды құрылымдарға айналып келеді. Қазақстанның сыртқы сауда палатасы, «Мамандықтар орталығы» ЖШС (оқыту жобалары), «Кәсіпкерліктің дамуын зерттеу орталығы» ЖШС (цифрландыру жобалары), «Төрелік орталығы» сияқты ұйымдар бүгінде кәсіпкерлер арасында аса танымал.

«Атамекен» ҰКП үшін мерейлі жыл биылғы пандемиямен қатар келді. Палата осы пандемияның салдарын барынша бәсеңдетіп, кәсіпкерлік нысандарының тұрмысын қайта тіктеуіне бар күшін салды. Төтенше жағдай режимі енгізілген кезеңде ұлттық палата 5611 бизнес нысанына форс-мажор жағдайы туралы куәлікті ақысыз рәсімдеп берді.  Ұйымның қолдауымен бизнесмендер несие төлемдерін шегере тұруға мүмкіндік алды. Ал өңірлік палата сарапшылары жергілікті әкімдіктермен бірге арендаға қатысты туындаған дауларды шешуге атсалысты. 1432 байланыс орталығына қаңтар-қыркүйек аралығында 250 мың қоңырау түсіп, 150 мың арыз-тілек қабылданған.

Кәсіпкерлікке қолайлы орта қалыптастыру үшін «Атамекен» ҰКП қолданыстағы заңнаманы жетілдіруге белсенді араласып келеді. Осының арқасында бизнеске түсетін әкімшілік қысымның салмағы бәсеңдеді. 2013 жылдан 2020 жылға дейін ұлттық палата  33 861 заң сараптамасын жасаған. Оның ішінде 676 заң жобасына, 162 заң жобасының тұжырымдамасына сараптама берілді.

Палата құрылған күннен бастап оның өкілдері 194 ведоммствоаралық комиссия отырысына қатысып, заң жобаларын талқылауға атсалысқан.   Бұл алаңда депутаттар бастамашы болған 417 заң жобасының тұжырымдамасына талдау жасалып, 90 заң жобасы талқылаудан өткен.  Кейінгі жылдары «Атамекен» Үкіметпен қанаттаса отырып, әкімшілік кедергілерді азайту және қайта реттеу бойынша бірталай шаруа тындырды. Осының арқасында рұқсатнама берудегі кедергілер саны 72% (1115-тен 316-ға дейін) азайып, кәсіпкерлерге қойылатын көлденең талаптар 58% (30497-ден 17654-ке дейін) кеміген. Сондай-ақ, мемлекеттік бақылау   20% қысқартылды.

2015 жылдан бері «Атамекен» ҰКП мүдделі мемлекеттік органдармен бірге мемлекет тарапынан қабылданған реттеу шараларының барлығына реттеушілік әсері бойынша талдау жүргізіп келеді. 2016-2020 жылғы кезеңде мемлекеттік органдар бизнесті реттеуге бағытталған 495 бастама көтерген екен. Соның 90 пайызы реттеушілік әсерін талдау нәтижесінде кері қайтарылған. «Ұлттық кәсіпкерлер палатасы туралы» Заң бойынша, ұйымның басты міндеттерінің бірі – бизнес нысандарының құқығы мен мүддесін қорғау. Палата ұсынатын қызметтер мен өнімдерге сұраныс күн сайын артып келеді.

7 жыл ішінде палата кеңсесіне кәсіпкерлікті қорғау бағыты бойынша 27 мың өтініш түскен. Осы өтініш-арыздар негізінде 183,3 млрд теңге  бизнестің қалтасында қалды. Қайта есептеу арқылы қосымша талап етілген төлемдер, айыппұлдар мен өсімпұлдар тағайындаған құжаттардың күші жойылды.

«Атамекен» ҰКП кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілмен қоян-қолтық жұмыс істеп, қажетті базаны қалыптастыруға көп ықпал етті. Осы әріптестіктің арқасында қылмыстық заң бұзу фактілерін тіркеу процедурасына өзгерістер енгізілді. Осылайша экономика саласы бойынша тіркелген қылмыстар саны 8 есе азайды. Сонымен бірге мемлекеттік органдардың бақылау-қадағалау қызметіне талдау жасалып, заңнаманың бизнеске келтіретін кедергілері сарапталды.

Бүгінде ұлттық палата «Бизнестің жол картасы-2025», «Еңбек» сияқты мемлекеттік бағдарламалардың қаржыдан тыс операторы болып отыр. Ал «Басту» жобасының аясында 2017-2020 жылғы кезеңде 146 мың адам кәсіпкерліктің әліппесін оқып, 38,8 мың адам өз кәсібін ашып, іргесін кеңейтті. 

2015 жылдан бастап 514 533 адамға кеңес беріліп, 2015 жылдан бастап 2019 жылдың 30 қазанына дейін 211 349 бизнес нысанына 299 940 адамға сервистік қызмет көрсетілді.

«Атамекен» қазақстандық кәсіпкерлерді сыртқы нарықта да барынша қолдап келеді. Бұл жұмыс Қазақстанның сыртқы сауда палатасы арқылы жолға қойылған. Сыртқы сауда палатасы жұмыс істеген уақытта 500-ден астам шара ұйымдастырылған. Оның ішінде шетелдік мемлекет басшыларының қатысуымен бизнес-форумдар да өтті. Бұл шараларға 10 мыңнан астам отандық және шетелдік кәсіпкерлер қатысты.

Экпорттаушыларды серивстік қолдау бағдарламасы жұмыс істеген 2018-2020 жылдары 263 млрд теңгеге 142 экспорт келісімі бекітілген. Сондай-ақ, ұлттық палата Еуразиялық экономикалық  одақ аясында кездесетін кедергілерге дер кезінде әрекет ететін жұмыс тобын құруға бастамашы болды. Қазір «Атамекен» одақ ішінде тауарларды маркалау мәселесін пысықтауға белсенді атсалысуда.

Биыл палатаның өңірлік кеңес мүшелері тұңғыш рет тікелей сайлау арқылы қызметке келді. Өңірлік кеңестегі 456 орынға 1197 адам үміткер ретінде тіркеліп, бизнес-қауымдастықтардан 1075 өтінім түсті. Дауыс беру vote.atameken.kz сайтының базасында ұйымдастырылып,  SMS-хабарлама және электронды цифрлық қолтаңба арқылы жүргізілді.  Бұл сайлаудың кәсіпкерлер үшін қаншалықты маңызды болғанын 143 577 бизнес субьектісі дауыс бергенінен-ақ көруге болады. 

Пандемия кезіндегі локдауннан мейлінше шығынсыз оңалу үшін мемлекеттік орган өкілдері мен бизнестің басын қосқан консультациялар ұйымдастырылып, санитарлық нормалар бойынша 100-ге жуық алгоритм әзірленді. Бұл істе Үкіметпен тізе қосқан «Атамекен» ҰКП  infokazakhstan.kz онлайн-ресурсын іске қосуға мұрындық болды. 15 тамызда іске қосылған ресурсқа бүгінге дейін 362,7 мың кәсіпкерлік нысаны тіркеліпті. Енді жалпыға қолжетімді atameken.kz сайты арқылы онлайн-платформаның 2.0 нұсқасын жасақтап, кәсіпкерлердің бизнес пен экономикаға, әлеуметтік реттеуге қатысты кез келген талап-арызын қабылдайтын жүйені жолға қою ғана қалды. Онлайн-алаңда «Заң сараптамасының жаңа моделі», «Бизнес-петиция», «Атамекен лента» сияқты бірнеше жоба жүзеге асады.

«Атамекен» ҰКП жеті жылда бағындырған межемен шектеліп қалмайды. Бизнесті дамыту арқылы ұлттық палата да дами бермек. Осы істің бәрінде ашықтық, жалпыға қолжетімділік, нәтижелілік қағидаттары палата ұжымының темірқазығы бола береді.