/img/tv1.svg
RU KZ
DOW J 24 580,91 Hang Seng 24 266,06
FTSE 100 6 045,69 РТС 1 215,69
KASE 2 426,85 Brent 36,55
Мұнай 25 долларға дейін арзандауы мүмкін

Мұнай 25 долларға дейін арзандауы мүмкін

Вирус қаупі әлемдік сұранысты төмендетіп жатса да, ОПЕК пен Ресей энергетикалық шикізат өндірісін қысқартуға келісе алмай отыр.  

12:12 08 Наурыз 2020 3000

Мұнай 25 долларға дейін арзандауы мүмкін

Автор:

Арыс Әділбекұлы

Жұма күні әлем нарығында мұнай құны әрі қарай қарай құлдырап, 50 доллардан төмендеді. Бұл – 2017 жылдың шілдесінен бергі ең төменгі баға. Энергетикалық шикізаттың мұнша арзандауына ОПЕК пен Ресейдің Вена конференциясында коронавирус эпидемиясына байланысты өндірісті қысқартуға келісе алмауы себеп болды.

ОПЕК өндірісті 2020 жылдың соңына дейін тәулігіне тағы 1,5 миллион баррельге азайтуды ұсынып отыр. Себебі, дүниежүзінің авиация мен транспорт салалары тарапынан отынға сұраныс азайып барады. Және де трейдерлер мұнай тұтыну деңгейі 2008 жылғы қаржылық дағдарыстан бері алғаш рет түседі деген болжам айтып отыр.

ОПЕК+ тобына  осы картельге (ОПЕК-ке) мүше емес Ресей, Қазақстан тәрізді ірі өндірушілер де кіреді. Олар Австрия астанасында пәтуа жасасқанда, мұнай өндірісі жалпы алғанда тәулігіне 3,6 миллион баррельге азайып, соңғы онжылдықтағы ең үлкен қысқартуға жол ашылар еді. Бірақ, бұған ОПЕК-тің іс жүзіндегі лидері Сауд Арабиясымен төрт жыл бойы мұнай нарқы бойынша одақтасқан Ресей де, Қазақстан да келісімдерін бермеді.

Жұма күні «Рейтер» агенттігі хабарлағандай, Мәскеу өндірісті тағы 1,5 миллион баррельге кемітуге қарсылық білдіріп, осыған дейінгі уағдаластықты әрі қарай жалғастыруға ғана келісе алады. Бейсенбі күні РФ қаржы министрі Антон Силуанов мәлімдегендей, Мәскеу мұнай бағасының түсуіне дайын. Сонымен қатар, ОПЕК-ке мүше емес Қазақстан энергетика министрі Нұрлан Ноғаев та өндірісті қысқарту туралы бұрынғы келісімді маусымға дейін созу туралы келіссөздерге ғана мән берілетінін атап өтті. 

Жұма күнгі сессияда Brent маркалы шикізат бағасы бірден 5 пайызға арзандап, 47.02 долларға дейін төмендеді. Ал, америкалық WTI-дың бөшкесі  $43.28-ден саудаланды.

Ресей коронавирустың экономикаға әсері толық анықталмай, асығыс шешім қабылдағысы келмейтінін мәлімдеп отыр. Алайда, бірқатар сарапшылардың ескертуінше, ОПЕК+ өндірісті шектеуге келіспесе, мұнай бағасы әрі қарай да төмендей бермек. Айта кетсек, көмірсутегі жыл басынан бері өз құнының үштен бірін жоғалтты.

Boston Consulting Group-тың Энегетикалық ықпал орталығының сарапшысы Джейми Вебстер айтқандай, егер ОПЕК пен оның одақтастары айтарлықтай қысқартуға уағдаласпаса, баға 2016 жылдағыдай 30 доллардан төмендеп кетуі мүмкін.

«Олар дереу шешім қабылдауы керек, болмаса, мұнай арзандай береді», – дейді Вебстер.

Black Gold Investors компаниясының негізін қалаған Гари Россқа сенсек, Ресеймен келісе алмаған Сауд Арабиясы мұнайды бұрынғыдай толық өндіруге кірісетін болса, дүниежүзілік нарықта шикізат құны тіпті 25 долларға дейін түсіп кетпек.  Бұл – ең жағымсыз сценарий. Оның зардабын ОПЕК қана емес, Ресейдің өзі де тартады. Өйткені, РФ өз бюджетіндегі балансты мұнай 40 долларға дейін құнсызданғанда ғана сақтауға қауқарлы.

«ОПЕК-те вирусқа байланысты сұраныс азайғандықтан, өндірісті төмендеткеннен басқа амал қалған жоқ. Бұған өзінің экономикалық мүддесін ескеріп, Ресей бәрібір қосылуы мүмкін», – дейді Росс «Рейтерге» берген сұқбатында.

Financial times газеті Wood Mackenzie консалтингтік компаниясының болжамына жүгініп хабарлағандай, мұнайға тәуліктік сұраныс бірінші тоқсанда 2,7 миллион баррельге азаюы ықтимал. Себебі, әлемнің АҚШ-тан кейінгі екінші ірі энергетикалық ресурс тұтынушысы – Қытайда вирустық эпидемияны тоқтату мақсатында экономикалық белсенділік күрт төмендеп барады. Және де коронавирус пандемияға жақындап қалғандықтан, шикізат трейдерлері АҚШ пен Еуропада да сұраныс қатты зардап шегеді деп алаңдап отыр.

Wood Mackenzie-дің сарапшысы Энн-Луиза Хиттлдың есебінше, алдағы бірнеше айда Covid-19 инфекциясына айтарлықтай тосқауыл қойылса ғана мұнайға сұраныс биылғы жылдың екінші жартысында қалпына келуі мүмкін.

Бірқатар сарапшылардың ойынша, мұнай өндірісін тежеу туралы келісім жасалады деген үміт өшпеуі керек. Бірақ, Ресей бұған келісім бермесе, Саудияның жаңа энергетика министрі  – принц Әбдулазин бин Салман, өндірісті қысқарту туралы әуелгі пәтуадан шығып кетуі ғажап емес.

Болжамдарға қарағанда, Ресейге өндірісті Сауд Арабиясы тәрізді мол мөлшерде азайтатпау туралы ұсыныс жасалып, ОПЕК+ тобы қандай да бір уағдаластыққа қол жеткізуі де мүмкін. Айта кету керек, Мәскеу әр-Риядпен одақтаса отырып, кейінгі жылдары өзінің Таяу Шығыстағы ықпалын күшейтіп алғаны белгілі.

АҚШ-та тақтатастан мұнай алу саласының өркендеуіне байланысты ОПЕК+  2016 жылдан бері өз өндірісін кеміте отырып, бағаны күйреуден сақтап келеді. 

«Ассоушиэйтид пресс» агенттігінің хабарлауынша, ОПЕК пен оның одақтастары алдағы күндері немесе апталарда энергетикалық шикізатты аз шығару жайында бір ұйғарымға келсе де, бағаның соншалықты көтерілуі екіталай. Себебі, қазір ғалам экономикасының қарқыны жедел бәсеңдеп барады. Оның үстіне, ОПЕК-ке кірмейтін АҚШ  Ресей тәрізді халықаралық энергетикалық картельдің үдесінен шығатын шешім қабылдамай, нарықты мұнайға толтырып, оның құнын әрі қарай түсіреді деген қауіп бар.  Америка үшін энергетикалық ресрустардың арзандығы тиімді, ал оның бюджеті шикізат бағасына тәуелді емес.

Арыс Әділбекұлы

Вакциналық бәсекеде Ресей Батысты алаңдатып отыр

Америка ғалымдарының ойынша, РФ жасап жатқан екпе тиімсіз әрі қауіпті болып шығуы мүмкін.

10 Тамыз 2020 09:05 310

Вакциналық бәсекеде Ресей Батысты алаңдатып отыр

Ресей таяуда COVID-19-ға қарсы вакцинаны мақұлдаған бірінші ел атанатынын мақтанышпен жариялап отыр. Сонымен қатар, ол әлі клиникалық сынақтан толық өтпеген екпесін қазанда халыққа жаппай еге бастамақ. Ал, әлем ғалымдары бұған алаңдап, мұндай асығыстықтың жағымсыз салдары болатынын ескертеді.

Мәскеудің қазіргі әрекеттері оның өткен ғасырдағы пропагандалық жеңістерін еске салады. Мысалы, «советтер» 1957 жылы Кеңес одағының ғарышқа әлемде бірінші болып жерсерік ұшыруын үлкен үгіт-насихат науқанына айналдырды. Бірақ, Ресейдің коронавирусқа қарсы экспериментальдық вакцинасы алғаш рет осыдан екі айға жетер-жетпес уақыт бұрын небары 50 шақты адамға ғана сыналды. Және де сол екпенің өзгелерден артық екенін көрсететін ғылыми дәлел де жарияланған жоқ. Ғаламдық вакцина жарысына кеш қосылған ел неліктен қазір көш басында тұруы керек?

«Мені алаңдататын жайт сол – Ресей жасаған вакцина тиімсіз әрі қауіпті болып шығуы мүмкін. Бұлай жұмыс істемейді. Ең алдымен сынақ. Мұның маңызы зор», - дейді АҚШ-тың Джорджтаун университетінің ғаламдық денсаулық сақтау жөніндегі сарапшысы Лоуренс Гостин.

Ресейде екпе жасау ісін қаржыландырған Тікелей инвестициялар қорының басшысы Кирилл Дмитриевтің айтуынша, Мәскеудегі Гамалея зерттеу институтында жетілдірілген вакцина ғалымдар сынақтың үшінші фазасын аяқтамай тұрғанда, яғни, бірнеше күнде-ақ мақұлдануы мүмкін. Айта кетсек, әдетте экспериментальдық вакцинаның қауіпсіздігі мен жарамдылығын анықтау үшін зерттеудің шешуші кезеңіне мыңдаған адам тартылады. Себебі, жаңа препараттың зиянсыздығын тексерудің өзге жолы жоқ.

РФ Денсаулық сақтау министрі Михаил Мурашко мәлімдегендей, «тәуекел еткен топтарға» вакцина осы айда ұсынылады. Алайда, сол адамдар вакцина «шартты түрде мақұлдау» алғаннан кейін жүргізілетін сынақтың үшінші фазасына кіре ме? Бұл жағы әзірге белгісіз.

Ресей премьер-министрінің орынбасары Татьяна Голикова уәде еткендей, жаңа екпені «индустриалық өндіру» жұмыстары қыркүйекте, ал Мурашконың сөзінше, оны халыққа жаппай егу науқаны қазанның басында басталады.

АҚШ-тың инфекциялық аурулар жөніндегі бас маманы, доктор Энтони Фаучи жаңа дәріні толық сынамай қолдануға қарсы. «Мен шын үміттенемін, Қытай мен Ресей вакцинаны әркімге салмас бұрын, оны сынақтан өткізіп алады. Себебі, тексерілмеген екпені таратуға дайынбыз деу - проблема», - дейді ол.

Осынау вакцина төңірегіндегі дау АҚШ, Ұлыбритания, Канада өкілдері өткен айда Ресейді Батыстан вакцинаны зерттеу мәліметтерін ұрлау үшін хакерлерді пайдаланды деп айыптаған соң өршіп отыр.

Вакцинаны бірінші болып жеткізу Кремль үшін – ұлттық мақтаныш мәселесі. Қазір Ресей АҚШ-пен де, Қытаймен де бәсекелесе алатын ғаламдық держава ретінде өз имиджін қалыптастыруға күш салып жатыр. Екпе жағынан да «әлемде бірінші болу» Ресейдің мемлекеттік ақпарат саясатында да үстемдік етіп, жергілікті медиада талай шенеунік вакцинаның сынақтан өтуі туралы жаңалықтарға жарыса мақтау айтты.

Биыл сәуірде президент Владимир Путин үкімет өкілдеріне түрлі дәрілердің клиникалық сынақ мерзімін қысқарту туралы бұйрық берді. Солардың қатарында коронавирусқа қарсы потенциалдық вакциналар да бар.

Ресей Клиникалық зерттеулер ұйымдары қауымдастығының мәліметінше, бұл бұйрық ғалымдарды өз алдарына қол жетпес мақсат қойып, билікке жағу үшін көзсіз жарысқа қосылуға мәжбүрлеп отыр.

Мамырдың соңында бұл ассоциация Гамалея институтының басшысы, профессор Александр Гинцбург пен өзге зерттеушілердің вакцинаны өздеріне сынағанына алғаш рет алаңдаушылық білдірді.

«Бұл қадам – клиникалық зерттеулердің негізін, Ресей заңдарын және жалпы мойындалған халықаралық нормаларды өрескел бұзу», - деп жазылған қауымдастықтың үкіметке жолдаған ашық хатында. Және де бұл топ сол үндеуінде ғалымдар мен денсаулық сақтау өкілдерін клиникалық зерттеулердің стандарттарын ұстануға шақырды.

Арада бір ай өткенде РФ Денсаулық сақтау министрлігі «Гамалея» препаратын клиникалық сынақтау өткізуге рұқсат берді. Маусымның 17-де басталған тәжірибеге 76 ерікті қатысты. Олардың кейбірі қарулы күштерден таңдалып, билік жауынгерлерді сынаққа қатысуға мәжбүрледі деген күдік туындады. Қатысушылардың жартысына вакцина сұйық формада егілсе, екінші бөлігіне екпе ерітілген ұнтақ ретінде берілген. Кейбір ақпарат

құралдарының хабарлауынша, әскерилердің ешқайсы жанама әсер байқалмағанын айтса, екінші топ өзге әсерлер туралы сөйлеген.

Дегенмен, бұл сынақтың нәтижелерін сипаттайтын ғылыми мәліметтер әлі жарияланған жоқ. Сондықтан, кейбір сарапшылардың ойынша, үкіметтің «жаңа препарат қажетті иммундық жауапты қайтара алады және оның жанама әсері жоқ» деген сөзіне илану қиын.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәлімдеуінше, барлық кандидат-вакциналар жаппай егілерден бұрын сынақтың әр сатысынан өтуі керек. «Мұның белгіленген тәжірибесі мен принциптері бар», - дейді осы ұйымның өкілі Кристиан Линдмайер.

«Егер бұл вакцина адамдарды өлтіре бастаса немесе оларды ауруға шалдықтырса не болады?» - дейді Джорджтаун университетінің ғалымдары.

АҚШ-тың Халықаралық қатынастар кеңесінің денсаулық сақтау жөніндегі ғаламдық бағдарламасының директоры Томас Боллык «Ассоушиэйтид пресс» агенттігіне берген сұқбатында мәлімдегендей, тестілеудің барлық этапынан өтпеген вакциналар денсаулыққа кері әсер етіп, жалған қауіпсіздік сезімін туындатып, жалпы вакцинаға деген сенімді сетінетуі мүмкін.

«Кез-келген дәріні жасауға бірнеше жыл кетеді. «Гамалея» вакцинасын 76 адамға ғана сынап, тәжірибенің тек 1-2 фазасынан өткізіп, оны дайын өнім ретінде сату дұрыс емес», - дейді Ресей Клиникалық зерттеулер ұйымдары қауымдастығының атқарушы директоры Светлана Завидова.

Тағы бір айта кететін жайт, ДДСҰ-ның адамдарға сыналып жатқан кандидат-вакциналар тізімінде «Гамалея» сынақтың 1-ші фазасындағы өнім ретінде ғана көрсетілген.

Бұл – Ресей жасаған алғашқы даулы вакцина емес. Жыл басында Путин отандық ғалымдардың «Эболаға» қарсы ойлап тапқан препаратының «әлемде өте тиімділігін» және Африкада індетпен күреске шынайы үлес қосқанын мәлімдеген еді. Бірақ, Associated Press агенттігінің хабарлауынша, бұл вакцинаның «Қара құрлықта» кеңінен қолданылғанына дәлел жоқ. Сонымен қатар, 2018 жылы барлық сынақтан өтті деген ресейлік екпе былтыр ДДСҰ-ның кандидат-вакциналапр тізімінен ғана көрінген.

Ресей COVID-19 қарсы вакцинасын қазан айында жаппай еге бастамақ. Бірақ, соған дейін «Гамалея» сынақтың үшінші фазасынан өтіп үлгере ме, өтсе, оның нәтижесі қаншалықты сенімді болады? Болжамдарға қарағанда, тәжірибеге 1600 адам ғана тартылмақ. Салыстырып көрсек, мұндай зерттеулердің 3-ші әрі шешуші кезеңіне АҚШ-та 30 мың адам қатысайын деп отыр.

Дмитриевтің сөзінше, ресейлік вакцинаға Бразилия, Үндістан тәрізді бірқатар елдер қызығушылық танытып отыр.

Бірақ, Лоуренс Гостин мұны да алаңдатарлық жағдай деп есептейді. «Әлемде көп адам бар этиканы ойламай, тек вакцинаны қажет ететін», - дейді америкалық сарапшы.

Арыс Әділбекұлы


Telegram каналымызға жазылыңыз!

JPMorgan: Мұнай 190 долларға дейін қымбаттауы мүмкін

Осы онжылдықтың ортасына дейін энергетика индустриясына инвестиция азайып, өндіріс қысқарып, көмірсутегінің құны қайта шарықтамақ.  

19 Маусым 2020 18:39 3240

JPMorgan: Мұнай 190 долларға дейін қымбаттауы мүмкін

JPMorgan Chase банкі наурыздың басында жариялаған бір баяндамасында мұнай нарығы «суперциклге» аяқ басып, 2025 жылы энергетикалық шикізаттың бір баррелінің құны 190 долларға дейін өсетінін болжаған еді.

Арада бірнеше апта өткенде коронавирус пандемиясынан әлемде сұраныс құлдырап,  көмірсутегінің бағасы алапат күйреуге ұшырады. Сәуірде Brent баррелі 15.98 долларға дейін немесе соңғы 20 жылдағы ең төменгі көрсеткішке дейін құнсызданса, америкалық WTI тарихта алғаш рет нөл доллардан да түсті.

АҚШ, Ресей, Сауд Арабиясы – ең ірі үш өндіруші – бұған жауап ретінде мұнай шығаруды мейлінше қысқартты. Сондықтан, нарықта шикізат біршама азайып, оның бағасына қайта дем берілді.

Қазірдің өзінде сұраныс бұрынғыдай емес – төмен. Осыған қарамастан, JPMorgan мұнайдың «суперциклға» қайта оралатын күні сонша алыс емес деп есептейді. Өйткені, нарыққа мол көлемде отын жетпегендіктен, бұл сала болашақта өзіне капитал тартуда үлкен проблемаға душар болайын деп отыр.

«Өмір шындығы сол – мұнай бағасының 100 долларға жету мүмкіндігі үш ай бұрынғымен салыстырғанда әлдеқайда жоғары», – дейді JPMorgan  банкінің Еуропа, Таяу Шығыс және Африканың мұнайы мен газын зерттеу бөлімінің жетекшісі Кристиан Малек CNN Business бағдарламасына берген сұқбатында.  

Тапшылық бағаны өсіреді

Жылдар бойы әлемде өндірілген мұнай көлемі қажеттіліктен жоғары болды. Осыншама артық шикізатты тіпті сақтайтын орын табылмай, сәуірде көмірсутегінің нарқы нөлден де төмендеп кеткені белгілі.

JPMorgan маусымның 12-де жариялаған есепке жүгінсек, нарықтағы артық мұнай күндердің-күнінде «тапшы мұнайға» айналуы мүмкін. Сол тапшылықты жою үшін Brent-тің бағасын 60 долларға дейін өсіріп, өндірісті ынталандыруға тура келуі ғажап емес.

Баға 190 долларға дейін не себепті көтерілуі ықтимал? Малектің сөзінше, мұнай дефициті 2022 жылы пайда болып, егер ОПЕК пен өзге мемлекеттер көмірсутегі өндірісін арттырмайтын болса, 2025 жылы шикізат тапшылығы тәулігіне 6,8 миллион баррелге жетуі мүмкін.

«Тапшылықтың аты тапшылық. Бұл жағдай бағаның көтерілетінін меңзейді», –  дейді Малек.

BP алаңдап отыр

British Petroleum (BP) компаниясы осы аптада ескерткендей, денсаулық сақтау саласындағы дағдарыс «әлем экономикасына әсер етіп» энергетикалық ресурстарға сұранысты «ұзақ уақыт» бойы азайтуы мүмкін. Британдық алпауыт өзінің мұнай бағасына қатысты болжамын 27 пайызға төмендетіп, Brent маркалы шикізаттың құны алдағы отыз жылда 55 долларды төңіректейтінін алға тартып отыр.  Сонымен қатар, трансұлттық корпорация өз активтерінің қысқаратынын да мәлімдеді.

Дегенмен, Малектің ойынша, BP-дің сүреңсіз болжамы баға үшін «оптимистік оқиғаға» айналуы мүмкін. Өйткені, мұнай компаниялары тіпті өндірісті арттыру былай тұрсын, оны қолдау үшін де мол қаражат шығындамайтын болса, келешекте өндіріс көлемі сөзсіз төмендейді. Ал, мұның нәтижесінде ұсыныс кеміп, мұнай құнының шарықтауына жол ашылуы мүмкін. «Бұндай жағдай біздің бағаға деген көрқарасымызды растай алады», - дейді Малек.

Мұнайға шығын 15-жылдағы минимумға дейін түсуі мүмкін

JPMorgan дерегінше, 2015-2020 жылдар аралығында әлемде 50-ден аса жаңа мұнай жобасын жүзеге асыруға рұқсат берілген. Бірақ, банктің өзге бір есебінше, алдағы бес жылда небары бес жоба іске қосылайын деп отыр.

Ал, BP, Shell, Total және ConocoPhillips тәрізді кейбір мұнай компаниялары маңызды деген инвестициялық шешімдерді қабылдауды кейінге қалдырып жатыр.

Rystad Energy компаниясы жақында жариялаған баяндамаға жүгінсек, 2020 жылы мұнай өндірісіне салынатын ғаламдық инвестиция көлемі 383 миллиард долларға азайып, соңғы 15 жылдағы минимумға дейін төмендемек.

«Ристардтың» пікірінше, шығындардың мұнша азаюы «қазіргі өндірісті сақтауды едәуір қиындатып»,  нарыққа мұнай жеткізу «тұрақтылығына» ұзақ мерзімдік перспективада әсер етпей қоймайды.

Әрине, Сауд Арабиясы мен Ресейде нарықтағы мұнай тапшылығын жоятын қару әрдайым бар. Бірақ, қазір олар да ОПЕК-тің өзге елдері тәрізді нарықтағы артық шикізаттан арылу үшін өндірісті әдейі тежеп отыр. Себебі, бұл мемлекеттердің орасан бюджеттеріндегі тепе-теңдікті сақтау үшін мұнайдың қымбаттағаны керек.

«Сондықтан, олар нарықты мұнайға толтыруды көздеп отырған жоқ», - дейді Малек.

Baker Hughes компаниясының мәліметінше, Құрама Штаттарда да өндіріс күрт төмендеп, белсенді жұмыс істеген бұрғылау ұңғымаларының саны рекордтық деңгейге дейін азайып кеткен.

Климаттық өзгеріс факторы

Климаттың өзгеруіне байланысты алаңдаушылық күшейіп, инвестициялаудың әлеуметтік жауапкершілігі артқандықтан, энергетикалық салаға да капитал тарту көбірек тежеліп отыр. Осыған байланысты, бүгінде мұнай акцияларына жолағысы келмейтін инвесторлар көбейген.

Бірқатар сарапшылардың ойынша, бағаның құлауы, капиталдың қашуы, климаттың өзгеруі бірігіп, мұнай индустриясының өте қажет кезде қаржы тарту мүмкіндіктерін келешекте тіпті шектеуі мүмкін. 

Арыс Әділбекұлы