/img/tv1.svg
RU KZ
Абылай Мырзахметов: Сапалы сараптамалық база – дұрыс шешім шығару кепілі

Абылай Мырзахметов: Сапалы сараптамалық база – дұрыс шешім шығару кепілі

«Атамекен» ҚР ҰКП Басқарма Төрағасы жаңа «Өнеркәсіп» ақпараттық жүйесі жайлы.

10:41 19 Қыркүйек 2019 3945

Абылай Мырзахметов: Сапалы сараптамалық база  – дұрыс шешім шығару кепілі

Автор:

«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының хабарлауы бойынша ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігіне арналған жаңа ақпараттық-сараптамалық жүйе құрылды. «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының басшысы Абылай Мырзахметов inbusiness.kz сайтына берген сұхбатында осындай жүйенің қажеттілігі мен оны дамыту жоспары жайында ойымен бөлісті.

– Абылай Исабекұлы, «Өнеркәсіп» ақпараттық жүйесі не үшін қажет екенін айтсаңыз.

– Үкіметтің әрбір экономикалық шешімі сәйкес мәліметтерді талдау негізінде жасалады. Ол статистикалық мәліметтер, халық немесе бизнес өкілдерінен алынған сауалнама, озық халықаралық тәжірибе, ғылыми  дәлелдемелер болуы мүмкін. Сондықтан қабылданған шешімдердің дұрыстығы мен тиімділігі осы мәліметтер сапасына тікелей байланысты.

Өнеркәсіптік саясат – назардан тыс қалмайды. Мемлекет алдында экономиканы әртараптандыру міндеті тұр. Өңдеуші өнеркәсіптің ЖІӨ құрылымындағы үлесі өсіп келеді, алайда қарқыны бәсең, бүгінгі күні ол 11,9%-ды құрайды.

Цифрландыру дәуірінде нақты және өзекті деректерге қажеттілігіміздің арта түсетінін мойындауымыз керек. Оған бірнеше мысал келтірейін. 

Бүгінгі таңда шикізаттық емес салалардың дамуына кедергі келтіретін түйткілді мәселелерді шешу үшін ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі мен «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы бизнес-қауымдастық өкілдерімен және аккредиттелген салалық қауымдастықтармен тұрақты түрде жұмыс істейді. Атқарылған жұмыс қорытындысы бойынша жүргізілген талдау негізінде нақты шаралар әзірленеді.

Алайда мұндай форматтың бірнеше кемшілігі бар.

Біріншіден, талдау дайындық жұмыстарын жүргізуде барлық кәсіпорындардың пікірлері мен мәліметтері ескеріле бермейді, өйткені тіркелген қауымдастықтар саладағы кәсіпорындарды 100% қамтымайды.

Екіншіден, көбінесе енгізілген мәліметтер сапалы талдау жасау үшін маңызды болмай шығады немесе толық болмайды. Мәселен, бүгінгі таңда салалар мен кәсіпорындар бойынша өндіріс қуаттылығы, нақты жүктеме, жерсіндіру деңгейі, шикізат және құрамдаушы импорт сияқты көрсеткіштерге қатысты мәліметтер жоқ немесе қолжетімсіз.

Үшіншіден, жоғарыда аталған жұмыс форматы мемлекет тарапынан, сондай-ақ бизнес тарапынан да көп уақытты қажет етеді. Мысалы, жиналысты өткізу, телефон арқылы кеңес беру, іссапар және тағы басқалар сияқты.

Басқа мысал келтірсек. Қазіргі таңда елдің шикізатты емес секторын дамыту үшін бизнесті мемлекеттік қолдаудың жеңілдікпен несие беру, өнімділікті арттыруға кеткен шығынның орнын толтыру, экспорттық сақтандыру және тағы басқа да әртүрлі шаралар қарастырылған. Жалпы өңдеу өнеркәсіп кәсіпорындары үшін қолжетімді  қолдаудың 50-ден астам құралы бар. Бағалау нәтижесі бойынша, 2015-2018 жылдары 13 мыңнан астам компанияға жалпы сомасы 2 трлн теңгеден артық қаржылық қолдау көрсетілген. Біздегі экономикалық белсенді кәсіпорындар санының 8 мыңнан сәл ғана асатынын ескерсек, бұл дегеніңіз үлкен сома. Жекелеген секторлар бойынша нәтижелер бар, бірақ, ешкім мемлекеттік қолдаудың осы шараларының тиімділігін кешенді талдамайды. Ал бұл қолдаудың белгілі бір құралын немесе қандай да бір түрін капиталдандыруға қатысты қабылданатын шешімдердің сапасына кері әсер етуі мүмкін.

Сондықтан тағы қайталап айтамын: сапалы сараптамалық база – дұрыс шешім шығару кепілі.

Тап осы мақсат үшін Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі «Атамекен» ҰКП-пен бірлесіп, «Өнеркәсіп» ақпараттық жүйесін әзірлеуді бастады. 

– Бұл жүйенің басты ерекшелігі неде? Жүйе мәліметтердің жетіспеушілігін қалай шешеді?

– Жүйенің басты ерекшелігі – big data кәсіпорындары өздерінің мәліметтерінен тікелей жасалатын болады. «Өнеркәсіп» ақпараттық жүйесі – Қазақстанның  өнеркәсіптік жағдайын ел, өңір және салалық деңгейде, тіпті әр кәсіпорынның деңгейінде  егжей-тегжейлі талдайды. 

Ақпараттық жүйе кімнің, қайда, не өндіретіні, неге шамамыз келеді, қай салада импортқа тәуелдіміз, неге ішкі салалардың жүктемесі аз, қандай компаниялар мемлекеттен қолдау көрді, оның нәтижесі қандай екені жайлы толық мәлімет береді.

Ал өнеркәсіп кәсіпорындары үшін кезең-кезеңмен кеңейтіліп, жетілдірілетін ақпараттық-талдамалық қызмет көрсету аясын ұсынамыз.

Мәселен, сондай қызмет көрсетудің бірі – «Мемлекеттік қолдау шараларының навигаторы». Компания жеке кабинетте өзі туралы мәліметтер енгізгенде, Жүйе оның көрсеткіштеріне қарап отырып, компанияны қолдаудың тиімді шарасын барлық қажетті ақпаратпен, түсінікті тілде ұсынады.

Тағы бір құрал - Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының мемлекеттік сатып алуларын тұтынушылар, әдістер, тауарлық заттар, жұмыстар мен қызметтер тұрғысынан визуализациялау және талдау. Біздің компаниялар өз өнімдерін өткізуді ұлғайта алады. Сонымен қатар кәсіпкерлер заң бұзушылықтар мен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін сатып алу фактілерін жеке тексере алатын кезде, қоғамдық бақылау мәдениеті артады.

Келесі жылы Жүйе базасында  контрагенттерді тек Қазақстанда ғана емес, сондай-ақ ЕАЭО-ның Ресей, Қырғызстан, Беларусь және Армения елдерінен табуға мүмкіндік беретін  кооперация мен қосалқы келісімшарт жасаудың электронды алаңын іске қосамыз.

– Жүйе қашан дайын болады? Жүйеге қатысу үшін өңдеуші өнеркәсіп компаниялары не істеу керек?

– Жоғарыда айтып кеткенімдей, біз жүйені құру мен одан әрі дамытуды кезеңдерге бөлдік. Жүйені әзірлеу туралы ереже Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының тұжырымдамасында және жобасында бекітілген.

Сәуір-мамыр айларында министрлікпен Жүйенің I кезеңіне арналған техникалық тапсырманы әзірледік және мақұлдадық. Бүгінгі таңда жұмыс жоспарына сәйкес жүйе 70%-ға дайын. Жүйенің аналитикалық модулін жасауды аяқтап қалдық, кәсіпорындар үшін жеке кабинеттер құрып, есеп беру формасын толтыруға арналған егжей-тегжейлі нұсқаулықтар мен анықтамаларды дайындадық. Енді Жүйені толық іске қосу үшін біздің кәсіпорындар есеп беру формаларын толтыруды бастады. Бұл жұмысты қараша айының соңына қарай аяқтаймыз деп отырмыз.

Бұл ретте Жүйедегі кәсіпордардың мәліметтері үшінші тұлғаға қолжетімсіз болатынын атап айтқым келеді. Бұған қоса, әр кәсіпорынмен мәліметтердің  құпиялылығы туралы жария ұсыныстар жасалады. Сонымен қатар есеп беру формалары арқылы компаниялардың қазыналық мәліметтерін жинау қарастырылмағанын айту керек.

Кәсіпкерлерге ыңғайлы болуы үшін ҰКП-да бірыңғай байланыс-орталығы құрылып, Жүйедегі формаларды толтыру мақсатында өңдеуші өнеркәсіп кәсіпорындарға кеңес беруге өңірлік кәсіпкерлік палатасының жауапты қызметкерлері оқытылды. Сондай-ақ жүйе жұмысы бойынша үйрететін вебинарлар ұйымдастыру жоспарланған. «Өнеркәсіп» ақпараттық жүйесіне  қатысты барлық қажетті ақпарат «Атамекен» сайтында да қолжетімді.

Осы мүмкіндікті пайдаланып, біздің өнеркәсіптік кәсіпорындарды, «Өнеркәсіп» ақпараттық жүйені құруға белсенді қатысуға шақырамын!Осы жұмысқа әр кәсіпорынның атсалысуы – Қазақстанның өнеркәсіптік саясатын жетілдіруге айтарлықтай үлес қосатынына сенімдімін.

«Атамекен» ҰКП жеті жылда не тындырды?

Ұлттық палатаның араласуымен 183,3 млрд теңге бизнестің қалтасында қалған.  

09 Қыркүйек 2020 19:18 1415

«Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасы құрылғаннан бері аттай желіп жеті жыл өтті. Бизнесті кедергілерден қорғап, кәсіпкерлерді демеу ісінде 14 өңір мен Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалаларында өңірлік палаталар белсенді жұмыс істеп келеді. Сондай-ақ 196 аудандық филиал мен қолдау орталықтарының мамандары бизнеске қолайлы орта құру үшін жұмыла еңбек етуде. Бұған дейін салалық қауымдастықтар мен одақтарға бірігу арқылы құқығын қорғап келген бизнес бірлестіктері «Атамекен» құрамына енгелі жұмыстары алға басып, үндері құзырлы органдарға еркін жететін болды. Палата құрамында осындай 184 аккредиттелген бизнес бірлестік бар.

Ұлттық палатаның еншілес ұйымдары да ықпалды құрылымдарға айналып келеді. Қазақстанның сыртқы сауда палатасы, «Мамандықтар орталығы» ЖШС (оқыту жобалары), «Кәсіпкерліктің дамуын зерттеу орталығы» ЖШС (цифрландыру жобалары), «Төрелік орталығы» сияқты ұйымдар бүгінде кәсіпкерлер арасында аса танымал.

«Атамекен» ҰКП үшін мерейлі жыл биылғы пандемиямен қатар келді. Палата осы пандемияның салдарын барынша бәсеңдетіп, кәсіпкерлік нысандарының тұрмысын қайта тіктеуіне бар күшін салды. Төтенше жағдай режимі енгізілген кезеңде ұлттық палата 5611 бизнес нысанына форс-мажор жағдайы туралы куәлікті ақысыз рәсімдеп берді.  Ұйымның қолдауымен бизнесмендер несие төлемдерін шегере тұруға мүмкіндік алды. Ал өңірлік палата сарапшылары жергілікті әкімдіктермен бірге арендаға қатысты туындаған дауларды шешуге атсалысты. 1432 байланыс орталығына қаңтар-қыркүйек аралығында 250 мың қоңырау түсіп, 150 мың арыз-тілек қабылданған.

Кәсіпкерлікке қолайлы орта қалыптастыру үшін «Атамекен» ҰКП қолданыстағы заңнаманы жетілдіруге белсенді араласып келеді. Осының арқасында бизнеске түсетін әкімшілік қысымның салмағы бәсеңдеді. 2013 жылдан 2020 жылға дейін ұлттық палата  33 861 заң сараптамасын жасаған. Оның ішінде 676 заң жобасына, 162 заң жобасының тұжырымдамасына сараптама берілді.

Палата құрылған күннен бастап оның өкілдері 194 ведоммствоаралық комиссия отырысына қатысып, заң жобаларын талқылауға атсалысқан.   Бұл алаңда депутаттар бастамашы болған 417 заң жобасының тұжырымдамасына талдау жасалып, 90 заң жобасы талқылаудан өткен.  Кейінгі жылдары «Атамекен» Үкіметпен қанаттаса отырып, әкімшілік кедергілерді азайту және қайта реттеу бойынша бірталай шаруа тындырды. Осының арқасында рұқсатнама берудегі кедергілер саны 72% (1115-тен 316-ға дейін) азайып, кәсіпкерлерге қойылатын көлденең талаптар 58% (30497-ден 17654-ке дейін) кеміген. Сондай-ақ, мемлекеттік бақылау   20% қысқартылды.

2015 жылдан бері «Атамекен» ҰКП мүдделі мемлекеттік органдармен бірге мемлекет тарапынан қабылданған реттеу шараларының барлығына реттеушілік әсері бойынша талдау жүргізіп келеді. 2016-2020 жылғы кезеңде мемлекеттік органдар бизнесті реттеуге бағытталған 495 бастама көтерген екен. Соның 90 пайызы реттеушілік әсерін талдау нәтижесінде кері қайтарылған. «Ұлттық кәсіпкерлер палатасы туралы» Заң бойынша, ұйымның басты міндеттерінің бірі – бизнес нысандарының құқығы мен мүддесін қорғау. Палата ұсынатын қызметтер мен өнімдерге сұраныс күн сайын артып келеді.

7 жыл ішінде палата кеңсесіне кәсіпкерлікті қорғау бағыты бойынша 27 мың өтініш түскен. Осы өтініш-арыздар негізінде 183,3 млрд теңге  бизнестің қалтасында қалды. Қайта есептеу арқылы қосымша талап етілген төлемдер, айыппұлдар мен өсімпұлдар тағайындаған құжаттардың күші жойылды.

«Атамекен» ҰКП кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі уәкілмен қоян-қолтық жұмыс істеп, қажетті базаны қалыптастыруға көп ықпал етті. Осы әріптестіктің арқасында қылмыстық заң бұзу фактілерін тіркеу процедурасына өзгерістер енгізілді. Осылайша экономика саласы бойынша тіркелген қылмыстар саны 8 есе азайды. Сонымен бірге мемлекеттік органдардың бақылау-қадағалау қызметіне талдау жасалып, заңнаманың бизнеске келтіретін кедергілері сарапталды.

Бүгінде ұлттық палата «Бизнестің жол картасы-2025», «Еңбек» сияқты мемлекеттік бағдарламалардың қаржыдан тыс операторы болып отыр. Ал «Басту» жобасының аясында 2017-2020 жылғы кезеңде 146 мың адам кәсіпкерліктің әліппесін оқып, 38,8 мың адам өз кәсібін ашып, іргесін кеңейтті. 

2015 жылдан бастап 514 533 адамға кеңес беріліп, 2015 жылдан бастап 2019 жылдың 30 қазанына дейін 211 349 бизнес нысанына 299 940 адамға сервистік қызмет көрсетілді.

«Атамекен» қазақстандық кәсіпкерлерді сыртқы нарықта да барынша қолдап келеді. Бұл жұмыс Қазақстанның сыртқы сауда палатасы арқылы жолға қойылған. Сыртқы сауда палатасы жұмыс істеген уақытта 500-ден астам шара ұйымдастырылған. Оның ішінде шетелдік мемлекет басшыларының қатысуымен бизнес-форумдар да өтті. Бұл шараларға 10 мыңнан астам отандық және шетелдік кәсіпкерлер қатысты.

Экпорттаушыларды серивстік қолдау бағдарламасы жұмыс істеген 2018-2020 жылдары 263 млрд теңгеге 142 экспорт келісімі бекітілген. Сондай-ақ, ұлттық палата Еуразиялық экономикалық  одақ аясында кездесетін кедергілерге дер кезінде әрекет ететін жұмыс тобын құруға бастамашы болды. Қазір «Атамекен» одақ ішінде тауарларды маркалау мәселесін пысықтауға белсенді атсалысуда.

Биыл палатаның өңірлік кеңес мүшелері тұңғыш рет тікелей сайлау арқылы қызметке келді. Өңірлік кеңестегі 456 орынға 1197 адам үміткер ретінде тіркеліп, бизнес-қауымдастықтардан 1075 өтінім түсті. Дауыс беру vote.atameken.kz сайтының базасында ұйымдастырылып,  SMS-хабарлама және электронды цифрлық қолтаңба арқылы жүргізілді.  Бұл сайлаудың кәсіпкерлер үшін қаншалықты маңызды болғанын 143 577 бизнес субьектісі дауыс бергенінен-ақ көруге болады. 

Пандемия кезіндегі локдауннан мейлінше шығынсыз оңалу үшін мемлекеттік орган өкілдері мен бизнестің басын қосқан консультациялар ұйымдастырылып, санитарлық нормалар бойынша 100-ге жуық алгоритм әзірленді. Бұл істе Үкіметпен тізе қосқан «Атамекен» ҰКП  infokazakhstan.kz онлайн-ресурсын іске қосуға мұрындық болды. 15 тамызда іске қосылған ресурсқа бүгінге дейін 362,7 мың кәсіпкерлік нысаны тіркеліпті. Енді жалпыға қолжетімді atameken.kz сайты арқылы онлайн-платформаның 2.0 нұсқасын жасақтап, кәсіпкерлердің бизнес пен экономикаға, әлеуметтік реттеуге қатысты кез келген талап-арызын қабылдайтын жүйені жолға қою ғана қалды. Онлайн-алаңда «Заң сараптамасының жаңа моделі», «Бизнес-петиция», «Атамекен лента» сияқты бірнеше жоба жүзеге асады.

«Атамекен» ҰКП жеті жылда бағындырған межемен шектеліп қалмайды. Бизнесті дамыту арқылы ұлттық палата да дами бермек. Осы істің бәрінде ашықтық, жалпыға қолжетімділік, нәтижелілік қағидаттары палата ұжымының темірқазығы бола береді.

Vote.atameken.kz сайтында 46 000 кәсіпкер дауыс берді

Кәсіпкерлер палаталарының өңірлік кеңестеріндегi орындар үшін бизнес-қоғамдастықтың 1048 өкілі дауысқа түсуде.  

06 Тамыз 2020 21:12 3263

Бұл туралы «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы басқарма төрағасының бірінші орынбасары – басқарма мүшесі Эльдар Жұмағазиев facebook.com әлеуметтік желісінде жазды.

«Статистикаға сүйенсек, бір орынға орташа 2-3 адам үміткерлік танытуда. Республика бойынша өңірлік кеңестерге барлығы 456 адам іріктеледі. Дауыс беру 5 тамызда басталды. Сайлаудың бірінші күні 25 000-нан астам адам өз дауыстарын берді, бүгінде бұл көрсеткіш 46 000-ға дейін өсті.

Екінші күні Шымкент (7312 дауыс берген), Қарағанды (5169) бизнес-қоғамдастықтарының өкілдері белсенді түрде өз кандидаттарын таңдап, дауыс беру белсенділігі бойынша үздік үштікке Ақтөбе облысы (4389 өз кандидатына дауыс берген) қосылды», – деп жазды Эльдар Жұмағазиев.

Сондай-ақ ол дауыс беру смартфон арқылы қол жетімді әрі екі минуттан артық уақыт алмайтынын ескертті.

«Үміткерлер үшін онлайн режимде vote.atameken.kz сайтында дауыс беруге болады. Әрбір кәсіпкер, қауымдастық немесе өзін-өзі реттейтін ұйым өз аймағында сайлауға қатысып жатқан 1 үміткерге ғана дауыс бере алады.

Мұны СМС немесе ЭЦҚ (ЭЦП) арқылы жасауға болады. СМС тәсілі үшін ұйымның БСН/ЖСН (ИИН/БИН) енгізіп, дауыс берушінің телефон нөмірін көрсету арқылы, содан кейін телефонға келген СМС-кодты енгізу қажет. ЭЦҚ (ЭЦП) дауыс беру тәсілі үшін ұйымның кілтін таңдау жеткілікті», – дейді ол.