/img/tv1.svg
RU KZ
Тимур Құлыбаев: «Ойын ережесін өзгерту керек»

Тимур Құлыбаев: «Ойын ережесін өзгерту керек»

Әңгіме бизнес жұмыс істеп жатқан салаларға мемлекеттің араласуын қысқарту жайында болып отыр.

07:26 16 Қараша 2018 1583

Тимур Құлыбаев: «Ойын ережесін өзгерту керек»

Автор:

Майра Медеубаева

Жеке бизнес ойдағыдай жұмыс істеп жатқан экономиканың түрлі  салаларында мемлекеттің үлесі азаюы керек. Бұл туралы «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы төралқа төрағасы Тимур Құлыбаев «Кәсіпкерлік саласындағы прокуратура қадағалауы» атты бизнесті қорғауға арналған III форумда мәлім етті. Жиынды «Атамекен» ҰКП мен Бас прокуратура ұйымдастырды.

Егер 2000-шы жылдың басында елімізде 23,7 мың мемлекеттік кәсіпорын тіркелген болса, қазір олардың саны 26,6 мыңға жеткен деп ҰКП басшысы статистикаға мән берді. Сонымен қатар Тимур Құлыбаев мемлекеттік органдар кәсіпорындарды өздеріне тиесілі етіп отырғанына тоқталды.

Табиғи монополияларды реттеу комитеті мемлекеттік кәсіпорындар санын қысқартуға тырысып бағуда, алайда мемлекет өзі үшін қызметтің 384 түрін белгілеп алған, оның ішінде жинау қызметі, сылақ жұмыстары, жарнама,  тіпті көлікке техникалық қызмет көрсету де бар.

Тимур Құлыбаев олардың әрқайсысында қазір бәсекелестік орта бар, оларда шағын бизнес субъектілері жұмыс істейді деп, ойын ережесін өзгертудің қажеттілігін атап көрсетті. Әртүрлі бағалау бойынша, мемлекеттің экономикадағы үлесі елдегі ЖІӨ-нің 50%-ын құрайды.

Форум барысында тағы бір үлкен мәселе – мемлекеттік бақылау жүйесінің сапасына мән берілді.

«Бақылау құқықбұзушыларға қатысты болып, адал бизнес негізсіз тексеруден босайтындай жүйе құру қажет. Алты салада жүргізілген сараптама бірқатар кемшіліктің бар екенін көрсетті. Негізінен, бірде-бір мемлекеттік орган тәуекелді басқару жүйесін толығымен қайта қарап, дұрыс индикаторларды енгізгісі келмейді. Осыған байланысты «Атамекен» мемлекеттік органдардың барлық мәліметтер базасымен біріктірілген бірыңғай бизнес-тізім құруды ұсынып отыр», – деді «Атамекен» ҰКП басшысы.

Мұндай жағдайда бизнес өзінің клиенттері мен жеткізушілерін көріп отырады,  мемлекет – қадағалаудың тиімді жүйесін құрып, тұтынушы қауіпсіз тауарлар мен қызметтерді таңдайды. Сондай-ақ ҰКП басшысы әкімдіктердің тиімділігін бағалауға жеке тоқталды.

«Бұл тақырыпты жер инспекциясы мен МСҚБ-ның (Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы) үлгісінен көру керек. Еске салар болсақ, 2014 жылы бұл саладағы бақылау функциялары әкімдікке берілген. Нәтижесінде іске асыру мен бақылау бір қолда», – деп нақтылады спикер.

ҰКП басшысы осыған байланысты жер инспекциясы мен МСҚБ тарапынан қала құрылысы құжаттары, жер телімдері туралы ақпараттарға еркін қол жеткізуді қамтамасыз ету бойынша мемлекеттік бақылауды  іске асырудың тиімділігіне сараптама жасауды ұсынды.

Бас прокурор Қайрат Қожамжаров ҰКП-мен бірлесудің арқасында екі жол картасы жүзеге асып, негізгі бағыттар бойынша шамамен 200-ге жуық шара орындалғанын айтты. Ол әкімшілік қысымның төмендеуі бизнес субъектілерін жүйелі тексерудің 2016 жылғы 242 мыңнан 2018 жылы 188 мыңға азайғанын алға тартты.

Прокуратура мәліметі бойынша, жоспарлы тексерулерден бас тарту кәсіпкерлердің жұмысына деген әртүрлі талаптарды 60%-ға, яғни 31 мыңнан 13 мыңға азайтуға негіз болған. Заңсыз тексерулер бір жарым есе қысқарған.

«Заңсыз араласу жағдайларын ескерту үшін прокуратура органдары тексерудің автоматты ақпараттық  жүйесі - тексеру субъектілері мен объектілердің бірыңғай тізімін іске қосты. Ол іс жүзінде тәуекелдерді бағалау арқылы заңсыз тексерулердің тағайындалуын болдырмайды», – деді  Қайрат Қожамжаров.

Сондай-ақ бас прокурор жазалауды төмендету және кәсіпкерлерді қылмыстық процестерге негізсіз тартпауды болдырмау мақсатында экономикалық қылмыс үшін жазалауды ізгілендірудің екі кезеңін жүргізгенін айтты. Осылайша, 23 бап бойынша қылмыстық жазалаудың саны азайған, олардың орнына басқа жазалау түрі енгізілген.

«Бизнес субъектілерін сотқа дейін қамауға тыйым салынды және олар шығынның орнын толтыратын болса, қылмыстық жауапкершіліктен босату қарастырылған. Бұл экономикалық қылмыс бойынша тергеліп жатқан істерді 5 есе қысқартты», –  деді бас прокурор.

Бұған қоса, Бас прокуратура экономика саласындағы құқық бұзушылықты одан әрі ізгілендіру бойынша түзетулердің жаңа блогын әзірлеген. Негізінен, салықтық қылмыс үшін қылмыстық жауапкершілікке тарту шегі артып келеді.

Форум барысында квазимемлекеттік сектордың жұмыс түрлерінің негізділігіне тексеріс жүргізу, жер инспекциясы мен МСҚБ тарапынан қала құрылысы құжаттары, жер телімдері туралы ақпараттарға еркін қол жеткізуді қамтамасыз ету бойынша мемлекеттік бақылауды іске асырудың тиімділігіне сараптама жасау ұсынылды. Бұл мәселелерді талқылау үшін ҰКП мен Бас прокуратураның арасында бірлескен ынтымақтастық жол картасына қол қойылды. Құжат алты бағыт бойынша 29 міндетті іске асыруды көздейді.  

Майра Медеубаева

Тұрмыстық зорлық-зомбылық: қылмыстардың көбі мас күйінде жасалады

Әйелі мен балаларын ұрып-соғатындардың басым бөлігі – жұмыссыздар.

12 Қазан 2020 16:39 488

Бұрын жабық шымылдық артында қалатын бұл тақырып, пандемия кезінде ашық талқыға түсіп, қоғам назарына ілікті. Өз әйелін өртеп жібергендер мен баласын ұрып-соққан әкелер туралы күнде еститін болдық. Біріккен Ұлттар Ұйымының сарапшылары шектеу шаралары кезінде бұл мәселе әлемнің дамыған елдерінде де алдыңғы қатарға шыққанын мәлімдеді. Алайда біздің қоғамда оның бұрыннан да болғаны, ауыз ашып айтқан адам отбасын сатқан «опасыз» атанғаны белгілі. Бұған статистика дәлел. Өткен жылдың қаңтар-қыркүйегі аралығында отбасылық зорлық-зомбылықтың салдарынан 92 адамның өмірі қиылды. 288 адам ауыр жарақат алса, 258 адамның жарақаты орташа ауырлық дәрежесінде болған. Яғни жалпы саны 1 мыңнан аса қазақстандық өзінің жақынынан таяқ жеп, өмірлік серігінің қолынан қайтыс болған.

Мұндай қылмыстың көбін ішімдікке сылқия тойғандар жасайды

Бұл туралы ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы Мұрат Баймұқашев айтады. Биыл отбасылық қылмыстардың саны артқанын жеткізген ол мұны пандемиямен байланыстырды. Бірақ біздің қоғамның ең үлкен «пандемиясы» – ішімдік екені анық.

«Биылғы жылдың 9 айында тұрмыстық зорлық-зомбылықтың 758 фактісі анықталды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен (761) 0,4%-ға жоғары. Әкімшілік құқық бұзушылықтардың ішінде аталған заң бұзушылықтың үлесі – 1%.  Тұрмыстық зорлық-зомбылық қылмыстарының жартысынан көбі мас күйінде жасалады», – деді Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы.

Жәбірленушілердің басым бөлігі  – әйелдер

Биылғы жылғы деректерге сүйенсек, мұндай әрекеттен жапа шеккендердің 54%-ы әйелдер, 6%-ы балалар, 40%-ы туған-туысынан әлімжеттік көрген ерлер екен. Жыл басынан бері тұрмыстық зорлық-зомбылықтан 93 адам қайтыс болса, 296 адам ауыр жарақат алған, 258 адам орташа ауырлық дәрежесінде жарақаттанды. Жақынына қол жұмсағандардың 82%-ы жұмыссыздар.

«Жыл басынан бері отбасылық құқық бұзушылық үшін 19 мың адам әкімшілік жауапкершілікке тартылып, 62 мың ұйғарым шығарылды. 8 мың адамның тәртібіне қатысты арнайы талаптар қойылды. Оның 5,5 мыңы алкогольдік ішімдік пен есірткіге қатысты. Пандемия кезінде әкімдіктер қонақ үйлерде 200 орынға шақталған бейімдеу орталықтарын ашты», – деді Мұрат Баймұқашев.

Заң қорған бола ала ма?

Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы тәртіп сақшылары көп жағдайда оқиғаның салдарына тап болатынын мойындайды. Оның сөзінше, бұл бағытта заңды қатаңдату бойынша шаралар жүргізілп жатқан көрінеді.

«Қазіргі кезде арызды жәбірленуші жазады. Болашақта оны тәртіп сақшысы жазу керек. Себебі жәбірленушіге зорлық-зомбылық жасаған адам психологиялық қысым көрсетуі мүмкін. Полиция дене жарақатына, куәгерлердің дәлеліне қарап қылмыс белгілері болса, арыз жаза алатын деңгейге жетуі тиіс. Бұл – қазір талқыланып жатқан мәселе», – деді Мұрат Баймұқашев.

Бүгінде тәртіп сақшылары жәбірленушілерге 30 күнге қорғау нұсқаулығын береді. Бұрын ол тек 10 тәулікке жарамды болатын. Қорғау нұсқаулығы деп отырғанымыз – жапа шеккен адамға зорлық көрсеткен тұлға қоңырау шалып, кездесу іздеп,  мазаламауын қадағалайтын заңды құжат. Егер құқық бұзушы бұл талаптарды бұзса, заң органдары оны қамауға алуға құқылы. Бұдан бөлек, елімізде жанұясында қысым көргендерге арналған 38 дағдарыстық орталық бар. Жыл басынан бері тәртіп сақшылары 8,5 мың адамды осындай мекемелерге жіберген. Бірақ бұл барлығына бірдей қорған болмасы анық. Сондықтан Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы қылмыстың алдын алу шараларын күшейту қажеттігін айтады.

«Елдімекендерде дағдарыстық орталықтар ашу, ішімдік ішу көрсеткішін төмендету бойынша кешенді шаралар қабылдау, отбасылық құндылықтарды күшейту бойынша жұмыстар жүргізу, жұмыспен қамту бойынша қосымша шаралар қарастыру отбасылық тұрмыстық заң бұзушылықтардың алдын алуға септігін тигізеді», – деді комитет төрағасы.

Құралай Құдайберген

17 мың адамнан 22 млрд теңге жымқырылған

«Выгодный заем», «ЕSTATE Ломбард» және «Гарант 24 Ломбард» басшыларына қатысты 32 қылмыстық іс қозғалды. 

15 Қыркүйек 2020 14:44 3116

Қаржы пирамидаларын құруға байланысты істі тергеу туралы брифингте Ішкі істер министрлігі Тергеу департаментінің басшысы Санжар Әділов аты шулы «Гарант 24 Ломбард», «Выгодный заем» және «ЕSTATE Ломбард» ісіне тоқталды.

Жәбірленушілерден аталған үш компанияға қатысты 17 мың арыз түскен. Ең сорақысы үш компания да қолындағы барын салған аңқау халықты сан соқтырып кеткен. Келтірген  шығынының жалпы сомасы 22 млрд теңге деп бағалануда.

«Бұл ұйымдардың басшыларына қатысты 32 қылмыстық іс қозғалып, 51 күдікті қылмыстық жауапкершілікке тартылуда. Бұған қоса 7 адам іздестірілуде. 3 күдікті жедел із кесу барысында Молдова Республикасы, Ресей мен Қызғызстаннан тұтқындалып, арнайы Ұлттық гвардияның бортымен елге жеткізілді. Тергеу амалдары жалғасуда», – деді Тергеу департаментінің басшысы.  

Бұған қоса күдіктілерден 70 млн теңге қолма қол ақша табылған. 2 млрд теңгеге мүлік анықталып, тәркіленді. Оның ішінде пәтерлер, жер учаскелері мен қымбат көліктер де бар.  Мұның барлығын жәбірленушілерге қайтару шаралары сотта қарастырылмақ. Осы орайда Санжар Әділов қаржы пирамидаларының ресми қаржы ұйымдарына еш қатысы жоғын ескертті. 

«Оларда депозитерді қабылдайтын арнайы рұқсат та, арнайы шот та жоқ. Қазіргі кезде қаржы пирамидаларының бірнеше түрі бар. Ол ұзақ мерзімді жобаларды қаржыландыру, қысқа мерзімді жобаларды қаржыландыру, заңсыз істі жасыру үшін желілік маркетингті пайдалану, жылжымайтын мүлікті және бағалы көліктерді алу арқылы ақша жинауға көмектесу, арнайы клубтарға мүше болу сынды. Азаматтарымыз мұндай ұйымдарға өз еріктерімен мүше болады. Ол ешқандай құқықтық құжаттармен бекітілмейді. Демек, ақшаңыздың қайтарылатынына кепілдік берілмейді. Осыны есте ұстау керек», – деп түйіндеді Тергеу департаментінің басшысы. 

Елімізде жыл басынан бері қаржы пирамидаларына қатысты 217 қылмыс тіркелді. Оның 116-сы сотқа жіберілді. Бұл істер бойынша 79 адам күдікке ілікті. Қазіргі кезде ІІМ Тергеу департаменті қаржы пирамидаларына қатысты 13 қылмыстық істі тергеуде. 

Құралай Құдайберген